Start van deze pagina
Skip navigatie, ga direct naar de Inhoud

Overheid.nl - de wegwijzer naar informatie en diensten van alle overheden.

De wegwijzer naar informatie en diensten van alle overheden

Tekstgrootte
+


Vergaderjaar 2013-2014
Kamerstuk 33930-VI nr. 1

Gepubliceerd op 21 mei 2014



33 930 VI Jaarverslag en slotwet Ministerie van Veiligheid en Justitie 2013

Nr. 1 JAARVERSLAG VAN HET MINISTERIE VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE (VI)

Aangeboden 21 mei 2014

Gerealiseerde uitgaven van het Ministerie in 2013 verdeeld over de beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen

Gerealiseerde uitgaven van het Ministerie in 2013 verdeeld 				  over de beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen

Gerealiseerde ontvangsten van het Ministerie in 2013 verdeeld over de beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen

Gerealiseerde ontvangsten van het Ministerie in 2013 				  verdeeld over de beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen

Inhoudsopgave

A

 

Algemeen

5

 

1.

Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot dechargeverlening

5

 

2.

Leeswijzer

9

       

B

 

Beleidsverslag

12

 

3.

Beleidsprioriteiten

12

   

Overzicht garanties en achterborgstellingen

26

       
 

4.

Beleidsartikelen

28

   

Artikel 31. Nationale Politie

28

   

Artikel 32. Rechtspleging en rechtsbijstand

39

   

Artikel 33. Veiligheid en criminaliteitsbestrijding

48

   

Artikel 34. Sanctietoepassing

62

   

Artikel 35. Jeugd

73

   

Artikel 36. Contraterrorisme en Nationaal Veiligheidsbeleid

83

   

Artikel 37. Vreemdelingenzaken

88

 

5.

Niet-beleidsartikelen

95

   

Artikel 91. Apparaat kerndepartement

95

   

Artikel 92. Nominaal en onvoorzien

97

   

Artikel 93. Geheim

98

 

6.

Bedrijfsvoeringsparagraaf

99

 

7.

Raad voor de rechtspraak

109

C

 

Jaarrekening

113

 

8.

Departementale verantwoordingsstaat

113

 

9.

Samenvattende verantwoordingsstaat van de agentschappen

114

 

10.

Agentschapsparagrafen

115

   

01. Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI)

115

   

02. Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND)

124

   

03. Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB)

130

   

04. Nederlands Forensisch Instituut (NFI)

135

   

05. Justitiële uitvoeringsdienst Toetsing, integriteit, Screening (Dienst Justis)

139

   

06. Gemeenschappelijk Dienstencentrum ICT (GDI)

146

 

11.

Departementale saldibalans

152

 

12.

Topinkomens

161

D

 

Bijlagen

166

 

13.

Toezichtrelaties ZBO’s en RWT’s

166

 

14.

Externe inhuur

170

 

15.

Overzicht van in 2013 tot stand gekomen wetten

171

 

16.

Bijlage afgerond evaluatie en overig onderzoek

173

 

17.

Lijst met afkortingen

175

 

18.

Trefwoordenlijst

180

A. ALGEMEEN

1. AANBIEDING VAN HET JAARVERSLAG EN VERZOEK TOT DECHARGEVERLENING

AANBIEDING EN DECHARGEVERLENING

AAN de voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de Staten-Generaal.

Hierbij bied ik, mede namens de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, het departementale jaarverslag van het Ministerie van Veiligheid en Justitie over het jaar 2013 aan.

Onder verwijzing naar de artikelen 63 en 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de Minister van Veiligheid en Justitie decharge te verlenen over het in het jaar 2013 gevoerde financiële beheer.

Ten behoeve van de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit verzoek tot dechargeverlening is door de Algemene Rekenkamer als externe controleur op grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001 een rapport opgesteld. Dit rapport wordt separaat door de Algemene Rekenkamer aan de Staten-Generaal aangeboden. Het rapport bevat de bevindingen en het oordeel van de Rekenkamer met betrekking tot:

  • a. het gevoerde financieel beheer en materieelbeheer;

  • b. de ten behoeve van dat beheer bijgehouden administraties;

  • c. de financiële informatie in het jaarverslag;

  • d. de betrokken saldibalans;

  • e. de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid en de bedrijfsvoering;

  • f. de in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde beleid en de bedrijfsvoering.

Bij het besluit tot dechargeverlening dienen verder de volgende, wettelijk voorgeschreven, stukken te worden betrokken:

  • a. het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2013;

  • b. het voorstel van de slotwet dat met het onderhavige jaarverslag samenhangt;

  • c. het rapport van de Algemene Rekenkamer met betrekking tot het onderzoek van de centrale administratie van ’s Rijks schatkist en van het Financieel jaarverslag van het Rijk;

  • d. de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer met betrekking tot de in het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2013 opgenomen rekening van uitgaven en ontvangsten van het Rijk over 2013, alsmede met betrekking tot de Saldibalans van het Rijk over 2013 (de verklaring van goedkeuring, bedoeld in artikel 83, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001).

Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.

De Minister van Veiligheid en Justitie, I.W. Opstelten

Dechargeverlening door de Tweede Kamer

Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verklaart de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat de Tweede Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit, genomen in de vergadering van

De Voorzitter van de Tweede Kamer,

Handtekening:

Datum:

Op grond van artikel 64, tweede lid van de Comptabiliteitswet 2001 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling doorgezonden aan de voorzitter van de Eerste Kamer.

Dechargeverlening door de Eerste Kamer

Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verklaart de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat de Eerste Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit, genomen in de vergadering van

De Voorzitter van de Eerste Kamer,

Handtekening:

Datum:

Op grond van artikel 64, derde lid van de Comptabiliteitswet 2001 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de Minister van Financiën.

2. LEESWIJZER

2.1 Opbouw jaarverslag

Het jaarverslag van het Ministerie van Veiligheid en Justitie (VenJ) bestaat uit vier onderdelen: Algemeen, Beleidsverslag, Jaarrekening en Bijlagen.

Algemeen

Het onderdeel Algemeen omvat het verzoek tot dechargeverlening en deze leeswijzer.

Beleidsverslag

Het beleidsverslag is opgebouwd uit vijf onderdelen:

  • Het hoofdstuk beleidsprioriteiten bevat een uiteenzetting op hoofdlijnen van de bereikte resultaten.

  • De beleidsartikelen verantwoorden meer in detail in hoeverre de doelstellingen van VenJ zijn behaald. Tevens is hier de financiële toelichting te vinden op opmerkelijke verschillen tussen realisatie en begroting.

  • De niet-beleidsartikelen verantwoorden de financiële afwikkeling van de apparaatsuitgaven van het kerndepartement, de onvoorziene uitgaven en de loon- en prijsbijstellingen en een artikel voor geheime uitgaven.

  • De bedrijfsvoeringsparagraaf.

  • Het hoofdstuk over de Raad voor de rechtspraak.

Jaarrekening

De jaarrekening is opgebouwd uit vier onderdelen:

  • De departementale verantwoordingsstaat en de samenvattende verantwoordingsstaat agentschappen.

  • De saldibalans, met de bij dit onderdeel behorende financiële toelichting

  • De jaarverantwoording van de agentschappen.

  • Topinkomens

Bijlagen

Het jaarverslag bevat zes bijlagen:

  • a. Toezichtrelaties ZBO’s en RWT’s

  • b. Externe inhuur

  • c. Overzicht van in 2013 tot stand gekomen wetten

  • d. Bijlage afgerond evaluatie- en overig onderzoek

  • e. Lijst met afkortingen

  • f. Trefwoordenlijst

2.2 Groeiparagraaf

Dit is het eerste jaarverslag van VenJ dat volledig volgens de regels van Verantwoord Begroten is opgesteld. Deze presentatie geeft meer inzicht in de financiële informatie, de rol en verantwoordelijkheid van de Minister en laat een duidelijke splitsing tussen middelen voor apparaats- en programma uitgaven zien. Door de nieuwe indeling is het in de budgettaire tabellen niet mogelijk realisatiecijfers van 2012 en eerdere jaren op te nemen. Ook is het niet mogelijk om apparaatsuitgaven (artikel 91) te vergelijken met voorgaande jaren doordat nieuwe uniforme Rijksbrede definities worden gehanteerd voor apparaatsuitgaven. Conform de afspraak met het Ministerie van Financiën bij Begroting 2013 zijn deze eerdere jaren niet opgenomen. Met ingang van de ontwerpbegroting 2014 worden om de inzichtelijkheid en de leesbaarheid van de agentschapsparagrafen te vergroten de materiële programma-uitgaven separaat gepresenteerd in de staat van baten en lasten.

De paragraaf «Beleidsprioriteiten» bevat een uiteenzetting op hoofdlijnen van de bereikte resultaten. De resultaten zijn gegroepeerd naar de zeven kernthema’s van VenJ. Het betreft een vernieuwde thematische indeling, de verdere onderverdeling naar onderwerp en de indicatoren etc. komen exact overeen met begroting 2013. Nieuw in deze paragraaf is het overzicht van de door VenJ verstrekte garanties.

Zoals toegezegd aan de Tweede Kamer zijn de jaarlijkse tapstatistieken opgenomen in dit jaarverslag. Deze gegevens zijn als kengetallen toegevoegd aan artikel 33, tabel 33.3.

2.3 Specifieke aandachtspunten

Beleidsverslag

Sinds de herindeling van taken na de benoeming van het kabinet Rutte/Asscher is de Minister van Veiligheid en Justitie verantwoordelijk voor immigratie en asiel. Dit jaarverslag kent daarom een artikel dat in begroting 2013 niet was opgenomen: artikel 37 «Vreemdelingen». Dit artikel is overgeheveld van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties. In het verlengde daarvan is ook het agentschap Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) overgeheveld naar het Ministerie van Veiligheid en Justitie. De jaarverantwoording van deze dienst is opgenomen bij de agentschapsparagrafen (zie deel C van dit jaarverslag).

In de beleidsartikelen is het jaarrekeninggedeelte opgenomen in de tabellen budgettaire gevolgen van beleid met bijbehorende financiële toelichting. In de toelichtende paragraaf zijn verschillen en mutaties toegelicht die groter zijn dan € 5 miljoen, dan wel politiek of anderszins relevant zijn. De toelichting op mutaties die in eerdere begrotingsstukken (waaronder suppletoire begrotingen) aan de Tweede Kamer zijn gemeld, zijn in de financiële toelichting op hoofdlijnen opgenomen.

In de paragraaf «Beleidsartikelen» wordt bij ieder artikel de rol en verantwoordelijkheid van de Minister beschreven. Voor de begroting 2014 is aan deze beschrijving bijzondere aandacht besteed. Deze verbeterde en nauwkeuriger formulering is ook in dit jaarverslag opgenomen. Als gevolg van deze preciezere omschrijving zijn in artikel 33 enkele gegevens die eerder als prestatie-indicatoren zijn gepresenteerd nu opgenomen als kengetallen. Bijvoorbeeld: de prestatie-indicator 10% reductiedoelstelling voor door burgers ervaren overlast en onveiligheidsgevoelens is vervangen door een nieuw kengetal. Dit is ook een gevolg van nieuwe afspraken van het kabinet Rutte/Asscher.

De begrippen verdachtenratio en pakkans zijn uitwisselbaar. Daarom is er voor gekozen om in dit jaarverslag louter het begrip verdachtenratio te hanteren. De definitie daarvan luidt: het aantal in jaar t afgehandelde verdachten (op basis van politieadministratie) van bijvoorbeeld overvallen, gedeeld door het totale aantal overvallen in jaar t, keer 100. Waar in de begroting 2013 over het begrip pakkans werd gesproken is dit nu aangepast in verdachtenratio (voor de volledigheid staat het begrip pakkans tussen haakjes erachter).

Met de vernieuwde Veiligheidsmonitor wordt jaarlijks gerapporteerd over leefbaarheid en overlast, veiligheidsbeleving, slachtofferschap van criminaliteit en overlast in de woonbuurt. Cijfers over 2013 op basis van de «oude» Integrale Veiligheidsmonitor ontbreken vanwege de overgang naar de nieuwe monitor. Het op de oude manier uitvoeren van het onderzoek leidde tot te grote onbetrouwbaarheidsmarges en hoge kosten. Om die reden ontbreken de realisatie van die prestatie-indicatoren in dit jaarverslag (tabel 33.1).

Raad voor de rechtspraak

In de Wet op de rechterlijke organisatie is de verantwoordelijkheid voor de bedrijfsvoering toegekend aan de gerechten en aan de Raad voor de rechtspraak. De Raad kent een bekostigingssystematiek die gebaseerd is op outputfinanciering. Door VenJ is gekozen voor een «bijdrage-constructie». Dit betekent dat op artikel 32 «Rechtspleging en rechtsbijstand» de bijdrage aan de Raad is opgenomen. Voor de Raad is in het jaarverslag hoofdstuk 7 opgenomen, met daarin een verantwoording over de uitgaven van de Raad.

B. BELEIDSVERSLAG

3. BELEIDSPRIORITEITEN 2013

Het Ministerie van Veiligheid en Justitie werkt aan een veiliger Nederland en de versterking van de rechtsstaat. Op dit brede terrein is in 2013 het nodige gerealiseerd, zowel op het gebied van de geïntegreerde aanpak van diverse vormen van criminaliteit en overlast, als op het terrein van wetgeving. Daarnaast zijn het afgelopen jaar organisatorische veranderingen doorgevoerd of bestendigd om de aansluiting in strafrecht-, executie-, vreemdelingen- en slachtofferketens te verbeteren en om de veiligheid van burgers in een veranderende maatschappij te blijven borgen. Denk hierbij aan de realisatie van de Nationale Politie, de herziening van de gerechtelijke kaart, het toegankelijker en doelmatiger maken van de rechtspraak en het ontwikkelen van een nieuwe cybersecurity strategie. Ook zijn in 2013 de activiteiten op het vreemdelingendomein weer uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van het Ministerie van Veiligheid en Justitie. De ambitie om te komen tot een veiliger Nederland, ingebed in een sterke rechtsstaat, wil het Ministerie realiseren door te werken aan de zeven kernthema’s die daarvoor van belang zijn. Aan de hand van deze kernthema’s volgen hieronder de belangrijkste beleidsresultaten van 2013.

Versterking Prestaties Strafrechtketen

Versterking prestaties strafrechtketen en ZSM

In 2013 zijn ambities en doelstellingen geformuleerd om de prestaties van de strafrechtketen te versterken. De strafrechtketen moet met behulp van innovatieve werkwijzen en vakmanschap strafzaken sneller, slimmer, beter en transparanter afhandelen. Die ambities zijn méér strafzaken succesvol afhandelen, personen die zijn veroordeeld hun straf daadwerkelijk laten ondergaan, verdachten sneller recht doen, daders effectiever straffen en belangen van het slachtoffer in de strafrechtketen een belangrijker plaats geven. In 2013 zijn in alle fasen van de strafrechtketen concrete stappen gezet die leiden tot een versterking van de prestaties:

  • verbetering dienstverlening in het kader van het aangifteproces: de burger kreeg in 2013 al bij 97% van de aangiften van woninginbraak binnen twee weken een terugkoppeling van de politie.

  • implementatie BOSZ-systeem (Betere Opsporing door Sturing op Zaken) bij de politie, dat inzicht geeft in het aantal en de soorten onderhanden zaken, inclusief genomen beslissingen;

  • ZSM-werkwijze (Zo Samen, Snel, Slim, Selectief, Simpel en Samenlevingsgericht Mogelijk), waarmee veelvoorkomende criminaliteit op een slimme, snelle en zorgvuldige wijze wordt afgehandeld, is landelijk uitgerold;

  • de rechtspraak heeft een ingrijpende vernieuwingsagenda opgesteld die leidt tot versnelling, vereenvoudiging en digitalisering van het strafproces;

  • in 2013 zijn door de rechtspraak proeftuinen voorbereid, in de proeftuinen wordt een werkwijze toegepast om regulier snel opvolging te kunnen geven aan zaken waarvoor het Openbaar Ministerie (OM) aan de ZSM-tafel besluit om te dagvaarden, of waarin een verdachte verzet aantekent tegen een door het OM opgelegde strafbeschikking, met een systeem van super snelrecht, snelrecht (binnen 3 respectievelijk 17 dagen) en ZSM-politierechterzittingen;

  • door middel van het programma Uitvoeringsketen Strafrechtelijke Beslissingen wordt gewerkt aan het realiseren van concrete verbeteringen in de fase van tenuitvoerlegging. Streefnormen voor de executie van schadevergoedingsmaatregelen en boetevonnissen en voor taakstraffen OM en de zittende magistratuur (ZM) zijn vastgesteld. Ketenpartners werken toe naar een nieuwe verantwoordelijkheidsverdeling in de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen. Het wetsvoorstel herziening en stroomlijning van de tenuitvoerlegging strafrechtelijke beslissingen is in het najaar in consultatie gebracht.

  • het Administratie- en Informatiecentrum voor de Executieketen (AICE) bij het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) is voorbereid om te starten per 1 januari 2014. Door oprichting van AICE zullen de organisaties in de uitvoeringsketen van strafrechtelijke beslissingen efficiënter samenwerken, om strafrechtelijke beslissingen sneller en beter uit te voeren en om slachtoffers, nabestaanden, zorginstanties en gemeenten beter te informeren over de veroordeelde en zijn straf. Doordat het Openbaar Ministerie de komende jaren alle strafrechtelijke beslissingen aanlevert aan het AICE, ontstaat volledig zicht en grip op wat ten uitvoer moet worden gelegd;

  • een reeks wetsvoorstellen die leiden tot een versterking van de prestaties van de strafrechtketen is in 2013 ter behandeling naar de Tweede Kamer gezonden of voorbereid. Het wetsvoorstel herziening tenuitvoerlegging strafrechtelijke beslissingen dat in 2013 in consultatie is gegaan, betekent herziening van Boek 5 van het Wetboek van Strafvordering en luidt daarmee de herijking en modernisering van dit wetboek in.

  • eind 2013 heeft het College van Procureurs-generaal een nieuwe aanwijzing voor de opsporing vastgesteld. Die aanwijzing geeft duidelijke inhoudelijke kaders voor de afweging of naar aanleiding van een aangifte al dan niet wordt overgegaan tot opsporing en waar de verantwoordelijkheid ligt voor het maken van die afwegingen.

De rechtspleging kwalitatief hoogwaardig en doelmatiger

Op 1 januari 2013 is de Wet Herziening gerechtelijke kaart (Wet HGK) en op 1 april 2013 is de Splitsingswet Oost-Nederland in werking getreden, hiermee is ook de beoogde reductie met betrekking tot de ressorten gerealiseerd. De bestuurlijke professionaliteit is versterkt door de benoeming van kleinere, sterkere en meer omgevingsgerichte besturen bij de gerechten. De rechtspraak kent sinds de inwerkingtreding van de Wet HGK van rechtswege ook 24 overige zittingsplaatsen. Het betreft de (kleine) kantonlocaties waarvan op het moment van inwerkingtreding van de Wet HGK al vaststond dat deze op termijn sluiten.

Nederland Veiliger

Aanpak van criminaliteit tegen het bedrijfsleven

  • Dadergerichte aanpak

    De afgelopen anderhalf jaar is voor de aanpak van criminaliteit tegen bedrijven ingezet op het opbouwen van kennis over mobiele dadergroepen en acquisitiefraudeurs. Inmiddels zijn alle preventieve maatregelen uit de integrale aanpak van mobiele bendes uitgevoerd. De politie verricht wekelijks een actie tegen mobiel banditisme en maandelijks een grote actie. Er zijn effectieve preventieve maatregelen genomen tegen skimmen en plofkraken, waardoor deze problematiek sterk is teruggelopen. Sinds banken de bankpassen blokkeren voor pinnen buiten Europa, is de fraude met gemiddeld 80 procent gedaald. De schade door skimmen is in de eerste 6 maanden van 2013 (€ 5,9 miljoen) bijna de helft minder dan in de tweede helft van 2012 (€ 10,8 miljoen). Voor de informatie uitwisseling tussen grootwinkelbedrijven en de politie is de Gemeenschappelijke Informatie Organisatie (GIO) in december gestart. Op het vlak van tegenhouden is begonnen met de landelijke uitrol van het Digitale Opkopersregister. Voor de repressieve aanpak zijn de politie en het OM opsporingsonderzoeken gestart. Ten aanzien van acquisitiefraudeurs zijn onder leiding van de politieacademie handzame interventies gegenereerd op basis van actueel inzicht in modus operandi en daderrollen.

  • Slachtoffergerichte aanpak

    In juni 2013 is de Veilig Ondernemen Scan gelanceerd, waarmee de ondernemer zelf door middel van specifieke vragen zijn of haar risico kan bepalen voor verschillende typen delicten. In het kader van de aanpak Veiligheid Kleine Bedrijven (Vkb) kan een professionele adviseur voor ondernemers een grondige scan uitvoeren met een advies op maat en de mogelijkheid tot deelfinanciering voor de te nemen maatregelen. De publiek-private stuurgroep Afpersing heeft in juni 2010 in opdracht van het Nationaal Platform Criminaliteitsbeheersing een programmatische aanpak ontwikkeld. Eén van de projecten is de inrichting van een landelijke Vertrouwenslijn Afpersing. Daarmee moet de drempel om naar buiten te treden voor slachtoffers verlaagd worden. In 2013 zijn de eerste stappen gezet voor verdere verankering van de vertrouwenstaak door middel van de Landelijke Vertrouwenslijn Afpersing.

  • Gebiedsgerichte aanpak

    Een blijvend succes is het Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO). Deze publiek-private samenwerking richt zich op de specifieke lokale problematiek en iedere participant draagt bij vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid en rol. Vanaf de start van het actieplan begin 2012 tot en met 1 september 2013 zijn 157 nieuwe KVO’s uitgereikt. Belangrijk resultaat is ook dat de gestelde norm van één wijkagent op 5.000 inwoners is gerealiseerd.

Criminele jeugdbendes van de straat

Het actieprogramma Problematische Jeugdgroepen heeft zich tot mei 2013 vooral gericht op de aanpak van de 89 criminele jeugdgroepen uit 2010. Dat heeft geresulteerd in een afname tot 17 criminele jeugdgroepen. Daarbij zijn bijna 1.500 leden van deze criminele jeugdgroepen, verantwoordelijk voor ruim 10.000 strafbare feiten sinds de start in 2011, ingestroomd bij OM. Maar liefst 96% van deze personen heeft één of meerdere strafrechtelijke interventies opgelegd gekregen. Halverwege 2013 is met de VNG, regioburgemeesters, politie en OM afgesproken dat de succesvolle aanpak onverminderd wordt voortgezet. In de ondersteuning van de aanpak is meer focus gelegd op het voorkomen van criminele jeugdgroepen door vroegtijdig signaleren, ingrijpen en nazorg. Dit laat onverlet dat in 2013 stevig is ingezet op de zwaarste categorie: de criminele jeugdgroepen.

Aanpak high impact crime

In 2013 is door publieke en private partijen opnieuw succesvol geïnvesteerd in probleemgerichte, integrale ketenaanpak van overvalcriminaliteit en straatroven. Het aantal overvallen en straatroven is aanzienlijk gedaald en de verdachtenratio’s zijn fors gestegen. De overvallen laten over 2013 een daling zien met 18% ten opzichte van dezelfde periode van vorig jaar en komen hiermee uit op 1.633 overvallen. Het aantal straatroven betrof 7.002 in 2013 en is gedaald met 12% ten opzichte van 2012. Ook het aantal woninginbraken is gedaald. Er werden in totaal 87.345 woninginbraken gepleegd, dat is een daling van 5% ten opzichte van 2012. Voor 2013 zijn de verdachtenratio’s als volgt: HIC totaal: 40, geweld: 68, woninginbraken: 10, straatroof 44 en overvallen: 93. Daarmee liggen alle ratio’s ruim boven het doel voor 2013 en 2014. De Tweede Kamer is geïnformeerd over de intensivering van de aanpak van high impact crimes en de aanpak van woninginbraken1. Hierbij is ook gebruikt gemaakt van specifieke capaciteit en van Defensie. Verder is overleg gevoerd met politie, OM en gemeenten om de aanpak concreet vorm te geven en aan enkele gemeenten is reeds ondersteuning geboden met de integrale en probleemgerichte aanpak en preventie van woninginbraken. Een gezamenlijke inzet is gepleegd op onder andere de volgende zaken:

  • initiatie, uitvoering en verbreding van het project «Alleen jij bepaalt wie je bent», dat zich richt op risicojongeren tussen de 12 en 18 jaar om afglijden in de criminaliteit tegen te gaan

  • ontwikkeling van een persoonsgerichte daderaanpak ten aanzien van (potentiële) daders van high impact crimes, de zogenoemde TopX-aanpak, inclusief de toepassing van verscherpt reclasseringstoezicht;

  • meer gericht en afgestemd lokaal toezicht op hotspots en hottimes van overvallen, straatroven en woninginbraken;

  • continuering van het fonds voor slachtoffers van overvallen en de ontwikkeling van het stappenplan gemeentelijke nazorg voor slachtoffers van overvallen

  • forse inzet op meer en betere preventieve maatregelen alsook communicatie en campagnes samen met onder andere het bedrijfsleven en ouderenorganisaties.

Aanpak cybercrime geïntensiveerd – meer aandacht voor cybersecurity

  • Nationale ontwikkelingen

Het up-to-date houden van beleid en wetgeving voor cybersecurity en cybercrime heeft nationaal en internationaal prioriteit. In Nederland zijn in 2013 de contouren van de nieuwe wetgeving Computercriminaliteit III duidelijk zichtbaar geworden. OM en politie krijgen meer bevoegdheden om zware cybercriminaliteit op te sporen en online handelsfraude aan te pakken, daarnaast worden definities zodanig aangepast dat ze toekomstbestendig zijn. In juli2 is het derde Cybersecurity Beeld Nederland uitgebracht. In oktober is een nieuwe Nationale Cybersecurity Strategie (NCSS 2.0) gepubliceerd3. In het afgelopen jaar zijn aanzienlijke stappen gezet door het aansluiten van private partijen bij het Nationaal Cybersecurity Centrum (NCSC) in de vorm van de Information Sharing and Analysis Centres (ISAC’s). Met Defensie (DefCERT) zijn afspraken voor wederzijdse steun bij cyberincidenten in een convenant vastgelegd. Het wetsvoorstel dat vitale sectoren opdraagt om inbreuken op de veiligheid en/of integriteit van informatiesystemen te melden aan de sectorale toezichthouder of het NCSC, is uitgebracht. De realisatie van het landelijk Expertisecentrum Digitaal binnen de landelijke eenheid van de politie loopt op schema. Daarnaast is de capaciteit binnen het Flexibel Informatie en Expertise Team (FIET), dat dicht tegen de opsporing aan opereert, volgens plan uitgebreid. De politie heeft, deels in samenwerking met het OM, verschillende initiatieven ontplooid waardoor de burger gemakkelijk aangifte kan doen van zowel high tech crime als high volume crime en de kwaliteit van de intake en de registratie is verbeterd evenals de afhandeling van de aangifte. Het Team High Tech Crime (THTC) heeft zich wederom met 33 fte uitgebreid en dit heeft conform de verwachting in 2013 tot 15 grote onderzoeken geleid. Ook is veel werk verzet met het Nationaal cybersecurity centrum bij het oppakken van grote cyberincidenten, zoals bijvoorbeeld het DORIFEL virus en de vele Ddos aanvallen op financiële instellingen. Op het gebied van social media heeft de politie grote stappen gezet. Via Real Time Intelligence Centra van de politie worden online bedreigingen continu geanalyseerd.

  • Internationale ontwikkelingen

De bilaterale samenwerking op het cybersecurity terrein met koploperlanden is in 2013 verder versterkt. Er is een verdrag met de VS gesloten om te participeren in wederzijds wetenschappelijk onderzoek. Verder heeft de EU in 2013 de EU-cyberstrategie gelanceerd. Ook in 2013 is er geïnvesteerd om samen met de Europese Unie en de verdragspartners van het cybercrimeverdrag te komen tot een verdere invulling van grensoverschrijdende cybercrime onderzoeken. Door politie en justitie is actief samengewerkt met het European Cybercrime Centre dat in januari 2013 van start is gegaan.

Offensief tegen kinderporno

De aanpak van kinderporno is verbeterd. De prestatieafspraak dat de politie in 2013 ten opzichte van 2010 15% meer verdachten bij het OM aanlevert is gehaald. Het OM geeft aan in 2013 563 verdachten van kinderpornografie aangeleverd te hebben gekregen. De focus is verschoven van downloaders en kijkers van kinderporno, naar verspreiders, producenten en misbruikers. Er zijn in 2013 meer slachtoffers ontzet dan in 2012. Met de realisatie van het meerjarige Plan van Aanpak Kindersekstoerisme is ook de aanpak van kindersekstoerisme geïntensiveerd. Het WODC is een onderzoek gestart naar de zedentitel van het Wetboek van Strafrecht, met het oog op beoordeling van de noodzaak van aanscherping van wetgeving op het gebied van zeden en kinderpornografie.

Seksueel misbruik/Kindermishandeling

  • van het Actieplan Kinderen Veilig4 zijn de invoering van het screeningsinstrument B-Safer en de effectevaluatie van het huisverbod5 afgerond. Deze laatste is op 15 november naar de Tweede Kamer gezonden.

  • start onderzoek naar factoren die bijdragen aan of beschermen tegen hernieuwd slachtofferschap, daderschap en seksueel overschrijdend gedrag van kinderen die eerder slachtoffer van seksueel misbruik zijn geweest.

  • de regelingen ter financiële compensatie van slachtoffers van seksueel misbruik in jeugdzorginstellingen en pleeggezinnen6 zijn in juli 2013 vastgesteld en vanaf 1 september van kracht. Het Schadefonds Geweldsmisdrijven voert beide regelingen uit. Slachtofferhulp Nederland ondersteunt slachtoffers bij het doen van een aanvraag. Op peildatum 16 december 2013 had het Schadefonds Geweldsmisdrijven 49 aanvragen Statuut en 180 aanvragen Tijdelijke regeling ontvangen.

Ondermijning door georganiseerde criminaliteit daadkrachtig aangepakt

De bestrijding van georganiseerde misdaad is fors versterkt door een gecombineerde inzet van politie, bijzondere opsporingsdiensten, OM, fiscus en lokaal bestuur. In 2013 is de doelstelling ruim behaald, om ten opzichte van 2009 een stijging van 65% te realiseren van het totaal aantal projectmatige onderzoeken naar criminele samenwerkingsverbanden. Een geïntegreerde aanpak is het uitgangspunt bij de bestrijding van ondermijnende en georganiseerde criminaliteit. Er is geïnvesteerd in het opbouwen van een gezamenlijke informatiepositie die partijen in staat stelt om te sturen op de aanpak van de problematiek, onder meer door de ontwikkeling van de Bestuurlijke CriminaliteitsbeeldAnalyse. De intensivering van de samenwerking in de Regionale Informatie en Expertise Centra (RIEC) heeft in 2013 zijn vruchten afgeworpen, voortbouwend op de 871 casussen die de RIEC’s in 2012 in totaal in behandeling hebben gehad. In 2013 heeft het gezamenlijke offensief tegen de outlawbikers, motorclubs waarvan de leden zich (verhoudingsgewijs veelvuldig) schuldig maken aan normoverschrijdend en crimineel gedrag, verder uitvoering gekregen. Verscherpte aandacht bij politie en OM heeft geleid tot opsporingsonderzoeken. Ook is ingezet op het bestrijden van de invloed van outlawbikers in de horeca en beveiligingsbedrijven, op de harde kernen van voetbalsupporters en op het aanpakken van windhappers7. De circulaire ongewenste privécontacten rijksambtenaren is in de Staatscourant gepubliceerd, met het oog op de aanpak van leden van outlawbikers in overheidsdienst.

Daders meer financieel treffen

In juni is het wetsvoorstel verruiming mogelijkheden bestrijding financieel-economische criminaliteit bij de Tweede Kamer ingediend. Dit voorstel omvat het verhogen van de mogelijke boetes voor rechtspersonen tot maximaal 10% van de jaaromzet en de beperking van de mogelijkheid om kosten in mindering te brengen bij de vaststelling van het wederrechtelijk verkregen voordeel. De doelstelling van 2013 is ruim gehaald, in de strafrechtketen is ruim € 90 mln. aan crimineel vermogen afgepakt.

Detectie van gewelddadige eenlingen

De inspanningen om acties van (potentiële) gewelddadige eenlingen tegen te gaan zijn niet verminderd. De aandacht is verlegd naar het tegengaan van reisbewegingen naar jihadistische strijdgebieden en het indammen van de risico’s die mogelijk uitgaan van terugkeerders. Uit het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN) van maart 2013 is het dreigingsniveau voor terrorisme in Nederland verhoogd naar «substantieel»8. Ter ondersteuning van de lokale bestuurlijke aanpak worden op nationaal en internationaal niveau doorlopend praktische ervaringen in kaart gebracht en gedeeld. Het Ministerie van Veiligheid en Justitie heeft voorlichting en trainingen georganiseerd ter versterking van de signalering en aanpak van (potentiële) jihadgangers.

Fraude

Het kabinet wil fraude zoveel mogelijk voorkomen en waar fraude ondanks preventiemaatregelen toch plaatsvindt, zo effectief mogelijk bestrijden. Dat vraagt om een intensivering van de aanpak door middel van een brede en integrale benadering. Onder coördinatie van het Ministerie van Veiligheid en Justitie is in de zomer van 2013 rijksbreed in beeld gebracht welke aanvullende maatregelen nodig zijn om fraude terug te dringen. In de brief van december 2013 kondigt het kabinet een reeks maatregelen aan om fraude met publieke middelen te voorkomen en effectiever te bestrijden.9 Een belangrijk onderdeel is de bestrijding van handelswijzen die het mogelijk maken om fraude te plegen met collectieve voorzieningen zoals faillissementsfraude. Het wetsvoorstel civielrechtelijk bestuursverbod, waarmee kan worden voorkomen dat frauduleuze bestuurders hun activiteiten via allerlei omwegen kunnen blijven voortzetten, is aangeboden aan de Raad van State. De consultatie van het wetsvoorstel herziening strafrechtelijk faillissementsrecht is afgerond, waarmee een steviger handvat wordt gecreëerd om op te kunnen treden. Ook is een start gemaakt met de landelijke uitrol van de succesvolle Haagse pilot faillissementsfraude, die bestaat uit een fraudespreekuur voor curatoren bij een rechter-commissaris en vrijgemaakte politie- en vervolgingscapaciteit. Een andere maatregel is gericht op het instellen van een centraal aandeelhoudersregister.

Aanpak mensenhandel versterkt

De aanpak van mensenhandel heeft ook in 2013 prioriteit gehad. De Taskforce mensenhandel en de Nationaal rapporteur mensenhandel, OM, politie, gemeenten, Koninklijke Marechaussee (KMar), RIEC’s, Inspectie SZW en Kamers van Koophandel trokken samen op tegen mensenhandel. De Taskforce heeft innovatieve instrumenten ontwikkeld en heeft zowel integrale handhavingsacties in verschillende gemeenten op touw gezet, als landelijke acties om illegale prostitutie tegen te gaan. De inzet van gespecialiseerde professionals bij de verschillende ketenpartners is geïntensiveerd. Een interdepartementale werkgroep (VenJ, VWS en SZW) is in samenspraak met relevante uitvoeringsorganisaties, NGO’s en de Nationaal rapporteur gestart met het uitwerken van voorstellen voor een nationaal verwijzingsmechanisme: een raamwerk dat aangeeft hoe de verschillende ketenpartners moeten handelen om slachtoffers van mensenhandel te identificeren en indien nodig op te vangen. Ervaring leert dat internationale en multidisciplinaire samenwerking het verschil kan maken. In een recente zaak heeft dit bijvoorbeeld geleid tot substantieel hogere gevangenisstraffen. Door goede informatieuitwisseling via Europol en tussen de betrokken organisaties in Nederland kon beter bewezen worden dat er naast mensenhandel sprake was van een internationaal opererende criminele organisatie.

Coffeeshopbeleid aangescherpt, aanpak drugscriminaliteit versterkt

De doelstellingen van het coffeeshopbeleid zijn een einde maken het «open-deur-beleid» van de coffeeshops en het terugdringen van de aantrekkingskracht van het Nederlandse drugsbeleid op gebruikers afkomstig uit het buitenland. Daarmee wordt het tegengaan van overlast en criminaliteit die verband houden met coffeeshops en de handel in verdovende middelen en afname van overlast en (georganiseerde) criminaliteit rondom coffeeshops beoogd. Met ingang van 1 januari 2013 is het ingezetenencriterium landelijk ingevoerd. De handhaving geschiedt in overleg met betrokken gemeenten en zo nodig gefaseerd, waarbij wordt aangesloten bij het lokale coffeeshop- en veiligheidsbeleid zodat er sprake is van lokaal maatwerk. Coffeeshop-gemeenten hebben hun in de driehoek afgestemde handhavingsplannen gestuurd. De Tweede Kamer is hierover eind 2013 geïnformeerd10.

Eenvoudiger aangifte doen

In 2013 is op hoofdlijnen een tweeledige doelstelling voor aangifte geformuleerd: het verbeteren van een eenduidig dienstverleningsconcept waardoor burgers makkelijk aangifte kunnen doen en het verbeteren van de afhandeling van aangifte, om ongewenste uitval tegen te gaan. Voor wat betreft de eerste doelstelling is met de start van de Nationale Politie ook gestart met het «uitrollen» van de multichannelaanpak: burgers en bedrijven krijgen via internet, telefonisch, op het bureau, op locatie-delict of via een 3D-loket meerdere kanalen van aangifte geboden. Voor wat betreft het tweede doel zijn in 2013 in het inrichtingsproces van de Nationale Politie de organisatie van de weging, selectie en overdracht van de aangifte eenduidig en uniform georganiseerd.

Veiligheidsregio's: meer slagkracht bij crisisbeheersing en rampenbestrijding

De onafhankelijke commissie Hoekstra heeft het functioneren van de Wet veiligheidsregio’s en het stelsel van rampenbestrijding en crisisbeheersing onderzocht11. Naar aanleiding van deze evaluatie heeft het kabinet haar visie gegeven op de toekomst van de veiligheidsregio’s en het stelsel van rampenbestrijding en crisisbeheersing12. De uitwerking van de verbetervoorstellen met betrekking tot de bovenregionale samenwerking op het gebied van rampenbestrijding en crisisbeheersing is aan de Tweede Kamer gezonden13. Daarnaast wordt onder de noemer Versterking Civiel Militaire Samenwerking met meerdere Ministeries en veiligheidspartners gewerkt aan programma’s die ook moeten bijdragen aan de uitwerking van de verbetervoorstellen. Er komt een Landelijke meldkamerorganisatie onder centraal gezag, een transitieakkoord met de besturen van de veiligheidsregio’s is getekend. In 2013 is de transitie van het Nederlands Instituut Fysieke Veiligheid en het Nederlandse Bureau Brandweerexamens naar het Instituut Fysieke Veiligheid formeel van start gegaan. Als gevolg van aanpassing van de Wet veiligheidsregio’s is de brandweer dit jaar in alle veiligheidsregio’s georganiseerd. Ten slotte is een «visie van, voor en door vrijwilligers bij de brandweer» ontwikkeld door Brandweer Nederland en de Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers14.

Bestendiging en versterking rechtsstaat

Kwaliteit en innovatie rechtspraak (KEI)

Het programma KEI is gestart in het kader van het digitaliseren en innoveren van de rechtsspraak, in samenwerking met de Raad voor de rechtspraak. Hiermee werkt de rechtspraak aan toegankelijke, eenvoudige, snelle, doelmatige en betaalbare civiel- en bestuursrechtelijke procedures15.

Stelselvernieuwing rechtsbijstand

In het kader van de stelselvernieuwing rechtsbijstand zal een pakket maatregelen worden vastgesteld waarmee het stelsel van gefinancierde rechtsbijstand bij de tijd wordt gebracht en de financiële beheersbaarheid wordt vergroot. Tevens wordt daarmee een besparing van € 85 mln. gerealiseerd. De Tweede Kamer is in juli geïnformeerd over de maatregelen die in het kader van de stelselvernieuwing zullen worden genomen16. Naar aanleiding van het Algemeen Overleg in november worden de plannen binnen de projectorganisatie verder uitgewerkt en wordt ook naar alternatieven gekeken die vanuit de Kamer en de Orde van Advocaten zijn aangedragen.

Kwaliteit van de wetgeving en de juridische functie

In 2013 is de transparantie rond voorbereiding van wet- en regelgeving verder versterkt. Zo zijn meer voorstellen voor wet- en regelgeving op www.internetconsultatie.nl geplaatst en wordt met behulp van het integraal afwegingskader steeds beter antwoord gegeven op vragen naar de aanleiding voor, het doel van en de instrumentkeuze ten behoeve van het voorstel (naarhetIAK.nl). Van de uitvoering van het regeerakkoord worden beide Kamers overeenkomstig de begrotingscyclus geïnformeerd over de voortgang van de wetsvoorstellen met belangrijke financiële doelstellingen. Een kabinetsstandpunt over de hoogte van boetes in wetgeving is aan de Kamers gezonden17.

Ter versterking van de juridische functie van het rijk is in 2013 een rijksbreed juridisch portaal beschikbaar gekomen en is een aanzienlijk aantal producten opgeleverd ter versterking van de kwaliteit van de juridische functie.

Effectief bestuursrecht

In 2013 zijn twee belangrijke wijzigingsvoorstellen van de Algemene wet bestuursrecht in werking getreden: in januari de Wet aanpassing bestuursprocesrecht en in juli de nieuwe regeling over schadevergoeding bij onrechtmatig bestuurshandelen uit de Wet nadeelcompensatie en schadevergoeding bij onrechtmatige besluiten. De wet aanpassing bestuursprocesrecht bevat diverse voorzieningen die de rechter in staat stelt om sneller door te dringen tot de kern van het geschil. Het streven naar effectieve geschilbeslechting is de rode draad in deze wet. De regeling op het gebied van schadevergoeding bij onrechtmatig bestuurshandelen introduceert een belangrijke vernieuwing in het bestuursprocesrecht: een bestuursrechtelijke verzoekschriftprocedure. Door deze procedure kunnen burgers sneller en gemakkelijker schadevergoeding bij de rechter vorderen als een onrechtmatig gebleken overheidsbesluit tot schade heeft geleid. Ook kwam een geharmoniseerde regeling over nadeelcompensatie (schadevergoeding bij rechtmatig overheidshandelen) tot stand. Die zal in werking kunnen treden nadat diverse bijzondere wetten aan deze nieuwe geharmoniseerde regeling zijn aangepast.

Meer maatwerk bij straffen

Het wetsvoorstel tot invoering van een adolescentenstrafrecht is in juni door de Tweede Kamer en in november door de Eerste Kamer aanvaard. Dit adolescentenstrafrecht voorziet onder meer in het verhogen van de leeftijdsgrens (van 21 naar 23 jaar) waarop het jeugdstrafrecht kan worden toegepast en het creëert de mogelijkheid om een pij (plaatsing in inrichting voor jeugdigen)-maatregel om te zetten in een Tbs-maatregel. In 2013 zijn pilots afgerond en geëvalueerd waarin verbeteringen in het advies- en toeleidingsproces voor adolescenten zijn beproefd. Het beleidskader voor toepassen van elektronische controle bij minderjarigen is eind 2013 ingevoerd.

In 2013 is samen met het Ministerie van OCW het conceptwetsvoorstel tot invoering van de maatregel terbeschikkingstelling aan het onderwijs (Tbo-maatregel) tot stand gebracht. Het wetsvoorstel is in oktober 2013 voor advies gestuurd aan diverse organisaties en op internet ter consultatie aangeboden. De tbo-maatregel creëert een nieuwe mogelijkheid in het Wetboek van Strafrecht om jongeren tot 23 jaar die geen startkwalificatie hebben vanwege een problematisch schoolverleden en die zich schuldig maken aan strafbare feiten, te verplichten onderwijs te volgen.

Gevangeniswezen en een toekomstbestendige Tbs

In 2013 zijn de aangekondigde bezuinigingen in het begrotingsakkoord met betrekking tot het gevangeniswezen uitgewerkt in het Masterplan Dienst Justitiële Inrichtingen 2013–2018. Na de politieke besluitvorming is door DJI met de voorbereiding van de implementatie van het Masterplan DJI gestart. Met het Masterplan DJI zijn onder andere afspraken gemaakt over het gebruik van meerpersoonscellen, de voorgenomen invoering van Elektronische Detentie en de Van Werk Naar Werk regeling. In de forensische zorg hebben het Ministerie van VenJ, GGZ Nederland en de Verenging Gehandicaptenzorg Nederland overeenstemming bereikt over de wijze waarop de afspraken uit de «Meerjarenovereenkomst Forensische Zorg 2013–2017» worden ingevuld. Met het oog op de maatschappelijke veiligheid dient de terugkeer van zeden- en zware geweldsdelinquenten in de maatschappij zo zorgvuldig en verantwoord mogelijk plaats te vinden. Het wetsvoorstel Langdurig Toezicht18 is eind november 2013 ingediend bij de Tweede Kamer. Hiermee wordt het mogelijk zeden- en zware geweldsdelinquenten langdurig (zo nodig levenslang) onder toezicht van de Reclassering te stellen.

Veiligheid en privacy

In december 2013 heeft het kabinet beide Kamers een notitie gezonden over «Vrijheid en veiligheid in de digitale samenleving. Een agenda voor de toekomst»19. In deze notitie geeft het kabinet aan zich te willen inzetten voor een veilig digitaal domein waarin de kansen van digitalisering worden benut, dreigingen het hoofd worden geboden en fundamentele rechten en de internetvrijheid zo optimaal mogelijk worden beschermd. De notitie is bedoeld als een agenda voor een verdere discussie over de gevolgen van de voortschrijdende digitalisering.

Auteursrecht 20@20

De wet toezicht op collectieve beheersorganisaties (cbo’s) is op 1 juli 2013 in werking getreden, tegelijkertijd met twee AmvB’s, de nadere regeling voor de geschillencommissie en de regeling voor de normering van beheerskosten van cbo’s. De inwerkingtreding van het beleggingsverbod is uitgesteld totdat de onderhandelingen over de richtlijn collectief beheer zijn afgerond in Brussel. De inwerkingtreding van de mogelijkheid om cbo’s per AmvB gedwongen te laten samenwerken voor de inning en verdeling van vergoedingen is eveneens uitgesteld. Ook de AmvB ten aanzien van de governance van cbo’s moet nog worden vastgesteld. De eerder genoemde richtlijn zal daarover regels bevatten. Daarnaast is de richtlijn verleningsduur bescherming van muziekuitvoeringen en fonogrammen van 50 naar 70 jaar tijdig in het nationale recht omgezet.

In de Tweede Kamer bleek onvoldoende draagvlak te bestaan voor een aanpassing van de uitzondering voor privé-kopiëren, in die zin dat downloaden uit (evident) illegale bron daaronder niet meer zou kunnen ressorteren. Er is een AMvB uitgevaardigd (inwerkintreding 1 januari 2013) die verzekert dat rechthebbenden billijk worden gecompenseerd voor het nadeel dat zij ten gevolge van onder de beperking ressorterend privé-kopiëren lijden.

Interlandelijke adoptie

De indiening van het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet opneming buitenlandse kinderen (Wobka) is aangehouden vanwege de prioriteiten die voortvloeien uit het regeerakkoord. Een wijziging van de Wobka zal op zijn vroegst in 2014 worden doorgezet.

Meer ruimte voor ondernemen

In 2013 is ervaring opgedaan met de flex-bv en de nieuwe regeling bestuur en toezicht voor naamloze en besloten vennootschappen. Deze regels worden uitgebreid naar andere rechtspersonen. In de zomer is geconsulteerd over een wetsvoorstel monistisch bestuursmodel voor coöperaties en onderlinge waarborgmaatschappijen. Tevens is geconsulteerd over een wetsvoorstel inzake bestuur en toezicht bij stichtingen en verenigingen. In het kader van het eenvoudiger, goedkoper en efficiënter maken van regels voor ondernemers in de EU is in april het wetsvoorstel modernisering van het arbitragerecht bij de Tweede Kamer ingediend, is in juli de richtlijn jaarlijkse financiële rapportage ondernemingen vastgesteld en zijn in september de nieuwe regels met betrekking tot pandbeleningen afgekondigd.

Stelselherziening Jeugdzorg

Om de stelselherziening Jeugdzorg te realiseren werkt het Ministerie van Veiligheid en Justitie samen met het Ministerie van VWS. In oktober 2013 is de jeugdwet, de wettelijke basis voor het nieuwe jeugdstelsel aangenomen door de Tweede Kamer. Het financiële macrokader is op hoofdlijnen gereed. In de meicirculaire 2013 zijn de voorlopige budgetten voor gemeenten bekend gemaakt. Het Transitieplan, het gezamenlijke afsprakenkader van Rijk, VNG en IPO is als sturingsinstrument opgesteld. Het Transitiebureau, het ondersteuningsbureau van Rijk en VNG, heeft diverse handreikingen en ondersteuningsprogramma’s voor gemeenten opgesteld. Daarnaast hebben gemeenten in regionaal verband eind oktober 2013 regionale transitie-arrangementen vastgesteld, waarin zij aangeven op welke wijze zij de continuïteit van de jeugdzorg en het gedwongen kader willen gaan organiseren. Tevens zijn er bestuurlijke afspraken gemaakt over de continuïteit van de functies van de Bureaus Jeugdzorg vanaf 2015. Voor jeugdhulp in het gedwongen kader is ten behoeve van het waarborgen van de kwaliteit een normenkader opgeleverd en een certificerende instelling gekozen.

Nationale politie

Eén nationale politie: een toekomstbestendige politieorganisatie voor een veiliger Nederland

Na de formele inwerkingtreding van de Politiewet op 1 januari 2013 zijn belangrijke stappen gezet richting het einddoel: het beter kunnen bijdragen aan het veiliger maken van Nederland en het meer dan nu bieden van ruimte voor de professionaliteit van de politie. De meeste doelen die 1 januari 2015 afgerond moeten zijn, zoals de invoering van de basisteams, het vergroten van het operationeel leiderschap en het informatie gestuurd werken, liggen eind 2013 op schema. De omvang van het veranderproces en de uitdagingen vergen de komende jaren nog de volle aandacht, waarbij politie, gezagsdragers en samenwerkingspartners de schouders eronder zetten om de realisatie van het nationale politiebestel succesvol te volbrengen.

Actieprogramma Bureaucratie Politie: minder regels, meer op straat

Het actieprogramma «Minder regels, meer op straat» heeft als doel het presterend vermogen van de politie te vergroten door het reduceren van administratieve lastendruk en het reduceren van de minder meetbare, maar zeer merkbare regeldruk. Het doel voor 2013 was een vermindering van de administratieve lastendruk van 15% bewerkstelligen, wat gelijk staat aan 3.000 fte’s, als tussenstap naar het einddoel: een reductie van 25%, ofwel per saldo 5.000 fte’s in 2014. Omdat 2013 startte met een achterstand is een inhaalslag gemaakt, waardoor in 2013 meer succes is geboekt en de doelstelling van 15% uiteindelijk behaald is. Naast het wegnemen van administratieve lasten is de lastendruk voor de politie vooral verminderd door slimme ICT toepassingen.

ICT bij de politie op orde

Middels het Aanvalsprogramma Informatievoorziening Politie (AVP) is in 2013 gewerkt aan een toekomstbestendige informatievoorziening. De continuïteitsopgave bij de bestaande ICT systemen is voor het overgrote gedeelte afgerond. De korte termijn continuïteitsrisico’s zijn aanzienlijk verminderd, de beschikbaarheid van de bestaande ICT-systemen is toegenomen en storingen worden sneller opgelost. Ook wat betreft de bruikbaarheid van de systemen voor de agent op straat is vooruitgang geboekt en de systemen voor de bedrijfsvoering van de Nationale Politie zijn verder gestandaardiseerd. De structurele vervanging en vernieuwing van de informatievoorziening is de volgende opgave in de uitvoering van het AVP. Hierbij is in 2013 reeds een aantal resultaten bereikt op het terrein van de technische infrastructuur, zoals de vervanging van het telefonienetwerk en van het datacommunicatienetwerk (Basis Voorziening Netwerken). In december is het Bijgestelde AVP 2013–2017 aan de Tweede Kamer aangeboden waarin wordt aangegeven hoe de verdere vervanging en vernieuwing van de informatievoorziening van de politie in de komende jaren wordt gerealiseerd.20

Internationale politie-inzet

In 2013 is actief met grotere of kleinere contingenten deelgenomen aan missies in Afghanistan (EUPOL), Kosovo (Eulex), Zuid-Soedan (UNMISS) en Georgië (EUMM). Met uitzondering van Georgië, waarbij alleen een monitormandaat geldt, bestonden de werkzaamheden vooral uit het mentoren, monitoren, adviseren en trainen van de lokale politie. De bijdrage aan Afghanistan is in de tweede helft van 2013 afgebouwd van 40 naar ongeveer 25 politiefunctionarissen in verband met de beëindiging van de bijdrage in Kunduz per juli 2013. De bijdrage van de Nederlandse politiefunctionarissen in Kunduz heeft internationaal brede waardering gekregen. Vooral het model van praktijkgericht leren is breed omarmd en wordt inmiddels in heel Afghanistan gebruikt. Na de strategische review in 2012 is de bijdrage van politiefunctionarissen in Kosovo terug gebracht van 15 naar 6 fte. De geplande bijdrage aan de antipiraterij-missie in Somalië is niet gerealiseerd, omdat de aangeboden kandidaten niet zijn geselecteerd in verband met grote concurrentie uit andere landen. De bijdrage aan Georgië is tijdens het lopende jaar geïnitieerd en gerealiseerd. De totale bezetting is gedurende het jaar teruggelopen van 55 fte in januari 2013 naar 40 fte in december 2013.

Het slachtoffer centraal

Sterkere positie slachtoffers

In februari 2013 is het visiedocument: «Recht doen aan slachtoffers»21 aan de Tweede Kamer toegezonden. De komende vier jaar zullen de vijf beleidsdoelen uit het visiedocument richting geven aan de ontwikkelingen op het terrein van slachtofferbeleid. In 2013 zijn de volgende beleidsresultaten geboekt op het gebied van de versterking van de positie van slachtoffers.

  • in oktober is het wetsvoorstel uitbreiding spreekrecht in consultatie gegaan. Het wetsvoorstel ziet op een adviesrecht voor slachtoffers die in een strafzaak gebruik maken van hun spreekrecht over de gevolgen die het misdrijf voor hen heeft gehad. Twee wijzigingen van de Wet Schadefonds Geweldsmisdrijven zijn meegenomen: ook nabestaanden van dood-door-schuld delicten in het verkeer kunnen een beroep doen op het Schadefonds Geweldsmisdrijven (SGM) en de indieningstermijn voor een aanvraag bij het SGM wordt verlengd van 3 naar 10 jaar;

  • slachtoffers van criminaliteit hebben behoefte aan herstel van de gevolgen, zowel financieel, praktisch als emotioneel. Daarom zijn in het najaar 2013 op diverse plaatsen vijf innovatieve pilots met herstelbemiddeling in en rond het strafrecht van start gegaan;

  • het wetsvoorstel bijdrage kosten strafvordering en slachtofferzorg is in het najaar van 2013 in consultatie gegaan. Veroordeelden leveren een financiële bijdrage in de kosten van de strafvordering en de slachtofferzorg. De regeling is uitgewerkt in samenhang met de regeling eigen bijdrage voor verblijf in een justitiële inrichting. De regelingen treden naar verwachting in werking op 1 januari 2015;

  • de implementatie van de wetswijziging conservatoir beslag ten behoeve van het slachtoffer is in voorbereiding en zal op 1 januari 2014 in werking treden;

  • de voorbereiding van de implementatie van de Europese Richtlijn minimumnormen slachtoffers is in 2013 gestart, de richtlijn stelt normen ten aanzien van slachtofferrechten. Het wetsvoorstel Europees beschermingsbevel beoogt slachtoffers de mogelijkheid te bieden om maatregelen die een slachtoffer beschermen en zijn opgelegd in de ene lidstaat, ook in een andere lidstaat te kunnen inroepen.

Immigratie en Asiel

VenJ zet zich in voor versterking van de sturing in de vreemdelingenketen en verbetering van de onderlinge samenwerking tussen de ketenpartners, voor zowel de bedrijfsvoering als de uitvoering van het beleid. Op het gebied van de automatisering in de vreemdelingenketen zijn belangrijke stappen gezet zodat in de nabije toekomst digitaal werken in de vreemdelingenketen mogelijk zal worden. In het kader van het Verbeterprogramma Vreemdelingenketen zijn verbeteringen doorgevoerd in de werkafspraken en de samenwerking tussen ketenpartners. Dit programma is ingericht mede naar aanleiding van het overlijden van de heer Dolmatov. Door middel van opleiding en training wordt gewerkt aan het verbeteren van het ketenbewustzijn en de samenwerking tussen de verschillende ketenpartners.

Asiel

In het Programma Stroomlijning Toelatingsprocedures zijn maatregelen uitgewerkt om het stapelen van verblijfsprocedures tegen te gaan en doorlooptijden te verkorten. Het wetgevingstraject is afgerond, de maatregelen worden vanaf 1 januari 2014 ingevoerd. Op dit moment krijgt het grootste deel van de asielzoekers binnen acht dagen een antwoord op het asielverzoek. Op 1 februari 2013 is de regeling langdurig verblijvende kinderen in werking getreden. De informatie over de feitelijke asielinstromen in 2013 is opgenomen in de rapportage vreemdelingenketen die in april 2014 aan de Tweede Kamer wordt verzonden.

Regulier, toezicht en toegang

De wet Modern Migratiebeleid (MoMi) is in werking getreden per 1 juni 2013. Met deze wet is het reguliere toelatingsproces efficiënter ingericht en wordt meer verantwoordelijkheid gelegd bij de referent. In de aanpak van kabinet en gemeenten om EU-arbeidsmigratie in goede banen te leiden ligt de nadruk steeds meer op de samenwerking tussen het Ministerie van VenJ en het Ministerie van SZW. Stappen voor het verder gebruik van biometrie in de vreemdelingenketen zijn gezet, zodat systematisch gebruik kan worden gemaakt van vingerafdrukken in de strijd tegen fraude. Het gebruik van Advanced Passenger Information (API-gegevens) aan de grens is geëvalueerd waarna gericht is gewerkt aan een efficiëntere toepassing hiervan.

Terugkeer en bewaring

In 2013 is een aantal maatregelen genomen om ervoor te zorgen dat minder vreemdelingen in bewaring komen en daar waar mogelijk gebruik te maken van alternatieve toezichtsmaatregelen. Om gedwongen terugkeer te realiseren is de medewerking van herkomstlanden nodig. Daartoe zijn zowel bilateraal als in Europees verband inspanningen geleverd. Het EU-Mobiliteitspartnerschap met Marokko is getekend, waarmee de partijen zich committeren de onderhandelingen over terug- en overname af te ronden. Ook zijn EU-terug- en overnameovereenkomsten getekend met Armenië, Kaapverdië en Turkije.

Europa

In 2013 is het wetgevend kader van de tweede fase van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel tot stand gekomen en is de implementatie ervan in gang gezet. Nederland heeft veelvuldig aandacht gevraagd voor de negatieve aspecten van het vrije verkeer van personen. Hierbij is benadrukt dat de EU lidstaten in staat moet stellen misbruik van dit recht effectief te bestrijden. Gezamenlijk met enkele andere lidstaten is dit hoog op de Europese agenda gezet. Door Nederland is voor het beleidsterrein immigratie, asiel en grenzen met België, Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk en Zweden een gezamenlijke inzet geformuleerd voor het Justitie en Binnenlandse Zaken-meerjarenprogramma.

Kansspelen

In mei is het wetsvoorstel kansspelen op afstand in consultatie gegaan, beoogd wordt dat kansspelen op internet gereguleerd worden zodat de consument hieraan op legale wijze veilig en verantwoord kan deelnemen. De reacties zijn inmiddels verwerkt en het wetsvoorstel wordt naar verwachting in februari ter advisering aan de Raad van State aangeboden. In de tweede helft van 2013 is ook de lagere regelgeving voor online kansspelen nader uitgewerkt.

Op 1 juli 2013 zijn het Besluit werving, reclame en verslavingspreventie kansspelen en de Regeling werving, reclame en verslavingspreventie kansspelen in werking getreden. In september is het rapport «Matchfixing in Nederland, de aard en reikwijdte van het probleem, de risico’s en de aanpak» naar de Tweede Kamer gestuurd. Het rapport is opgesteld in opdracht van het Ministerie van VWS in nauwe samenwerking met het Ministerie van VenJ. In oktober 2013 is de beleidsreactie aan de Tweede Kamer gezonden. Ten slotte is in 2013 aangevangen met de beleidsvoorbereiding voor de projecten casinomarkt en loterijmarkt.

Tabel 3.1 Overzicht garanties en achterborgstellingen1 x € 1.000

Art.

Omschrijving

Uitstaande garanties

Verleende garanties

Vervallen garanties

Uitstaande garanties

Garantie-plafond

Totaal Plafond

   

2012

2013

2013

2013

2013

 

31

RC limiet Politie

533.975

250.000

515.475

268.500

 

268.500

31

Leenfaciliteit Politie

1.280.900

 

26.000

1.254.900

 

1.254.900

31

Inkoop Max en FLO

 

1.002.617

 

1.002.617

 

1.002.617

34

RC limiet Kansspelautoriteit

3.000

   

3.000

 

3.000

34

Garantiestelling faillissementscuratoren dienst JUSTIS

13.982

4.901

2.584

16.299

 

16.299

35

Leenfaciliteit particuliere JJI's

95.192

 

890

94.302

 

94.302

37

RC limiet COA

70.000

   

70.000

 

70.000

X Noot
1

Het Ministerie van Veiligheid en Justitie kent geen achterborgstellingen.

Toelichting

RC limiet Politie, COA en Kansspelautoriteit.

De betreffende organisaties hebben in het kader van schatkistbankieren een rekening courant faciliteit bij het Ministerie van Financiën, waarbij Veiligheid en Justitie garant staat voor de aanzuivering van een mogelijk debetsaldo wanneer de betrokken organisaties daarbij in gebreke blijven.

Leenfaciliteit Politie en JJI’s.

De Nationale Politie, politieacademie (PA), de Noordelijke Meldkamer en de particuliere JJI's hebben toegang gekregen tot het geïntegreerd middelenbeheer van het Ministerie van Financiën (MvF). Voor de financiering van investeringen kunnen ze een beroep doen op de leenfaciliteit van MvF. Indien er gebruik wordt gemaakt van de leenfaciliteit, wordt een convenant tussen MvF en het Ministerie van Veiligheid en Justitie opgesteld. In dit convenant is o.m. bepaald dat wanneer er niet aan de verplichtingen wordt voldaan die uit de overeenkomst van geldlening voortvloeien, MvF deze verplichting voor risico brengt van het Ministerie van Veiligheid en Justitie.

31 Inkoop Max en FLO.

In de stand per 31 december 2013 is de meerjarige verplichting die het Ministerie van Veiligheid en Justitie naar de politie en de politieacademie heeft, in het kader van de VUT, prepensioen en levensloopregeling (Inkoop Max regeling) en functioneel leeftijdsontslag (FLO regeling), afzonderlijk opgenomen. De verplichtingen die hieruit voortvloeien zijn gerelateerd aan de bedragen welke als vordering in de jaarrekeningen van de politie en de politieacademie zijn opgenomen.

34 Faillissementscuratoren.

De garanties faillissementscuratoren is voor faillissementen waarin sprake lijkt te zijn van kennelijk onbehoorlijk bestuur, maar in de boedel onvoldoende geld aanwezig is om onderzoek te doen of een procedure te starten om onrechtmatig aan de boedel onttrokken gelden en goederen terug te halen. Als aan bepaalde eisen wordt voldaan, staat de Minister van Veiligheid en Justitie garant voor de kosten van het onderzoek of de procedure. Bij succes hoeft de garantie niet te worden ingeroepen, is onrechtmatig aan de boedel onttrokken geld teruggehaald én zien mogelijk meer terug van hun vordering dan eerst het geval was. Zaken waarin dit niet lukt leidt tot het betalen van het garant gestelde bedrag door het Ministerie.

35 Leenfaciliteit particuliere (JJI’s).

In 2014 zal overdracht plaats vinden van garanties JJI naar VWS voor een bedrag van € 10.384.000.

37 RC-limiet COA.

De RC-limiet van COA is overgekomen van BZK.

Tabel 3.2 Overzicht uitgaven en ontvangsten garanties x € 1.000

Art.

Omschrijving

Uitgaven

Ontvangsten

Saldo

Uitgaven

Ontvangsten

Saldo

   

2012

2012

2012

2013

2013

2013

34

Faillissementscuratoren dienst JUSTIS

719

0

719

1.068

0

1.068

Tabel 3.3 Realisatie beleidsdoorlichting 2013

Artikel

Realisatie

2011

Realisatie

2012

Realisatie

2013

Toelichting

32 Nederlandse Rechtsorde (voorheen artikel 11).

X

   

Afgerond.

34 Rechtshandhaving en criminaliteitsbestrijding (voorheen artikel 13).

Preventieve maatregelen

Slachtofferbeleid

   

X

TK 33 400-VI-87

Realisatie gepland in 20141

35 Jeugd (voorheen artikel 14)

Interlandelijke adoptie en Internationale kinderontvoering

 

X

 

Afgerond, TK 33 199, nr 1

91 Internationale rechtsorde (voorheen artikel 17)

     

Vervallen2

31 Veiligheidsregio’s en Politie

(voorheen artikel 23)

   

Uitstel3

 

36 Veiligheid en bestuur (voorheen artikel 25)

Veiligheid Radicalisering

Veiligheid ICT

   

X

X

TK 29 754 232

TK 33 000 VI

X Noot
1

De doorlichting zou aanvankelijk in 2013 naar de Tweede Kamer worden verzonden. Dit is niet gelukt. Verzending aan TK staat gepland in 2014.

X Noot
2

De in 2011 geplande beleidsdoorlichting van artikel 17.1 is, na afstemming met het Ministerie van Financiën, vervallen. Dit mede met het oog op de wijzigingen die voortkomen uit de nieuwe begrotingssystematiek «Verantwoord Begroten». Die systematiek maakt dat artikel 17 met ingang van 2013 als zodanig geen onderdeel meer uitmaakt van de ontwerpbegroting, maar onderdeel wordt van artikel 91 «Apparaatsuitgaven» van het kerndepartement.

X Noot
3

Najaar 2013 is in de MR besloten deze beleidsdoorlichting onderdeel te laten uitmaken van een breder Interdepartementaal beleidsonderzoek (IBO)

4. BELEIDSARTIKELEN

Artikel 31. Nationale Politie

Realisatie begrotingsuitgaven Veiligheid en Justitie € 12.383 miljoen. Art. 31 Nationale Politie 42,4%

Realisatie begrotingsuitgaven Veiligheid en Justitie 					 € 12.383 miljoen. Art. 31 Nationale Politie 42,4%

Algemene doelstelling

Een veilige samenleving met behulp van een goed functionerende politieorganisatie.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister van Veiligheid en Justitie heeft een financierende en regisserende rol ten aanzien van de politie. De verantwoordelijkheden van de Minister zijn vastgelegd in de Politiewet 2012. De Minister draagt er sinds 1 januari 2013 zorg voor dat de politieorganisatie is toegerust om de door de gezagsdragers opgedragen taken te kunnen uitvoeren. De politie, bestaande uit tien regionale eenheden, een landelijke eenheid en een ondersteunende dienst, is een rechtspersoon sui generis. De korpschef is belast met de leiding en het beheer van de politie. De korpschef opereert binnen de kaders die de Minister stelt.

Om zijn politieke verantwoordelijkheid voor het beheer te kunnen waarmaken, heeft de Minister verschillende instrumenten. Zo stelt de Minister niet alleen de begroting, de meerjarenraming, de jaarrekening, het beheersplan en het jaarverslag vast, maar ook de operationele sterkte. Verder kan de Minister de korpschef te allen tijde over alle beheeraangelegenheden algemene en bijzondere aanwijzingen geven. Zo stelt hij regels aan het beheer, waaronder het financieel beheer, van de politie door de korpschef.

Daarnaast stelt de Minister, gehoord het College van procureurs-generaal en de regioburgemeesters, ten minste eens in de vier jaar de landelijke beleidsdoelstellingen ten aanzien van de taakuitvoering van de politie vast, alsmede, voor elke regionale of landelijke eenheid doelstellingen ter verwezenlijking van die landelijke beleidsdoelstellingen. De huidige landelijke prioriteiten zijn in 2011 vastgesteld en moeten in 2014 gerealiseerd zijn22. Verdeling van de sterkte over de onderdelen van de regionale eenheden geschiedt door de burgemeesters en de hoofdofficier van justitie en wordt neergelegd in het regionale beleidsplan. Dit beleidsplan, waarvoor de door de gemeenten vastgestelde doelen op het terrein van de veiligheid de basis vormen, wordt – met inachtneming van de landelijke doelstellingen voor de betrokken eenheid – vastgesteld door de gezamenlijke burgemeesters en de hoofdofficier van justitie. Indien geen overeenstemming kan worden bereikt, stelt de regioburgemeester (in overeenstemming met de hoofdofficier) het beleidsplan vast. Tegen dit besluit kan een betrokken burgemeester in beroep komen bij de Minister.

De politie-inzet is een verantwoordelijkheid van het bevoegd gezag. De burgemeester heeft het gezag wat betreft de handhaving van de openbare orde en hulpverlening. De officier van justitie heeft het gezag wat betreft de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde.

Politie-en brandweerkorps Bonaire, Sint Eustatius en Saba

Het politie-en brandweerkorps Bonaire, Sint Eustatius en Saba (Caribisch Nederland) valt niet onder de Nationale Politie. Dit korps valt overigens wél onder de beheersverantwoordelijkheid van de Minister. De ministeriële verantwoordelijkheid is vastgelegd in de Veiligheidswet BES (Stb. 2010, 362).

Algemeen

Beleidsconclusies

Na het in werking treden van de nieuwe Politiewet op 1 januari 2013 zijn belangrijke stappen gezet in de vorming van de Nationale Politie. Ook is door een aanzienlijke reductie van de administratieve lastendruk gewerkt aan de vergroting van het presterend vermogen van de politie. Ook de uitvoering van het Aanvalsprogramma Informatievoorziening Politie droeg hier in belangrijke mate aan bij. Naast het leveren van deze prestaties zijn ook de landelijke doelstellingen van de politie voor het veiliger maken van Nederland vrijwel geheel gerealiseerd.

Vorming Nationale Politie

Er is met de inwerkingtreding van de Politiewet 2012 hard gewerkt aan de realisatie van het nieuwe politiebestel. Met de ondernemingsraad van de politie en de politievakbonden is eind 2013 overeenstemming bereikt over de personele reorganisatie23. De Evaluatiecommissie Politiewet 2012 is geïnstalleerd24. Begin november is het voortgangsbericht Vorming Nationale Politie, naar de Tweede Kamer gezonden25.

Vermindering administratieve lastendruk politie met 25% (5.000 fte)

Eind 2012 bedroeg de vermindering van administratieve lasten 605 fte. Daarmee werd de doelstelling voor dat jaar van 1.000 fte’s niet behaald. Door extra inspanningen is deze achterstand echter ingelopen en is de voor 2013 geldende tussendoelstelling van 3.000 fte behaald. Deze wordt nog extern gevalideerd.

Aanvalsprogramma ICT Politie

De continuïteitsopgave bij de bestaande ICT systemen is geslaagd. De korte termijn continuïteitsrisico’s zijn aanzienlijk verminderd, de beschikbaarheid van de bestaande ICT-systemen is toegenomen en storingen worden sneller gesignaleerd en opgelost. Ook wat betreft de bruikbaarheid van de systemen voor de agent op straat is vooruitgang geboekt en de systemen voor de bedrijfsvoering van de Nationale Politie zijn verder gestandaardiseerd. Over de voortgang van het Aanvalsprogramma is aan de Tweede Kamer gerapporteerd in de halfjaarlijkse rapportages van april en oktober 201326. Bij brief van 19 december 2013 is het Bijgestelde AVP 2013–2017 aan de Tweede Kamer aangeboden27, waarin wordt aangegeven hoe de verdere vervanging en vernieuwing van de informatievoorziening van de politie in de komende jaren wordt gerealiseerd.

Landelijke prioriteiten politie: High Impact Crimes

De landelijke doelstellingen op het gebied van High Impact Crimes zijn vrijwel allemaal gehaald. Het aantal HIC-misdrijven is sterk gedaald ten opzichte van 2012 (– 6%). De verdachtenratio voor alle HIC-delicten is gestegen naar 40, waarmee de doelstelling van 2013 (36 ruim gehaald is.

Transitieakkoord Meldkamer

De doelstelling om in 2013 met alle betrokkenen een akkoord te bereiken over de opzet van een landelijke meldkamerorganisatie is gerealiseerd. Het transitieakkoord is getekend. De kwartiermaker is per 1 januari 2014 begonnen.

Burgernet

Burgernet is in 2013 met succes verder landelijk uitgerold. Inmiddels is Burgernet actief in 402 gemeenten. Dankzij de succesvolle publiekscampagne, waardoor er bijna 190.000 nieuwe Burgernetleden zijn bijgekomen zijn er nu ruim 1,4 miljoen burgers actief betrokken bij de veiligheid in de eigen woon- en werkomgeving. Per maand worden meer dan 1.000 burgernetacties uitgevoerd, waarvan de helft met een tijdkritisch karakter. Het aantal succesvolle heterdaadacties is in 2013 gestabiliseerd op circa 10%.

Inzet vredesmissies

In 2013 is de samenwerking op het gebied van uitzendingen naar Vredesmissies met de Nationale Politie verder uitgebouwd. Mede gelet op het hogere gevaar van de missies waaraan politiefunctionarissen deelnemen is veel aandacht besteed aan de veiligheid en zorg van politiefunctionarissen. Op het gebied van de interdepartementale samenwerking heeft VenJ zich een positie verworven in de Stuurgroep Missies en Operaties. Hierdoor kan VenJ een meer gelijkwaardige bijdrage gaan leveren aan de Nederlandse bijdrage op het gebied van multilaterale vredesmissies.

Beleidsdoorlichting art. 25.2

In de begroting voor 2012 was de operationele doelstelling 25.2: «Het bevorderen van efficiënt en effectief gebruik van communicatie, informatie en technologie door de veiligheidspartners». Dit operationele doel is geëvalueerd door middel van een beleidsdoorlichting die in 2013 is afgerond. Zoals verwoord in de brief aan de Tweede Kamer28 is de conclusie van de doorlichting dat het plausibel is dat de uitvoering van de beleidsinstrumenten heeft bijgedragen aan deze doelstelling. Tegelijkertijd wordt geconstateerd dat stappen nodig zijn om nog beter inzicht te krijgen in de effectiviteit en de efficiëntie van het Informatiebeleid Veiligheid.

Indicatoren

Voor de periode 2011 tot en met 2014 zijn – in overleg met de toenmalige korpsbeheerders, de Raad van Korpschefs en de voorzitter van het College van procureurs-generaal – landelijke prioriteiten voor de politie vastgesteld29. Een deel van de landelijke prioriteiten zijn in prestatie-indicatoren uitgedrukt (voor sommige landelijke prioriteiten zijn ontwikkelafspraken gemaakt die niet leiden tot kwantitatieve uitkomsten maar tot een kwaliteitsverbetering) en opgenomen in de begroting van VenJ, onder art. 31. Een deel van de landelijke prioriteiten komen tevens terug in art. 33 (zoals cybercrime en tegengaan kinderporno), aangezien daar de betreffende programmabudgetten zijn opgenomen.

In onderstaande tabel worden de behaalde resultaten op de landelijke prioriteiten en overige beleidsprioriteiten weergegeven.

Tabel 31.1: Indicatoren Landelijke prioriteiten politie.

doelstelling

realisatie 20111

realisatie 2012

realisatie 2013

streefwaarde 2013

Terugdringen aantal overvallen naar niveau 2006

2.271

1.982

1.633

2.000

Verhogen verdachtenratio overvallen (pakkans) naar 442

66

71

93

36

Terugdringing aantal straatroven met 25%

7.869

7.977

7.002

6.995

Aanleveren gebiedsscan op gemeentelijk niveau

24 regio-korpsen

25 regio korpsen

10 regionale eenheden3

10 regionale eenheden

Cybercrime: standaardisering, uniformering en professionalisering van de Digitale Expertise

bedrijven-loket en skimming-point geopend

versterking professionaliteit capaciteits-uitbreiding 33 fte

capaciteituitbreiding: 33 fte bij THTC; het Flexibel Informatie en Expertise team is met 20 fte volledig operationeel

plan van aanpak capaciteitsuitbreiding

In 2014 wordt de aangever standaard geïnformeerd over de afloop van de aangifte, of wordt de aangever in zwaardere zaken op basis van maatwerk geïnformeerd.

plan van aanpak aangifte-volg-systeem; 4 aangifte kanalen operationeel

voortzetting implementatie Multi-channel-aanpak

6 kanalen voor aangifte ontwikkeld.

Aangever woning inbraak binnen 14 dagen telefonisch geïnformeerd over de voortgang van hun zaak.

6 kanalen voor aangifte (4 kanalen uit 2010 + aangifte op afspraak en 3D aangifte). Terugkoppeling aangifte van woninginbraken.

Vermindering administratieve lastendruk politie met 25% (5.000 fte)

reductie formulieren; toepassing frontoffice/ backoffice

3% (605 fte)

15% (3.000 fte)

15% (3.000 fte)

Verhoging van de heterdaadratio met 25%

geen cijfer beschikbaar; zie OB 2014

uitvoering pilots; geen cijfer beschikbaar; zie OB 2014

3%4

15%

Aanpak criminele vreemdelingen.

Van de PSH-V geregistreerde identiteitsonderzoeken voldoet 90% aan de afgesproken kwaliteitseisen

80% van de identiteitsonderzoeken voldoet aan kwaliteitseisen

85%

92%

87%

Bij alle naar het OM verzonden pv’s met een niet-Nederlander als verdachte wordt de niet-Nederlander voorzien van een vreemdelingennummer

Uitrol ID zuilen en werkstations5

Uitrol ID zuilen en werk- stations

88%

100%

Vrijwillige ambtenaren van politie (einddoel is 5.000 vrijwilligers in 2015)

2.516

2.940

3.100

3.750

Bron: Jaarverslag NP 2013

X Noot
1

Voor de periode 2008 – 2011 waren landelijke prioriteiten voor de politie vastgesteld. Deze waren gerelateerd aan de thema’s: veilige wijken, jeugdcriminaliteit en een kwantitatieve en kwalitatieve aanpak van criminaliteit in brede zin. In verband met de wisseling van kabinet zijn deze vanaf 2011 aangepast voor de periode t/m 2014.

X Noot
2

De verdachtenratio overvallen (pakkans) dient in 2014 uit te komen op 44. Het betreft een verhoging met 25% ten opzichte van de nulmeting van 35 in 2009. Abusievelijk stond in de begroting 2013 een percentage van 40 genoemd.

X Noot
3

Als gevolg van de vorming van de Nationale Politie zijn de 25 regionale korpsen opgegaan in 10 regionale eenheden.

X Noot
4

Bij het vaststellen van de doelstellingen m.b.t. de heterdaadratio werd in 2010 aangenomen dat hierover op relatief eenvoudige wijze uit de bedrijfsvoeringsystemen van de politie gerapporteerd zou kunnen worden. In de praktijk is echter vastgesteld dat er geen uniek kenmerk in de historische politiedata tot en met het jaar 2011 beschikbaar is, waarmee de heterdaadratio betrouwbaar en landelijk vergelijkbaar te genereren zou zijn. Pas vanaf het jaar 2012 is een uniek kenmerk voor de heterdaadaanhouding binnen de bedrijfsvoering systemen van de politie landelijk ingevoerd. Vanaf 2012 kan de heterdaadratio daarmee op eenvoudige wijze landelijk en op eenheidsniveau worden gepresenteerd en vergeleken.

X Noot
5

In 2011 en 2012 zijn in het kader van Progris ID-zuilen en werkstations uitgerold, waarmee vanaf 2013 deze doelstelling kon worden gemonitord.

Zoals beschreven in de Begroting 2014 blijkt de indicator «verzorgingsgebieden», die was opgenomen in de begroting 2013 in het kader van het verbeteren van de ICT bij de politie, niet geschikt om op jaarbasis te monitoren. De informatievoorziening van de korpsen in de verzorgingsgebieden wordt verzorgd door twee landelijke en zes bovenregionale rekencentra. Het doel is om rekencentra op te laten gaan in drie rekencentra. Dit vraagt aanpassingen in de huisvesting, organisatie en ICT-infrastructuur zodanig dat de bestaande dienstverlening aan de eenheden niet in gevaar komt. Dit is niet in één jaar te realiseren, maar zal meerdere jaren beslaan.

Tabel 31.2: Indicator operationele sterkte
 

Realisaties

Streven

 

2009

2010

2011

2012

2013

2013

Operationele sterkte incl. aspiranten in fte

49.597

49.745

50.587

51.552

51.598

50.688

Bron: De informatie over de sterkte is afkomstig uit het Politie BeleidsInformatieSysteem (PolBIS). De definities van operationele en niet-operationele sterkte zijn vastgelegd in de brief aan de Tweede Kamer van 10 november 2009. Een nadere verdeling van functies is neergelegd in de brief aan de Tweede Kamer van 24 november 2009 (Kamerstukken II 2009/10 29 628 nrs. 160,164 en 192.

High Impact Crimes

Toelichting

Terugdringing aantal overvallen naar het niveau 2006

Stevige investeringen door publieke en private partijen in een probleemgerichte, integrale ketenaanpak leidde tot een aanzienlijke daling van het aantal overvallen naar 1633. Dit aantal ligt ruim onder de doelstelling van 2.000 voor 2013. De Tweede Kamer is geïnformeerd over de aanpak van high impact crimes, waaronder overvallen30.

Verhoging verdachtenratio overvallen (pakkans) naar 44

De hiervoor genoemde investeringen in een probleemgerichte, integrale ketenaanpak leidden tevens tot een verhoging van de verdachtenratio tot 93, dus ruim boven de doelstellingen voor 2013 van 36. Dit komt ook doordat de politie onder meer fors heeft ingezet op een persoonsgerichte daderaanpak ten aanzien van (potentiële) daders van High Impact Crimes.

Offensief tegen geweld

De aanpak van geweld verloopt voor een belangrijk gedeelte via het vierjarige politieprogramma Aanpak Geweld (2012–2015). Dit programma wordt langs vijf thema’s uitgevoerd:

  • Intelligence: de geweldscan is geëvalueerd en wordt in 2014 doorontwikkeld. Trendrapportages zijn uitgevoerd en er is een risicotaxatie-instrument opgesteld. Daarnaast zijn pilots uitgevoerd om te komen tot een goede informatie-uitwisseling over geweld met het openbaar vervoer en met de spoedeisende hulp van ziekenhuizen.

  • Kennis en expertise: aan Politie Kennis Net is het thema «geweld» toegevoegd met vooral praktische informatie voor het optreden door de politie.

  • Persoonsgerichte aanpak: het basisprocesmodel voor de persoonsgerichte aanpak is afgerond.

  • Ketensamenwerking: de ketensamenwerking is vooral gericht op samenwerking met de Veiligheidshuizen, de VNG en het programma High Impact Crimes.

  • Communicatie en slachtofferzorg: de handreiking «Communicatie bij ernstige geweldsincidenten» is begin 2013 afgerond en verspreid. Het wetsvoorstel dat de politie de bevoegdheid geeft middelentesten af te nemen is bij de Tweede Kamer ingediend. Voors is de effectevaluatie van de Halt-afdoening Alcohol uitgevoerd. Ten slotte is de eindevaluatie van de Agressie Regulatie Training op scholen is afgerond en breed verspreid.

Cybercrime: standaardisering, uniformering en professionalisering van de Digitale Expertise

De beoogde versterking van de capaciteit (een tranche van 33 fte extra opsporingscapaciteit ten behoeve van het Team High Tech Crime) is gerealiseerd. Hiermee is de totale capaciteitsuitbreiding van Team High Tech Crime, zoals afgesproken in het kader van de landelijke prioriteiten, behaald. Het Flexibel Informatie en Expertise Team (FIET) heeft in 2012 haar beoogde sterkte van 20 fte behaald en is in 2013 volledig operationeel.

Informeren van de aangever over aangifte

De doelstellingen voor 2013 zijn gerealiseerd. De ontwikkelde 6 kanalen voor aangifte, waaronder de 3D aangifte, worden in de komende jaren geïmplementeerd en/of beschikbaar gemaakt voor meerdere delictsoorten. Doelstelling is dat de volledige implementatie van de multichannelaanpak vóór 1 januari 2017 is gerealiseerd. Op 9 juli 2013 is de Tweede Kamer per brief geïnformeerd over de verbetering van het aangifteproces.31

Verhoging van de heterdaadratio met 25%

De cijfers laten zien dat de heterdaadratio in 2013 is gestegen (3%). Vanaf 2012 zijn er diverse pilots uitgevoerd, en wordt op basis van een plan van aanpak (naar aanleiding van een rapportage van de Politieacademie) de heterdaadkracht verder versterkt (inzet bij hotspots, informatie-uitwisseling, burgerparticipatie (Burgernet)). Aangezien deze indicator niet eerder dan 2012 is ingebed in de bedrijfsvoerringssystemen van de politie, kon pas vanaf toen gericht gestuurd worden op de doelstelling. Verder doet de heterdaadratio niet volledig recht aan de resultaten die worden geboekt bij de aanpak van high impactcrimes, zie de goede resultaten bij de overige indicatoren ten aanzien van HIC’s.

Pv’s voorzien van een vreemdelingennummer

De verdachte vreemdelingen moeten worden geïdentificeerd volgens Progis aan de ID-zuil. Door daar nadrukkelijk op te sturen (door de Vreemdelingenpolitie) is het percentage toegekende V-nummers de afgelopen 2 jaar sterk toegenomen. Het gebeurt echter nog niet altijd, omdat de verdachte niet altijd wordt herkend als vreemdeling (dit geldt vooral voor EU-burgers welke ook een vreemdelingennummer behoren te krijgen).

Vrijwillige ambtenaren van politie

Het tussendoel voor 2013, een toename naar 3.750 is met een gerealiseerd aantal van 3.100 niet gehaald. Dit komt onder andere omdat het uitwerken van de rechtspositie van de vrijwilligers meer tijd heeft gekost dan beoogd. De tussendoelen zijn overigens louter geformuleerd voor monitoringsdoeleinden en zijn geen prestatieafspraken. Het einddoel van 5.000 vrijwilligers in 2015 blijft het streven.

Operationele sterkte

De operationele sterkte is ten opzichte van 2012 licht gestegen terwijl een daling werd verwacht. De oorzaak ligt in het achterblijven van de uitstroom.

Tabel 31.3 Budgettaire gevolgen van beleid x € 1.000
   

Realisatie

2013

Begroting

2013

Verschil

Verplichtingen

229.265

5.535.250

– 5.305.985

         

Programma-uitgaven

5.250.519

5.220.150

30.369

         

31.2 Bekostiging nationale politie

     
 

Bijdrage ZBO's/RWT's

     
 

Nationale Politie

4.976.547

4.940.566

35.981

 

VtsPN

90.460

90.087

373

 

Politieacademie

132.323

132.295

28

 

Bijdrage mede-overheden

     
 

BES brandweer- en politiekorps

18.193

16.575

1.618

         

31.3 Kwaliteit, Arbeidsvoorwaarden en ICT politie

     
 

Bijdrage ZBO's/RWT's

     
 

Bestuur en Organisatie

9.674

10.658

– 984

 

Informatiebeleid politie: Innovatieprojecten

4.358

5.318

– 960

 

Bijdragen mede-overheden

     
 

Bijdragen in het kader van de kwaliteit van de politiezorg

3.129

3.637

– 508

 

Subsidies

     
 

Subsidies in het kader van opsporing

750

700

50

 

Opdrachten

     
 

Providers

10.502

14.606

– 4.104

 

Kwaliteit en arbeidsvoorwaarden politie

0

1.208

– 1.208

 

Bijdragen Sociale fondsen

     
 

Stichting Arbeidsmarkt en Opleidingsfonds Politie

4.583

4.500

83

         

Ontvangsten

269

500

– 231

Verplichtingen

Toelichting op de instrumenten

De verplichtingenmutatie van € 5,3 mld. betreft een technische mutatie. Deze mutatie komt doordat het Ministerie van Veiligheid en Justitie naar aanleiding van het Verbeterplan Financieel Beheer er voor heeft gekozen om binnen de ruimte die de Aanwijzingsregeling «verplichtingen = kas» biedt, zoveel als mogelijk bedragen te verplichten in het hetzelfde jaar als dat ze worden uitgegeven.

31.2 Bekostiging Nationale Politie

Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s

Nationale Politie

Voor een adequate politiezorg is in 2013 een budget van € 4.940 mln. beschikbaar gesteld voor de Nationale Politie voor de taakuitvoering in het kader van de Politiewet.

De mutatie in het budget voor de Nationale Politie (€ 35,9 mln.) wordt met name verklaard door:

  • Reorganisatiemiddelen Nationale Politie (€ 30 mln.): Met het Regeerakkoord van het kabinet Rutte I is voor de personele reorganisatie om te komen tot één Nationale Politie een bedrag gereserveerd van € 130,7 mln. voor de jaren 2013 tot en met 2016. In 2013 is vanuit de aanvullende post van het Rijk € 30 mln. overgeheveld naar de begroting van het Ministerie van Veiligheid en Justitie ter dekking van de in 2013 verwachte uitgaven voor deze reorganisatie. Het restant van € 100 mln. blijft gereserveerd op de aanvullende post.

  • Frictiekosten politie centralisering flitsgegevens (€ 4,9 mln.): de Nationale Politie ontving in 2013 compensatie voor de frictiekosten die ontstaan bij de centralisering van de verwerking van flitsgegevens bij het CJIB.

  • Nuclear security summit (€ 5,5 mln.): in 2014 is Nederland gastland van de Nuclear Security Summit (NSS). De kosten hiervan (onder andere huur van de locatie, voorbereidingskosten, inzet van de politie en noodzakelijke beveiligingskosten) vallen in 2013 voor de politie € 5,5 mln. hoger uit dan geraamd. Deze additionele kosten zijn uit HGIS-middelen gefinancierd.

VtsPN

In opdracht van het Ministerie van Veiligheid en Justitie voerde de VtsPN het beheer over het C2000-netwerk. Het C2000-communicatienetwerk is van cruciaal belang voor de taakuitvoering van de Nederlandse hulpdiensten. Het onderhoudscontract C2000 2014–2017 is gegund. Naar aanleiding van een aantal storingen in het 112 netwerk (in 2012) zijn afspraken gemaakt met de leverancier ter verbetering van de 112 dienstverlening. Dit traject is in lijn met de aanbevelingen uit de rapportage van de Inspectie VenJ en het Agentschap Telecom («112 onder de loupe») en is in 2013 afgerond.

Politieacademie

De Politieacademie heeft in 2013 een bijdrage ontvangen van € 132 mln. voor onderwijs en kennisdiensten. De instroom was in totaal 1.760 studenten, waarvan 198 voor de opleiding tot recherchekundige en 72 voor het volgen van hoger politieonderwijs.

Bijdrage mede-overheden

BES Politie- en brandweerkorps

De Minister van Veiligheid en Justitie is korpsbeheerder van het politie- en brandweerkorps Bonaire, Sint Eustatius en Saba (BES). De personele en materiële uitgaven van de beide korpsen worden bekostigd uit de begroting van het Ministerie van Veiligheid en Justitie. In 2013 is € 16,6 mln. uitgegeven. Beide korpsen kennen op het gebied van personeel en materieel achterstanden waardoor er in beide organisaties meerjarig moet worden geïnvesteerd. Het politiekorps was in 2013 niet op sterkte waardoor gebruik is gemaakt van de inzet van personeel van de Koninklijke Marechaussee. In 2013 is een veiligheidsbeeld BES-eilanden 2013 opgesteld. Hiermee wordt een actueel beeld gegeven van de ontwikkeling van criminaliteit, regelovertreding en overlast. Het rapport is aan de Tweede Kamer aangeboden32.

31.3 Kwaliteit, Arbeidsvoorwaarden en ICT politie

Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s

Bestuur en Organisatie

In het kader van handhaving, opsporing, preventie en innovatie zijn bijdragen verstrekt aan het politieveld. Het gaat onder meer om (incidentele) bijdragen aan pilots ter verbetering van de efficiency binnen de politieorganisatie, pilots ter versterking van de heterdaadkracht en NIK-themadagen

Informatiebeleid politie: Innovatieprojecten

Naast financiering van eerdergenoemde informatiesystemen is ook budget beschikbaar gesteld om innovatieve en technologische ontwikkelingen bij de politie te stimuleren. Met bijdragen uit het innovatiebudget zijn door de politie onder meer projecten uitgevoerd voor het versterken van de toezichts- en beveiligingstaken in het Rotterdamse havengebied het ontwikkelen en testen van een multichannel, visueel alarmering- en attenderingssysteem voor de regio Rotterdam-Rijnmond en het gebruik van biometrische gezichtsherkenning om het aantal delicten in de detailhandel terug te dringen.

Bijdrage mede-overheden

Bijdragen in het kader van kwaliteit politiezorg

Met dit budget is het arbeidsvoorwaardenoverleg en de uitvoering van het arbeidsvoorwaardenbeleid ondersteund.

Subsidies

Subsidies in het kader van opsporing

In 2013 heeft de Stichting Meld Misdaad Anoniem € 750.000,- subsidie ontvangen voor de exploitatie van onder meer de meldlijn Meld Misdaad Anoniem, waar mensen anoniem informatie kunnen geven over misdrijven.

In totaal zijn in het afgelopen jaar 15.700 meldingen doorgestuurd naar de politie en andere partners. Dit is een stijging van 5% ten opzichte van 2012. Mede op basis van deze meldingen zijn tot op heden ruim 1.900 verdachten aangehouden, ruim 1.000 misdrijven opgelost en 126 misdrijven voorkomen. Er werden 34% meer anonieme tips over witwassen, afpersing en crimineel vermogen ontvangen dan in 2012. Met deze informatie komen de criminele organisaties achter hennepkwekerijen, XTC-labs en mensenhandel beter in beeld.

Opdrachten

Providers

De Staat der Nederlanden heeft met de grote telecomproviders afspraken gemaakt over de wijze van aanleveren van gegevens en het verwerken van tapbevragingen in combinatie met de daarover verstrekte gegevens. Hiervoor ontvangen de providers een vergoeding die op dit artikelonderdeel wordt verantwoord. Omdat er in 2013 minder aanvragen waren dan geraamd, zijn hiervoor minder kosten gemaakt.

Kwaliteit en arbeidsvoorwaarden politie

Op dit budget is niet gerealiseerd, aangezien dit budget is overgeheveld naar de bijdrage aan de Nationale Politie (31.2).

Bijdragen Sociale fondsen

Stichting Arbeidsmarkt en Opleidingsfonds Politie

De Stichting Arbeidsmarkt en Opleidingsfonds Politie (SAOP) subsidieert, adviseert en registreert scholings- arbeidsmarkt- en werkgelegenheidsprojecten binnen de sector politie. Het primaire doel van de SAOP is het goed functioneren van de arbeidsmarkt van de politie te bevorderen en opleidingsactiviteiten te stimuleren. Dit doet de SAOP met behulp van de bijdrage die zij ontvangt van het Ministerie van Veiligheid en Justitie en die voortkomt uit een arbeidsvoorwaardenafspraak met politievakorganisaties.

Artikel 32. Rechtspleging en rechtsbijstand

Realisatie begrotingsuitgaven Veiligheid en Justitie € 12.383 miljoen art. 32 Rechtshandhaving en criminaliteitsbestrijding 12,5%

Realisatie begrotingsuitgaven Veiligheid en Justitie 					 € 12.383 miljoen art. 32 Rechtshandhaving en criminaliteitsbestrijding 					 12,5%

Algemene doelstelling

Een doeltreffend en doelmatig rechtsbestel.

Rol en verantwoordelijkheid

De stelselverantwoordelijkheid van de Minister van Veiligheid en Justitie strekt zich voornamelijk uit tot het scheppen van optimale voorwaarden voor het in stand houden en verbeteren van een goed en toegankelijk rechtsbestel ten behoeve van de civiele, bestuurlijke en strafrechtspleging.

Voor de rechtspleging (met inachtneming van de onafhankelijke positie van de rechter en de zelfstandige positie van de Raad voor de rechtspraak) kent de Minister van Veiligheid en Justitie een financierende rol. De Minister houdt beheersmatig toezicht en treedt op als werkgever voor de rechterlijke macht.

Voor de rechtspleging en de Raad voor Rechtsbijstand, het Bureau Financieel Toezicht (BFT, bron: Wet op het notarisambt) en het Register beëdigde tolken en vertalers (Rbtv, bron: Wet beëdigde tolken en vertalers) heeft de Minister een met name financierende rol. De uitvoering van het beleid is overgedragen aan zelfstandige taakorganisaties. Hij draagt voorts zorgt voor het wettelijk kader waar binnen tolken, vertalers, deskundigen en andere zelfstandige professionals binnen het justitiële domein zoals, advocaten, notarissen en gerechtsdeurwaarders opereren.

Voor alternatieve geschillenbeslechting en schuldsanering heeft de Minister van Veiligheid en Justitie een stimulerende rol. De Minister van Veiligheid en Justitie is ten aanzien van de schuldsanering verantwoordelijk voor het wettelijke traject van de schuldsaneringsregeling, de faillissementsrechters en de bewindvoerders (bron: Wet op de schuldsanering natuurlijke personen).

Meetbare gegevens

De bevoegdheid van de Minister van Veiligheid en Justitie ten aanzien van het rechtsbestel is beperkt. Ook geldt dat normen voor een adequaat rechtsbestel zich niet in indicatoren laten vatten die in een oogopslag de beleidseffectiviteit in beeld brengen. Met behulp van monitoren, trendrapportages, beleidsdoorlichtingen en beleidsevaluaties wordt op kwantitatieve, maar ook op kwalitatieve wijze inzicht verkregen in de effecten van het beleid om de toegang tot de rechtspleging te bevorderen (beleidsartikel 32.2). Voor de rechtspraak kan dit slechts met kwalitatieve indicaties (beleidsartikel 32.3).

Gefinancierde rechtsbijstand en Salduz

Beleidsconclusies

Met ingang van 1 oktober 2013 is het Besluit aanpassingen eigen bijdrage rechtzoekenden en vergoeding rechtsbijstandverleners (Stb 2013, 345) in werking getreden. Met dit besluit wordt een besparing van ongeveer € 40 miljoen op het terrein van de gesubsidieerde rechtsbijstand gerealiseerd. Deze besparing is tweeledig. Enerzijds betreft het maatregelen die nodig zijn ter completering van de taakstelling van het kabinet Rutte I van € 50 miljoen. Anderzijds bieden de maatregelen dekking van de kosten die gemoeid zijn met de verlening van gesubsidieerde rechtsbijstand in zaken voorafgaand aan het politieverhoor.

De maatregelen sluiten aan bij eerder getroffen maatregelen ter invulling van de taakstelling van het kabinet Rutte I (ca. € 28 miljoen). Deze betreffen het op 1 januari 2012 in werking getreden Besluit aanpassing vergoeding en indexering rechtsbijstandverleners en een besparing op de uitvoeringskosten van de Raad voor Rechtsbijstand.

Stelselvernieuwing

De in 2012 aangekondigde vernieuwing van het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand is in 2013 nader uitgewerkt. Met de stelselvernieuwing wordt het stelsel van gefinancierde rechtsbijstand bij de tijd gebracht en wordt de financiële beheersbaarheid van het stelsel vergroot. Tevens wordt een structurele besparing van € 85,1 miljoen per 2018 gerealiseerd. De Tweede Kamer is per brief op 12 juli 2013 geïnformeerd over de maatregelen die in het kader van de stelselvernieuwing worden genomen33. Daarover heeft in november 2013 een Algemeen Overleg in de Tweede Kamer plaatsgevonden. Naar aanleiding daarvan zijn de plannen verder uitgewerkt en is ook naar alternatieven gekeken die vanuit de Kamer en de Orde van Advocaten zijn aangedragen.

Rechtsbijstand in vreemdelingenzaken

Op 1 januari 2014 is het Besluit aanpassing vergoeding tweede of volgende aanvragen vreemdelingen (Stb. 2013, 585) gedeeltelijk in werking getreden. Daarmee is het stelsel van gedifferentieerde vergoeding voor de rechtsbijstandverlener die gesubsidieerde rechtsbijstand verleent bij tweede of volgende aanvragen om een verblijfsvergunning voor wat betreft asielzaken gerealiseerd. De rechtsbijstandverlener ontvangt in elke aanleg van de asielvervolgprocedure de volledige vergoeding indien de vreemdeling in het gelijk wordt gesteld dan wel de beslissing in stand wordt gehouden. De rechtsbijstandverlener ontvangt een lage vergoeding indien de vreemdeling niet in het gelijk wordt gesteld dan wel de beslissing wordt vernietigd. Voor wat betreft de zogenaamde reguliere vreemdelingenzaken treedt de regeling in werking op een later moment in 2014, dat afhangt van de inwerkingtreding van een samenhangende wijziging van het vreemdelingenbesluit.

Tabel 32.1 Budgettaire gevolgen van beleid (x € 1.000)
   

Realisatie

2013

Begroting

2013

Verschil

Verplichtingen

1.544.910

1.522.621

22.289

         

32.1 Apparaatsuitgaven Hoge Raad

     
 

Personeel

21.902

21.238

664

 

waarvan eigen personeel

21.511

20.470

1.041

 

waarvan externe inhuur

391

0

391

 

Materieel

3.545

4.330

– 785

 

waarvan ICT

1.374

510

864

 

waarvan SSO's

82

0

82

         

Programma-uitgaven

1.518.733

1.497.053

21.680

32.2 Adequate toegang tot het rechtsbestel

     
 

Bijdrage ZBO/RWT

     
 

Raad voor Rechtsbijstand

54.089

53.648

441

 

Bureau Financieel Toezicht

6.250

6.250

0

 

Subsidies

     
 

Stichting geschillencommissies

1.243

1.323

– 80

 

Overig toegang rechtsbestel

417

379

38

 

Opdrachten

     
 

WSNP

16.953

18.506

– 1.553

 

Toevoegingen rechtsbijstand

448.393

417.668

30.725

 

Overig toegang rechtsbestel

1.271

3.519

– 2.248

         

32.3 Optimale randvoorwaarden voor een doelmatig en doeltreffend rechtsbestel

     
         
 

Bijdrage aan Raad voor de rechtspraak

973.412

978.846

– 5.434

         
 

Bijdrage ZBO/RWT

     
 

College Bescherming Persoonsgegevens

7.827

7.610

217

 

College voor de Rechten van de Mens (CRM)

6.113

6.758

– 645

 

Bijdragen mede overheden

     
 

Bijdragen Rechtspleging

0

86

– 86

 

Subsidies

     
 

Subsidies rechtspleging

812

913

– 101

 

Subsidies wetgeving

1.856

1.342

514

 

Opdrachten

     
 

Opdrachten en onderzoeken rechtspleging

97

205

– 108

         

Ontvangsten

222.147

309.755

– 87.608

waarvan griffie

216.660

305.626

– 88.966

32.1 Apparaatsuitgaven Hoge Raad

Toelichting op de instrumenten

Hoge Raad

De Hoge Raad der Nederlanden is het hoogste rechtscollege in Nederland op het gebied van het civiele-, straf- en fiscale recht. Voor het civiele- en strafrecht is hij dat tevens voor Aruba, Curaçao, Sint Maarten en Bonaire, Saba en Sint Eustatius.

Het relatief grote verschil tussen realisatie en begroting ICT is veroorzaakt doordat vanwege de nieuwe begrotingsindeling hier naast de ICT aanschaffingen ook de ICT exploitatie uitgaven verantwoord worden. In de begroting was hier nog geen rekening mee gehouden.

Tabel 32.2 Hoge Raad Productiegegevens
 

Realisatie

Raming

 

2009

2010

2011

2012

2013

2013

Straf

           

Instroom

3.554

3.685

3.919

3.895

4.570

3.500

Uitstroom

3.695

3.681

4.070

3.688

4.390

3.300

             

Civiel

           

Instroom

569

653

557

564

483

600

Uitstroom

586

627

652

648

646

575

             

Fiscaal

           

instroom

868

1.030

1.042

1.140

1.083

1.000

uitstroom

1.079

1.081

1.038

1.256

1.029

1.000

             

Totaal

           

instroom

4.991

5.368

5.518

5.599

6.136

5.100

uitstroom

5.360

5.389

5.760

5.592

6.065

4.875

Bron: Hoge Raad

Toelichting

Straf

Zowel de instroom als de uitstroom zijn veel hoger uitgekomen dan verwacht. Door de hogere instroom kon niet voorkomen worden dat de werkvoorraad iets is toegenomen. Opvallend is dat het aantal inhoudelijk te behandelen zaken 33% hoger lag dan in 2012, terwijl het aantal niet inhoudelijk te behandelen zaken slechts met 4,5% is toegenomen.

Civiel

De instroom was in 2013 aanzienlijk lager dan verwacht. De uitstroom is daarentegen aanmerkelijk hoger dan de raming. Als gevolg hiervan is de werkvoorraad aanzienlijk afgenomen.

Fiscaal

De instroom is hoger uitgekomen dan de prognose. Dat geldt ook voor de uitstroom,maar in mindere mate. Daardoor is de werkvoorraad iets toegenomen.

32.2 Adequate toegang tot het rechtsbestel

Bijdragen ZBO’s en RWT’s

Raad voor Rechtsbijstand (RvR)

De RvR is belast is met de uitvoering van de Wet op de rechtsbijstand. Het betreft hier de kosten voor personeel en materieel van de Raad en het juridisch loket.

Juridisch loket

De RvR is kaderstellend en financiert het Juridisch Loket. Ook ziet deze Raad toe op de kwaliteit van de rechtsbijstandverlening en zorgt zij voor voldoende beschikbaarheid.

Het aantal verwijzingen voor mediation door de rechter en door het Juridisch Loket is toegenomen ten opzichte van 2012. Het aantal afgegeven toevoegingen voor mediation door de Raad voor Rechtsbijstand is gestegen tot 10.386. Hetgeen hoger is dan geraamd in de begroting 2013.

Tabel 32.3 Productiegegevens Mediation
 

Realisatie

Raming

 

2009

2010

2011

2012

2013

2013

Slagingspercentage mediation (binnen het justitiële domein)1

58

60

56

54

56

60

Verwijzing door de rechter

4.183

4.500

3.067

2.717

3.152

3.200

Verwijzing door het Juridisch Loket

2.198

2.500

2.669

2.845

2.959

2.700

Afgegeven mediation toevoegingen

6.798

6.500

7.341

8.501

10.386

7.300

Bron: Raad voor Rechtsbijstand en Raad voor de rechtspraak

X Noot
1

Dit percentage is niet te relateren aan een absoluut getal. Het betreft een algemene wetmatigheid dat uit diverse onderzoek naar voren komt.

Wet beëdigde tolken en vertalers

Deze wet verplicht justitie en politie om, in het kader van straf- en vreemdelingenrecht, alleen tolken en vertalers in te zetten die staan geregistreerd in het Register beëdigde tolken en vertalers (Rbtv). Aan inschrijving in het Rbtv zijn kwaliteits- en integriteitseisen verbonden. Bureau Tolken en Vertalers (btv) is beheerder van dit register. Verder behandelt (btv) klachten over registertolken en regelt het opleidingen voor de educatie van tolken.

Bureau Financieel Toezicht

Het Bureau Financieel Toezicht (BFT) houdt financieel toezicht op notarissen gerechtsdeurwaarders. Daarnaast ondersteunt het BFT de Commissies van deskundigen die door de Minister van VenJ worden benoemd, bij het beoordelen van ondernemingsplannen van gerechtsdeurwaarders. Het BFT is voorts belast met het toezicht op de naleving van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (WWFT).

Subsidies

Stichting Geschillencommissie voor Consumentenzaken

De Stichting Geschillencommissie voor Consumentenzaken (SGC of De Geschillencommissie) beoordeelt consumentenklachten. De SGC heeft op dit moment 48 geschillencommissies die klachten over verschillende onderwerpen behandelen. De SGC ontvangt hiervoor een subsidie van het Ministerie van Veiligheid en Justitie.

Opdrachten

Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen (WSNP)

Het Bureau WSNP bij de Raad voor Rechtsbijstand te Den Bosch coördineert de uitvoering van de Wet schuldsanering en reguleert de kwaliteit van de bewindvoering, onder andere door het register WSNP en een helpdesk te onderhouden. Via het bureau WSNP wordt een bijdrage verstrekt aan de bewindvoerder die een schuldsaneringsprocedure naar behoren afwikkelt. Gespecialiseerde insolventierechters houden toezicht op de goede afwikkeling van de circa 14 000 nieuwe schuldsaneringen per jaar.

Toevoegingen Raad voor Rechtsbijstand

De Raad voor Rechtsbijstand is een ZBO belast met de verlening van rechtsbijstand. De Raad verstrekt daartoe toevoegingen aan een advocaat of mediator voor diegenen die rechtsbijstand nodig hebben, maar dit niet kunnen betalen vanwege een te laag inkomen of te weinig eigen vermogen. De door de cliënt te betalen eigen bijdrage wordt verrekend met de kosten van de rechtsbijstand. De financiering van de Raad voor Rechtsbijstand vindt plaats aan de hand van het aantal afgegeven toevoegingen over de periode 1 september t/m 31 augustus.

De toename van de uitgaven aan toevoegingen bij de rechtsbijstand in 2013 is met name het gevolg van trendmatige ontwikkelingen. De behoefte aan rechtsbijstand is meer gestegen dan in de begroting was voorzien (+10,4%). Samen met de uitgaven aan gerechtsdeurwaarders voor toevoegingszaken heeft dit geleid tot een overschrijding van de uitgaven aan rechtsbijstand van circa € 17 mln. ten opzichte van de begroting. Daarnaast heeft de Raad voor Rechtsbijstand een vordering op het Ministerie van Veiligheid en Justitie die samenhangt met de verplichting in haar balans voor het deel van de afgegeven toevoegingen dat nog niet is vastgesteld. Ten einde deze vordering niet teveel te laten oplopen is eind 2013 een betaling aan de Raad voor Rechtsbijstand gedaan van € 14 mln.

Tabel 32.4 Productiegegevens Raad voor Rechtsbijstand1
 

Realisatie

Raming

 

2009

2010

2011

2012

2013

2013

Strafzaken (ambtshalve)

           

Aantal afgegeven toevoegingen

102.617

105.534

99.451

98.706

87.164

91.898

Uitgaven (mln.)

€ 100,7

€ 115,5

€ 120,5

€ 125,6

€ 103,1

€ 114,4

             

Strafzaken (regulier)

           

Aantal afgegeven toevoegingen

50.688

51.596

50.096

58.926

69.295

45.697

Uitgaven (mln.)

€ 34,9

€ 36,2

€ 37,2

€ 43,8

€ 55,4

€ 33,1

             

Civiele zaken

           

Aantal afgegeven toevoegingen

216.888

222.715

227.199

244.201

263.859

236.151

Uitgaven (mln.)

€ 153,6

€ 167,9

€ 195,0

€ 194,2

€ 203,4

€ 183,0

             

Inverzekeringstellingen

           

Aantal toevoegingen

85.579

90.678

125.916

123.389

116.908

163.917

Uitgaven (mln.)

€ 23,2

€ 24,8

€ 30,6

€ 32,2

€ 29,2

€ 38,6

             

Lichte adviestoevoeging

           

Aantal afgegeven toevoegingen

15.155

12.257

8.363

9.814

10.371

5.487

Uitgaven (mln.)

€ 3,8

€ 2,8

€ 2,0

€ 2,3

€ 2,4

€ 1,3

             

Asiel

           

Asielinstroom

16.163

15.150

14.630

13.632

17.190

15.000

Aantal afgegeven toevoegingen

23.267

27.000

28.728

27.165

20.741

29.682

Uitgaven (mln.)

€ 33,2

€ 45,2

€ 46,3

€ 43,5

€ 35,6

€ 47,4

             

Het Juridisch Loket

           

Aantal klantactiviteiten

770.252

777.955

755.821

858.914

978.267

772.031

Uitgaven (mln.)

€ 21,8

€ 21,8

€ 24,0

€ 24,1

€ 24,2

€ 24,4

             

Uitvoeringslasten (mln.) Rechtsbijstand

           

Raad voor Rechtsbijstand

€ 30,5

€ 29.7

€ 29,2

€ 29,6

€ 30,5

€ 28,1

Vordering Raad voor Rechtsbijstand

       

€ 14,4

 

Totaal uitgaven (mln.)

€ 452,4

€ 477,1

€ 484,8

€ 485,2

€ 498,1

€ 470,3

Bronnen: Jaarverslag, Raad voor Rechtsbijstand, Prognosemodel Justitiële Ketens

X Noot
1

De aantallen afgegeven toevoegingen in de tabel wijken af van de aantallen die vermeld worden in het Jaarverslag van de Raad voor Rechtsbijstand. Dit heeft te maken met het feit dat voor de financiering van de Raad voor Rechtsbijstand de aantallen over de periode 1 september t/m 31 augustus worden gehanteerd.

De aantallen afgegeven toevoegingen in de tabel wijken af van de aantallen die vermeld worden in de Monitor Gesubsidieerde Rechtsbijstand. Dit heeft te maken met het feit dat voor de financiering van de Raad voor Rechtsbijstand de aantallen over de periode 1 september t/m 31 augustus worden gehanteerd.

Het aantal afgegeven toevoegingen in civiele zaken (ca. 11%) neemt toe ten opzichte van de raming voor 2013. Het totaal aantal straftoevoegingen (ca. 14%) laat ook een stijging zien. Daarbij neemt het aantal afgegeven toevoegingen in reguliere strafzaken (ca. 52%.) toe ten opzichte van de raming in de begroting, terwijl de ambtshalve straftoevoegingen dalen (circa 5%). Het aantal inverzekeringstellingen is in 2013 nog iets gedaald (ca. 5%) ten opzichte van 2012. Het lijkt erop dat de eerdere stijging afvlakt. De lichte adviestoevoegingen vertonen een stijging (ca. 6%) ten opzichte van 2012. In 2013 zijn er 20.741 toevoegingen in asielzaken afgegeven ten opzichte van 27.165 in 2012, een daling van bijna 24%. Het aantal klantcontacten van het Juridisch Loket is in 2013 gestegen.

Overig toegang rechtsbestel.

De onderuitputting wordt onder meer veroorzaakt door temporisering van de bouw van het mediationregister.

32.3 Optimale randvoorwaarden voor een doelmatig en doeltreffend rechtsbestel

Raad voor de rechtspraak

De Raad voor de rechtspraak is het overkoepelende bestuur van de rechtspraak, dat verder bestaat uit de rechtbanken, de gerechtshoven, de Centrale Raad van Beroep en het College van Beroep voor het Bedrijfsleven. De Raad bevordert de kwaliteit en eenheid van de rechtspraak, verzorgt de financiën, houdt toezicht en ondersteunt de bedrijfsvoering bij de gerechten. De Raad spreekt zelf geen recht.

In dit beleidsartikel wordt de beleidsdoelstelling van de Minister van Veiligheid en Justitie ten aanzien van de rechtspleging toegelicht. In hoofdstuk 7 Raad voor de rechtspraak wordt de feitelijke vertaling van de aan de rechterlijke organisatie ter beschikking gestelde bijdrage in concrete beleidsdoelstellingen en prestaties van de Raad en de gerechten gegeven. Op grond van de Wet op de rechterlijke organisatie is de verantwoordelijkheid voor de bedrijfsvoering, zoals geschetst in hoofdstuk 7 toegekend aan de gerechten en de Raad voor de rechtspraak.

De onderuitputting van € 5,4 mln. hangt samen met een herijking van de prognose van de instroom aan zaken die ten grondslag lag aan de oorspronkelijke begroting.

Tabel 32.5 Instroomontwikkeling Raad voor de rechtspraak
 

Realisatie

Raming

 

2009

2010

20111

2012

2013

2013

Instroom totaal (x 1.000)

1.961

1.975

1.801

1.686

1.767

1.922

Jaarlijkse mutatie

7%

1%

– 9%

– 6%

5%

 
X Noot
1

Vanaf 2011 worden akten en verklaringen bij kanton niet meer meegeteld als product; indien dit wel het geval zou zijn, zou de mutatie in 2011 – 1,6% bedragen.

Tabel 32.6 Productie Raad voor de rechtspraak
 

Realisatie

Raming

 

2009

2010

2011

2012

2013

2013

Productie totaal (x 1.000)

1.934

1.960

1.807

1.678

1.716

1.861

Jaarlijkse mutatie

6%

1%

– 8%

– 7%

2%

6%

Toelichting

Zowel de instroom als het aantal afgehandelde zaken is in 2013 toegenomen ten opzichte van 2012, maar die toename is lager dan aanvankelijk bij de begroting was geraamd. In 2013 stroomde er bijna 1,8 miljoen zaken in bij de gerechten. Het aantal afgehandelde zaken bedroeg eveneens ruim 1,7 miljoen. Er is ten opzichte van 2012 sprake van een stijging bij kanton, bestuurszaken en belastingzaken en een daling bij vreemdelingenzaken. Rekening houdend met de zwaarte van de verschillende zaaksoorten uitgedrukt in de specifieke productgroepprijzen (zo zijn bijvoorbeeld de kantonzaken relatief licht en de bestuurszaken relatief zwaar) is er in 2013 sprake van een lichte stijging van de (gewogen) instroom en productie (+1%).

Bijdragen ZBO’s en RWT’s

College Bescherming Persoonsgegevens (CBP)

Het CBP houdt toezicht op de naleving en toepassing van de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp), de Wet politiegegevens (Wpg) en de Wet gemeentelijke basisadministratie (Wet GBA).

College voor de Rechten van de Mens (CRM)

Het CRM heeft als taak het doen van onderzoek naar schendingen van mensenrechten of naar het niveau van bescherming van deze rechten op een specifiek terrein. Voorts rapporteert het CRM over en doet aanbevelingen op het terrein van de mensenrechten, waaronder het jaarlijks rapporteren van de mensenrechtensituatie in Nederland. Ook adviseert het CRM over wet- en regelgeving. Het College geeft voorlichting en stimuleert en coördineert het onderwijs over de rechten van de mens en het stimuleert samenwerking van nationale en internationale organisaties.

Opdrachten

Opdrachten en onderzoeken rechtspleging

De onderuitputting is het gevolg van invoering van verantwoord begroten en het toentertijd bepalen van de meerjarige budgetreeksen. Daarnaast zijn in het kader van tegenvallers op andere dossiers de uitgaven op dit beleidsdossiers getemporiseerd.

Ontvangsten

Griffie

Het aantal handelszaken, zowel bij de rechtbank als bij de kantonrechter is gedaald. Ook het aantal familiezaken bij het kanton laat een dalende trend zien. Hierdoor vallen de ontvangsten uit griffierechten tegen.

Artikel 33. Veiligheid en criminaliteitsbestrijding

Realisatie begrotingsuitgaven Veiligheid en Justitie € 12.383 miljoen Art. 33 veiligheid en criminaliteitsbestrijding 6,3%

Realisatie begrotingsuitgaven Veiligheid en Justitie 					 € 12.383 miljoen Art. 33 veiligheid en criminaliteitsbestrijding 					 6,3%

Algemene doelstelling

Een veiliger samenleving door een doelmatige en effectieve rechtshandhaving en criminaliteitsbestrijding, en door versterking van de bestuurlijke aanpak van criminaliteit door de decentrale overheden.

Veiligheid en lokaal bestuur

Rol en verantwoordelijkheid

Op het gebied van veiligheid en lokaal bestuur heeft de Minister van Veiligheid en Justitie een stimulerende rol. Hij is belast met het ontwikkelen van visie, beleid en samenwerkingsvormen op het terrein van de bestuurlijke aanpak van onveiligheid en criminaliteit. Inspanningen zijn er op gericht het lokaal bestuur zo effectief en efficiënt als mogelijk in staat te stellen de lokale veiligheid te vergroten, onder andere door het bewaken van de bestuurlijke integriteit (Bibob) en de inzet van de Regionale Informatie- en Expertise Centra (RIEC’s). Daarnaast wordt er gewerkt aan de aanpak van de meest voorkomende vormen van overlast, zoals overlast gerelateerd aan jeugdgroepen, alcohol, uitgaan, voetbal en evenementen. Dit wordt ingevuld samen met het lokale bestuur, onder andere via structureel overleg met de G4, de G32 en de VNG.

Opsporing en vervolging

De Minister van Veiligheid en Justitie heeft een regisserende rol. Hij is beleidsverantwoordelijk voor het landelijke opsporings- en vervolgingsbeleid en financiert daartoe onder andere het OM en het NFI. Het OM is belast met de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde (Wet op de rechtelijke organisatie). Het voert het gezag over de opsporing door politie en bijzondere opsporingsdiensten, beslist over de vervolging van strafbare feiten en ziet erop toe dat de opgelegde straf naar behoren wordt uitgevoerd. Het OM draagt daarbij zorg voor:

  • een evenwichtige inzet van het strafrecht zowel op nationaal, bovenregionaal als lokaal niveau;

  • een adequate afdoening van strafzaken;

  • toezicht op de rechtmatige opsporing van strafbare feiten;

  • de verantwoording bij de rechter inzake de vervolgingsbeslissing in individuele strafzaken;

  • de verantwoording jegens de Minister van Veiligheid en Justitie over de uitvoering van landelijke prioriteiten in de opsporing en vervolging.

Beleidsconclusies

Tabel 33.1 Prestatie-indicatoren prioriteiten beleidsagenda
 

Nulwaarde

Realisatie

   

Streven

   

2011

2012

2013

2013

Ondermijnende en financieel-economische criminaliteit

         

aantal aangepakte criminele samenwerkingsverbanden1 (csv’s)

20%

26%

30%

36%

 
           

Afnemen crimineel vermogen

         

crimineel vermogen dat langs strafrechtelijke weg wordt afgepakt (in mln. €)2

30,8

28,9

49,7

90,0

59,5

           

Aanpak cybercrime

         

aantal grote internationale zaken dat wordt opgepakt door het Team High Tech Crime3

5

8

9

15

           

Aanpak kinderporno

         

Aantal aan OM aan te leveren zaken4

480

385

+ 7,5%

507

554

+ 15%

552

           

ZSM (Zo Samen, Snel, Slim, Selectief, Simpel en Samenlevingsgericht Mogelijk).

         

Percentage standaard strafzaken dat binnen één maand is afgedaan5

n.v.t.

 

57%

 

           

Aanpak van overlast en criminaliteit in wijk en buurt6

         

Vermindering onveiligheidsgevoelens met 10%

       

Algemene onveiligheidsgevoelens (% voelt zich wel eens onveilig)

26,3%

25,2%

24,5%

 

Onveiligheidsgevoelens in de eigen buurt

(% voelt zich wel eens onveilig in de directe woonomgeving)

16,5%

17,2%

15,6%

 

           

Vermindering ervaren overlast met 10%

         

Jongerenoverlast (% komt vaak voor)

11,3%

10,9%

9,9%

   

Overlast van dronken mensen op straat (% komt vaak voor)

6,5%

7,0%

6,8%

   

Drugsoverlast (% komt vaak voor)

4,8%

4,9%

5,5

   

Overlast van omwonenden (% komt vaak voor)

4,9%

5,2%

5,0%

   
X Noot
1

Bron: jaarbericht OM en politie. Eind 2009 wordt als nulsituatie gehanteerd. In begroting 2013 en 2014 zijn als realisatiecijfers groeipercentages gepresenteerd. De realisatie is nu opgenomen in de zelfde rekeneenheid als de nulwaarde en streefwaarde wat vergelijking mogelijk maakt.

X Noot
2

Bron: OM (vanaf 2013 Monitor Afpakken). 2009 wordt als nulsituatie gehanteerd.

X Noot
3

Bron: Jaarbericht KLPD. Het jaar 2010 wordt als nulwaarde gehanteerd.

X Noot
4

Bron: Jaarbericht OM. In de landelijke prioriteiten politie is in 2011 overeengekomen dat de aanpak van kinderporno zal worden versterkt. Concreet is afgesproken dat het aantal aan het OM aan te leveren verdachten in 2013 met 15% stijgt ten opzichte van de nulwaarde (2010).

X Noot
5

Bron: Strafrechtketenmonitor (WODC). De realisatie over 2012 betreft een voorlopig cijfer op basis van de eerste drie kwartalen van dat jaar.

X Noot
6

Bron: De Integrale Veiligheidsmonitor (IVM) 2010 is de gehanteerde nulwaarde voor de indicatoren van de aanpak van overlast en criminaliteit in wijk en buurt in de begroting van 2013. Medio 2012 zijn de streefwaarden voor de begroting 2013 aangeleverd. Eind 2012 is V&J, in verband met de komst van het kabinet Rutte/Asscher, overgestapt naar de Veiligheidsmonitor (VM 2012) die met andere nul- en streefwaarden en een aangepaste vragenlijst en bevragingsmethode werkt.

Voor de verantwoording over het jaar 2012 is in 2013 nog onder een beperkt aantal respondenten geënquêteerd conform de vragenlijst en methode van de «oude» Integrale Veiligheidsmonitor. Aangezien de resultaten relatief onnauwkeurig zijn als gevolg van het lage aantal respondenten en de kosten van het ook nog uitvoeren van de «oude» IVM hoog is hier voor de verantwoording van het jaar 2013 van afgezien.

De doelstellingen ten aanzien van overlast en onveiligheidsgevoelens van het kabinet Rutte/Asscher zullen met als nulmeting de VM-meting van eind 2012 (start van het kabinet Rutte/Asscher) verantwoord worden zoals ook in de begroting 2014 is aangegeven.

Tabel 33.2 Indicatoren gewelddadige vermogenscriminaliteit (zie ook beleidsagenda)
 

Nulwaarde1

Realisatie

   

Streven

   

2011

2012

2013

2013

Vergroten verdachtenratio (pakkans) bij overvalcriminaliteit

35

71

93

36

Ophelderingspercentage overvallen

23%

30%

32%

34%

36%

Percentage overvallen waarin dader wordt veroordeeld

16%

24%

26%

32%

29%

Percentage overvallers dat binnen twee jaar recidiveert

54%

n.v.t.

n.v.t.

Percentage bedrijven dat preventieve maatregelen tegen overvallen neemt

73%

n.v.t.

n.v.t.

Terugdringing aantal straatroven tot 6.575 in 2014

8.743

7.953

7.002

6.995

Vergroten verdachtenratio (pakkans) bij straatroof met 25%

28

40

44

 

Vergroten verdachtenratio (pakkans) van woninginbraken gevolgd door geweld met 25%2

5

8,3%

10%

15%

Bron: Programma Gewelddadige Vermogenscriminaliteit (GV).

X Noot
1

2009 wordt als nulwaarde gehanteerd.

X Noot
2

Het betreft hier een geleidelijke verhoging van de pakkans voor alle woninginbraken met 25% in 2014 ten opzichte van de nulwaarde van 5 in 2009. De verhoging is hierbij uitgedrukt in percentages.

Tabel 33.3 Indicatoren Unit Landelijke Interceptie (ULI)
 

2009

2010

2011

2012

2013

Aantal telefoonnummers waarvoor een bevel tot aftappen is gegeven

24.724

22.006

24.718

25.487

26.150

Gemiddeld aantal taps per dag

2.121

1.635

1.638

1.293

1.391

Percentage taps op mobiele lijnen

86%

       

Percentage taps op vaste lijnen

14%

       

IP-taps1

 

1.704

3.331

16.676

17.806

Gemiddeld aantal IP- taps per dag

 

131

339

727

829

Aantal aanvragen op historische gegevens2

 

24.0123

49.695

56.825

62.554

Bron: Korps landelijke politiediensten

X Noot
1

Dit betreft zowel Internettaps als e-mailtaps.

X Noot
2

Zoals verkeersgegevens en identificerende gegevens.

X Noot
3

Cijfers over de tweede helft van 2010. De cijfers over de eerste helft van 2010 zijn niet betrouwbaar, omdat nog niet alle regiokorpsen al hun historische aanvragen indiende via de ULI.

Zoals toegezegd bij brief van 13 november 200734en daaropvolgend bij brief van 27 mei 200835 worden de jaarlijkse tapstatistieken opgenomen in het Jaarverslag van Veiligheid en Justitie. De toename van het aantal IP-taps sinds 2012 is onder andere toe te schrijven aan de toename van het gebruik van de Smartphone. Voor het tappen van een Smartphone is zowel een telefonietap als een IP-tap noodzakelijk.

Coffeeshopbeleid

De beleidsmaatregelen als aangekondigd in de begroting 2013 zijn, op basis van het regeerakkoord «bruggen slaan», per 1 januari 2013 gewijzigd. De daadkrachtige aanpak van overlast en (georganiseerde) criminaliteit rondom coffeeshops is gecontinueerd. De uitvoering van het aangescherpte coffeeshopbeleid is vereenvoudigd.

Het coffeeshopbeleid is per 1 januari 2013 als volgt vormgegeven36:

  • Het weren van drugstoeristen (door landelijke invoering van het ingezetenencriterium) wordt onverkort doorgezet.

  • De handhaving van het ingezetenencriterium geschiedt in overleg met betrokken gemeenten en zo nodig gefaseerd, waarbij wordt aangesloten bij het lokale coffeeshop- en veiligheidsbeleid zodat er sprake is van lokaal maatwerk.

  • De «wietpas» vervalt. Gemeenten konden vanaf 19-11-2012 afzien van handhaving van het besloten club criterium. Het besloten club criterium als opgenomen in de Aanwijzing Opiumwet van het OM is daartoe per 01-01-2013 geschrapt.

Bij brief van 18 december 201337 heeft de Tweede Kamer een overzicht gekregen van (de handhaving van) het ingezetenencriterium en lokaal maatwerk.

Prostitutie

De behandeling van het wetsvoorstel Wet regulering prostitutie en bestrijding misstanden seksbranche heeft op 28 mei en 8 juli plaatsgevonden. Op 9 juli 201338 is door de Eerste Kamer de motie-Strik c.s. aangenomen. Deze motie roept de regering op de bepalingen over de registratieplicht voor prostituees en de vergewisplicht van de klant uit het wetsvoorstel te schappen middels een novelle. Wat overblijft is het uniform vergunningstelsel voor alle seksbedrijven en de leeftijdsverhoging van 18 naar 21 jaar voor prostituees. De novelle is in de zomer van 2013 opgesteld en ter consultatie rondgestuurd naar o.m. de Raad voor de rechtspraak, het Openbaar Ministerie, de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen en de G4 gemeenten. Hierna is de novelle voor advies naar de Raad van State gestuurd. Dit advies is op 5 december 2013 ontvangen. Mede op basis van dit advies volgt indiening van de novelle bij de Tweede Kamer.

Bibob

De Evaluatie- en uitbreidingswet Bibob met de bijbehorende algemene maatregel van bestuur en ministeriële regeling is op 1 juli 2013 in werking getreden. Vanuit het Ministerie, de Riec’s en het Landelijk Bureau Bibob zijn de bestuursorganen op deze wijzigingen voorbereid.

Financieel-economische criminaliteit

Op de aanpak van financieel-economische criminaliteit wordt uitvoerig ingegaan in hoofdstuk 3 Beleidsprioriteiten, onder de kopjes «daders meer financieel treffen» en «fraude».

Pv-vergoedingen bestuurlijke strafbeschikking

De vergoedingsregeling behorende bij de bestuurlijke strafbeschikking is per 1 januari 2014 gewijzigd en door de Minister vastgesteld. Op 23 oktober 2013 is deze gepubliceerd in de Staatscourant (nr. 29612).

De belangrijkste wijziging in de regeling is het financiële plafond van € 14,5 mln. dat is ingesteld. Ook zijn er maximumbedragen bepaald voor de vergoeding namelijk maximaal € 40,00 voor een overlastfeit en maximaal € 25,00 vergoeding voor een parkeerfeit. Gemeenten gaan deze wijzigingen als eerste merken in het in 2015 te nemen besluit over de bestuurlijke strafbeschikkingen over 2014.

Digitalisering strafrechtsketen

In 2013 is het project digitaal procesdossier omgevormd naar een programma dat zich richt op Digitaal Werken in Strafrechtketen. De reden is dat dit onderdeel belangrijke voorwaarden schept voor de doelen van VPS. In de loop van het jaar is een programmaplan op hoofdlijnen ontwikkeld en formeel vastgesteld in de stuurgroep VPS. De tweede helft van het jaar is gebruikt om een programmaorganisatie in te richten en een nadere uitwerking van het programma te maken. Parallel is in samenspraak met materiedeskundigen een concept wetsvoorstel ontwikkeld dat digitaal werken mogelijk maakt. Het concept is aan belanghebbenden voorgelegd ter consultatie. Ook is een gemeenschappelijke voorziening gerealiseerd voor het waarmerken, ondertekenen en valideren van documenten in digitale vorm. Daarnaast is binnen de rechtspraak en het OM het nodige werk verzet om digitaal beschikbaar stellen van documenten in een later stadium mogelijk te maken. Zo is er een portaal gebouwd waarmee advocaten toegang krijgen tot strafdossiers; de implementatie volgt in de loop van 2014.

Tabel 33.4 Budgettaire gevolgen van beleid (x € 1.000)
   

Realisatie

Begroting

Verschil

   

2013

2013

Verplichtingen

786.426

768.902

17.524

Waarvan garantieverplichtingen1

0

823

– 823

         

33.1 Apparaatsuitgaven Openbaar Ministerie2

     
 

Personeel

377.024

362.160

14.864

 

waarvan eigen personeel

351.344

329.994

21.350

 

waarvan externe inhuur

23.543

32.166

– 8.623

 

Materieel

201.011

209.451

– 8.440

 

waarvan ICT

40.833

39.769

1.064

 

waarvan SSO's

55.627

2.924

52.703

         

Programma-uitgaven

197.081

197.291

– 210

33.2 Bestuur, informatie en technoligie

     
 

Bijdrage aan mede-overheden

     
 

RIEC's/LIEC

7.903

7.900

3

 

Overig bestuur, informatie en technologie

559

772

– 213

 

Subsidies

     
 

Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid

0

2.500

– 2.500

 

Keurmerk Veilig Ondernemen

1.340

1.500

– 160

 

Overig bestuur, informatie en technologie

463

900

– 437

 

Opdrachten

     
 

Overig bestuur, informatie en technologie

666

771

– 105

         

33.3 Opsporing en vervolging

     
 

Bijdrage Agentschappen

     
 

Nederlands Forensisch Instituut (NFI)

68.273

69.366

– 1.093

 

Justis

0

1.042

– 1.042

 

Domeinen

12.819

12.399

420

 

Bijdrage ZBO/RWT

     
 

College Gerechtelijk Deskundigen3

1.701

1.805

– 104

 

Bijdrage aan (inter)nationale organisaties, mede-overheden

     
 

PV-vergoedingen Bestuurlijke strafbeschikking

13.430

14.460

– 1.030

 

Staatkundige hervorming Nederlandse antillen (shna)

4.150

4.230

– 80

 

FIU-Nederland

0

18

– 18

 

Overig opsporing en vervolging

4.241

2.633

1.608

 

Subsidies

     
 

Vereniging tegen discriminatie

0

1.072

– 1.072

 

Overig opsporing en vervolging

6.628

2.258

4.370

 

Opdrachten

     
 

Schadeloosstellingen

17.312

21.944

– 4.632

 

Keten Informatie Management (KIM)

3.532

8.972

– 5.440

 

Onrechtmatige Detentie

12.335

6.211

6.124

 

Herontwerp Strafrechtketen

4.385

3.900

485

 

Gerechtskosten

32.827

25.638

7.189

 

Innovatieagenda

1.276

7.000

– 5.724

 

Overig opsporing en vervolging

3.241

0

3.241

         

Ontvangsten

1.086.824

1.046.498

40.326

 

waarvan Boeten en Transacties

982.386

976.938

5.448

 

Waarvan Afpakken4

89.982

59.560

30.422

X Noot
1

In de begroting 2013 is abusievelijk de garantieverplichting voor de faillissementscuratoren in artikel 33 opgenomen. Dit had artikel 34 moeten zijn.

X Noot
2

Met ingang van de ontwerpbegroting 2014 worden de programma-uitgaven voor afpakken en verkeershandhaving gesplitst van het apparaatsbudget

X Noot
3

Voorheen Nederlands Register Gerechtelijke Deskundigen (NRGD)

X Noot
4

Met ingang van 1e suppletoire begroting 2013 zijn de posten pluk-ze (€ 45.820) en verbeurdverklaringen (€ 13.740) samengevoegd tot Afpakken (€ 59.560).

33.1 Apparaatsuitgaven

Toelichting op instrumenten

Openbaar Ministerie

Het Openbaar Ministerie (OM) bepaalt als enige instantie in Nederland wie voor de strafrechter moet verschijnen en voor welk strafbaar feit. Het OM maakt deel uit van de rechterlijke macht, maar de leden van het OM zijn, anders dan de rechters, niet met rechtspraak belast. Het OM bestaat uit officieren van justitie, advocaten-generaal en procureurs-generaal en wordt wel aangeduid als de «staande magistratuur», ter onderscheiding van de zittende magistratuur (de rechters). In tegenstelling tot de rechters worden de leden van het OM niet voor het leven benoemd. In de Wet op de rechterlijke organisatie wordt de taak van het OM als volgt omschreven: «Het OM is belast met de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde en met andere bij wet vastgestelde taken.» In de praktijk van het strafrecht is de hoofdtaak van het OM te verdelen in de opsporing van strafbare feiten, de vervolging van strafbare feiten en de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van strafvonnissen.

Het verschil van bijna € 15 mln. tussen de begrote en gerealiseerde apparaatsuitgaven Openbaar Ministerie (onderdeel personeel) wordt met name verklaard doordat de salariskosten van Centrale Verwerking Openbaar Ministerie (CVOM) zijn gestegen. De stijging is veroorzaakt door het hogere aantal Mulder-zaken onder andere als gevolg van intensieve trajectcontroles en de verhoogde instroom WOB.

In de ontwerpbegroting 2013 is de nieuwe begrotingspresentatie Verantwoord Begroten ingevoerd. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen verschillende categorieën apparaatsuitgaven. Om te komen tot een juiste verdeling van de middelen over deze categorieën heeft een budgettair neutrale correctie van de verdeling plaatsgevonden.

Tabel 33.5 Productie en prestaties arrondissementsparketten
 

Realisatie

Begroting

Verschil

 

2009

2010

2011

2012

20131

2013

2013

Rechtbankzaken (afdoeningen)

260.000

210.100

218.100

226.500

215.222

205.314

9.908

Overdracht aan buitenland

100

100

100

100

100

100

0

Onvoorwaardelijk sepot

31.200

23.800

30.300

37.200

42.300

24.638

17.662

Transactie, strafbeschikking en voorwaardelijk sepot

77.100

60.700

63.700

76.300

64.476

63.647

829

Voegen (ter berechting of ad info)

8.600

5.100

4.600

4.500

3.045

4.006

– 961

Afdoening door de rechter

143.000

120.500

119.500

108.500

105.301

112.923

– 7.622

Waarvan Meervoudige kamer (inclusief economisch en militair)

14.800

13.900

14.600

15.100

14.314

14.700

– 386

Waarvan Politierechter (inclusief economisch en militair)

115.500

96.300

95.800

85.000

84.530

89.189

– 4.659

Waarvan Kinderrechter

14.500

12.700

9.100

8.400

6.457

9.034

– 2.577

Interventiepercentage (%)

87%

88%

85%

83%

80%

86%

– 6%

Doorlooptijd (% afdoening < 180 dagen na 1e verhoor

53%

52%

%

53%

54%

53%

1%

Doorloopsnelheid jeugd binnen 3 maanden afgedaan OM (%)

79%

81%

76%

72%

 

80%

 
               

Kantonzaken (afdoeningen)

243.000

209.400

168.400

147.900

98.080

121.787

– 23.707

Sepot, transacties, strafbeschikkingen, voegen en overdracht buitenland

84.500

45.900

85.200

74.700

46.673

60.894

– 14.221

Dagvaardingen

158.500

163.500

82.800

73.100

51.407

60.894

– 9.487

               

Mulderzaken (afdoeningen)

             

Uitstroom beroepen Openbaar Ministerie

360.200

313.400

281.400

376.800

515.847

276.526

239.321

X Noot
1

De cijfers over 2013 betreffen voorlopige cijfers.

Tabel 33.6 Productie en prestatie Ressortparketten
 

Realisatie

Begroting

Verschil

 

2009

2010

2011

2012

20131

2013

2013

Uitstroom (aantallen)

             

Rechtbankappellen

15.600

15.700

17.200

16.800

16.745

16.900

– 155

Kantongerechtsappellen

5.300

4.900

4.500

3.800

3.423

4.300

– 877

Klachten artikel 12 Sv

2.400

2.500

2.400

2.300

2.648

2.400

248

Mulderberoepen

2.300

2.300

1.800

2.100

1.904

2.000

– 96

X Noot
1

De cijfers over 2013 betreffen voorlopige cijfers.

Toelichting

De productie van rechtbankzaken (misdrijven) is ongeveer 5% hoger dan begroot, met name door een hoger niveau van sepots. Dit mede als gevolg dat het OM nadrukkelijker betrokken is bij beslissingen om de verdachte niet te vervolgen. Bij kantonzaken (overtredingen) is sprake van een daling van de instroom en productie als gevolg van de implementatie van de Wet OM-Afdoening, waardoor meer zaken in eerste instantie door het CJIB worden afgedaan. Het aantal Mulderberoepen is enorm gestegen en komt ver uit boven de begrootte aantallen. Dit is een gevolg van zowel intensivering van de trajectcontroles als van het wegwerken van de voorraad Mulderberoepen.

33.2 Bestuur, Informatie en Technologie

Bijdrage medeoverheden

Regionale Informatie en Expertise Centra / Landelijk Informatie en Expertise Centrum (RIEC's/LIEC)

De aanpak van georganiseerde misdaad vraagt om een georganiseerde overheid. Daarom zijn er 10 RIEC’s en een LIEC in Nederland. De RIEC’s zijn regionale informatie en expertisecentra op het gebied van de bestuurlijke en geïntegreerde aanpak van georganiseerde criminaliteit. De bij het RIEC-samenwerkingsverband aangesloten partijen ontwikkelen en ondersteunen regionaal bestuurlijke interventies en combineren die eventueel met de fiscale en strafrechtelijke aanpak. Doelstelling is een structurele gezamenlijke aanpak van de georganiseerde misdaad. Binnen de RIEC’s is sprake van samenwerking met de gehele keten. Het LIEC vervult deze rol op landelijk niveau waarbij er geen hiërarchische relatie bestaat met de RIEC’s. Het LIEC is daarnaast een shared service center voor de RIEC’s. Ook is het doel de werkwijzen van de RIEC’s zoveel mogelijk te stroomlijnen en de onderlinge afstemming te ondersteunen. Van de 408 gemeenten zijn er 403 gemeenten (98,8%) bij een RIEC aangesloten. In 2013 zijn in drie RIEC’s Bestuurlijke criminaliteitsbeeldanalyses opgesteld.

Subsidies

Het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV)

Het CCV heeft in 2013 subsidie ontvangen om publieke en private organisaties te ondersteunen door middel van het stimuleren van een effectieve aanpak van onveiligheid en preventie van criminaliteit en het verhogen van het veiligheidsbewustzijn. In 2013 heeft het CCV hiervoor kennis en instrumenten ontwikkeld op het terrein van criminaliteitspreventie en veiligheid. Het CCV is ook in 2013 belast geweest met de uitvoering van een groot aantal activiteiten ter ondersteuning en realisatie van het VenJ beleid waaronder de vermindering met 10% van de ervaren overlast en onveiligheidsgevoelens. De realisatie in 2013 bedraagt 0 omdat bij voorjaarsnota 2013 het budget op beleidsartikel 33.2 (CCV) is overgeheveld naar beleidsartikel 34.2 (CCV).

Keurmerk Veilig Ondernemen

Bedrijventerreinen en winkelgebieden komen voor KVO-certificatie in aanmerking als zij een aantal structurele maatregelen op het gebied van veiligheid treffen. Samenwerking tussen verschillende organisaties staat hierbij centraal. Met maatregelen zoals inbraak-, overval- en brandbeveiliging zorgt het KVO voor een veiliger werkomgeving. Doelstelling is het doen afnemen van bedrijfsschade. Op deze wijze draagt het KVO bij aan de aanpak van criminaliteit voor de politie en brandveiligheid voor de brandweer. De uitvoering van het KVO-winkelgebieden is overgegaan van het Hoofdbedrijfschap Detailhandel naar het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid.

33.3 Opsporing en vervolging

Bijdragen agentschappen

Nederlands Forensisch Instituut (NFI)

Het NFI levert forensische diensten met behulp van state-of-the-art technologie en wetenschap. Het NFI verleent diensten binnen de strafrechtketen, onder andere aan het OM en de politie. Ook kan een advocaat in een strafzaak de stafofficier of de rechter-commissaris verzoeken om het NFI een onderzoek te laten uitvoeren. Het NFI levert daarnaast diensten aan andere personen of instanties, zoals de Immigratie- en Naturalisatiedienst, buitenlandse politie of justitie of aan bijzondere opsporingsdiensten. Meer informatie over NFI is te vinden in de baten-lastenparagraaf van het NFI.

Dienst Justitiële uitvoeringsdienst Toetsing, Integriteit en Screening (Justis)

De Dienst Justis is de screeningsautoriteit van het Ministerie van Veiligheid en Justitie op het gebied van integriteit. Justis toetst of partijen die bepaalde verklaringen en vergunningen aanvragen, aan integriteitseisen voldoen. Deze screening van betrouwbaarheid vermindert veiligheidsrisico’s en draagt zo bij aan een integere en veiligere samenleving.

Justis:

  • toetst de opleidingseisen en betrouwbaarheid van iemand die buitengewoon opsporingsambtenaar wil worden;

  • verleent de vergunning om beveiligingswerkzaamheden te verrichten en de toestemming om met de leiding van de organisatie te mogen worden belast;

  • behandelt in geval van weigering of intrekking van de wapenvergunning door de korpschef (bij vrees voor misbruik) de beroepschriften en vervolgprocedures;

  • verleent in bepaalde gevallen wapenvergunningen, bijvoorbeeld voor wapens voor musea.

Bij voorjaarsnota 2013 is het budget op beleidsartikel 33.3 (Justis) overgeheveld naar beleidsartikel 34.2 (Dienst Justis).

Domeinen Roerende Zaken (DRZ)

Domeinen Roerende Zaken (DRZ) is een agentschap van het Ministerie van Financiën en is de specialist op het gebied van de afstoting van roerende zaken rijksbreed. DRZ vernietigt, bewaart of verkoopt goederen die door Veiligheid en Justitie of door andere officiële opsporingsinstanties in beslag zijn genomen.

Bijdragen ZBO/RWT

Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen (NRGD)

Het NRGD waarborgt en bevordert de kwaliteit van de inbreng van deskundigen in de rechtsgang. Indien een deskundige, zoals een psycholoog, toxicoloog of orthopedagoog, zich als gerechtelijk deskundige wil laten registreren, dient de aanmelding getoetst te worden door het NRGD. Het NRGD heeft een wettelijke basis (Wet deskundigen in strafzaken) en is onafhankelijk.

Bijdrage mede-overheden

Pv-vergoedingen bestuurlijke strafbeschikking

Bij de inwerkingtreding van de bestuurlijke strafbeschikking overlast in 2009 is tussen het Ministerie van Veiligheid en Justitie en de VNG afgesproken dat gemeenten een vergoeding krijgen voor de kosten die zij maken voor het uitschrijven van processen-verbaal (pv’s) in het kader van de bestuurlijke strafbeschikking overlast. De afrekening van deze vergoeding heeft (achteraf) plaatsgevonden op basis van de werkelijk ingediende processen verbaal in 2012.

De vergoedingsregeling behorende bij de bestuurlijke strafbeschikking is per 1 januari 2014 gewijzigd en door de Minister vastgesteld. Op 23 oktober 2013 is deze gepubliceerd in de Staatscourant (nr. 29612).

Tabel 33.7 PV-vergoedingen Bestuurlijke strafbeschikking
 

Realisatie

Begroting

verschil

 

2011

2012

2013

2013

2013

Mulder (€ 25,–)

         

Aantal (x 1.000)

530

543

458

543

– 85

Uitgaven (€ 1.000)

13.247

13.565

11.441

13.565

– 2.124

           

Overlast (€ 40,–)

         

Aantal (x 1.000)

26.583

26.901

33.717

26.901

6.816

Uitgaven (€ 1.000)

1.063

1.076

1.349

1.076

273

           

Totaal uitgaven (€ 1.000)

14.310

14.641

12.790

14.641

– 1.851

Het verschil tussen wat is begroot en daadwerkelijk is uitgegeven, is een autonome ontwikkeling. Het betreffen immers processen verbaal die worden uitgeschreven door opsporingsambtenaren die werkzaam zijn in de gemeenten die de bestuurlijke strafbeschikking als instrument gebruiken in het kader van hun handhavingsactiviteiten.

Staatkundige hervorming Nederlandse Antillen (shna)

Het Ministerie van Veiligheid en Justitie levert een financiële bijdrage aan:

  • het Gemeenschappelijk Hof van Justitie van Aruba, Curaçao, Sint Maarten en van Bonaire, Sint Eustatius en Saba (de BES-eilanden). In deze bijdrage is ook de financiering van de Beheerraad opgenomen;

  • het Parket van het Openbaar Ministerie op de BES-eilanden;

  • de Raad voor de rechtshandhaving (samen met de landen Curaçao en Sint Maarten);

  • het Parket van de Procureur-Generaal;

  • de rechtsbijstand.

FIU-NL

De Financial Intelligence Unit – Nederland (FIU-NL) is een overheidsinstantie waaraan ongebruikelijke transacties of zaken te maken met witwassen van geld of financiering van terrorisme gemeld dienen te worden. In alle landen die zich aan de regels van de Financial Action Taskforce (FATF) houden bestaat een soortgelijk FIU. Het doel van de FIU-NL is om nationaal en internationaal een bijdrage te leveren aan de versterking van de kwaliteit van opsporing en vervolging en het voorkomen en bestrijden van misdaad en in het bijzonder misdaden omtrent witwassen en de financiering van terrorisme. Op basis van de Wet ter voorkoming van witwassen en de financiering van terrorisme (Wwft) zijn diverse instellingen bij wet verplicht om ongebruikelijke transacties te melden bij de FIU-NL. Het FIU-NET levert een bijdrage aan de integriteit van het financiële stelsel door het ter beschikking stellen van verzamelde, geregistreerde, bewerkte en geanalyseerde «transactie» informatie (de ongebruikelijke transacties) en expertise aan opsporings-, inlichtingen- en veiligheidsdiensten in binnen- en buitenland.

Tabel 33.8 Kengetallen FIU-NL
 

Realisatie

Streven

Verschil

 

2010

2011

2012

2013

2013

2013

Aantal ongebruikelijke transacties (OT)

183.400

167.200

191.900

202.164

193.000

9.164

Aantal verdachte transacties (VT)

29.800

23.200

31.700

25.321

30.400

– 5.079

Meldpercentage

16%

14%

11%

13%

13%

0%

Toelichting

Subsidies

Vereniging tegen discriminatie

Bij voorjaarsnota 2013 is de subsidie voor de Vereniging tegen discriminatie gestopt.

Opdrachten

Schadeloosstellingen

Schadeloosstellingen zijn ook mogelijk buiten de strafrechtelijke keten, zoals vergoedingen vanwege onrechtmatige vreemdelingenbewaring en in het geval van Bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (BOPZ). Daarnaast kunnen ook vergoedingen worden verstrekt voor bijvoorbeeld kosten voor juridische bijstand.

Vanwege het open einde karakter van dit budget valt het moeilijk te prognosticeren.

Keten Informatie Management (KIM)

In 2013 is ten behoeve van het digitaal uitwisselen van documenten en dossiers een Waarmerk, Teken en Validatieservice WTVs opgeleverd. Voorbereidingen zijn getroffen voor een voorziening voor digitale archivering van documenten en dossiers. Verkenningen zijn uitgevoerd naar de wijze waarop geautoriseerde toegang tot digitale informatie vorm kan krijgen. Het gebruik van de huidige voorziening voor identificatie en verificatie van verdachten, veroordeelden en getuigen is geëvalueerd. De functionaliteit nodig om tot een identificatie van vreemdelingen te komen, in het bijzonder om op de juiste wijze te kunnen identificeren wanneer sprake is «vreemdelingen in het strafrecht», is in ontwikkeling. Deze nieuwe functionaliteit faciliteert het VRIS protocol. Kaders voor privacy-by-design inzake de keteninformatievoorzieningen in het strafrecht zijn opgeleverd. Ontwikkeling en vernieuwing van de ketenvoorziening vindt plaats binnen deze kaders.

In 2013 zijn belangrijke stappen gezet op het terrein van European e-Justice. In het e-CODEX-project zijn bouwstenen opgeleverd die volledige digitalisering van het grensoverschrijdende rechtsverkeer een forse stap dichterbij brengen. Deze bouwstenen worden de komende jaren getest in pilots, onder andere bij DJI en het OM. VenJ heeft het project Implementing Transnational Videoconferencing succesvol afgerond. Dit project had tot doel het gebruik van videoconferentie binnen de Europese Unie te bevorderen. Eind 2013 is door de JBZ-Raad het strategisch document over e-Justice aangenomen.

Onrechtmatige Detentie

Ten laste van dit budget worden de vergoedingen aan ex-justitiabelen verantwoord, waarvan is vastgesteld, op basis van het verloop van strafproces en het eventuele vervolg met betrekking tot de ten uitvoerlegging van een opgelegde sanctie, dat recht is ontstaan op een vergoeding. Over het algemeen worden deze vergoedingen vastgesteld door de rechter. Van een vergoeding kan bijvoorbeeld sprake zijn, wanneer een verdachte wordt vrijgesproken van een ten laste gelegd feit en in de periode voor de vrijspraak in voorlopige hechtenis heeft gezeten. Deze uitgaven hebben een open-eindekarakter.

Programma Herontwerp Keten Strafrechtelijke Handhaving (HKS)

In 2013 is het aantal aangesloten regio’s uitgebreid naar acht en zijn naast het OM, de zittende magistratuur en de Reclassering in de meeste regio’s ook het NIFP, de Raad voor de Kinderbescherming en de politie aangesloten. Het totaal aantal in de methodiek Lean Six Sigma opgeleide projectleiders- en ondersteuners bij deze organisaties is toegenomen tot 390. In alle regio’s tezamen zijn ca. 60 projecten gestart gericht op verbetering en versnelling van werkprocessen. Een aantal projecten is met succes afgerond wat heeft geleid tot een aanzienlijke reductie in doorlooptijd en daarmee samenhangende besparingen. Voorbeelden zijn:

  • versnelde afdoening van drugszaken met bolletjesslikkers op Schiphol: van gemiddeld 81 dagen naar gemiddeld 11 dagen via afdoening op een snelrechtzitting;

  • versnelde oplevering van NIFP-rapportages in Rotterdam: van 137 dagen naar 66 dagen (-48%). Dat levert de rechtbank een potentiele besparing op van 150 aangehouden MK-zaken per jaar;

  • verkorten van de gemiddelde doorlooptijd van datum scannen vonnis tot en met vrijgeven voor executie bij het CVOM van 8 dagen naar 0,8 dagen: een daling van ruim 91%;

  • de rechtbank Den Haag heeft in het project Verkorten Mulder Beroep de gemiddelde doorlooptijd van team kanton teruggebracht van 78 naar 2 dagen. De gemiddelde doorlooptijd van het CVOM in dit traject is teruggebracht van 125 naar 78 dagen.

Gerechtskosten

Ten laste van dit budget worden de uitgaven gebracht die betrekking hebben op deskundigen, tolken en vertalers, die een bijdrage leveren aan het strafproces en worden bekostigd in overeenstemming met het Besluit tarieven in strafzaken.

De gerechtskosten blijken € 7,2 mln. hoger te zijn uitgevallen dan in de begroting was verwerkt. Dit hangt onder meer samen met nieuwe regelgeving op grond waarvan meer vertalingen zijn vereist.

Innovatieagenda

Op 31 oktober 2011 heeft de Minister van Veiligheid en Justitie de Innovatieagenda rechtsbestel naar de Tweede Kamer gestuurd39. Deze innovatieagenda heeft tot doel geschiloplossing in civielrechtelijke en bestuursrechtelijke procedures te verbeteren (eenvoudiger, sneller en/of effectiever). De Innovatieagenda bestaat uit drie onderdelen: verbetering van gerechtelijke procedures, verbetering van buitengerechtelijke procedures en verbeteringen in het rechtsbestel.

In de afgelopen jaren zijn al diverse concrete resultaten geboekt. De activiteiten inzake het verbeteren van de gerechtelijke procedures, zoals het verbeteren van de digitale toegankelijkheid van rechtspraak, worden in het kader van het programma Kwaliteit en Innovatie Rechtspraak verder ten uitvoer gelegd (zie hierna). De in de innovatieagenda aangekondigde eenvoudige, snelle en beveiligde digitale procedure bij de kantonrechter (e-kantonrechter) is in oktober 2013 van start gegaan met zaken die door rechtsbijstandsverzekeraars worden aangeleverd. Deze e-kantonrechterprocedure kan worden beschouwd als een voorloper van de procedures zoals die in het programma KEI worden ontwikkeld.

Het voornemen om officiële publicaties en bekendmakingen uit artikel 54 Rv en artikel 28 Wahv voortaan via het internet te laten plaatsvinden, heeft vorm gekregen in het wetsvoorstel Publicaties op internet, dat recent voor advies aan de Raad van State is verzonden. In het kader van het versterken van buitengerechtelijke geschiloplossing zijn er onder andere vier geschillencommissies bij de Stichting Geschillencommissies Consumentenzaken bijgekomen, is het wetsvoorstel modernisering arbitrage ingediend, is door het Nederlands Mediation Instituut een publiekscampagne gestart en is een pilot «»mediation bij gemeenten»» afgerond.

Programma KEI:

Het programma Kwaliteit en Innovatie rechtspraak (KEI) heeft in 2013 een conceptwetsvoorstel opgesteld dat ziet op een herziening van het burgerlijk procesrecht en digitalisering mogelijk maakt in het burgerlijk- en bestuursprocesrecht. Dit gebeurde na raadpleging van betrokken organisaties zoals de rechtspraak, de Nederlandse Vereniging van Rechtspraak (NVvR), de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA), de Koninklijke Broederschap vanGerechtsdeurwaarders (KBvG), verzekeraars en andere betrokkenen.

Ontvangsten

Boeten en Transacties

De meevaller bij Boeten en Transacties wordt voornamelijk verklaard doordat de instroom op WAHV-zaken hoger is geweest dan verwacht was bij het opstellen van de Ontwerpbegroting 2013.

Afpakken / Pluk Ze

In één zaak is een schikking van ruim € 30 mln. getroffen. Dergelijke hoge schikkingen zorgen voor pieken in het resultaat. Ook buiten deze schikking is het beoogde resultaat voor 2013 bereikt.

Artikel 34 Sanctietoepassing

Realisatie begrotingsuitgaven Veiligheid en Justitie € 12.383 miljoen Art. 34 Sanctietoepassing 20,5%

Realisatie begrotingsuitgaven Veiligheid en Justitie 					 € 12.383 miljoen Art. 34 Sanctietoepassing 20,5%

Algemene doelstelling

Het borgen van de veiligheid van de Nederlandse samenleving door de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke sancties en maatregelen en het beperken van de recidive, het voorkomen van slachtofferschap door middel van het bevorderen van het nemen van preventieve maatregelen door burgers en bedrijven en het versterken van de positie van slachtoffers.

Tenuitvoerlegging van sancties en strafrechtelijke maatregelen

Rol en verantwoordelijkheid

Op het gebied van tenuitvoerlegging sancties en strafrechtelijke maatregelen heeft de Minister een uitvoerende en regisserende rol. De wettelijke grondslag wordt onder meer gegeven door het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering, de Penitentiaire beginselenwet, de Beginselenwet verpleging terbeschikkinggestelden, de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen en de Vreemdelingenwet.

De Minister heeft een uitvoerende rol waar het gaat over tenuitvoerlegging van vrijheidsbenemende straffen en maatregelen door de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), een agentschap van het Ministerie van Veiligheid en Justitie.

Ten aanzien van de forensische zorg heeft de Minister een regisserende rol. Deze zorg omvat alle geestelijke gezondheidszorg, verslavingszorg en verstandelijk gehandicaptenzorg die wordt verleend in strafrechtelijk kader. De Minister is verantwoordelijk voor de tijdige beschikbaarheid van de juiste, kwalitatief hoogwaardige zorg, waar nodig in combinatie met afdoende beveiliging. Grondslag hiervoor in 2013 lag besloten in het Interim-besluit Forensische Zorg.

De uitvoering van toezicht in strafrechtelijk kader, advisering aan het OM en de rechter over justitiabelen en de uitvoering van taakstraffen is opgedragen aan drie erkende reclasseringsorganisaties. Ook hier heeft de Minister een regisserende rol. De taken van de reclasseringsorganisaties dragen bij aan het terugdringen van recidive.

Preventie en Kansspelen

De Minister, burgers en bedrijven hebben een gezamenlijke verantwoordelijkheid in het voorkomen van slachtofferschap door het opwerpen van drempels of barrières voor (potentiële) daders.

De Minister stimuleert preventie door het beschikbaar stellen van integriteitsinstrumenten zoals de Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) en het toezicht op rechtspersonen. De Minister en ondernemingsorganisaties werken samen bij criminaliteitspreventie en het faciliteren van opsporing en vervolging (repressie) van criminaliteit tegen bedrijven.

De Minister kent een regisserende rol voor de kansspelen. De Minister wil ervoor zorgen dat Nederlandse burgers op een veilige en verantwoorde manier kunnen deelnemen aan kansspelen.

Slachtofferzorg

De Minister kent een financierende rol op het gebied van slachtofferzorg. De Minister draagt beleidsverantwoordelijkheid voor de zorg – in brede zin – aan slachtoffers en nabestaanden die getroffen zijn door een strafbaar feit en is verantwoordelijk voor de uitvoering van het slachtofferbeleid.

Tenuitvoerlegging onvoorwaardelijke vrijheidsstraffen

Beleidsconclusies

Vanwege met name de uitwerking van de nieuwe verantwoordelijkheidsverdeling van OM en Minister, is de planning van het wetsvoorstel Herziening tenuitvoerlegging strafrechtelijke beslissingen bijgesteld. Op 3 november j.l. is het wetsvoorstel in consultatie gebracht, zoals toegelicht in een brief aan de Kamer40.

Langdurig toezicht gewelds- en zedendelinquenten

Het wetsvoorstel Langdurig Toezicht is in november 2013 ingediend bij de Tweede Kamer41. Naar verwachting treedt de wet op 1 januari 2015 in werking.

Wet Forensische Zorg

De Wet Forensische Zorg is in 2013 bij de Eerste Kamer42 ingediend. Naar verwachting wordt de behandeling in 2014 afgerond. Deze wet geeft de kaders voor het stelsel van de forensische zorg, waarmee beter kan worden gestuurd op passende en effectieve forensische zorg voor justitiabelen met een psychische stoornis, verslavingsproblematiek of een verstandelijke beperking.

Met GGZ Nederland en de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland zijn in 2013 afspraken gemaakt over de ontwikkelingen die de komende jaren plaatsvinden in de forensische zorg. In een meerjarenovereenkomst zijn de budgettaire kaders en afspraken over een daling van de tbs-behandelduur naar gemiddeld 8 jaar vastgelegd. Verhoging van de kwaliteit en transparantie in de sector zijn een integraal onderdeel van de afspraken. De afspraken vormen de basis voor een kleinere, maar gezonde en goed presterende sector met een duurzame structuur.

Pilot vrijwilligers

In 2012 is het Ministerie van Veiligheid en Justitie gestart met de pilot «gratis VOG vrijwilligers» om het gebruik van de VOG onder vrijwilligers die met minderjarigen werken te vergroten. Om vrijwilligersorganisaties tegemoet te komen kunnen vrijwilligers die met kinderen werken of gaan werken binnen de pilot de kosten van de VOG-aanvraag terugkrijgen van de Rijksoverheid. Het Verwey-Jonker Instituut heeft de pilot begin 2013 geëvalueerd43, en concludeert dat de pilot als stimulans voor de veiligheid in het vrijwilligerswerk heeft gewerkt. In dit verband is besloten om de pilot gefaseerd uit te bouwen naar een structurele regeling voor vrijwilligers die met minderjarigen werken of met mensen met een verstandelijke beperking.

Continue screening kinderopvang

Alle mensen die in de kinderopvang of peuterspeelzalen werken worden vanaf 1 maart 2013 continu gescreend. Bij brief van 28 november 2013 heeft de Minister van SZW, mede namens de Minister van VenJ, de Tweede Kamer geïnformeerd over de eerste resultaten van de continue screening44. Uit de evaluatie blijkt dat de genomen maatregelen in de kinderopvang daadwerkelijk doen wat ermee wordt beoogd. Ze dragen bij aan een veiligere omgeving en zijn daarmee noodzakelijk om de kwetsbare groep kinderen in de kinderopvang te beschermen.

Buitenland bevraging

Sinds 1 oktober 2012 worden bij alle VOG-aanvragen van personen die belast zijn met de zorg voor minderjarigen in de kinderopvang, de jeugdzorg en het onderwijs, justitiële gegevens uit het EU-land van nationaliteit opgevraagd. Deze procedure wordt toegepast bij aanvragers die een andere EU-nationaliteit hebben dan de Nederlandse. De justitiële gegevens worden uitgewisseld via het Europees Strafregister Informatiesysteem (ECRIS). In een jaar tijd zijn door Nederland ca. 3.700 informatieverzoeken uitgezet die in de regel worden beantwoord. In enkele gevallen heeft de procedure geleid tot een afwijzing van de VOG-aanvraag.

Slachtofferzorg

Op 22 februari 2013 is het visiedocument: «Recht doen aan slachtoffers» aan de Tweede Kamer toegezonden45. In de visie op het slachtofferbeleid zijn vijf beleidsdoelstellingen vastgesteld:

  • 1. Slachtoffers worden erkend, zorgvuldig bejegend en geïnformeerd;

  • 2. Slachtoffers hebben een sterke positie in het recht;

  • 3. Slachtoffers worden beschermd waar nodig

  • 4. Slachtoffers die dat nodig hebben worden ondersteund bij het te boven komen van de gevolgen van het delict;

  • 5. Slachtoffers hebben mogelijkheden tot herstel van de gevolgen, zowel financieel, praktisch als emotioneel.

In oktober is het in het Regeerakkoord afgesproken wetsvoorstel voor verdere uitbreiding spreekrecht in consultatie gegaan. Het wetsvoorstel ziet op een adviesrecht voor slachtoffers die in een strafzaak gebruik maken van hun spreekrecht over de gevolgen die het misdrijf voor hen heeft gehad. In september 2013 zijn de resultaten van eerste meting van de slachtoffermonitor aan de Tweede Kamer aangeboden46.

In het najaar van 2013 zijn vijf innovatieve pilots met herstelbemiddeling in en rond het strafrecht van start gegaan.

Uitvoeringsketen Strafrechtelijke Beslissingen (USB)

Het Programma USB47 is opgezet om de tenuitvoerlegging van straffen en maatregelen te verbeteren. Doelstellingen van het programma: het sneller starten van straffen, het zekerder ten uitvoerleggen van straffen (om uitval te voorkomen) en het goed informeren van alle relevante partners binnen en buiten de strafrechtketen. Een voorwaarde is dat de regie op en de samenwerking binnen de uitvoeringsketen wordt verbeterd.

Concreet betekent dat in 2013:

  • door middel van de doorontwikkelde KPI monitor (keten prestatie indicator) structureel inzicht is in het presteren van de tenuitvoerleggingsketen en de rol van de verschillende ketenorganisaties hierin. In februari 2013 is de Tweede Kamer hierover geïnformeerd48 is daarnaast bericht over de samenstelling van de openstaande vrijheidsstraffen en zijn daartoe verbetermaatregelen doorgevoerd49. Op 4 september 2013 heeft de Tweede Kamer hierover met de Staatssecretaris gedebatteerd. Zowel de KPI-monitor als de analyse van openstaande vrijheidsstraffen worden in 2014 verder uitgewerkt naar sanctiestroom en nader geduid.

Maatregelen gevangeniswezen

De maatregelen die zijn getroffen door DJI in het kader van de bezuinigingen zijn uitgewerkt in het Masterplan DJI 2013–201850. De bezuinigingsmaatregelen van het gevangeniswezen maken deel uit van dit Masterplan. Het betreft de volgende maatregelen:

  • Versobering van het regime voor arrestanten en preventief gehechten;

  • Het intensiveren van het meerpersoonscelgebruik;

  • De afschaffing van de algemeen geldende detentiefasering en het invoeren van elektronische detentie (ED);

  • Het aanpassen van de regimes met het oog op het realiseren van veiligheid en zorg op maat.

In overleg met Tweede Kamer is een bedrag van structureel € 69 mln vrijgemaakt waarmee het beoogd aantal te realiseren elektronische-detentieplaatsen wordt beperkt tot 800 op jaarbasis vanaf 2015. Elektronische detentie zal alleen worden toegepast ter vervanging van een deel van een intramurale vrijheidsstraf. Voorts zal het aanbod van arbeid aan preventief gehechten worden gehandhaafd.

Recidive ex-gedetineerden en ex-terbeschikkinggestelden

Tabel 34.1 Kengetal Vermindering algemene recidive ex-gedetineerden
Recidive ex-gedetineerden

Kengetal

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

Percentage tweejaarsrecidive

56,0

54,9

53,4

51,3

50,7

50,0

48,5

47,7

Bron: Recidivebericht 2012 WODC

Tabel 34.2 Kengetal Vermindering algemene recidive ex-terbeschikkinggestelden
Recidive ex-terbeschikkinggestelden
 

1974–78

1979–83

1984–88

1989–93

1994–98

1999–03

2004–08

Percentage tweejaarsrecidive

45

44,4

41,5

36

17,5

23,0

20,9

Bron: Recidive Tbs 1974–2008 WODC

Toelichting

In 2002 heeft het toenmalige kabinet aangegeven dat de middellange termijnrecidive onder ex-gedetineerden in de periode van 2002–2010 zou moeten dalen met 10 procentpunt. Deze doelstelling is nog steeds van kracht. Voor het meten van het effect van de kabinetsdoelstelling geldt echter dat pas na enkele jaren zichtbaar is of ex-gedetineerden terugvallen in criminaliteit. De daling van 10 procentpunt heeft betrekking op de terugval tot zeven jaar na uitstroom. Het WODC is gevraagd om een inschatting te maken van de effecten op basis van de 2-jaars recidive. De doelstelling om de 7-jaars recidive onder ex-gedetineerden met 10 procentpunt te verlagen komt volgens het WODC overeen met een verlaging van de 2-jaars recidivepercentage met 7,7 procentpunten.

De recidivecijfers tot en met 2010 worden later dit jaar door het WODC opgeleverd en zullen verantwoord worden in de Ontwerpbegroting 2015.

Recidive ex-gedetineerden

Uit de berekeningen van het WODC blijkt dat er goede resultaten zijn behaald. In 2002 bedroeg het 2-jarig recidivepercentage 56% en in 2009 47,7%. Dit is een daling van 8,3% procentpunt.Eén jaar vroeger dan gedacht is de beoogde reductie van 7,7 procentpunt gehaald en zelfs overtroffen (Recidivebericht 2012, factsheet 2012–6 WODC)51.

Recidive ex-terbeschikkinggestelden

De recidive onder ex-terbeschikkinggestelden wordt gemeten in cohorten van vijf jaar. Uit de meest recente gegevens van het WODC, die in 2012 zijn gepubliceerd, blijkt dat de algemene recidive twee jaar na beëindiging van de Tbs-maatregel ook in het laatste cohort daalde. Er is direct vanaf het begin van deze meting een duidelijke daling waarneembaar.

Kansspelen

De Minister wil ervoor zorgen dat Nederlandse burgers op een veilige en verantwoorde manier kunnen deelnemen aan kansspelen. Criminaliteit, fraude en kansspelverslaving moeten daarom zoveel mogelijk worden voorkomen. Om kansspelverslaving tegen te gaan worden met het wetsvoorstel «Kansspelen op afstand» twee beleidsmaatregelen geïntroduceerd die tot doel hebben het aantal risico- en probleemspelers terug te dringen: aanscherping van de zorgplicht door aanbieders en invoering van een centraal register voor uitsluiting van kansspelen. Een wetsvoorstel hiertoe is in consultatie gegaan en zal naar verwachting medio 2014 naar de Tweede Kamer worden gezonden.

Tabel 34.3 Kengetal kansspelverslaafden

Aantal kansspelverslaafden uitgedrukt in:

     
 

2005

2011

Ambitie 2017

Risicospelers

55.000

92.000

55.000

Probleemspelers

28.700

20.300

<20.300

Bron: WODC-onderzoek «Gokken in kaart», 2011.

Toelichting

In 2005 is een eerste meting gehouden. Iedere zes jaar wordt het aantal kansspelverslaafden gemeten. De eerstvolgende meting vindt plaats in 2017. In de tabel wordt zowel het aantal risicospelers (spelers die regelmatig spelen, met verhoogd risico op verslaving) als het aantal probleemspelers (reeds verslaafde spelers) in beeld gebracht. De tabel betreft cijfers genomen uit een bandbreedte en betreft een schatting. Vanwege de onzekerheid in de schattingen zijn de verschillen tussen 2005 en 2011 niet statistisch significant.

Slachtofferzorg

Tabel 34.4 Kengetal uitkeringen SGM
Aantal uitkeringen uit SGM
 

2009

2010

2011

2012

realisatie

2013

Raming

2013

Aantal uitkeringen

5.459

5.266

4.025

5.357

4.673

5.500

Bron: Jaarverslagen SGM (2009–2012), voor 2013 zijn voorlopige cijfers opgenomen.

Tabel 34.5 Kengetal Slachtoffer-dadersgesprekken
Aantal Slachtoffer-dadergesprekken
 

2009

2010

2011

2012

Realisatie 2013

Raming 2013

Aantal Slachtoffer-dadergesprekken

1.050

1.077

1.211

1.284

1.782

1.400

Bron: Jaarverslagen Slachtoffer in Beeld (2009–2012), voor 2013 zijn voorlopige cijfers opgenomen

Tabel 34.6 Kengetal Slachtofferhulp Nederland
Aantal slachtoffers dat ondersteuning ontvangt van SHN1
 

2009

2010

2011

2012

Realisatie

2013

Raming 2013

Juridische ondersteuning

42.599

43 311

46 298

43 750

23.433

44.000

Algemene ondersteuning

nvt

nvt

59.857

64.502

63.066

65.000

Bron: Jaaropgave Slachtofferhulp Nederland (2009–2012), voor 2013 zijn voorlopige cijfers opgenomen.

X Noot
1

In toenemende mate is de dienstverlening van SHN door de jaren van vormen van emotionele ondersteuning naar de meer juridische vormen van dienstverlening en van praktische naar meer algemene ondersteuning verschoven.

Toelichting

In 2013 zijn er door het Schadefonds Geweldsmisdrijven uiteindelijk minder uitkeringen verstrekt dan vooraf geraamd.

Het aantal trajecten dat in 2013 moest leiden tot slachtoffer-dadergesprekken heeft in 2013 een significante toename gekend ten opzichte van vorige jaren. Met name door een groeiende aandacht voor herstelbemiddeling en een investering van voorlichting op de dienstverlening door de stichting Slachtoffer in Beeld is deze groei tot stand gekomen.

Het lagere aantal juridische diensten bij Slachtofferhulp Nederland ten opzichte van 2012 wordt vooral veroorzaakt door het feit dat de routinematige controle van alle voegingen is vervangen door een steekproefsgewijze controle van voegingen.

In het kader is dat ook zichtbaar: het kader voor controle voegingen in 2012 was 23.000, voor 2013 was dat 1.200. De daarbij vrijkomende menskracht is ingezet voor de stijging van het aantal voegingen, het aantal SSV/spreekrecht en het Bijstaan op zitting/ Begeleiden strafproces.

Tabel 34.7 Budgettaire gevolgen van beleid (x € 1.000)
   

Realisatie

2013

Begroting

2013

Verschil

Verplichtingen

2.561.345

2.242.335

319.010

waarvan garantieverplichtingen1

1.068

 

1.068

         

Programma-uitgaven

2.536.821

2.242.335

294.486

34.2 Preventieve maatregelen

     
 

Bijdrage Agentschappen

     
 

Dienst Justis

17.054

14.019

3.035

 

Subsidies

     
 

Preventie bedrijfsleven

6.926

13.685

– 6.759

 

Subsidies Integriteit

1.356

5.853

– 4.497

 

Centrum voor Criminnaliteitsbestrijding en Veiligheid (CCV)

5.925

2.500

3.425

 

Overig preventieve maatregelen

6.332

8.203

– 1.871

         

34.3 Tenuitvoerlegging strafrechtelijk sancties en vreemdelingenbewaring

     
 

Bijdrage Agentschappen

     
 

DJI-gevangeniswezen-regulier

1.249.866

1.019.958

229.908

 

DJI-Forensische zorg

723.202

700.313

22.889

 

DJI-Vreemdelingenbewaring en uitzetcentra

126.845

144.802

– 17.957

 

CJIB

109.157

9.631

99.526

 

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

     
 

Reclassering Nederland

135.235

140.915

– 5.680

 

Leger des Heils

20.836

23.486

– 2.650

 

Stichting Verslavingsreclassering GGZ Nederland (SVG)

71.631

70.457

1.174

 

Subsidies

     
 

24 uurs nazorg gedetineerden

11.696

14.519

– 2.823

 

Opdrachten

     
 

Forensische zorg

531

3.566

– 3.035

 

Overig sanctietoepassing

5.060

22.026

– 16.966

         

34.4 Slachtofferzorg

     
 

Bijdrage ZBO's/RWT's

     
 

Schadefonds Geweldsmisdrijven (SGM)

18.536

22.199

– 3.663

 

Slachtofferhulp Nederland (SHN)

25.293

25.603

– 310

 

Subsidies

     
 

Stichting Slachtoffer in Beeld en onderzoeken (SiB)

1.340

600

740

         

Ontvangsten

98.054

1.663

96.391

X Noot
1

In begroting 2013 is abusievelijk de garantieverplichting voor de faillissementscuratoren in artikel 33 opgenomen. Dit had artikel 34 moeten zijn en is nu gecorrigeerd.

34.2 Preventieve maatregelen

Toelichting op de instrumenten

Bijdragen agentschappen

Dienst Justis

De Dienst Justis toetst of personen een voorgeschiedenis hebben die het uitoefenen van een bepaald beroep of werk in de weg staat. Daarnaast toetst de Dienst Justis of partijen die bepaalde verklaringen, vergunningen en subsidies aanvragen, aan integriteitseisen voldoen. Deze screening van betrouwbaarheid vermindert veiligheidsrisico's en draagt zo bij aan een integere en veiligere samenleving. Hiervoor wordt de Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) opgesteld en wordt zo voorkomen dat personen die ongeschikt zijn om een functie uit te oefenen, vanuit een afhankelijkheidsrelatie anderen schade kunnen berokkenen.

Subsidies

Preventie bedrijfsleven

Overheid, burgers en bedrijven hebben een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de leefbaarheid en de veiligheid van de samenleving. Des te groter de verantwoordelijkheid van burgers en bedrijven, hoe kleiner het risico op ontwrichting, overlast en criminaliteit. Met behulp van de subsidies zijn ondernemers gestimuleerd preventieve maatregelen te treffen, niet alleen tegen veelvoorkomende vormen van criminaliteit zoals inbraak en diefstal, maar tegen georganiseerde criminaliteit, cybercrime en financieel-economische criminaliteit.

De realisatie op dit budget valt lager uit door herprioritering binnen de begroting van VenJ.

Subsidies integriteit

Met het subsidiëren van de ontwikkeling van integriteitsinstrumenten zijn vrijwilligersorganisaties en kerkelijke instanties gestimuleerd om uniforme gedragscodes op te stellen voor vrijwilligers die met kinderen omgaan. Het integriteitsbeleid heeft tot doel het risico op misbruik van kwetsbare groepen te beperken.

Centrum voor Criminaliteitsbestrijding en Veiligheid (CCV)

Het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) ontwikkelt en implementeert kennis en samenhangende instrumenten om de maatschappelijke veiligheid te vergroten. VenJ subsidieert het CCV om activiteiten te ontwikkelen op het gebied van criminaliteitspreventie en sociale veiligheid, zoals actieve kennisdeling van de veiligheidspraktijk en kwaliteitsontwikkeling van instrumenten zoals het Keurmerk Veilig Ondernemen voor winkelgebieden en bedrijventerreinen en de handreiking cameratoezicht voor gemeenten. Bij voorjaarsnota is € 2,5 mln. subsidiebudget CCV overgeboekt van artikel 33.2 naar artikel 34.2.

34.3 Tenuitvoerlegging strafrechtelijke sancties en vreemdelingenbewaring

Bijdragen Agentschappen

Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI)

DJI levert een bijdrage aan de veiligheid van de samenleving door de tenuitvoerlegging van vrijheidsstraffen en vrijheidsbenemende maatregelen en door de aan hun zorg toevertrouwde personen de kans te bieden een maatschappelijk aanvaardbaar bestaan op te bouwen.

De verschillen tussen realisatie en begroting wordt o.a. verklaard door:

  • 1. In 2013 zijn de nodige voorbereidingen getroffen ter uitvoering van het Masterplan DJI52. De uitvoering van het Masterplan DJI heeft tot gevolg dat een aantal justitiële inrichtingen wordt gesloten.

  • 2. Hogere vergoeding voor loonkosten aan zorgverleners als gevolg van het OVA (overheidsbijdrage in arbeidskostenontwikkeling)-convenant. Dit convenant is in 1999 afgesloten tussen de toenmalige Minister van VWS, namens het Kabinet, en de werkgevers in de zorgsector. In het OVA-convenant is afgesproken dat de overheid haar bijdrage voor de loonontwikkeling in de zorgsector jaarlijks indexeert met de gemiddelde ontwikkeling van de lonen in de markt.

  • 3. Voor de forensische zorg zijn middelen vanuit de AWBZ overgeheveld. Het betreft een compensatie van de kapitaalslasten die samenhangen met de zogenaamde normatieve huisvestingscompenent.

Centraal Justitieel Incasso Bureau (CJIB)

Het CJIB is de uitvoeringsorganisatie van het Ministerie die alleen voor of in opdracht van de overheid werkt, met aangewezen taken binnen de justitieketen voor het ten uitvoerleggen en coördineren van opgelegde (Europese) financiële straffen, sancties, transacties, strafbeschikkingen, maatregelen en confiscatiebeslissingen. Met de uitvoering van deze taken draagt het CJIB bij aan het realiseren van de voornemens op het beleidsterrein van de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke sancties en vreemdelingenbewaring

Het verschil tussen de begrote en gerealiseerde kasuitgaven wordt met name verklaard doordat de uitgaven, verplichtingen en ontvangsten (ad € 69 mln) in lijn zijn gebracht met de comptabele verantwoording van vergoeding van de ontvangsten van administratiekosten bij Boeten en Transacties.

Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s

Reclasseringsorganisaties

Er zijn drie erkende reclasseringsorganisaties: Reclassering Nederland, de Stichting Verslavingsreclassering GGZ (SVG) met 11 regionale instellingen voor verslavingsreclassering en het Leger des Heils Jeugdzorg & Reclassering. In de praktijk werken de drie organisaties nauw met elkaar samen.

  • De SVG richt zich vooral op cliënten met verslavingsproblematiek.

  • Het Leger des Heils heeft als doelgroep met name de dak- en thuisloze cliënten binnen de Reclassering.

  • Reclassering Nederland kent geen specifieke doelgroep, maar bedient alle andere cliënten.

Deze reclasseringsorganisaties zijn belangrijke actoren binnen de strafrechtsketen, met als kerntaken advies, toezicht, werkstraffen en gedragsinterventies. Deze taken zijn rechtstreeks verbonden aan de specifieke behoeften van de partners in de strafrechtsketen (OM, zittende magistratuur en DJI). Het verminderen van recidive en het voorkomen van slachtoffers staat hierbij centraal. De drie reclasseringsorganisaties ontvangen voor hun werkzaamheden afzonderlijk een bijdrage van het Ministerie van Veiligheid en Justitie.

Het verschil tussen begroting en realisatie is veroorzaakt door de doorgevoerde efficiencymaatregelen in de werkprocessen en de samenwerking met de reclassering.

Subsidie

24-uurs nazorg gedetineerden

Het Ministerie van Veiligheid en Justitie geeft een bijdrage aan de 24-uursnazorgtrajecten bij Stichting DOOR, Vereniging Samenwerkingsverband Exodus, Stichting Moria en Stichting Ontmoeting. Een 24-uursnazorgtraject biedt opvang en begeleiding aan (ex-)gedetineerden in een woonvoorziening. Deze trajecten zijn gericht op re-integratie en problemen op de verschillende leefgebieden worden gedurende het traject opgelost of beperkt. Op deze wijze wordt een bijdrage geleverd aan een veiliger samenleving en het terugdringen van recidive.

In plaats van de huidige bijdrage door het Ministerie van Veiligheid en Justitie, wordt deze 24-uursnazorg vanaf 1 januari 2014 ingekocht door de Directie Forensische Zorg van de DJI, zoals vermeld in de ontwerpbegroting 201453.

Opdrachten

Forensische Zorg

De middelen voor forensische zorg worden door middel van de inkoop van zorg ingezet door DJI. De uitvoering van forensische zorg ligt bij (private) zorginstellingen. Sinds 2010 functioneert het stelsel van forensische zorg op basis van het interim-besluit forensische zorg.

Overige sanctietoepassing

Het verschil tussen realisatie en begroting wordt grotendeels verklaard door herprioritering binnen de VenJ-begroting:

  • 1. In het kader van het programma Uitvoeringsketen Strafrechtelijke Beslissingen (USB) is in totaal € 8,2 mln. aan diverse onderdelen van VenJ ter beschikking gesteld.

  • 2. Uit dit budget heeft VenJ voor het CJIB € 4,3 mln. beschikbaar gesteld voor het optimaliseren van de bedrijfsvoering van het CJIB.

  • 3. Uit deze budgetten is € 1 mln. beschikbaar gesteld aan DJI voor de structurele financiering van het Verbeterplan ISD (Inrichting Stelselmatige Daders).

  • 4. Voor de implementatie van ZSM is aan de reclassering (3RO) een bedrag van € 1 mln. beschikbaar gesteld.

34.4 Slachtofferzorg

Bijdrage ZBO’s/RWT’s

Schadefonds Geweldsmisdrijven

Het Schadefonds Geweldsmisdrijven geeft een financiële tegemoetkoming aan slachtoffers met ernstig psychisch of fysiek letsel wanneer zij hun schade niet op andere wijze vergoed krijgen. In 2013 zijn er door het Schadefonds Geweldsmisdrijven € 18,5 miljoen aan uitgaven gedaan. Hiervan is € 12,7 miljoen aan tegemoetkomingen aan slachtoffers verstrekt. Het overige deel betreffen apparaatskosten (circa € 5,8 mln).

Slachtofferhulp Nederland

Slachtofferhulp Nederland biedt gratis juridische, praktische en emotionele ondersteuning aan slachtoffers, getuigen of nabestaanden na een misdrijf, verkeersongeluk of calamiteit.

Subsidies

Stichting Slachtoffer in Beeld en onderzoeken

Slachtoffer in Beeld brengt slachtoffers en daders op vrijwillige basis met elkaar in contact, begeleid door een professionele bemiddelaar. Naast slachtoffer-dadergesprekken faciliteert Slachtoffer in Beeld ook briefwisselingen en bemiddelingen. Slachtoffer in Beeld is een zusterorganisatie van Slachtofferhulp Nederland

Ontvangsten

In 2013 zijn voor € 69 mln. administratiekostenvergoedingen CJIB ontvangen. Deze worden via de uitgaven gebruikt voor de financiering van het CJIB. Deze budgettair neutrale mutatie was niet begroot. Daarnaast zijn er ontvangsten binnengekomen met betrekking tot de eindafrekening 2012 DJI (ad € 24 mln.).

Artikel 35 Jeugd

Realistatie begrotingsuitgaven Veiligheid en Justitie € 12.383 miljoen Art. 35 Jeugd 6.8%

Realistatie begrotingsuitgaven Veiligheid en Justitie 					 € 12.383 miljoen Art. 35 Jeugd 6.8%

Algemene doelstelling

Het beschermen van jeugdigen die in hun ontwikkeling worden bedreigd in de opvoed- en leefsituatie en het bestrijden van jeugdcriminaliteit en geweld in huiselijke kring.

Rol en verantwoordelijkheid

Jeugdbescherming

De wettelijke grondslag voor de verantwoordelijkheden van de Minister op het terrein jeugdbescherming is de Wet op de Jeugdzorg en het Burgerlijk Wetboek. De Minister heeft op het gebied van Jeugdbescherming verschillende rollen:

  • Een uitvoerende rol: de Minister van Veiligheid en Justitie heeft een uitvoerende rol op het gebied van jeugdbescherming. De Minister beschikt over financiële en inhoudelijke voorwaarden op basis waarvan de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK) en Jeugdbescherming hun werkzaamheden uitvoeren in de jeugdbeschermingsketen.

  • Een regisserende rol: de Minister is verantwoordelijk voor het ontwikkelen van instrumenten die een bedreigde ontwikkeling van jeugdigen in hun opvoed- en leefsituatie voorkomen en tegengaan. De Minister heeft de regie op en een samenwerkingsrelatie met VWS, de provincies, het Interprovinciaal Overleg (IPO), Jeugdzorg Nederland en de Bureaus Jeugdzorg als het gaat om de justitiële jeugdbescherming. Sturing geschiedt door middel van regelgeving, kaderstelling en financiering.

Jeugdsancties en preventie

De wettelijke grondslag voor de verantwoordelijkheden van de Minister op het terrein van jeugdsancties ligt in artikel 77 Wetboek van Strafrecht en artikel 553 Wetboek van Strafvordering. Belangrijk onderdeel daarvan is een doeltreffende en doelmatige tenuitvoerlegging van jeugdsancties. De Minister heeft op het gebied van jeugdsancties en preventie verschillende rollen:

  • Een regisserende rol: de Minister is verantwoordelijk voor het ontwikkelen van instrumenten die gericht zijn op het aanpakken en voorkomen van jeugdcriminaliteit;

  • Een uitvoerende rol: de Minister beschikt over financiële en inhoudelijke voorwaarden op basis waarvan Halt, de RvdK, de Jeugdreclassering (JR) en de sector Justitiële Jeugdinrichtingen (JJI) van DJI hun werkzaamheden uitvoeren in de strafrechtketen. De Minister is verantwoordelijk voor de beschikbaarheid van voldoende middelen (capaciteit, kwaliteit, tijdigheid) voor de tenuitvoerlegging van de sancties. Sturing geschiedt door middel van regelgeving, kaderstelling en financiering;

  • Een stimulerende rol: de Minister heeft de regie op en een samenwerkingsrelatie met de grote steden, Jeugdzorg Nederland, VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) en IPO betreffende de aanpak van jeugdcriminaliteit.

Geweld in huiselijke kring

Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport coördineert de aanpak van geweld in huiselijke kring, waaronder huiselijk geweld, eergerelateerd geweld, kindermishandeling, vrouwelijke genitale verminking en ouderenmishandeling. Bij de aanpak van deze problematiek zijn verschillende Ministeries en organisaties betrokken. De Minister van Veiligheid en Justitie is verantwoordelijk voor de daderaanpak van geweld in huiselijke kring in strafrechtelijk en bestuursrechtelijk kader. De Minister van Veiligheid en Justitie heeft hier een stimulerende rol. Sturing vindt plaats door middel van kaderstelling, financiering en regelgeving.

Adoptie

De Minister heeft een regisserende rol op het gebied van adoptie. De Minister is verantwoordelijk voor interlandelijke adoptie en heeft in deze ook een sturingsverantwoordelijkheid ten aanzien van de Raad voor de Kinderbescherming en de vergunninghouders. Vergunninghouders bemiddelen bij de plaatsing van kinderen die ter adoptie worden opgenomen. De wettelijke grondslag voor de verantwoordelijkheden van de Minister op het terrein van adoptie is opgenomen in de Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptie (Wobka).

Beleidsconclusies

Kindermishandeling en seksueel misbruik

De acties uit het Actieplan aanpak kindermishandeling 2012–2016 «Kinderen Veilig» (TK 2011–2012, 31 015, nr. 69) verlopen volgens planning, vier van de vijfentwintig acties zijn inmiddels afgerond. De Taskforce Kindermishandeling en seksueel misbruik, die is ingesteld om onder meer toe te zien op de uitvoering van het Actieplan, is tevreden over de voortgang. Het Actieplan verloopt volgens planning. Eind 2013 is gestart met de voorbereiding van de bij de start van het Actieplan afgesproken «midterm review», waarbij wordt bestudeerd of aanvullende acties noodzakelijk en wenselijk zijn. Dit wordt in de midterm review medio 2014 nader toegelicht.

Daarnaast is in het kader van de aanbevelingen van de Commissie Samson gewerkt aan de totstandkoming van tegemoetkomingsregelingen voor slachtoffers van seksueel misbruik in de jeugdzorg. Deze slachtoffers kunnen per 1 september 2013 voor de aanvraag van een tegemoetkoming op basis van de financiële regelingen terecht bij het Schadefonds Geweldsmisdrijven. Om de kennis ter voorkoming van seksueel misbruik in de jeugdzorg te vergroten is het WODC een onderzoek gestart naar de revictimisatie binnen de jeugdzorg. De resultaten worden medio 2014 verwacht.

Voortgang adolescentenstrafrecht

Het wetsvoorstel tot invoering van een adolescentenstrafrecht is op 26 november 2013 door de Eerste Kamer aanvaard (EK2012–2013, 33 498 A. Het wetsvoorstel voorziet onder meer in het verhogen van de leeftijdsgrens (van 21 naar 23 jaar) waarop het jeugdstrafrecht kan worden toegepast en creëert de mogelijkheid om een Pij-maatregel (plaatsing in inrichting voor jeugdigen) om te zetten in een tbs-maatregel.

In 2013 zijn pilots in Almelo en Groningen afgerond en waarin verbeteringen in het advies- en toeleidingsproces zijn beproefd die tot een goede toeleiding van de doelgroep van het adolescentenstrafrecht moeten leiden. Op grond daarvan zijn verdere aanpassingen van het advies- en toeleidingsproces nodig, waarin samen met betrokken taakorganisaties in de (jeugd)strafrechtketen moet worden voorzien. Het beleidskader voor het toepassen van elektronische controle, als belangrijke onderdeel van het adolescentenstrafrecht bij minderjarigen is eind 2013 volgens planning ingevoerd.

Tabel 35.1 Prestatie-indicator Jeugdbescherming
             

Gemiddelde duur Ondertoezichtstelling in jaren

2,9

2,9

2,9

2,9

n.n.b.

2,7

Gemiddelde duur voogdij in jaren

5,5

5,3

5,3

5,3

n.n.b.

5,3

Bron: BIJ (beleidsinformatie jeugdzorg) database. In deze database wordt de aangeleverde informatie van de provincie samengevoegd.

Tabel 35.2 Prestatie-indicator Jeugdcriminaliteit
 

20111

2012

Realisatie

2013

Raming

2013

Percentage geslaagde Halt-afdoeningen

90%

90%

91%

90%

Percentage geslaagde taakstraffen

85%

85%

85%

85%

Percentage jeugdigen waarvoor binnen 3 weken na instroom JJI eerste perspectiefplan gereed is

60%

75%

62%

80%

Percentage jeugdigen dat bij uitstroom JJI beschikt over dagbesteding

87%*

85%

90%

90%

Percentage jeugdigen dat bij uitstroom JJI beschikt over een woonplek

87%*

90%

97%

92%

Bronnen: viermaandsrapportages Halt, RvdK, DJI

X Noot
1

In 2011 zijn deze onderwerpen onder één prestatie-indicator uitgevraagd. Dit betreft de gemiddelde realisatie.

Toelichting

Jeugdbescherming

De gegevens voor de prestatie-indicatoren Jeugdbescherming zijn momenteel nog niet beschikbaar. In de begroting 2015 wordt de Kamer geïnformeerd over de realisatie 2013.

Jeugdcriminaliteit

De realisatie van het percentage jeugdigen voor wie binnen 3 weken na instroom in een JJI een perspectiefplan gereed is, ligt met een gemiddelde van 62% over heel 2013 onder de raming. Gedurende het jaar is dit percentage echter toegenomen van 57% in de eerste viermaandsperiode tot 70% in de derde viermaandsperiode. Deze toename is veroorzaakt doordat het gesprek met de ouders en jeugdige sinds dit najaar ook na vaststelling van het perspectiefplan mag plaatsvinden.

De realisatie van het percentage jeugdigen dat bij uitstroom uit een JJI beschikt over dagbesteding is nagenoeg gelijk aan de raming. Ten aanzien van het percentage jeugdigen dat bij uitstroom beschikt over een woonplek is de raming zelfs ruim overschreden.

Tabel 35.3 Budgettaire gevolgen van beleid (x € 1.000)
   

Realisatie

2013

Begroting

2013

Verschil

Verplichtingen

821.589

804.892

16.697

         

35.1 Apparaatsuitgaven Raad voor de Kinderbescherming

     
 

Personeel

138.152

129.061

9.091

 

waarvan eigen personeel

130.578

114.546

16.032

 

waarvan externe inhuur

6.363

12.902

– 6.539

 

Materieel

40.921

32.256

8.665

 

waarvan ICT

6.618

6.451

167

 

waarvan SSO's

17.460

1.613

15.847

         

Programma-uitgaven

661.291

643.575

17.716

35.2 Uitvoering jeugdbescherming en voogdij AMV's

     
 

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

     
 

Landelijk Bureau inning Onderhoudsbijdrage (LBIO)

4.066

3.496

570

 

NIDOS – opvang

25.501

27.054

– 1.553

 

Bijdrage aan mede-overheden

     
 

Bureaus jeugdzorg – jeugdbescherming

302.406

283.135

19.271

 

Subsidies

     
 

Subsidies jeugdbescherming

3.812

5.481

– 1.669

 

Opdrachten

     
 

Jeugdbescherming – Regeling tegemoetkoming adoptiekosten

1.576

4.000

– 2.424

 

Stelsel Jeugdzorg

192

1.280

– 1.088

 

Bestrijding huiselijke geweld en kindermisbruik

2.003

1.843

160

         

35.3 Tenuitvoerlegging justitiele sancties jeugd

     
 

Bijdrage Agentschappen

     
 

DJI – jeugd

241.199

205.771

35.428

 

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

     
 

HALT

13.542

12.500

1.042

 

Bijdrage aan mede-overheden

     
 

Bureaus jeugdzorg – jeugdreclassering

65.133

67.449

– 2.316

 

Opdrachten

     
 

Bestrijding jeugdcriminaliteit & jeugdgroepen1

0

14.777

– 14.777

 

Projecten jeugd straf (zie noot 85)

1.410

15.204

– 13.794

 

Veiligheidshuizen

451

1.585

– 1.134

         

Ontvangsten

13.082

2.800

10.282

X Noot
1

Een deel van het verschil tussen de realisatie en de oorspronkelijk begrote bedragen op de budgetten jeugdcriminaliteit en jeugdgroepen en projecten jeugd straf wordt verklaard door een technische correctie. Conform de uitgangspunten van de nieuwe begrotingspresentatie Verantwoord Begroten dienen de apparaatsuitgaven (m.u.v. belangrijke uitvoerings- organisaties) verantwoord te worden op een centraal apparaatsartikel. Abusievelijk waren in de begroting 2013 voor de projecten Jeugd straf nog een aantal apparaatskosten verantwoord op het beleidsartikel. Dit is technisch gecorrigeerd.

35.1 Apparaatsuitgaven Raad voor de Kinderbescherming.

Toelichting op de instrumenten

De RvdK is een grote, uitvoerende organisatie die opkomt voor de rechten van kinderen van wie de ontwikkeling en de opvoeding worden bedreigd. Hierbij kan gedacht worden aan gezinnen met ernstige problemen, in het jeugdstrafrecht, bij scheiding van ouders die zelf geen omgangsregeling kunnen afspreken en voorafgaand aan adoptie. Het betreft hier dus de bijdrage van VenJ voor de apparaatskosten van de RvdK.

Het verschil tussen de budgettaire ramingen in de ontwerpbegroting en de realisatie is onder andere het gevolg van hogere benodigde capaciteit dan oorspronkelijk geraamd.

In de ontwerpbegroting 2013 is de nieuwe begrotingspresentatie Verantwoord Begroten ingevoerd. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen verschillende categorieën apparaatsuitgaven. Om te komen tot een juiste verdeling van de middelen over deze categorieën heeft een budgettair neutrale correctie van de verdeling plaatsgevonden.

35.2 Uitvoering Jeugdbescherming en voogdij AMV’s

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdrage (LBIO)

Het LBIO is een overheidsinstelling (ZBO) en verricht in opdracht van de Ministers van VenJ en VWS wettelijke taken op het gebied van onderhoudsbijdragen (inning ouderbijdragen, inning kinder- en partneralimentatie en inning internationale alimentatie). In 2013 is door VWS en VenJ een gezamenlijke bijdrage van € 4,1 mln. aan het LBIO verleend (waarvan € 3 mln. door VenJ).

De realisatie op het aantal «Ouderbijdragen» (zie tabel 35.4) is veel hoger dan verwacht. Dit komt door dat de afschaffing van de ouderbijdragen in verband met de voorgenomen decentralisatie van de jeugdzorg, is geschrapt.

Tabel 35.4 Productiegegevens LBIO

Omschrijving

2010

2011

20121

Raming 2013

Alimentatie

       

verzoeken ontvankelijk

9.998

10.409

11.172

10.600

Verzoeken niet-ontvankelijk

1.564

2.036

1.939

1.750

Normale inning

27.714

29.987

27.535

30.500

Loonbeslag

4.531

5.342

6.516

4.800

Deurwaarder

1.647

1.545

1.630

1.600

         

Internationale alimentatie

       

Aanmelding ontvangstzaken

179

181

250

200

Normale inning

2.270

2.487

2.897

2.500

Procedure

118

116

122

90

Loonbeslag

122

100

157

120

Deurwaarder

47

52

44

50

Verzendzaak

240

215

248

240

         

Ouderbijdragen

       

Aanmelding ouderbijdragen

15.787

15.008

14.689

0

Normale inning

162.682

157.835

154.043

40.000

Dwangbevel

3.420

3.053

3.012

500

Loonbeslag

1.848

1.740

1.703

400

Deurwaarder

2.067

1.945

1.931

200

Bronnen: Subsidievaststelling 2010 dd. 21 november 2011, Subsidievaststelling 2011 dd. 11 september 2012, Subsidie vaststelling 2012 dd. 1 oktober 2013, Jaarverslag LBIO 2013, Derde viermaandsrapportage LBIO 2013.

X Noot
1

De hier opgenomen realisatiecijfers 2012 wijken enigszins af van de realisaties 2012 zoals gepresenteerd in de ontwerpbegroting 2013. Dit wordt veroorzaakt door dat op een later moment de definitieve cijfers zijn vastgesteld.

Stichting Nidos

VenJ verstrekt een bijdrage aan Stichting Nidos. Deze stichting is conform het Burgerlijk Wetboek aangewezen als instantie die belast is met de tijdelijke voogdij over alleenstaande minderjarige vreemdelingen. Daarnaast is Nidos aangewezen voor het uitvoeren van de kinderbeschermingsmaatregel ondertoezichtstelling wanneer het om kinderen uit vluchtelingengezinnen gaat. Zie voor meer informatie: http://www.nidos.nl/

Tabel 35.5. Productiegegevens Nidos
 

Gemiddeld aantallen pupillen

Normbedrag 2013

Begeleidingskosten

2.288

5.979

Verzorgingskosten

1.698

5.083

Bron: Kostprijsonderzoek Nidos

Begeleidingskosten

De aantallen (q) zijn bepaald door de directe uren die een jeugdbeschermer aan een zaak besteedt. De q wordt vermenigvuldigd met de integrale kosten per uur (p). De begeleidingskosten bestaan met name uit personeelskosten, apparaatskosten (huisvesting, ICT e.d.) en overige kosten. De begeleidingskosten zijn deels variabele en deels vaste kosten.

Verzorgingskosten

Binnen deze component worden de volgende kostenposten onderscheiden:

  • Schoolkosten, ziektekosten;

  • Leefgelden;

  • Overige verzorgingskosten (legesgelden IND, projectbureau woonvoorziening e.d.)

Bijdrage aan medeoverheden

Bureaus jeugdzorg (BJZ) – jeugdbescherming (JB)

De BJZ’s zijn er verantwoordelijk voor dat een kind met ernstige en/of complexe problemen de juiste hulp en (zo nodig) bescherming krijgt zodat het veilig kan opgroeien.

Provinciale overheden ontvangen van VenJ een tarief vermenigvuldigd met de gerealiseerde productie voor de uitvoering kinderbeschermingsmaatregelen door de bureaus jeugdzorg en landelijk werkende instellingen die onder verantwoordelijkheid van de desbetreffende provincie vallen (p*q). In december 2013 is tussen het Ministerie van VenJ en de provincies overeenstemming bereikt over reële tarieven voor de gedwongen hulpverlening per 1 januari 2014.

Het verschil tussen geraamde uitgaven in de begroting 2013 en de realisatie van € 19,3 mln wordt o.a. verklaard door:

  • 1. Hogere vergoeding voor loonkosten aan zorgverleners als gevolg van het OVA (overheidsbijdrage in arbeidskostenontwikkeling)-convenant. Dit convenant is in 1999 afgesloten tussen de toenmalige Minister van VWS, namens het Kabinet, en de werkgevers in de zorgsector. In het OVA-convenant is afgesproken dat de overheid haar bijdrage voor de loonontwikkeling in de zorgsector jaarlijks indexeert met de gemiddelde ontwikkeling van de lonen in de markt.

  • 2. Een stijging in het aantal voogdijzaken.

Subsidies

Subsidies jeugdbescherming

De Minister heeft meerdere organisaties en initiatieven gesubsidieerd die betrekking hebben op de jeugdbescherming. Onder deze post vallen diverse subsidies zoals voor innovatieve projecten bij de jeugdbescherming («Vliegwielprojecten»), voor het Centrum Internationale Kinderontvoering (IKO) en Stichting Adoptievoorzieningen, kosten nader onderzoek doodsoorzaak (NODO) van kinderen Met de vliegwielprojecten wordt beoogd om door slimme methodische investeringen het aantal dwangmaatregelen te verkorten, dan wel te voorkomen.

De gerealiseerde productiegegevens voor de prestatie Jeugdbescherming zijn momenteel nog niet beschikbaar. In de begroting 2015 zal de Kamer geïnformeerd worden over de realisatie 2013.

Tabel 35.6 productiegegevens Jeugdbescherming
 

Realisatie

2010

Realisatie

2011

Begroting

2012

Realisatie

2012

Totaal OTS

33.118

32.415

37.217

30.910

Voorlopige voogdij

136

111

212

107

Overige Voogdij

6.694

7.633

6.825

8.151

Bron: Gegevens over de jaren 2010 en 2011 zijn afkomstig van Bureaus Jeugdzorg. De realisatiegegevens over 2012 zijn voorlopige cijfers.

Opdrachten

Jeugdbescherming – Regeling tegemoetkoming adoptiekosten

Adoptieouders, die na de opneming van een buitenlands kind de adoptieprocedure geheel volgens de in de Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptie (Wobka) gestelde regels hebben afgerond kunnen een tegemoetkoming aanvragen bij het Agentschap SZW. De periode waarin de tegemoetkoming kan worden aangevraagd loopt uiterlijk tot 1 januari 2016. Aan de uitbetaling van de tegemoetkoming zijn voorwaarden verbonden.

Stelsel jeugdzorg

Met de stelselherziening jeugdzorg wordt alle ondersteuning en jeugdhulp gedecentraliseerd naar gemeenten. Door de verantwoordelijkheid voor alle jeugdzorg bij gemeenten te beleggen wordt het eenvoudiger om een integraal (jeugd-)zorgaanbod te ontwikkelen en wordt naar verwachting sterker ingezet op preventie. De beschikbare middelen in het kader van de stelselherziening zijn onder andere ingezet voor:

een communicatie- en ondersteuningstraject richting gemeenten en veldpartijen;

de ontwikkeling van een certificeringssystematiek om de kwaliteit van de uitvoering van jeugdbescherming en jeugdreclassering in het nieuwe stelsel te borgen.

Bestrijding huiselijk geweld en kindermisbruik

Huiselijk geweld, kindermishandeling en seksueel misbruik zijn omvangrijke problemen in Nederland. Dit geldt in het bijzonder voor minderjarige slachtoffers. Doordat het geweld veelal achter gesloten deuren plaatsvindt, is een belangrijke doelstelling het vergroten van de zichtbaarheid. Bestrijding omvat vele aspecten: preventie, hulpverlening, jeugdbescherming, huisverbod, het strafrecht.

De beschikbare middelen zijn onder meer besteed aan de Taskforce kindermishandeling en seksueel misbruik, onderzoek van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel, preventie van seksueel misbruik en de daderaanpak van huiselijk geweld. Dit in gezamenlijkheid met het Ministerie van VWS.

35.3 Tenuitvoerlegging justitiële sancties jeugd

Agentschappen

DJI-Jeugd

Qua uitvoering en beoogde resultaten deden zich geen bijzonderheden voor. De JJI-capaciteit is gereduceerd tot 650 operationele plaatsen en 127 reserveplaatsen door het buitengebruik stellen van twee JJI-locaties (Horizon Kolkemate en De Hartelborgt locatie Kralingen). Tevens zijn, conform het Masterplan DJI, twee JJI-locaties definitief afgestoten (De Doggershoek en De Heuvelrug locatie Overberg). De huidige JJI-capaciteit blijkt voldoende om alle instroom te kunnen opvangen. Het borgen van kwaliteit in de JJI’s heeft continue aandacht. In de brief aan de Tweede Kamer (24 587, nr. 569) op 15 november 2013 heeft het kabinet, naar aanleiding van conclusies van de Inspectie Veiligheid en Justitie, aangegeven dat de kwaliteit van de sanctietoepassing niet mag lijden onder de onrustige situatie waarmee de sector JJI kampt, zoals reorganisaties naar aanleiding van sluitingen van JJI-locaties en fluctuaties in capaciteitsbehoefte gedurende het jaar.

De hogere realisatie dan begroot in de ontwerpbegroting 2013 van € 35,4 mln is grotendeels het gevolg van extra frictiekosten vastgoed en een herschikking van de kaders, beide als gevolg van het Masterplan DJI. Zie ook toelichtingen in de 2de suppletoire begroting van VenJ (2013–2013 TK 33 805 VI nr.2).

Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s

HALT

De Halt-sector is gereorganiseerd tot één Halt-organisatie met ingang van 2013. Het is ingericht analoog aan de nieuwe indeling van arrondissementen en politieregio’s. Naast kostenreductie beoogt de schaalvergroting tevens een slagvaardiger sector met minder managementniveaus, meer uniformiteit in de uitvoering van de Halt-afdoening en meer ruimte voor innovatie. Tot slot draagt de opschaling verder bij aan het reeds in gang gezette proces van verbinding tussen preventie en repressie.

In 2013 is gebleken dat Halt meer tijd nodig had dan voorzien om de efficiencydoelstellingen van de herstructurering te behalen. Daarnaast zijn er financiële tegenvallers bij de voormalige Haltbureaus aan het licht gekomen, die bij het opstellen van de business case in 2012 nog niet bekend waren.

In 2013 is een (eenmalige) aanvullende transitiesubsidie toegekend. Met deze extra investering zal het break-even point van de herstructurering van Halt bereikt worden in 2017, in plaats van in 2015 zoals eerder aan de Tweede Kamer gemeld (TK 2011–2012, 28 741 nr. 21 d.d. 7 september 2012).

Tabel 35.7 Halt productiegegevens
 

2009

2010

2011

2012

Realisatie

Raming

2013

2013

Halt-afdoeningen (in aantal per jaar)

20.704

18.082

17.205

18.820

16.733

19.500

Bron: Viermaandsrapportages 2013 Stichting Halt

Bijdrage aan medeoverheden

Bureaus jeugdzorg – jeugdreclassering (JR)

De jeugdreclassering levert hulp en steun bij voorwaardelijk opgelegde sancties of de strafbeschikking en begeleiding en toezicht op verzoek van de RvdK of de justitiële jeugdinrichting. Voorts is de jeugdreclassering belast met de uitvoering van het scholings- en trainingsprogramma en is verantwoordelijk voor de nazorg. De jeugdreclassering levert hiermee een belangrijke bijdrage aan de consequente handhaving van de voorwaarden die aan de jongere zijn opgelegd. Dit draagt bij aan het voorkomen van recidive.

Provincies ontvangen van VenJ het tarief vermenigvuldigd met de gerealiseerde productie voor de uitvoering van jeugdreclasseringstaken door de bureaus jeugdzorg en landelijk werkende instellingen die onder verantwoordelijkheid van de desbetreffende provincie vallen (p*q). De gerealiseerde gegevens zijn voor 2013 momenteel nog niet beschikbaar. Hierover zal bij ontwerpbegroting 2015 gerapporteerd worden.

Tabel 35.8 Jeugdreclassering productiegegevens
 

2009

2010

2011

2012

Realisatie 2013

Raming 2013

Reguliere jeugdreclassering

9.586

9.407

9.613

9.458

n.n.b

9.383

Samenloop civiel/straf

1.540

1.491

1.444

1.444

n.n.b

1.444

ITB Harde Kern1

1.943

2.015

304

304

n.n.b

308

ITB Criem2

2.295

2.026

846

931

n.n.b

966

STP3

42

35

27

27

n.n.b

27

Bron: 12-maandsgemiddelden op basis van accountantsopgave

X Noot
1

Intensieve Trajectbegeleiding voor jongeren die een ernstig strafbaar feit hebben gepleegd en al eerder met justitie in aanraking zijn geweest.

X Noot
2

Intensieve trajectbegeleiding voor jongeren van niet-westerse afkomst die voor de eerste keer, of al eerder voor lichte vergrijpen, met justitie in aanraking komen.

X Noot
3

Scholing- en trainingsprogramma.

Opdrachten

Programma Jeugdcriminaliteit & Jeugdgroepen (programma J&J)

Het programma Jeugdcriminaliteit en Jeugdgroepen heeft als opdracht strafbaar gedrag van minderjarigen tegen te gaan door middel van een persoonsgerichte en integrale aanpak. Zo wordt het toekomstperspectief van probleemjongeren verbeterd en recidive voorkomen. Ketensamenwerking is hierbij het uitgangspunt geweest. Bij alle projecten zijn meerdere ketenpartners betrokken geweest om samen het succes te behalen.

Het programma heeft in 2013 het volgende gerealiseerd:

Het aantal criminele jeugdgroepen is fors gedaald door de integrale aanpak. Uit de informatie van OM, politie en regioburgemeesters blijkt dat 14 van de 89 criminele jeugdgroepen uit 2010 zijn afgeschaald naar overlastgevend of hinderlijk niveau, of zijn verdwenen. Alle regio’s hebben de criminele jeugdgroepen uit de Beke-inventarisatie aangepakt, geen enkele groep is ongemoeid gebleven, Uiteindelijk bleken nog 17 (19%) van de 89 groepen crimineel te zijn.

De ketenvoorzieningen Landelijk Instrumentarium Jeugd (LIJ) en Prokid zijn geïmplementeerd bij, door en voor de ketenpartners.

De realisatie op dit budget is 0 omdat:

  • a. In het kader van Verantwoord Begroten is in de begroting een scheiding gemaakt tussen apparaatsuitgaven en programma-uitgaven. Abusievelijk stonden onder dit instrument nog apparaatsuitgaven verantwoord bij de Ontwerpbegroting 2013. Dit is gecorrigeerd.

  • b. De resterende budgetten waren gereserveerd voor onderzoeken naar ICT-standaarden binnen de VenJ-ketens. Deze onderzoeken zijn gedaan binnen in het kader van andere programma’s binnen VenJ. Om deze reden zijn de geraamde middelen op dit instrument niet tot uiting gekomen.

Projecten jeugd straf

Onder projecten jeugd straf worden bijdragen verleend aan diverse instanties. Een aantal van deze bijdragen hebben een structureel karakter, zoals de toegekende middelen aan Slachtoffer in Beeld. Deze zijn ten behoeve van het voeren van slachtoffer-dadergesprekken waarbij jeugdige daders betrokken zijn. Daarnaast worden hiermee de kosten die verbonden zijn aan de instandhouding van de Erkenningscommissie gedragsinterventies Justitie en het bijbehorende ondersteunende bureau voldaan. Andere bijdragen worden op projectbasis aan verschillende uitvoeringsinstanties toegekend en betreffen de realisatie van de gedragbeïnvloedende maatregel (GBM), de implementatie van effectieve interventies, ontwikkeling adolescentenstrafrecht en de nazorg aan jeugdigen na verblijf in een justitiële jeugdinrichting. Ten slotte worden uit deze bijdragen enkele onderzoeken op het terrein van jeugdsancties gefinancierd.

De realisatie op dit budget is gering omdat in het kader van Verantwoord Begroten in de begroting een scheiding is gemaakt tussen apparaatsuitgaven en programma-uitgaven. Abusievelijk stonden onder dit instrument nog apparaatsuitgaven verantwoord bij de Ontwerpbegroting 2013. Dit is gecorrigeerd.

Programma doorontwikkeling veiligheidshuizen (programma VHH)

Het programma Doorontwikkeling veiligheidshuizen is op 1 oktober 2013 afgerond. De volgende acties zijn gerealiseerd:

Het landelijk kader Veiligheidshuizen is in samenspraak met alle betrokken partners in januari 2013 tot stand gebracht en is leidraad voor alle VHH locaties. De regie in de VHH is daarmee overgegaan van OM naar gemeenten. In aansluiting daarop is met ingang van 2014 het voorzitterschap van de landelijke stuurgroep VHH overgegaan van het Ministerie van VenJ naar de VNG. De samenwerking in de VHH richt zich met name op het oplossen van vraagstukken met een complexe, meervoudige en keten overstijgende problematiek.

Alle gemeenten hebben toegang tot een VHH. Begin 2014 zullen er mede ten gevolge van enkele fusies naar verwachting 33 VHH zijn.

Op een aantal onderwerpen uit het programma te weten privacy, triage en de aansluiting tussen ZSM en VHH (er vinden momenteel vier pilots plaats die doorlopen tot de zomer van 2014) wordt tot 1 maart 2014 nog extra capaciteit ingezet om de daadwerkelijke implementatie binnen de VHH te ondersteunen.

Artikel 36. Contraterrorisme en Nationaal Veiligheidsbeleid

Realisatie begrotingsutigaven Veiligheid en Justitie € 12.383 miljoen Art. 36 Contraterrorisme en Nationaal Veiligheidsbeleid 1,7%

Realisatie begrotingsutigaven Veiligheid en Justitie 					 € 12.383 miljoen Art. 36 Contraterrorisme en Nationaal Veiligheidsbeleid 					 1,7%

Algemene doelstelling

Bijdragen aan een veilig en stabiel Nederland door dreigingen te onderkennen, de weerbaarheid van burgers, bedrijfsleven en overheidsorganen te verhogen en de bescherming van vitale belangen te versterken. Doel is het voorkomen en beperken van maatschappelijke ontwrichting.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister van Veiligheid en Justitie heeft een regisserende rol op het gebied van nationale veiligheid en crisisbeheersing, terrorismebestrijding en cybersecurity. De taken worden namens de Minister uitgevoerd door de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). De NCTV heeft de volgende hoofdopdrachten:

  • identificeren en duiden van dreigingen en risico’s;

  • bewaken en beveiligen van personen, objecten, diensten en evenementen;

  • verhogen van cyber security;

  • verhogen van de weerbaarheid van overheden (waaronder veiligheidsregio’s), burgers en bedrijfsleven;

  • realiseren van optimale crisisbeheersing en crisiscommunicatie.

De verantwoordelijkheid van de Minister is gebaseerd op de Wet veiligheidsregio’s (verantwoordelijkheid voor het stelsel van brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening in de regio (GHOR), rampenbestrijding en crisisbeheersing), de Politiewet 2012 (voor bewaken en beveiligen), de Luchtvaartwet (beveiliging burgerluchtvaart) en het Koninklijk Besluit van 14 december 2005 (terrorismebestrijding). Daarnaast is bij Koninklijk Besluit vastgelegd dat de Minister van Veiligheid en Justitie doorzettingsmacht heeft wanneer het gaat om het voorkomen van terroristische misdrijven.

Vanwege de regisserende rol van de Minister van Veiligheid en Justitie op de genoemde domeinen zijn er samenwerkingsverbanden en relaties met verschillende andere betrokken Ministeries, medeoverheden en organisaties.

Beleidsconclusies

Het op dit artikel uitgevoerde beleid en de bijbehorende resultaten waren het afgelopen jaar conform de verwachtingen zoals vermeld in de begroting. Er was geen noodzaak tot afwijkingen van het voorgenomen beleid. In het kader van terrorismebestrijding is in 2013 de aandacht verlegd naar het tegengaan van reisbewegingen naar jihadistische strijdgebieden en het indammen van de risico’s die mogelijk uitgaan van terugkeerders. Kernpunt vormde ook het versterken van de samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven om de weerbaarheid tegen ICT-verstoringen en cyberaanvallen te verhogen. In november werd in dit kader een nieuwe cybersecurity strategie gepubliceerd54.

Een onafhankelijke commissie heeft het functioneren van de Wet veiligheidsregio’s en het stelsel van rampenbestrijding en crisisbeheersing onderzocht en heeft aanbevelingen gedaan voor verbeteringen55. Naar aanleiding van deze evaluatie heeft het kabinet haar visie gegeven op de toekomst van de veiligheidsregio’s en het stelsel van rampenbestrijding en crisisbeheersing56.

Tabel 36.1 Budgettaire gevolgen van beleid (x € 1.000)
   

Realisatie

2013

Begroting

2013

Verschil

Verplichtingen

284.113

205.242

78.871

         

Programma-uitgaven

210.768

205.242

5.526

36.2 Nationale Veiligheid en terrorismebestrijding

     
 

Bijdrage ZBO/RWT's

     
 

Instituut Fysieke Veiligheid (IFV)

36.565

31.040

5.525

 

Bijdrage aan mede-overheden

     
 

Brede Doeluitkering Rampenbestrijding (BDuR)

128.462

128.397

65

 

Overig nationale veiligheid

9.529

3.320

6.209

 

Subsidies

     
 

Nederlands Rode Kruis

1.827

1.850

– 23

 

Nationaal Veiligheids Instituut

934

1.040

– 106

 

Onderwijs Veiligheidsregio's

250

1.930

– 1.680

 

Overig nationale veiligheid

2.905

5.509

– 2.604

 

Opdrachten

     
 

Project NL-Alert

3.254

2.900

354

 

Opdrachten NCSC

4.489

4.164

325

 

Overig terrorismebestrijding

2.556

3.453

– 897

 

Overig nationale veiligheid

8.774

10.524

– 1.750

         

36.3 Onderzoeksraad voor Veiligheid

     
 

Bijdrage ZBO/RWT's

     
 

Onderzoeksraad voor Veiligheid

11.223

11.115

108

         

Ontvangsten

212

0

212

Verplichtingen

Toelichting op de instrumenten

Het verplichtingenkader is verhoogd omdat de verplichtingen voor de Brede Doeluitkering Rampenbestrijding (BDuR) 2014 en de bijdrage in 2014 aan Instituut Fysieke Veiligheid (IFV) zijn aangegaan in de verplichtingenadministratie 2013 conform de verplichtingenvoorschriften. De kasuitgave vindt plaats in 2014.

36.2 Contraterrorisme en Nationaal Veiligheidsbeleid

Bijdrage ZBO/RWT

Instituut Fysieke Veiligheid

De bijdrage ten behoeve van de brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing aan het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV), is het afgelopen jaar verstrekt zoals vermeld in de begroting. In het kader van verantwoord begroten is voor een bedrag van € 1,9 mln. geraamd op de subsidie onderwijs Veiligheidsregio’s en voor een bedrag van € 1,5 mln. geraamd op opdrachten overig nationale veiligheid. De verantwoording van deze uitgaven hebben plaats gevonden op de bijdrage IFV. De hogere uitgaven ad. € 5,5 mln. worden hiermee voor € 3,4 mln. verklaard. De resterende feitelijke overschrijding van € 2,1 mln. is veroorzaakt door een nabetaling ten behoeve van de bijdrage 2012.

Bijdrage aan medeoverheden

Brede Doeluitkering Rampenbestrijding

Van het totaal aan uitgaven voor de brandweer, GHOR, rampenbestrijding en crisisbeheersing op lokaal en regionaal niveau wordt ongeveer 90% bekostigd door de gemeenten uit hun algemene uitkering van het gemeentefonds. Daarnaast ontvangen de veiligheidsregio’s van het Ministerie van VenJ, op grond van het Besluit veiligheidsregio's, een Brede Doeluitkering Rampenbestrijding (BDuR) in de vorm van een lumpsum als financiële tegemoetkoming voor alle taken die in de Wet veiligheidsregio’s zijn opgenomen. De bijdrage ten behoeve van de brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing is het afgelopen jaar verstrekt zoals vermeld in de begroting.

Overig nationale veiligheid

In het kader van verantwoord begroten is voor een bedrag van € 1,4 mln. geraamd op opdrachten overige nationale veiligheid en voor een bedrag van € 1,7 mln. geraamd op opdrachten overig terrorismebestrijding. De verantwoording van deze uitgaven hebben plaats gevonden op de bijdrage overig nationale veiligheid. De hogere uitgaven ad. € 6,2 mln. worden hiermee voor € 3,1 mln. verklaard. De resterende feitelijke overschrijding van € 3 mln. is veroorzaakt door beveiligingsmaatregelen en een incidentele bijdrage aan het Veiligheidsberaad.

Subsidies

Nederlands Rode Kruis

De bijdrage ten behoeve van de rampenbestrijding aan het Nederlands Rode Kruis, is het afgelopen jaar verstrekt zoals vermeld in de begroting.

Nationaal Veiligheidsinstituut

In 2013 heeft VenJ de jaarlijkse subsidie verstrekt voor de exploitatie van het Nationaal Veiligheidsinstituut.

Onderwijs veiligheidsregio’s

In het kader van verantwoord begroten is voor een bedrag van € 1,9 mln. geraamd op de subsidie onderwijs Veiligheidsregio’s. De verantwoording van deze uitgave heeft plaats gevonden op de bijdrage IFV.

Overige nationale veiligheid

Het subsidiebudget is bij de Voorjaarsnota 2013 gekort met € 5,0 mln. Dit bedrag kon vanwege lopende verplichtingen niet direct worden gerealiseerd, bij afbouw van de subsidies is temporisering over de jaren noodzakelijk. De uiteindelijk gerealiseerde uitgaven aan de subsidies bedroeg in 2013 € 2,6 mln.

Opdrachten

Project NL-Alert

NL-Alert is het systeem voor rampen- en crisisinformatie per mobiele telefoon dat eind 2012 is uitgerold. Met de bijdrage van het Ministerie van VenJ zijn de beheer- en exploitatiekosten van onder andere de telecomproviders gefinancierd. In 2013 zijn twee landelijk NL-Alert controleberichten uitgezonden, waaruit bleek dat NL-Alertberichten kunnen worden ontvangen door € 3,9 miljoen mensen.

Opdrachten Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC)

In 2013 heeft het NCSC 779 incidenten afgehandeld en 1.885 adviezen over beveiliging verstrekt. Naast diverse factsheets is onder andere is een leidraad voor de totstandkoming tot een praktijk van responsible disclosure gepubliceerd.

Vanaf maart 2013 was het NCSC volop betrokken bij de afhandeling van diverse Denial of Service (DoS) aanvallen, vooral bij Nederlandse banken en een aantal overheidsinstellingen.

In oktober heeft de jaarlijkse awarenesscampagne Alert Online plaatsgevonden.

Overige terrorismebestrijding

Naast de genoemde activiteiten omtrent het indammen van de risico’s die mogelijk uitgaan van terugkeerders uit jihadistische strijdgebieden, is in 2013 onder meer, evenals in andere jaren, viermaal het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN) uitgebracht. Het DTN fungeert als inhoudelijke basis voor het contraterrorismebeleid en stelt de NCTV en zijn samenwerkingspartners in staat beleidsmatig en operationeel snel in te spelen op nieuwe ontwikkelingen.

Overig nationale veiligheid

Vanuit het programma «Veilig door innovatie» zijn 19 nieuwe projectaanvragen gefinancierd. Het betreffen projecten die het presterend vermogen van veiligheidspartners kan verhogen door slimmer, sneller en/of efficiënter te gaan werken. Tevens zijn opdrachten verstrekt ten behoeve van het functioneren van het Nationaal Crisiscentrum (NCC) en Nationale Academie voor Crisisbeheersing (NAC), die beide werken voor de gehele rijksoverheid. In 2013 is de Crisisuitwijk gerealiseerd.

36.3 Onderzoeksraad voor Veiligheid

Bijdragen ZBO’s en RWT’s

Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV)

De OvV fungeert als onafhankelijk onderzoeksorgaan, dat op eigen gezag kan besluiten tot het doen van onderzoek naar de oorzaak van (ernstige) ongevallen en rampen of een dreiging daartoe.

De werkzaamheden van de raad zijn gekoppeld aan het zich voordoen van een voorval of een reeks van voorvallen. De onderzoeken die zijn gedaan in 2013 zijn te vinden op www.onderzoeksraad.nl .

De bijdrage aan de OvV is besteed zoals begroot.

Artikel 37 Vreemdelingen

Realisatie begrotingsuitgaven Veiligheid en Justitie € 12.383 miljoen Art. 37 Vreemdelingen 6,1%

Realisatie begrotingsuitgaven Veiligheid en Justitie 					 € 12.383 miljoen Art. 37 Vreemdelingen 6,1%

Algemene doelstelling

Een op maatschappelijk verantwoorde wijze en in overeenstemming met internationale verplichtingen gereglementeerde en beheerste toelating tot, verblijf in en vertrek uit Nederland van vreemdelingen.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister van Veiligheid en Justitie ontwikkelt en geeft uitvoering aan het vreemdelingenbeleid. Als onderdeel hiervan heeft hij een financierende rol ten aanzien van de opvang van asielzoekers, de afwikkeling van toelatingsprocedures en de terugkeer van vreemdelingen in en uit Nederland. De Minister van Veiligheid en Justitie draagt verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de Vreemdelingenwet door de vreemdelingenketen. De vreemdelingenketen is het geheel aan overheidsorganisaties dat zich (primair) met het vreemdelingenbeleid bezighoudt. De Minister is verantwoordelijk voor de uitvoeringsorganisaties Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) en Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V). Deze uitvoeringsdiensten vallen rechtstreeks onder het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Daarnaast is de Minister verantwoordelijk voor het zelfstandig bestuursorgaan Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA), voor de toezichtsmaatregelen, vreemdelingenbewaring en voor de centra van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) waar de vreemdelingenbewaring en de grensdetentie ten uitvoer wordt gelegd. De Minister onderhoudt bovendien een gezagsrelatie met de Koninklijke Marechaussee en de Nationale Politie voor wat betreft het vreemdelingentoezicht.

Beleidsconclusies

Tabel 37.1 Kengetallen vreemdelingenketen
Vreemdelingenketen aantallen

Opvang, Toegang, Toelating en Toezicht

Realisatie

Raming

 

2009

2010

2011

2012

2013

2013

Asielinstroom

16.160

15.150

14.630

13.360

17.190

14.000

Overige asielbeslissingen

8.130

9.720

10.330

9.150

13.260

10.700

             

Instroom in de opvang

15.340

15.300

13.760

13.300

16.470

14.000

Uitstroom uit de opvang

13.730

13.200

18.640

14.800

15.490

16.000

Gemiddelde bezetting in de opvang

20.910

20.100

18.720

14.400

14.700

13.000

             

Machtiging tot voorlopig verblijf (MVV)

50.700

53.600

49.720

46.600

6.580

8.500

Verblijfsvergunning regulier (VVR)

58.100

55.500

58.930

58.520

25.530

27.200

Toelating en verblijf (TEV)

39.820

42.400

Visa

5.000

3.400

2.420

1.480

1.760

4.000

             

Aantal naturalisatie verzoeken

25.350

26.280

26.300

28.890

24.230

35.

500

             

Streefwaarden Terugkeer

           

Zelfstandig vertrek (%)

14%

16%

20%

20%

23%

20%

Gedwongen vertrek (%)

33%

35%

32%

29%

31%

30%

Zelfstandig vertrek zonder toezicht (%)

53%

49%

48%

50%

46%

50%

Bronnen: INDIS/INDIGO, Maandrapportage COA, KMI (peildatum 1-2-2014) en Meerjarenraming Vreemdelingenketen.

Toelichting

Het totaal aantal geregistreerde asielaanvragen is in 2013 hoger dan geraamd. De stijging wordt voornamelijk veroorzaakt door een hogere instroom uit de landen Syrië, Somalië en Eritrea. De stijging van het aantal overige asielbeslissingen wordt met name veroorzaakt door een hoger aantal herbeoordelingen van vreemdelingen met de Somalische nationaliteit. Daarnaast is er een hoger aantal aanvragen voor verlenging van de verblijfsvergunning die eerder zijn ingediend dan geraamd. De instroom in de opvang en de gemiddeld bezetting is gestegen dit hangt samen met de hogere asielinstroom.

Het aantal naturalisatieverzoeken is lager uitgevallen dan geraamd dit wordt veroorzaakt doordat het aantal naturalisatieverzoeken van de groep vreemdelingen die onder de RANOV-regeling viel lager is dan verwacht. Deze vreemdelingen hebben in plaats van een naturalisatieverzoek een aanvraag ingediend voor een VVR Verlenging. In 2013 zijn minder visa aanvragen ontvangen de oorzaak hiervan is dat de diplomatieke posten steeds meer beslissingen zelfstandig afhandelen.

Wet modern migratiebeleid en INDiGO

De wet Modern Migratiebeleid (MoMi) is op 1 juni 2013 in werking getreden. Met deze wet is het reguliere toelatingsproces efficiënter en eenvoudiger ingericht en wordt meer verantwoordelijkheid gelegd bij de referent. De aanvraag voor een machtiging tot voorlopig verblijf en van een verblijfsvergunning zijn samengevoegd in de procedure Toegang en Verblijf (TEV). Hierdoor kan er sneller en efficiënter worden gewerkt en krijgt betrokkene direct na binnenkomst in Nederland het verblijfpasje. De IND heeft de conversie naar INDiGO als het primaire systeem afgerond, waarmee INDiGO de realisatie van de doelstelling van MoMi ondersteunt.

Grensmanagement

Het gebruik van API (Advanced Passenger Information)- gegevens aan de grens is in 2013 geëvalueerd waarna gericht is gewerkt aan een efficiëntere toepassing hiervan. Bovendien is in 2013 gestart met de implementatie van Eurosur, het Europees grensbewakingssysteem.

Handhaving vreemdelingenwet

De aanpak van criminele en overlastgevende vreemdelingen had in 2013 de hoogste prioriteit. De aanpak van kabinet en gemeenten om EU-arbeidsmigratie in goede banen te leiden is in 2013 voortgezet waarbij de nadruk steeds meer ligt op de samenwerking tussen verschillende betrokken overheidsdiensten. Het wetsvoorstel biometrie is aangenomen in de Eerste Kamer, waardoor systematisch gebruik kan worden gemaakt van vingerafdrukken in de strijd tegen fraude.

Programma Stroomlijning Toelatingsprocedures

Eind 2013 is het wetgevingstraject behorend bij het programma stroomlijning toelatingsprocedures (PST) afgerond. Doordat de parlementaire behandeling op een later moment afgerond was dan gepland. zullen de maatregelen die het stapelen van verblijfsprocedures moeten tegengaan en de doorlooptijden van procedures bekorten eerst vanaf 1 januari 2014 (gefaseerd) worden geïmplementeerd.

Regeling langdurig verblijvende kinderen

In het regeerakkoord VVD-PvdA is afgesproken een regeling voor langdurig verblijvende kinderen te creëren. De regeling maakt het mogelijk dat kinderen die langer dan 5 jaar in Nederland wonen zonder verblijfsvergunning, onder bepaalde voorwaarden in aanmerking komen voor een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd. In 2013 is deze regeling uitgewerkt en in werking getreden. De regeling bestaat uit een overgangsregeling en een definitieve regeling

Vreemdelingenbewaring

In 2013 hebben de pilots «alternatieven voor bewaring» plaatsgevonden. De eerste resultaten zijn opgenomen in de brief die op 13 september jl. aan de Tweede Kamer is aangeboden57. Eind 2013 is de internetconsultatie van het wetsvoorstel terugkeer en bewaring om het regime vreemdelingenbewaring een eigen bestuursrechtelijke wettelijke grondslag te geven gestart. In het wetsvoorstel wordt onderscheid gemaakt tussen een verblijfsregime en een beheersregime voor vreemdelingen die een gevaar vormen voor de orde en veiligheid in de inrichting.

Daarnaast is in 2013 gestart met de aanschaf van bodyscanners voor de locaties van vreemdelingenbewaring waarmee de huidige praktijk van visitatie zoveel als mogelijk wordt vervangen. Ten slotte is het inbewaringstellingsbeleid voor gezinnen met kinderen aangepast; zij worden niet meer in bewaring gesteld, tenzij een van de ouders zich eerder onttrokken heeft aan het toezicht.

Tabel 37.2 Budgettaire gevolgen van het beleid (x € 1.000)
   

Realisatie

2013

Begroting

2013

Verschil

Verplichtingen

173.932

733.200

– 559.268

         

Programma-uitgaven

751.429

733.200

18.229

37.2

Toegang, toelating en opvang vreemdelingen

     
 

Bijdrage Agentschappen

     
 

Immigratie- en Naturalisatiedienst

312.131

267.534

44.597

 

Bijdrage ZBO/RWT's

     
 

Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA)

388.752

388.219

533

 

Subsidies

     
 

Vluchtelingenwerk Nederland (VWN) ea

5.272

6.216

– 944

 

Overig toegang, toelating en opvang vreemdelingen

605

0

605

 

Opdrachten

     
 

Programma Biometrie

1.188

8.013

– 6.825

 

Programma Vernieuwing Grensmanagement

4.041

12.014

– 7.973

 

Programma keteninformatisering

13.100

19.820

– 6.720

 

Versterking vreemdelingenketen

495

4.302

– 3.807

         

37.3

Terugkeer

     
 

Bijdrage Agentschappen

     
 

DJI terugkeer vreemdelingen

7.700

8.400

– 700

 

Subsidies

     
 

REAN-regeling

6.600

6.600

0

 

Opdrachten

     
 

terugkeer vreemdelingen

11.545

12.082

– 537

         

Ontvangsten

27.466

0

27.466

Toelichting op de instrumenten

37.2 Toegang, toelating en opvang vreemdelingen

Bijdragen

Immigratie- en Naturalisatiedienst

De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) is verantwoordelijk voor de uitvoering van het vreemdelingenbeleid in Nederland. Dat houdt in dat de IND alle aanvragen beoordeelt van vreemdelingen die in Nederland willen verblijven of Nederlander willen worden. Sinds het najaar van 2013 is INDIGO volledig operationeel en vormt daarmee het primaire informatiesysteem van de IND.

In 2013 is € 44,6 mln meer uitgegeven dan begroot. De gestegen uitgaven aan de IND hangen samen met de compensatie voor de lagere legesontvangsten (€ 24 mln). Dit is het gevolg van een verlaging van de leges door uitspraken van het Europees Hof van Justitie voor onder andere gezinsmigratie en voortgezet verblijf na gezinshereniging. Daarnaast betreft dit de kosten voor de uitvoering van de regeling langdurig verblijvende kinderen en de tegemoetkoming voor de behandeling van een hoger aantal asielverzoeken.

Tabel 37.3 Kengetallen IND doorlooptijden
Vreemdelingenzaken waarop binnen de wettelijke termijn is besloten (%).
 

realisatie

Raming

 

2009

2010

2011

2012

2013

2013

Asiel

73

82

88

88

85

86

Regulier

93

95

87

89

87

100

Naturalisatie

95

96

87

91

70

100

Bron: IND

Toelichting

Het aantal reguliere zaken waarop tijdig is beslist is lager dan geraamd doordat de IND is gestart met het wegwerken van oude bezwaarzaken en reguliere aanvragen die buiten de wettelijke termijn vallen. Hierdoor valt het percentage dat binnen de wettelijke termijn is afgedaan lager uit, en wordt de doorlooptijd negatief beïnvloed. Wel zijn hierdoor de voorraden gedaald en zijn er in 2013 meer aanvragen afgehandeld. Ook bij naturalisatie is ingezet op het wegwerken van de voorraad en daarnaast is voorrang gegeven aan de behandeling verzoeken met een RANOV- achtergrond.

Centraal Orgaan opvang asielzoekers

Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) draagt zorg voor de opvang van vreemdelingen in Nederland. Het opvangbeleid is gericht op de opvang van asielzoekers gedurende de asielprocedure. Na een afwijzing van een asielverzoek wordt de vreemdeling in de gelegenheid gesteld, al dan niet met ondersteuning van Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) en/of de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) zelfstandig terug te keren. In 2013 lag de bezetting in het COA hoger dan geraamd dit hangt samen met de gestegen asielinstroom.

Er is in 2013 € 34,5 mln. gestort in de asielreserve vanuit het artikelonderdeel 37.2.20 Bijdrage ZBO/RWT’s: Centraal Orgaan Asielzoekers (COA).

Tabel 37.4 Prestatie-indicator Centraal Orgaan Asielzoekers
Gemiddelde verblijfsduur in maanden
 

Realisatie

Raming

 

2010

2011

2012

2013

2013

Gemiddelde opvangduur vergunninghouders na vergunningverlening

6,6

5

5

3,7

3,5

Gemiddelde verblijfsduur opvang op basis van uitstroom

17

15

14

13

12

Bron: COA

Opdrachten

Programma Biometrie in de Vreemdelingenketen

Het programma Biometrie in de Vreemdelingenketen (BVK) draagt zorg voor harmonisatie en bevordering van efficiënt gebruik van biometrie in de vreemdelingenketen. Het Programma BVK is per 31 december 2013 beëindigd en volgens planning zijn de volgende producten opgeleverd. Het wetsvoorstel (Staatscourant 2014, nr. 2) dat de mogelijkheden in de Vreemdelingenwet 2000 voor gebruik van biometrische kenmerken bij vaststelling van de identiteit van vreemdelingen verruimd, is door beide kamers aangenomen. De wet is op 1 maart 2014 in werking getreden. De uitrol van het Europese Visumsysteem (EU-VIS) is verder gecontinueerd. Vanaf de zomer van 2013 heeft de Nationale Politie in een tijdelijke voorziening al de beschikking gekregen over mobiele apparatuur om in te zetten in het kader van toezicht op vreemdelingen. Tevens is een Public Key Infrastructure gerealiseerd voor grens- en vreemdelingentoezicht, waarmee uitgifte en beheer van digitale certificaten wordt gerealiseerd waarbij de integriteit en authenticiteit van het certificaat wordt gewaarborgd en de identiteit van de certificaatbezitter wordt vastgesteld.

Het begrotingskader is gewijzigd bij voorjaarsnota. De raming is aangepast vanwege een wijziging in het kasritme van de verschillende projecten. Hierdoor is een onderuitputting ontstaan van € 6,7 mln.

Programma Vernieuwing Grensmanagement

Het programma Vernieuwing Grensmanagement (VGM) heeft als doel een efficiënt en effectief grenscontroleproces met een goede balans tussen mobiliteit van passagiers en de noodzakelijke grenscontroles. Het bestaande samenwerkingsverband Joint Data Analysis Centre (JDAC) functioneert sinds 1 januari 2013 als samenwerkingsverband van de diensten in het grenstoezicht voor de gezamenlijke ontwikkeling en inrichting van een Nationaal Informatie- en Analysecentrum Grensbeheer (NIAG). Dit dient als informatieknooppunt waarbinnen kennisexperts van die diensten vanuit hun organisatie informatie analyseren en uitwisselen met betrekking tot passagiers die via maritieme grenzen en luchthaven reizen. Ten behoeve van de goede uitvoering van de grensbewakingstaak door de Koninklijke Marechaussee is een verbeterd systeem voor het verzamelen en analyseren van passagiersinformatie (API-systeem) beschikbaar gekomen.

De projectmatige aard van de werkzaamheden heeft een verschuiving in de realisatie van projecten veroorzaakt. De daarmee gepaard gaande financiële gevolgen hebben ertoe geleid dat bij Voorjaarsnota het kasritme is aangepast. Ook is een aantal projecten vertraagd wat er gezamenlijk voor heeft gezorgd dat de raming voor 2013 naar beneden is bijgesteld. Dit zorgt voor een onderuitputting van € 7,9 mln.

Programma Keteninformatisering

In 2013 zijn de basisstartarchitectuur voor de Vreemdelingenketen, de architectuur van Digitaal Werken en het bijbehorende Projectinitiatiedocument Digitaal Werken vastgesteld door het Topberaad Vreemdelingenketen. Hierna is gestart met de bouw van de eerste nieuwe systemen om meer informatie digitaal uit te kunnen wisselen. Binnen de Vreemdelingenketen zijn afspraken gemaakt over de omzetting van papieren informatie-uitwisseling in digitale informatie via het Centraal digitaal depot (van Justid) en via de Basisvoorziening Vreemdelingenketen. Ten slotte is, naar aanleiding van de zaak Dolmatov, gestart met de bouw van een tijdelijke voorziening voor de digitale uitwisseling van vreemdelingenvolginformatie voor bewaring en uitzetting (het M118-form. Ten behoeve van een goede informatievoorziening is in 2013 een nieuw systeem voor ketenmanagementinformatie in productie gegaan.

De projectmatige aard van de werkzaamheden heeft een verschuiving in de realisatie van projecten veroorzaakt. De daarmee gepaard gaande financiële gevolgen hebben ertoe geleid dat bij Voorjaarsnota het kasritme is aangepast. Ook is een aantal vertraagd wat er gezamenlijk voor heeft gezorgd dat de raming voor 2013 naar beneden is bijgesteld. Dit zorgt voor een onderuitputting van € 6,7 mln.

Asielreserve

Voor het opvangen van hoeveelheidsfluctuaties in de vreemdelingenketen houdt het Ministerie van Veiligheid en Justitie een begrotingsreserve aan bij het Ministerie van Financiën. De omvang van de reserve bedraagt momenteel € 44,4 mln.

37.3 Terugkeer en bewaring Vreemdelingen

Bijdragen

Terugkeer vreemdelingen

De Dienst Terugkeer & Vertrek van dit Ministerie bevordert het daadwerkelijke vertrek van vreemdelingen door de regie over het vertrekproces van individuele vreemdelingen te voeren. Dat gebeurt onder meer door het voeren van gesprekken met vreemdelingen, het faciliteren van het verkrijgen van reisdocumenten, het geven van voorlichting en het voorbereiden van het daadwerkelijke vertrek. Daarnaast bevordert de DT&V de samenwerking op het terrein van terugkeer met landen van herkomst en landen van de Europese Unie.

Ontvangsten

De ontvangsten bestaan uit de bijdrage van de ketenpartners voor de Basisvoorziening vreemdelingen. Daarnaast heeft Schiphol bijdragen geleverd voor verschillende samenwerkingsprojecten. Tevens zijn er verschillende afrekeningen van Europese subsidies die door dit Ministerie worden ontvangen.

5. NIET-BELEIDSARTIKELEN

Realisatie begrotingsuitgaven Veiligheid en Justitie € 12.383 miljoen Niet-beleidsartikelen (91, 92, 93) 3,8%

Realisatie begrotingsuitgaven Veiligheid en Justitie 				  € 12.383 miljoen Niet-beleidsartikelen (91, 92, 93) 3,8%

Artikel 91 Apparaat Kerndepartement

Tabel 91.1 Budgettaire gevolgen van beleid (x € 1.000)
 

Realisatie

2013

Begroting

2013

Verschil

Verplichtingen

522.949

436.911

86.038

       

91.1 Apparaatsuitgaven kerndepartement

     

Personeel

249.780

239.668

10.112

waarvan eigen personeel

213.215

204.212

9.003

waarvan externe inhuur

35.407

26.753

8.654

Materieel

220.965

197.243

23.722

waarvan ICT

23.968

15.923

8.045

waarvan SSO's

159.040

102.792

56.248

       

Ontvangsten

17.223

868

16.355

Uitgaven en verplichtingen

Bij begroting 2013 is de nieuwe begrotingspresentatie Verantwoord Begroten rijksbreed ingevoerd. De begroting bleek (nog) niet geheel in lijn te zijn met de voorschriften van Verantwoord Begroten aangezien een deel van de apparaatsuitgaven geraamd was als programma uitgaven. Om deze omissie te herstellen is een technische correctie uitgevoerd om alle apparaatsuitgaven te verantwoorden op het centraal apparaatsartikel. Hierdoor wijkt de realisatie af van de ontwerpbegroting. Bij de 1e en 2e suppletoire begroting is het verplichtingen- en uitgavenkader met € 45 mln. verhoogd. Daarnaast is meer verplicht dan geraamd omdat voor de huisvesting Eurojust een meerjarige verplichting is opgenomen in de verplichtingadministratie.

Ontvangsten

Het verschil tussen de begroting en realisatie wordt voornamelijk verklaard door JustID. Naast reguliere taken voert JustID ook opdrachten uit voor derden, zoals het beheer van systemen. De vergoedingen voor deze opdrachten worden door middel van een desaldering toegevoegd aan het uitgaven/verplichtingen- en ontvangstenkader.

Tabel 91.2 Apparaatsuitgaven en -kosten Ministerie van Veiligheid en Justitie (x € 1.000)1
 

Realisatie 2013

Begroting 2013

Verschil

Totaal apparaatsuitgaven Ministerie

     

Kerndepartement

470.745

436.911

33.834

       

Totaal apparaatskosten agentschappen

4.545.955

4.336.356

 

Dienst Justitiële Inrichtingen

2.276.911

2.081.065

195.846

Centraal Justitieel Incasso Bureau

91.221.

69.742

21.479

Nederlands Forensisch Instituut

71.627

66.301

5.326

Dienst Justis

31.926

27.958

3.968

Immigratie en Naturalisatiedienst

352.109

318.541

33.568

Gemeenschappelijke Dienst ICT

57.416

35.407

22.009

       

Openbaar Ministerie

578.034

571.611

6.423

Raad voor de rechtspraak

973.412

978.846

– 5.434

Raad voor de Kinderbescherming

179.073

161.317

17.756

Hoge Raad

25.447

25.568

– 121

       

Totaal apparaatskosten ZBO's en RWT's

     

Bureau Financieel Toezicht2

5.800

6.216

– 416

COA2

111.000

110.000

1.000

College Bescherming Persoonsgegevens

7.827

7.610

217

College van Toezicht Auteursrechten en naburige rechten

1.856

1.342

514

College voor de rechten van de mens

6.113

6.758

– 645

Commissie Schadefonds Geweldsmisdrijven

5.539

22.199

– 16.660

HALT2

10.654

12.200

– 1.546

Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen2

2.868

3.538

– 670

Instituut Fysieke Veiligheid2 3

28.000

15.807

12.193

College Gerechtelijk deskundigen

1.701

1.805

– 104

Onderzoeksraad voor Veiligheid2

11.230

10.081

1.149

Particuliere Jeugdinrichtingen

79.578

84.107

– 4.529

Particuliere Tbs-inrichtingen

208.114

222.128

– 14.014

Politieacademie2 4

142.374

192.770

– 50.396

Nationale politie

4.997.029

4.940.566

56.463

Raad voor rechtsbijstand2

29.600

29.900

– 300

Reclasseringsorganisaties2

237.673

216.000

2.815

Slachtofferhulp Nederland2

19.958

15.532

4.426

Stichting Nidos2

27.993

24.567

3.426

X Noot
1

Zowel de agentschappen als andere ZBO’s en RWT’s kennen een eigen administratie die niet overeenkomt met de indeling onder het rijksbreed ingevoerde Verantwoord Begroten. De hier gepresenteerde bedragen, buiten die van het kerndepartement, zijn dan ook inclusief verschillende programmagelden.

X Noot
2

Realisatie- en begrotingscijfers 2012

X Noot
3

Voor deze organisatie betreft het alleen de apparaatsuitgaven bekostigd vanuit VenJ en niet de totale apparaatsuitgaven binnen de organisatie.

X Noot
4

Zie voorgaande noot.

Artikel 92. Nominaal en onvoorzien

Budgettaire gevolgen van beleid (x € 1.000)
 

Realisatie

2013

Begroting

2013

Verschil

Verplichtingen

0

73.814

– 73.814

Uitgaven

0

73.814

– 73.814

       

Onvoorzien

0

73.814

– 73.814

       

Ontvangsten

0

0

0

Toelichting

De grondslag voor het in de begroting opnemen van het niet-beleidsartikel «Nominaal en onvoorzien» staat in artikel 6, lid 1c van de Comptabiliteitswet 2001 (CW). Niet-beleidsartikel 92 wordt bij het Ministerie van Veiligheid en Justitie niet gebruikt voor het aanhouden van middelen ter dekking van onvoorziene uitgaven. Dit niet-beleidsartikel wordt uitsluitend gebruikt voor het tijdelijk «parkeren» van nog te verdelen loon- en prijsbijstellingen, andere nog te verdelen middelen en nog te verdelen taakstellingen. De bedragen zijn bij 1e en 2e suppletore begrotingswet verdeeld over de artikelen.

Artikel 93. Geheim

Budgettaire gevolgen van beleid (x € 1.000)
 

Realisatie

2013

Begroting

2013

Verschil

Verplichtingen

3.317

3.057

260

Uitgaven

3.317

3.057

260

       

Ontvangsten

17

0

17

Toelichting

De grondslag voor het in de begroting opnemen van geheime uitgaven staat in artikel 6, lid 1b van de Comptabiliteitswet 2001 (CW).

6. BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF

Ministerie van Veiligheid en Justitie

Verslagjaar 2013

De Minister van Veiligheid en Justitie verklaart dat:

In het begrotingsjaar 2013 is, uitgaande van het normenkader bedrijfsvoering, op een gestructureerde wijze aandacht besteed aan de primaire- en ondersteunende processen en de hiermee samenhangende beheertaken bij de organisatieonderdelen van het Ministerie van Veiligheid en Justitie. De over het jaar 2012 aan de Algemene Rekenkamer gedane toezeggingen maakten hier onderdeel van uit.

De naar aanleiding van de departementale herindeling uit te voeren integratie en overdracht van organisatie onderdelen en de daarmee gepaard gaande aanpassingen in de financiële administratie (Vreemdelingenzaken) hebben in het jaar 2013 hun beslag gekregen.

Op basis van risicoanalyses op met name de door de Algemene Rekenkamer geconstateerde onvolkomenheden is een systematische afweging gemaakt inzake de in te zetten instrumenten van sturing en beheersing van de bedrijfsvoering. Dit omvat mede het vaststellen van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving en de uitgangspunten voor opname van de relevante aandachtspunten in deze bedrijfsvoeringsparagraaf.

De Algemene Rekenkamer heeft in haar rapport bij het jaarverslag 2012 van VenJ één ernstige onvolkomenheid geconstateerd: onvoldoende kwaliteit financieel beheer bij het kerndepartement. Daarnaast constateerde de AR vijf onvolkomenheden op uiteenlopende terreinen van de bedrijfsvoering:

  • Inkoopbeheer bij het kerndepartement

  • Informatiebeveiliging

  • Vertrouwensfuncties

  • Inkoopbeheer Dienst Justitiële Inrichtingen

  • Personeelsbeheer kerndepartement.

Dit is voor mij aanleiding geweest om op ieder van deze terreinen gerichte actie te ondernemen. In 2013 is hard gewerkt aan de verbetering en is er goede vooruitgang geboekt. Over de bereikte resultaten wordt bij «financieel en materieel beheer» en bij «overige aspecten van bedrijfsvoering verslag gedaan.

Een en ander heeft in het jaar 2013 geresulteerd in beheerste bedrijfsprocessen. Daarbij zijn de volgende punten van aandacht naar voren gekomen:

1. Rechtmatigheid (en getrouwheid)

Wat betreft de financiële rechtmatigheid en getrouwheid kan geconstateerd worden dat de fouten en de onzekerheden gedurende het jaar 2013 binnen de daarvoor geldende rapporteringstoleranties zijn gebleven. De financiële overzichten geven verder een getrouw beeld van de uitkomsten van de begrotingsuitvoering.

Single information, Single audit (SiSa)

Omdat de bevindingen van de Auditdienst Rijk (ADR) op de controledossiers van de externe accountantskantoren met betrekking tot de rechtmatigheid van de besteding door de medeoverheden van de specifieke uitkeringen in eerste instantie (fase 1) niet onverdeeld positief waren, zijn door enkele accountantskantoren herstelwerkzaamheden en aanvullende werkzaamheden verricht (fase 2). De ADR heeft vastgesteld dat fase 2 op toereikende wijze is uitgevoerd en dat de tekortkomingen zijn hersteld. De Algemene Rekenkamer heeft laten weten te kunnen instemmen met deze conclusie. Daar waar van toepassing zijn de SiSa-bijlagen dan ook gebruikt voor de vaststelling van specifieke uitkeringen.

2. Totstandkoming beleidsinformatie

Het is van belang dat de Tweede Kamer juiste en goede informatie ontvangt over de ontwikkeling van de indicatoren en kengetallen in de begroting en het departementaal jaarverslag. Daarom moet ook de niet-financiële informatie van goede kwaliteit zijn. In het jaarverslag zijn de indicatoren en kengetallen zo veel mogelijk voorzien van een eenduidige bronvermelding en is voorts zo veel mogelijk in kwaliteitsdocumenten beschreven hoe de niet-financiële informatie tot stand is gekomen.

Definitie pakkans

Naar aanleiding van de constatering van de Algemene Rekenkamer dat de definitie van de in 2012 gehanteerde definities van pakkans niet helder waren, is deze aangepast en wordt vanaf de begroting 2014 alleen het begrip verdachtenratio gehanteerd.

Prestaties in de strafketen

In het rapport «Prestaties in de strafrechtketen» (2012) constateerde de Algemene Rekenkamer onder andere dat de informatievoorziening over prestaties in de gehele strafrechtketen niet voldeed. In 2013 is aan verbetering gewerkt: de Strafrechtketenmonitor die de prestaties van de gehele keten beter inzichtelijk maakt, is doorontwikkeld. Verder zijn afspraken gemaakt tussen ketenpartners over een aantal definities en telmethoden, bijvoorbeeld over standaardzaken en doorlooptijden. Bovenstaande maatregelen zorgen voor een beter inzicht in de ketenprestaties op landelijk en regionaal niveau en voor een betere afstemming en onderlinge consistentie tussen de ketenpartners.

WNT

De Minister van BZK heeft bij brief van 27 februari 2014 aan de Tweede Kamer laten weten dat hij een ministeriële regeling over de WNT (inclusief beleidsregels toepassing WNT) heeft opgesteld. In de begeleidende brief is aangegeven dat het niet mogelijk is gebleken een sluitende oplossing te vinden voor de uitvoeringsproblematiek ten aanzien van de vermelding van de gegevens over personen die anders dan op grond van een dienstbetrekking een functie vervullen als niet-topfunctionaris (externe niet-topfunctionarissen). De Minister van BZK heeft daarom als gedragslijn voor het verslagjaar 2013 voorgesteld dat niet volledig aan de verplichting tot openbaarmaking kan en hoeft te worden voldaan. Het Ministerie van Veiligheid en Justitie heeft overeenkomstig deze gedragslijn uitvoering gegeven aan de WNT. Dit heeft tot gevolg dat dit in de beoordeling door de Auditdienst Rijk bij alle departementen, ook bij VenJ, leidt tot een onzekerheid in de verantwoording vanwege het ontbreken van een praktisch toepasbare normstelling voor dit onderdeel van het WNT-overzicht. Deze onzekerheid betreft uitsluitend het achterwege laten van de vermelding van de gegevens over externe niet-topfunctionarissen.

De Auditdienst Rijk heeft geen tekortkomingen geconstateerd die in deze

bedrijfsvoeringsparagraaf dienen te worden gerapporteerd. Wel heeft de ADR geconstateerd dat niet van alle informatie de totstandkoming te reconstrueren is.

3. Financieel en materieel beheer

Verbetering financieel beheer

2012: ernstige onvolkomenheid financieel beheer

In 2012 is een nieuw financieel en inkoopsysteem Leonardo in gebruik genomen. Dit ging gepaard met implementatie- en conversieproblemen die de ordelijkheid van het financieel beheer van met name het bestuursdepartement ernstig hebben aangetast. Als gevolg hiervan heeft de toenmalige Departementale Auditdienst geconcludeerd dat het departement in 2012 onvoldoende grip had op de kwaliteit van het financieel beheer en de kwaliteit van de financiële en niet-financiële informatie. Op 2 april 2013 heeft de Algemene Rekenkamer (AR) besloten bezwaar te maken tegen het financieel beheer bij het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Voornaamste reden hiervoor was dat het Ministerie niet in staat was om tijdig, betrouwbaar en volledig inzicht te geven in haar financiële huishouding.

Verbeterplan financieel beheer

Om het financieel beheer te verbeteren is het programma Verbetering Financieel Beheer gestart. Het verbeterplan beschrijft de probleemgebieden, de bijbehorende verbeterdoelen en -acties en de organisatie ten aanzien van de verbetering van de kwaliteit en de efficiency van het financieel beheer. Na beoordeling van het verbeterplan heeft de AR het bezwaar ingetrokken.

Fase 1: betrouwbaar en geschoond systeem

De benodigde verbeteracties zijn verdeeld in twee fasen. In de eerste fase lag de focus op het realiseren van een betrouwbaar en geschoond financieel systeem, dat bijdraagt aan een kwalitatief goed verantwoordingsproces bij de jaarafsluiting 2013. Dit doel is gehaald. Het systeem is betrouwbaar, de achterstanden en de «vervuiling» zijn in 2013 weggewerkt, en de jaarafsluiting en het opstellen van de jaarrekening 2013 zijn conform planning verlopen.

De belangrijkste activiteiten in 2013 waren:

  • Het realiseren van een betrouwbaar financieel systeem voor de verplichtingen-kas-organisatieonderdelen. Het maatwerk voor het registreren en rapporteren over de verplichtingen en kasramingen is aangepast. Deze wijzigingen zijn gecontroleerd doorgevoerd. De resultaten van een systeem-audit bevestigen de juistheid en betrouwbaarheid van de gerealiseerde verbeteringen. De rapportages maken het mogelijk om te sturen op verplichtingen en voorschotten;

  • Het corrigeren van foutieve of ontbrekende verplichtingenboekingen. De belangrijkste correcties betroffen de onvolledige conversie van verplichtingen van juli 2012 bij het bestuursdepartement, Dienst Justis en de Hoge Raad. Deze conversie is gecorrigeerd. Daarnaast zijn ontbrekende verplichtingen alsnog in het boekjaar 2012 ingevoerd. Het systeem toont nu de juiste verplichtingeneindstand voor het jaar 2012 toen deze extracomptabel is opgesteld. Andere boekingsfouten uit 2012 en 2013 zijn met behulp van zogenoemde query’s opgespoord en hersteld;

  • De openstaande voorschotten bij het bestuursdepartement zijn geanalyseerd en waar mogelijk vastgesteld. Eind december waren alle openstaande voorschotten geanalyseerd. 98% van de onderzochte voorschotten was toen vastgesteld en afgerekend of stond nog terecht open;

  • Het betaalgedrag in het laatste kwartaal (89,3% van facturen tijdig betaald58) is verbeterd ten opzichte van het eerste kwartaal van 2013 (70% van de facturen tijdig betaald). Gemiddeld over 2013 is 82% van de facturen binnen 30 dagen betaald;

  • Voorschriften zijn opgesteld voor het op uniforme wijze registreren van verplichtingen en het verstrekken van voorschotten. Deze voorschriften gelden voor alle VenJ organisaties. Dit heeft geleid tot een meer uniforme en eenduidige wijze van registreren van verplichtingen en voorschotten, wat de kwaliteit van de financiële informatie heeft verbeterd;

  • Directie Financieel-Economische Zaken (FEZ) heeft de concerncontrolrol op het financieel beheer versterkt. Alle uitvoeringsorganisaties hebben een eigen verbeterplan opgesteld waarin sectorspecifieke verbeteracties zijn opgenomen. FEZ heeft als concerncontroller gestuurd en toezicht gehouden op het realiseren van deze verbeteringen door de sectoren;

  • Naast procesdocumentatie van de belangrijkste financiële processen zijn er ook instructies en checklisten opgesteld voor maand- en periode-afsluitingen. De resultaten van deze afsluitingen worden door de concerncontroller beoordeeld en besproken met de organisatieonderdelen. De geconstateerde aandachtspunten en administratieve achterstanden zijn bewaakt op voortgang;

  • Niet actieve gebruikersaccounts voor Leonardo zijn beëindigd (ruim 2.000 accounts). Deze accounts werden zelden of nooit gebruikt. Voordeel is dat deze met Leonardo relatief onbekende gebruikers geen fouten meer kunnen maken. Het aantal conflicterende autorisaties is in 2013 fors verminderd. In 2014 wordt het beheer aangescherpt en zal een nieuw autorisatieconcept worden geïmplementeerd;

  • Er zijn diverse cursussen gegeven en e-learning modules beschikbaar gekomen. De capaciteit en kennis van het gebruik van het systeem en het financieel beheer is bij gebruikers verhoogd;

  • Ter voorkoming van het ontstaan van onjuiste boekingscoderingen zijn hulpmiddelen ontwikkeld die medewerkers helpen met het kiezen van de correcte kostensoort en budgetcode en er zijn beveiligingsregels die boekingsfouten in het systeem blokkeren;

  • In 2013 heb ik de control en de governance op de bedrijfsvoering versterkt. De 5- en 12-maandsrapportage in het kader van de planning- en control-cyclus zijn vervangen door maandelijkse rapportages aan de DG’en en 3-maandsrapportages van de DG aan de SG. Daarnaast zijn vier externe leden toegetreden tot het Audit Committee, dat zolang als nodig maandelijks bijeen komt om de verbeteringen nauwlettend te monitoren;

  • Het opstellen van de departementale jaarrekening 2013 is conform planning gelopen. Wel zijn via twee correctiemomenten in januari en begin februari 2014 nog veel correcties uitgevoerd in verband met foutieve of ontbrekende verplichtingenboekingen in de jaren 2012 en 2013. In 2013 worden binnen het Rijk de uitgaven en ontvangsten via de presentatiewijze van «verantwoord begroten» verantwoord. Veel uitgaven zijn met name in het eerste halfjaar in 2013 nog niet conform «verantwoord begroten» geboekt. Dit heeft geleid tot veel correctieboekingen tussen kostensoorten en tussen artikelonderdelen. Hierdoor zijn eindejaarcontroles van de Auditdienst Rijk vertraagd.

Fase 2: duurzame verbetering financieel beheer

In 2013 is een betrouwbaar en een geschoond systeem gerealiseerd en zijn de achterstanden weggewerkt. In 2014 wordt verder gewerkt aan het duurzaam verbeteren van het financieel beheer binnen VenJ en de professionalisering van de controlfunctie. Op deze wijze ontstaat een goede basis om het financieel beheer structureel op orde te brengen en te behouden.

In 2014 wordt conform mijn toezegging onderzoek gedaan naar de vormgeving en invulling van de controlfunctie bij VenJ.

Inkoopbeheer

Voor 2013 heeft VenJ de doelstelling voor het maximale bedrag aan onrechtmatigheden gesteld op € 19,8 mln. Om deze doelstelling te realiseren is mede een actieplan voor een verdere verbetering van het inkoopbeheer opgesteld. Dit plan bevat maatregelen, waaronder het tijdiger signaleren van vertraagde aanbestedingsprocessen, het verbeteren van de informatiewaarde van de maandrapportages en een departementsbreed onderzoek naar het gebruik van inhuurcontracten.

Dit heeft tot het volgende geleid:

1. Geheel VenJ

In 2013 is bij de onderdelen van VenJ een bedrag van circa € 31,6 miljoen aan onrechtmatige inkoopuitgaven geconstateerd. Dit is inclusief een uit bedrijfsvoeringsoverwegingen aangegane onrechtmatigheid van € 4,9 miljoen voor de aanschaf van softwarelicenties en inclusief een onrechtmatigheid van € 6,5 miljoen als gevolg van de overheveling van softwarelicenties van de Nationale Politie naar het departement. Over de rechtmatigheid van deze overheveling is een juridische second opinion gevraagd bij de Landsadvocaat. Zonder deze twee bijzondere posten komt het totaal uit op € 20,3 miljoen. Dit is een daling ten opzichte van 2012 (€ 31,5 miljoen aan onrechtmatigheden).

2. Bestuursdepartement

Binnen het bestuursdepartement is met behulp van speciale rapportages in 2013 veel aandacht besteed aan de voorkoming van situaties waarbij goederen of diensten worden ingekocht zonder daarbij vooraf de inkoopfunctie te consulteren. Bij geconstateerde inkoop zonder voorafgaande consultatie zijn betrokken functionarissen gewezen op de risico’s en de voorgeschreven procedures.

Het totale bedrag aan onrechtmatigheden van het bestuursdepartement bedroeg over 2013 € 6,9 miljoen (exclusief bovengenoemde licenties) t.o.v € 6,7 miljoen in 2012. Het bedrag aan onrechtmatigheden van het bestuursdepartement is inclusief een aantal diensten zonder zelfstandig aanbestedende status doch met een eigen operationele inkoopfunctie zoals GDI (€ 0,9 mln.), Justid (€ 0,8 mln.) en bijzondere colleges zoals CBP en CRM (gezamenlijk € 0,2 mln.).

3. DJI

De Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) heeft in 2013 het eigen project verbetering inkoopbeheer afgerond. Het totaalbedrag aan onrechtmatigheden daalde van € 13,9 miljoen in 2012 tot circa € 9,6 miljoen in 2013. Hoewel zeker binnen een grote organisatie als DJI voortdurende aandacht voor de kwaliteit van de processennoodzakelijk is, kan worden gesteld dat de maatregelen die de afgelopen jaren zijn genomen hun vruchten beginnen af te werpen

Signaleren en aanpakken van M&O/frauderisico’s

In 2013 is van start gegaan met de Rijksbrede aanpak ter versterking van het voorkomen en bestrijden van fraude. Daarbij heeft de Minister van Veiligheid en Justitie een coördinerende rol. Deze Rijksbrede aanpak richt zich allereerst op fraude met publieke middelen. Voor nadere informatie over de uitvoering verwijs ik naar mijn brief van 20 december 2013 aan de Tweede Kamer (17 050 nr. 450). Het Ministerie van VenJ speelt een belangrijke rol bij de toetsing van kwaliteit en handhaafbaarheid van wet- en regelgeving, en heeft daarom het voortouw in de verbetering van de fraudebestendigheid. Hiertoe wordt in de loop van 2014 aan het Integraal AfwegingsKader (IAK), een rijksbreed instrument voor het opstellen en de toetsing van wetgeving, een specifieke fraudetoets toegevoegd, en worden organisaties die verantwoordelijk zijn voor toezicht, handhaving en opsporing beter en in een vroeger stadium betrokken. Daarnaast zijn in 2013 maatregelen genomen om het proces en de kwaliteit van «bestuurlijke dossiers» die een rol spelen bij het zichtbaar maken van signalen of knelpunten met betrekking tot reeds bestaande regelgeving, te verbeteren.

VenJ is zich bewust van het feit dat binnen de organisatie risico’s op fraude bestaan. In 2013 zijn 7 gevallen van fraude geconstateerd. Hierop zijn maatregelen genomen die variëren van een geldboete, ontslag tot andere organisatorische maatregelen.

Binnen het departement is een meer gestructureerde aandacht ontwikkeld voor integriteit en integer handelen, waaronder het uitvoeren van risico analyses.

Ook in het financieel beheer zijn, conform de overheidsregels, voorzieningen aanwezig ter voorkoming van fraude (functiescheiding, etc.).

Het autorisatiebeheer van het financieel- en inkoopsysteem Leonardo was in 2013 nog niet volledig op orde. Daarom zijn aanvullende gegevensgerichte controles uitgevoerd op het betaalproces. Deze controles hebben geen relevante bevindingen opgeleverd. In 2013 zijn belangrijke stappen gezet om de autorisatieprofielen goed te definiëren. In 2014 worden deze geïmplementeerd.

Binnen het personeelssysteem, P-Direkt, wordt gebruik gemaakt van geautomatiseerde controles in het systeem en functiescheidingen in de workflow, waardoor veel bewuste en onbewuste fouten van mensen voorkomen kunnen worden. Waar dit niet als systeemcontrole kan worden afgevangen, wordt aanvullend controle uitgevoerd. Voor de restrisico’s die niet langs deze lijn kunnen worden afgevangen hanteert VenJ sinds 2010 het Basis Controle Plan met controles op onder meer de verlofadministratie, de salarisbetaling, het besluitenregister, mutaties en wanneer daar aanleiding toe bestaat, specifieke thematische controles. De monitoring op de uitvoering van het Basiscontroleplan wordt geintensiveerd. Daarnaast worden de gebruikers van P-Direkt nadrukkelijk gewezen op hun verantwoordelijkheid voor integer handelen.

Voor 2013 zijn ten aanzien het gebruik van P-Direkt als systeem voor het personeelsbeheer binnen Veiligheid en Justitie geen gevallen van fraude of misbruik van het systeem bekend geworden. Wel zijn enkele gevallen van onvoldoende functiescheiding geconstateerd. Deze gevallen zijn nader onderzocht. Geen van deze onderzoeken heeft aanleiding gegeven tot het nemen van disciplinaire maatregelen.

Open source en standaarden

Op grond van de Instructie rijksdienst inzake aanschaf ICT-diensten en ICT-producten moet, bij de aanschaf van een ICT-dienst of ICT-product voor een toepassingsgebied dat voorkomt op de lijst van het Forum Standaardisatie (www.forumstandaardisatie.nl ), worden gekozen voor een ICT-oplossing die gebruik maakt van de bij het desbetreffende toepassingsgebied vermelde open standaard(en). Het Ministerie van VenJ past deze open standaarden toe.

Ten aanzien van open source software geldt het uitgangspunt dat bij gelijke geschiktheid open source de voorkeur geniet boven closed source. Het departement besteedt ICT-opdrachten in de regel functioneel aan zodat zowel open als closed source-oplossingen kunnen worden aangeboden. Verder verklaart het departement in ICT-aanbestedingen de Algemene Rijksinkoopvoorwaarden bij IT-overeenkomsten (ARBIT) van toepassing die expliciet ruimte bieden voor de verwerving van open source-oplossingen.

Om bedrijfseconomische redenen hebben tot dusverre alle onderdelen van het Ministerie er voor gekozen om de kantoorautomatiseringssoftware grotendeels te blijven betrekken van de marktleider. De broncode van deze software is niet openbaar gemaakt. Wel is deze programmatuur overal geschikt gemaakt voor bestandsformaten conform het open standaarden-beleid.

Ten slotte verwijzen de voor VenJ-inkoop beschikbare model-aanbestedingsdocumenten expliciet naar beleid- en regelgeving op het terrein van open source en open standaarden.

Naar aanleiding van bevindingen van de Algemene Rekenkamer in 2012

Prestaties in de strafketen

De Algemene Rekenkamer heeft in het RJV 2012 aangegeven dat zij de doelstelling van het Ketenprogramma Afpakken geen realistisch streven acht. Het streven is ambitieus maar niet onrealistisch. De doelstelling voor 2013 is gehaald. De doelstelling was € 59,5 miljoen en er is in totaal € 90,0 miljoen aan crimineel vermogen afgepakt. Het Openbaar Ministerie heeft in het kader van het programma afpakken monitoringsinstrumenten ontwikkeld om zowel op geaggregeerd niveau als op zaaksniveau de realisatie van de doelstellingen en het afpakken in concrete zaken te kunnen blijven volgen.

Ook heeft de Algemene Rekenkamer aangegeven dat de definitie van de in 2012 gehanteerde definities van pakkans niet helder waren. Om tot één definitie te komen van de termen pakkans en verdachtenratio is vanaf de begroting 2014 gekozen om louter het begrip verdachtenratio te hanteren. De definitie daarvan luidt: het aantal in jaar t afgehandelde verdachten (op basis van politieadministratie) van overvallen gedeeld door het aantal overvallen in jaar t, keer 100. Bij deze ratio wordt (anders dan bij het begrip oplossingspercentage) niet meegewogen in welk jaar de verdachte de overval heeft gepleegd.

Voortgang Nationale Politie

In 2013 is uitvoering gegeven aan de beheersing van de door de Algemene Rekenkamer gesignaleerde aandachtspunten. De openingsbalans van politie, waarin de vermogenspositie van de politie is opgenomen, is in 2013 vastgesteld. In