Regeling van de Minister van Werk en Participatie van 26 oktober 2026, nr. 2026-0000326818, houdende uitbreiding van de Regeling tegemoetkoming stoffengerelateerde beroepsziekten met de ziekte extrinsieke allergische alveolitis, ook hypersensitiviteitspneumonitis genoemd [KetenID WGK029547]

De Minister van Werk en Participatie;

Gelet op artikel 9 van de Kaderwet SZW-subsidies;

Besluit:

ARTIKEL I

De Regeling tegemoetkoming stoffengerelateerde beroepsziekten wordt als volgt gewijzigd:

De bijlage komt te luiden:

Bijlage behorende bij artikel 1, eerste lid, en artikel 4, eerste lid, onderdeel a, onder 1°, van de Regeling tegemoetkoming stoffengerelateerde beroepsziekten

Lijst beroepsziekten
 

Ernstige aandoening

Veroorzaakt door blootstelling aan

Toegevoegd aan de lijst per

Vindplaats van het geldende protocol in de Staatscourant

1

Longkanker

asbest

1 januari 2023

Stcrt 2025, 18096

respirabel kristallijn silica

1 juli 2025

2

Allergisch astma

allergenen op de werkvloer

1 januari 2023

Stcrt 2025, 18099

3

Chronic solvent-induced encephalopathy (CSE)

vluchtige oplosmiddelen zoals bedoeld in artikel 4.62a van het Arbeidsomstandighedenbesluit

1 januari 2023

Stcrt 2025, 18100

4

Neus(bij)holtekanker

houtstof

1 juli 2025

Stcrt 2025, 18101

5

Silicose

respirabel kritallijn silica

1 juli 2025

Stcrt 2025, 18102

6

Extrinsieke allergische alveolitis/hypersensitiviteitspneumonitis (EAA/HP)

allergenen op de werkvloer

1 januari 2027

Stcrt. 2026, 40093

De protocollen worden beoordeeld aan de hand van het afwegingskader causaliteit dat is gepubliceerd in de Staatscourant van 30 mei 2025 (Stcrt. 2025, 18094).

Toelichting op de bijlage

Deze bijlage bevat de Lijst beroepsziekten waarvoor een tegemoetkoming op grond van de regeling kan worden gevraagd.

Uitbreiding

In de komende jaren zullen geleidelijk meer beroepsziekten aan de Lijst worden toegevoegd. Hierover zal de door de Minister ingestelde Adviescommissie Lijst beroepsziekten adviseren, die wordt ondersteund door Bureau Lexces. De volgorde waarin beroepsziekten worden toegevoegd is gebaseerd op de adviezen van de Adviescommissie. In het afwegingskader causaliteit staan de kenmerken op basis waarvan nieuwe ziekten worden gekozen voor toevoeging aan de lijst.

Ernst

Bij de beroepsziekten die op deze lijst staan, gaat het telkens om de combinatie van een ernstige aandoening en de specifieke gevaarlijke stof of stoffen die deze aandoening veroorzaakt of veroorzaken. Zolang een beroepsziekte niet op de Lijst beroepsziekten staat, kan voor die beroepsziekte geen tegemoetkoming worden toegekend.

Sommige beroepsziekten hebben in alle gevallen een grote impact, zoals longkanker. Andere beroepsziekten kunnen in meer of mindere mate een grote impact hebben of bijvoorbeeld in de loop van de tijd als de blootstelling niet wordt weggenomen een grotere impact krijgen. Als een beroepsziekte niet in alle gevallen een ernstige aandoening betreft, komt dit tot uitdrukking in de benaming in de Lijst beroepsziekten.

Protocollen

Per beroepsziekte wordt een protocol opgesteld aan de hand waarvan de deskundigen uit het Deskundigenpanel kunnen beoordelen of bij een aanvraag al dan niet sprake is van de betreffende beroepsziekte. De protocollen beroepsziekten gaan daartoe nader in op de vraag of een bepaalde ernstige aandoening het gevolg kan zijn van de blootstelling aan de betreffende gevaarlijke stof of stoffen en hoe de bijdrage van de beroepsmatige blootstelling aan die stof of stoffen wordt beoordeeld. Daarnaast vermelden de protocollen beroepsziekten welke eisen worden gesteld aan de medische informatie over de ernstige aandoening en aan de informatie over de blootstellingsgeschiedenis. Als het gaat om een beroepsziekte die niet in alle gevallen een ernstige aandoening betreft, bieden de protocollen beroepsziekten in voorkomende gevallen ook daarvoor een nadere invulling. De protocollen beroepsziekten dragen op die manier bij aan een efficiënte aanpak en een gelijke behandeling van gelijke gevallen door het Deskundigenpanel.

ARTIKEL II

Deze regeling treedt in werking met ingang van 1 januari 2027.

Deze regeling zal met de toelichting in de Staatscourant worden geplaatst.

De Minister van Werk en Participatie, A.A. Aartsen

TOELICHTING

1. Inleiding

De Regeling tegemoetkoming stoffengerelateerde beroepsziekten (hierna: TSB) geldt sinds 1 januari 2023.1 De regeling dient ter erkenning van het leed van mensen die ziek zijn geworden door het werken met gevaarlijke stoffen. De TSB is een groeiende regeling, die oorspronkelijk startte met drie ziekten. Per 1 januari 2027 wordt de volgende ziekte toegevoegd aan de TSB:

Extrinsieke allergische alveolitis: een mogelijk permanente ontsteking van de longblaasjes. Deze ziekte kan ontstaan door een langdurige allergische reactie, door bijvoorbeeld schimmels of allergenen. Mensen kunnen deze ziekte krijgen als zij bijvoorbeeld werken in een paddenstoelenkwekerij of als bakker. Symptomen zijn een griepachtig gevoel, hoesten en benauwdheid. Ook kunnen littekens ontstaan in de longen, waardoor de longen slechter werken en mensen minder in staat zijn tot fysieke activiteiten.

De Adviescommissie Lijst beroepsziekten adviseert SZW over welke ziekten kunnen worden toegevoegd aan de regeling. Zij maakt voor iedere ziekte een protocol, voor de beoordeling van aanvragen. Een verdere uitleg van de werkwijze van de Adviescommissie, en haar wijze van prioritering van beroepsziekten, is te lezen in het eerder gepubliceerde afwegingskader causaliteit2 en de eerdere toelichting op de regeling.3

2. Gevolgen

Regeldrukkosten

In de TSB-regeling kunnen mensen een aanvraag doen voor een tegemoetkoming. Onder het doen van een aanvraag vallen zaken zoals het invullen van het aanvraagformulier, een telefonische intake, het in kaart brengen van de arbeidshistorie en het contact met zorgverleners over het aanleveren van medische bewijsstukken. In 2025 is de vereiste medische bewijslast verminderd waardoor het aanvraagproces nu nog circa 3 uur en een kwartier kost. Door het toevoegen van een ziekte komen meer mensen in aanmerking voor een tegemoetkoming. Op basis van ervaringscijfers en de meest actuele raming gaan we uit van circa 600 aanvragen voor de TSB-regeling in 2027. Dat betekent dat de regeldruk die gemoeid is met aanvragen in de TSB-regeling voor 2027 € 33.150 bedraagt, te weten 600 aanvragen x 3,25 uur x 17 euro (standaard uurtarief). Het Adviescollege toetsing regeldruk (ATR) heeft het dossier over de TSB-regeling niet geselecteerd voor een formeel advies, omdat het geen omvangrijke gevolgen voor de regeldruk heeft.

Financiële gevolgen voor het Rijk

De uitbreiding van de regeling was voorzien aan de start van de regeling. Het gestaag uitbreiden van de TSB is onderdeel van de budgettaire raming. Ook de effecten van het aanpassen van de protocollen zijn meegenomen in de aannames gebruikt in de raming.

3. Overgangsrecht en inwerkingtreding

Deze regeling treedt in werking per 1 januari 2027. De publicatietermijn wijkt af van de minimuminvoeringstermijn van 2 maanden.4 Het is niet haalbaar om de wijziging van de regeling per 1 oktober 2026 te publiceren. De wijziging heeft enkel positieve effecten voor burgers. Daarom is gekozen om vast te houden aan de inwerkingtreding per 1 januari 2027.

4. Uitvoeringstoetsen

Het Instituut Slachtoffers Beroepsziekten door Gevaarlijke stoffen (ISBG), Bureau Lexces en de Sociale Verzekeringsbank hebben uitvoeringstoetsen gedaan over de uitbreiding. De uitkomsten hebben geleid tot verheldering van de protocollen, zodat deze nog beter aansluiten op de uitvoeringspraktijk. De uitvoeringsorganisaties zijn positief over de uitbreiding. De uitvoerbaarheid wordt positief ingeschat, mits de organisaties zich goed voorbereiden zodat de nieuwe kennis en expertise tijdig zijn geïmplementeerd. SZW en de uitvoerders zijn ervan overtuigd dat de voorbereiding hiervan op tijd voltooid is.

Artikelsgewijs

Artikel I

De bijlage bij artikel 1, eerste lid, en artikel 4, eerste lid, onderdeel a, onder 1° is op verschillende punten gewijzigd.

Toevoeging van extrinsieke allergische alveolitis

Aan de Lijst beroepsziekten is de ziekte extrinsieke allergische alveolitis, ookwel hypersensitiviteitspneumonitis genaamd, toegevoegd. Het protocol voor de beoordeling van aanvragen in het kader van deze ziekten wordt gepubliceerd in de Staatscourant. De vindplaats van het protocol is ook toegevoegd aan de Lijst. Deze toevoeging betekent dat mensen met de ziekte EAA/HP een aanvraag kunnen indienen bij de TSB.

Naamswijziging allergisch beroepsastma

In een uitspraak van de rechter van 4 juni 20265 bleek een onduidelijkheid over de toepassing van het voorshands aannemelijk-principe in het kader van allergisch beroepsastma. De rechter ging ervan uit dat de diagnose ‘allergisch beroepsastma’ de beroepsmatige oorzaak al in zich draagt. Daarom zou voorshands aannemelijkheid geen rol meer spelen in de inschatting of een ziekte is veroorzaakt door blootstelling aan een stof op de werkvloer. Het is de bedoeling van de TSB om bij elke ziekte die op de lijst staat de relatie met beroepsmatige blootstelling te beoordelen op basis van voorshands aannemelijkheid. Om dit te verduidelijken is de naam van allergisch beroepsastma op de lijst aangepast. De ziekte op de lijst van de TSB heet voortaan allergisch astma. Dit is ook meer in lijn met de benaming van andere ziekten op de lijst, waarbij de veroorzakende blootstelling in een aparte kolom staat, en niet in de naam zelf is opgenomen.

Meer dan 800.000 mensen in Nederland hebben astma. Daarom is het belangrijk om helder te benadrukken dat allergisch astma in de TSB voorshands aannemelijk moet zijn veroorzaakt door allergenen op de werkvloer. Allergenen in de privésfeer tellen niet mee, omdat dit niet in lijn is met de bedoeling van de regeling.

De Minister van Werk en Participatie, A.A. Aartsen


X Noot
1

Stcr. 2022, 31978.

X Noot
4

Aanwijzingen voor de regelgeving, nr. 4.17.

X Noot
5

Rechtbank Midden-Nederland 4 juni 2026, ECLI:NL:RBMNE:2026:3024.

Naar boven