Besluit van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur 10 juli 2026, nr. 0000150491, houdende tijdelijke vrijstelling op grond van artikel 38 van de Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden ter bescherming van de onbedekte teelt van blauwe bes voor de beheersing van suzuki-fruitvlieg (Tijdelijke vrijstelling voor de bescherming van de teelt van blauwe bes tegen suzuki-fruitvlieg (Drosophila suzukii), 2026)

De Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,

handelende in overeenstemming met de Minister van Infrastructuur en Waterstaat;

Gelet op artikel 38 van de Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden en artikel 53 van de Verordening (EG) nr. 1107/2009 van het Europese Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen en tot intrekking van de Richtlijnen nr. 79/117/EEG en 91/414/EEG van de Raad (PbEU 2009, L 309);

BESLUIT:

Artikel 1

Tijdelijke vrijstelling als bedoeld in artikel 38 van de Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden en artikel 53 van Verordening (EG) nr. 1107/2009 wordt verleend voor het gebruik van Exirel voor de beheersing van suzuki-fruitvlieg (Drosophila suzukii) in de onbedekte teelt van blauwe bes.

Artikel 2

Aan de vrijstelling bedoeld in artikel 1 zijn de in de bijlage bij dit besluit opgenomen voorschriften en beperkingen verbonden.

Artikel 3

Dit besluit treedt in werking op 1 juli 2026 en vervalt op 28 september 2026.

Artikel 4

Dit besluit wordt aangehaald als: Tijdelijke vrijstelling voor de beheersing van suzuki-fruitvlieg (Drosophila suzukii) in de onbedekte teelt van blauwe bes, 2026.

Dit besluit zal met de toelichting in de Staatscourant worden geplaatst.

De Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, S.P.A. Erkens

Bezwaar

Als u het niet eens bent met deze beslissing, kunt u binnen zes weken na dagtekening van dit besluit digitaal of schriftelijk een bezwaarschrift indienen.

Een digitaal bezwaarschrift kunt u indienen via ‘mijn.rvo.nl’. Om in te loggen heeft u uw gebruikerscode en wachtwoord nodig, voor de ondertekening een TAN-code. Bij een digitaal bezwaarschrift stuurt u een kopie van dit besluit mee als pdf-bestand of u stuurt een kopie per post na.

Als u schriftelijk bezwaar wilt maken, stuurt u het ondertekende bezwaarschrift naar de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, afdeling Juridische Zaken, Postbus 40219, 8004 DE Zwolle. Bij een schriftelijk bezwaar stuurt u een kopie van dit besluit mee met uw bezwaarschrift.

Op mijn.rvo.nl/bezwaar vindt u meer belangrijke informatie over het digitaal en schriftelijk indienen van een bezwaarschrift.

Meer informatie

Heeft u nog vragen over uw bezwaarschrift, kijk dan op de website: mijn.rvo.nl. of bel: 088 042 42 42 (lokaal tarief).

BIJLAGE: WETTELIJK GEBRUIKSVOORSCHRIFT EXIREL (CYANTRANILIPROLE 100 G/L)

Wettelijk Gebruiksvoorschrift

Het middel is uitsluitend toegelaten als insectenbestrijdingsmiddel voor het professionele gebruik door middel van een gewasbehandeling in de volgende toepassingsgebieden (volgens Definitielijst toepassingsgebieden versie 2.2, Ctgb, juni 2019) onder de hierna vermelde toepassingsvoorwaarden

Toepassingsgebied

Te bestrijden organisme

Dosering (middel) per toepassing1

Maximale dosering (middel) per toepassing

Maximaal aantal toepassingen

Veiligheidstermijn in dagen

blauwe bes (onbedekt)

suzuki-fruitvlieg2

0,07%

(70 ml/100 L water)

0,7 l/ha

1 per 2 jaar

3
X Noot
1

Verlaging van de dosering is toegestaan, maar van het maximaal aantal toepassingen en de andere toepassingsvoorwaarden mag niet worden afgeweken.

X Noot
2

Drosophila suzukii

Toepassingsvoorwaarden

Artikel 1: koop

De koop van dit middel, voor gebruik in overeenstemming met dit vrijstellingsbesluit, is verboden tenzij deze plaats vindt onder gecontroleerde distributie middels het digitale registratiesysteem van de Stichting Certificatie Distributie in Gewasbeschermingsmiddelen, Stichting CDG.

De koper verstrekt bij de melding:

  • a) De bij de gecombineerde opgave aangemelde percelen waar hij het product wil toepassen, waarbij het systeem controleert of het perceel aangemeld is om het gewas waarvoor een vrijstelling is afgegeven te telen én of er in het voorgaande jaar een aanvraag voor het middel Exirel is gedaan.

  • b) Een verklaring dat de te behandelen percelen beschikken over een teeltvrije zone van tenminste 450 centimeter bij het gebruik van een techniek uit de klasse DRT97,5

  • c) Voor de controle door de distributeur dat de koper kan voldoen aan de in dit Wettelijk Gebruiksvoorschrift (WG) gestelde eisen ten aanzien van driftreductie.

    • i. Het SKL1 keuringsrapport van de te gebruiken spuitapparatuur, niet ouder dan 3 jaar of;

    • ii. voor spuitapparatuur niet ouder dan 3 jaar het aanschafbewijs.

  • d) Een verklaring dat hij kennis heeft genomen van, en voldoet aan de voorwaarden in dit besluit.

Artikel 2: gebruik of voorhanden hebben

Het is verboden om dit middel voorhanden te hebben of te gebruiken zonder aan de eisen te voldoen genoemd onder artikel 1.

Artikel 3: verkoop

Het is verboden dit middel te verkopen aan een koper die niet aantoont dat hij voldoet aan de eisen genoemd onder artikel 1. Verkoop vindt plaats volgens het regime van gecontroleerde distributie van de Stichting CDG.

Artikel 4: toepassen

Draag beschermende handschoenen bij het mengen en laden van het middel.

Het middel uitsluitend toepassen met machinaal voortbewogen apparatuur.

Draag handschoenen bij werkzaamheden aan behandeld gewas in de teelt van blauwe bes.

Om het grondwater te beschermen mag dit middel niet worden gebruikt in grondwaterbeschermingsgebieden.

Om het grondwater te beschermen mag dit middel in de teelt van blauwe bes op zijn vroegst in het 2e kalenderjaar na de laatste toepassing op hetzelfde perceel worden toegepast, waarbij in de tussenliggende periode geen andere middelen op basis van cyantraniliprole mogen worden toegepast.

Om in het water levende organismen, bijen en overige niet tot de doelsoorten behorende geleedpotigen/ insecten te beschermen is toepassing uitsluitend toegestaan indien op het gehele perceel gebruik wordt gemaakt van:

  • – een techniek uit tenminste de klasse DRT97,5 in combinatie met een teeltvrije zone van tenminste 450 centimeter gemeten vanaf het midden van de laatste bomenrij/struikrij of de laatste boom of struik in de rij tot aan de perceelgrens/de insteek van de sloot, of

  • – een techniek uit tenminste de klasse DRT99.

Gevaarlijk voor bijen. Om de bijen en andere bestuivende insecten te beschermen mag u dit product niet gebruiken op in bloei staande gewassen. Gebruik dit product niet op plaatsen waar bijen actief naar voedsel zoeken. Gebruik dit product niet in de buurt van in bloei staand onkruid. Verwijder onkruid voordat het bloeit.

Let op: dit middel kan schadelijk zijn voor natuurlijke vijanden. Raadpleeg deskundigen (uw leverancier van natuurlijke vijanden, de producent van dit middel, uw adviseur) over het gebruik van dit middel in combinatie met het gebruik van natuurlijke vijanden.

Resistentiemanagement

Dit middel bevat de werkzame stof cyantraniliprole. Cyantraniliprole behoort tot de diamides. De IRAC code is 28. Bij dit product bestaat er kans op resistentieontwikkeling. In het kader van resistentiemanagement dient u de adviezen die gegeven worden in de voorlichtingsboodschappen, op te volgen.

TOELICHTING

1 Algemeen

Artikel 53 van Verordening (EG) nr. 1107/2009 van het Europese Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen en tot intrekking van de Richtlijnen nr. 79/117/EEG en nr. 91/414/EEG van de Raad (PbEU 2009, L 309) (hierna: Verordening (EG) nr. 1107/2009) en artikel 38 van de Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Wgb) maken het mogelijk in bijzondere omstandigheden tijdelijke vrijstelling te verlenen van het verbod om een niet toegelaten gewasbeschermingsmiddel binnen Nederland te brengen, op de markt te brengen, voorhanden te hebben of te gebruiken.

Tijdelijke vrijstelling kan worden verleend als een maatregel nodig blijkt voor een gecontroleerd en beperkt gebruik ter beheersing van een noodsituatie die op geen enkele andere redelijke manier te bestrijden is.

2 Adviezen

2.1 Landbouwkundig advies

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft een landbouwkundig advies opgesteld bestaande uit (a) een onderbouwing van de noodsituatie op het gebied van gewasbescherming en (b) een advies over de naleefbaarheid en handhaafbaarheid van de door het Ctgb voorgeschreven risico reducerende maatregelen / restrictiezinnen.

2.1.1 Noodsituatie op het gebied van gewasbescherming

Gevaar

Het probleem komt jaarlijks voor, op alle blauwe bes percelen. De larven zitten tijdens de oogst in de vruchten, waardoor de houdbaarheid sterk afneemt. Bovendien is er een nultolerantie bij de afnemers, wat inhoudt dat de hele partij onverkoopbaar is als enkele aangetaste vruchten in een partij aangetroffen worden.

De aantasting van blauwe bes door suzuki-fruitvlieg geeft met name in de late oogst vruchtuitval tijdens of na de oogst. De schade door suzuki-fruitvlieg loopt aan het einde van het seizoen in latere rassen zodanig op, dat partijen onverkoopbaar worden.

Alternatieven

Maatregelen

Hygiënische maatregelen, zoals geen fruit op de composthoop gooien, dragen bij aan de beheersing van suzuki-fruitvlieg. Alle rijpe en overrijpe vruchten verwijderen, waardoor deze geen besmettingsbron zijn, is niet uitvoerbaar. Bij blauwe bessen is het in de praktijk niet te voorkomen dat tijdens de oogst een deel van de bessen op de grond valt. Het verwijderen van deze bessen is niet uitvoerbaar.

Een open gewas, een kort gemaaide ondergrond en schone zwartstroken zorgen voor minder schaduw en vocht, waardoor de suzuki-fruitvlieg zich minder makkelijk kan vestigen. Ook het verwijderen van waardplanten zoals braam in de directe omgeving in o.a. singels, verminderen de mogelijkheden voor de suzuki-fruitvlieg voor verdere opbouw van de populatie.

Het innetten van percelen met insectengaas werkt over het algemeen goed om invlieg van overwinterende vrouwtjes te voorkomen, maar als er al suzuki-fruitvliegen in het gewas zitten, kan er toch veel schade ontstaan. Deze methode, die bij laagstam zoete kers wel gebruikt wordt, is bij blauwe bes minder snel economisch rendabel. In de teelt van blauwe bes ontbreekt een basisconstructie voor regenkappen waar insectengaas aan vastgemaakt kan worden. Het innetten is niet overal toegestaan op basis van ruimtelijke ordeningsregelingen.

Volgens de aanvrager is er in de teelt van blauwe bes geen meerwaarde van monitoring en waarschuwings- en adviessystemen, omdat suzuki-fruitvlieg algemeen voorkomt, zich zeer goed kan verplaatsen en altijd verschijnt als de vruchten gaan rijpen.

Praktijkproeven met parasitaire nematoden geven aan dat 50% doding mogelijk is. Dit is echter alleen effectief tegen de fruitvliegmaden op het moment dat al forse schade is ontstaan in het perceel.

Toegelaten middelen en goedgekeurde basisstoffen

In de onbedekte teelt van blauwe bes zijn middelen tegen suzuki-fruitvlieg beschikbaar op basis van deltamethrin en spinosad.

Middelen op basis van deltamethrin zijn toegelaten in de onbedekte teelt van bessen, met uitzondering van aalbes en kruisbes, tegen rupsen en wantsen. Deze middelen zijn beoordeeld conform artikel 51 EG 1107/2009. Er is voor deze toepassing geen werkzaamheids- en fytotoxiciteitonderzoek uitgevoerd. Middelen op basis van deltamethrin hebben een nevenwerking tegen de volwassen suzuki-fruitvlieg. Ze mogen twee keer per twaalf maanden worden toegepast, uitsluitend in de periode vanaf het begin van de ontwikkeling van de bloemknoppen (BBCH 50) tot het verschijnen van de eerste bloemknoppen (BBCH 57) en vanaf het einde van de bloei (BBCH 69) tot het begin van de rijping (BBCH 81) en zijn daarmee niet inzetbaar in de te beschermen periode van blauwe bes.

Een middel op basis van spinosad is toegelaten in de teelt van bessen, met uitzondering van moerbei, kiwi bes en vlierbes, ter bestrijding van suzuki-fruitvlieg. Dit middel mag twee keer per twaalf maanden worden toegepast.

De te beschermen periode voor blauwe bes duurt zes tot zeven weken. Met de beschikbare maatregelen en twee toepassingen van het middel op basis van spinosad kan de suzuki-fruitvlieg niet afdoende beheerst worden.

Conclusie

  • • Suzuki-fruitvlieg vormt een bedreiging voor een landbouwtechnisch doelmatige onbedekte teelt van blauwe bes in Nederland

  • • Een landbouwtechnisch doelmatige onbedekte teelt van blauwe bes is met het beschikbare pakket aan maatregelen en middelen niet mogelijk.

De tijdelijke vrijstelling van Exirel voor het beheersen van suzuki-fruitvlieg in de onbedekte teelt van blauwe bes voldoet aan de criteria voor een noodsituatie op het gebied van gewasbescherming.

2.1.2 Naleefbaarheid en handhaafbaarheid van de toepassingsvoorwaarden

Naleefbaarheid

De naleefbaarheid van de voorgestelde toepassingsvoorwaarden in de praktijk wordt getoetst aan de technische naleefbaarheid, de naleefcijfers (toezicht) en de ingeschatte motivatie voor naleving.

De technische naleefbaarheid richt zich op de beschikbaarheid van de juiste apparatuur, het praktisch kunnen voldoen aan aanvullende voorwaarden zoals teeltvrije zones en insectengaas en de mogelijkheid om toepassingsvoorwaarden op de juiste wijze toe te kunnen toepassen.

De aanvrager schat in dat in totaal op iets meer dan 70% van het areaal blauwe bes voldaan kan worden aan de toepassingsvoorwaarden. Deze inschatting van de aanvrager acht de NVWA een overschatting gezien de gestelde toepassingsvoorwaarden aan de vrijstelling.

De NVWA voert bedrijfsinspecties en toepassingsinspecties uit. Bij bedrijfsinspecties wordt een fysieke en administratieve controle uitgevoerd en wordt een gewasmonster genomen. Toepassingsinspecties worden tijdens het toepassen van gewasbeschermingsmiddelen uitgevoerd (heterdaad in het veld).

In 2023 zijn 49 bedrijfsinspecties in de fruitteelt uitgevoerd met het doel de naleving van de toepassingsvoorschriften van vrijstellingen te controleren. Van de 49 bedrijven gebruikten 24 een vrijstelling. Van de bedrijven die een vrijstelling gebruikten hield 75% zich aan de voorwaarden.

In 2024 zijn 20 bedrijfsinspecties blauwe bes uitgevoerd op de naleving van toepassingsvoorschriften van vrijstellingen. Van 20 bedrijven gebruikten zes het vrijgestelde middel. Van de zes bedrijven die een vrijstelling gebruikten hielden twee zich aan de voorwaarden.

De naleving van de fruitteelt bij de toepassingsinspecties was in 2022 74%, in 2023 62% en in 2024 was dit 47%.

Of een teler de voorgeschreven voorwaarden zal naleven, is naar verwachting afhankelijk van de mate waarin een ziekte, plaag of onkruid beheerst kan worden en de economische schade die het mogelijk tot gevolg heeft. Er zijn diverse aspecten die het gedrag van de teler beïnvloeden, zoals de verwachte omvang van de economische schade, ‘gemak’, werkzaamheid of kosten. Om deze redenen zal een deel van de telers die niet aan de toepassingsvoorwaarden kan voldoen toch het middel inzetten.

De aanvrager geeft aan dat telers gebruik maken van loonwerkers of van de machine van een collega. Echter, uit de bevindingen van de NVWA over de laatste jaren is dat verantwoording gebruik apparatuur van derden fraudegevoelig is.

Exirel mag op zijn vroegst in het 2e kalenderjaar na de laatste toepassing op hetzelfde perceel worden toegepast. De telers die vorig jaar gebruik hebben gemaakt van Exirel mogen dit middel in 2026 niet op hetzelfde perceel toepassen. De teler zal afhankelijk van de plaagdruk in zijn perceel besluiten Exirel in te zetten om schade en oogstderving te voorkomen. Gezien de grote oogstderving bij aantasting is het aannemelijk dat de teler Exirel zal inzetten ondanks dat die niet aan alle toepassingsvoorwaarden kan voldoen.

De NVWA schat in dat de naleefbaarheid van de voorgestelde toepassingsvoorwaarden door de teler laag is.

Handhaafbaarheid

De mogelijkheden voor het uitoefenen van toezicht op de voorschriften bestaan uit bedrijfscontrole (administratief en fysiek achteraf), toepassingscontrole (heterdaad) en monstername.

Het gebruik van Exirel is via monstername van het gewas en analyse in een lab vast te stellen. De aanwezigheid/beschikbaarheid van de vereiste spuittechniek bij een teler is vast te stellen, dit kan bij inzet door loonwerker of gebruik machine andere teler enkel via factuur. Echter het op de juiste wijze gebruiken daarvan is alleen bij heterdaad vast te stellen. De mogelijkheid om de vereiste combinatie van voorwaarden te voldoen kan bij inspectie van het perceel worden vastgesteld.

Exirel mag niet worden toepast op percelen waar in 2025 een middel met cyantraniliprole is toegepast, dit kan met administratieve controle worden vastgesteld.

De NVWA schat in dat de mogelijkheid voor het uitoefenen van toezicht (handhaafbaarheid) matig is.

Conclusie

De NVWA concludeert dat de naleefbaarheid en handhaafbaarheid van de toepassingsvoorwaarden slecht is. Het niet naleven van wet- en regelgeving leidt tot risico’s voor mens, dier en milieu.

Advies NVWA

De NVWA schat in – op basis van resultaten van uitgevoerde inspecties, het onvoldoende beschikbaar zijn van voorgeschreven spuitapparatuur en de beperkte inzetbaarheid van het middel (op zijn vroegst in het tweede kalenderjaar na de laatste toepassing op hetzelfde perceel) – dat de naleefbaarheid van de voorgestelde toepassingsvoorwaarden door de teler laag is.

Op basis van de beoordeling van de noodsituatie (gevaar voor de teelt en beschikbare alternatieven voor de teelt) en de verwachte naleefbaarheid en handhaafbaarheid adviseert de NVWA een vrijstelling van het gewasbeschermingsmiddel Exirel in de onbedekte teelt van blauwe bes niet te verlenen.

Daarnaast constateert de NVWA ten aanzien van de bijzondere omstandigheid dat er geen sprake meer is van een kortstondige overbrugging naar een reguliere oplossing. Vanuit het belang van de transitie naar een weerbaar teeltsysteem zoals beschreven in de Toekomstvisie gewasbescherming 2030 is het gewenst dat de aanvrager op korte termijn inzet op alternatieven.

2.2 Risicobeoordeling

Het Ctgb heeft de risico’s ten aanzien van de aspecten humane toxiciteit, residuen, gedrag in het milieu en ecotoxiciteit beoordeeld.

Gezien het risico adviseert het Ctgb een vrijstelling van het gewasbeschermingsmiddel Exirel in de onbedekte teelt van blauwe bes te verlenen met in achtneming van onderstaande risico reducerende maatregelen/ restrictiezinnen:

Humane toxiciteit

Voldoet aan de eisen met inachtneming van de volgende risicoreducerende maatregelen / restrictiezinnen:

Draag beschermende handschoenen bij het mengen en laden van het middel.

Bij op- en zijwaartse veldbespuitingen in de teelt van en blauwe bes uitsluitend gebruik maken van machinaal voortbewogen apparatuur.

Draag handschoenen bij werkzaamheden aan behandeld gewas in de teelt van blauwe bes.

Volksgezondheid

Voldoet aan de eisen.

Gedrag in het milieu

Voldoet aan de eisen met inachtneming van de volgende risicoreducerende maatregelen / restrictiezinnen:

Om het grondwater te beschermen mag dit middel in de teelt van blauwe bes op zijn vroegst in het 2e kalenderjaar na de laatste toepassing op hetzelfde perceel worden toegepast, waarbij in de tussenliggende periode geen andere middelen op basis van cyantraniliprole mogen worden toegepast

Om het grondwater te beschermen mag dit middel niet worden gebruikt in grondwaterbeschermingsgebieden

Ecotoxiciteit

Voldoet aan de eisen met inachtneming van de volgende risicoreducerende maatregelen / restrictiezinnen:

Gevaarlijk voor bijen. Om de bijen en andere bestuivende insecten te beschermen mag u dit product niet gebruiken op in bloei staande gewassen. Gebruik dit product niet op plaatsen waar bijen actief naar voedsel zoeken. Gebruik dit product niet in de buurt van in bloei staand onkruid. Verwijder onkruid voordat het bloeit.

Om in het water levende organismen, bijen en overige niet tot de doelsoorten behorende geleedpotigen/ insecten te beschermen is toepassing van het middel in de teelt van blauwe bes uitsluitend toegestaan indien op het gehele perceel gebruik wordt gemaakt van:

  • – een techniek uit tenminste de klasse DRT97,5 in combinatie met een teeltvrije zone van tenminste 450 centimeter gemeten vanaf het midden van de laatste bomenrij/struikrij of de laatste boom of struik in de rij tot aan de perceelgrens of insteek van de sloot, of

  • – een techniek uit tenminste de klasse DRT99.

Let op: dit middel kan schadelijk zijn voor natuurlijke vijanden. Raadpleeg deskundigen (uw leverancier van natuurlijke vijanden, de producent van dit middel, uw adviseur) over het gebruik van dit middel in combinatie met het gebruik van natuurlijke vijanden.

3 Overwegingen

Uit stcrt-2025-22328: Ik constateer dat de vrijstelling al vele jaren eerder is verleend, waardoor in feite niet kan worden gesproken over een onvoorziene noodsituatie. Ik constateer dat de gebruiksvoorschriften die worden gesteld in het verleden door (een aantal van) de telers van blauwe bes niet goed zijn nageleefd. Ik constateer echter ook dat er op dit moment onvoldoende alternatieven zijn voor de bestrijding van de suzuki-fruitvlieg in de teelt van blauwe bes. Omdat ik veel belang hecht aan goede naleving van de voorschriften, maar ook niet blind wil zijn voor de belangen van de telers bekijk ik de mogelijkheden om beperkingen op te leggen aan bedrijven waar eerder (herhaalde) niet-naleving van gebruiksvoorschriften en/of voorwaarden is geconstateerd. Omdat dit niet lukt voor de huidige vrijstellingsaanvraag stel ik dit middel nu nog een keer generiek vrij in de teelt van blauwe bes.

In het Wettelijk Gebruiksvoorschrift (zie bijlage bij dit besluit) zijn de risico reducerende maatregelen overgenomen die door het Ctgb zijn voorgesteld.

Vrijstelling voor de toepassing van Exirel in de onbedekte teelt van blauwe bes werd eerder verleend:

4 Besluit

In afwijking van het advies van de NVWA en het advies van het Ctgb overnemend, heb ik in overeenstemming met de Minister van Infrastructuur en Waterstaat, besloten om op grond van artikel 38 van de Wgb tijdelijke vrijstelling te verlenen voor het gebruik van het gewasbeschermingsmiddel Exirel voor de beheersing van suzuki-fruitvlieg in de onbedekte teelt van blauwe bes.

Dit besluit treedt in werking op 1 juli 2026 en vervalt op 28 september 2026.

De Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, S.P.A. Erkens

X Noot
1

Stichting Kwaliteitseisen Landbouwtechniek

X Noot
1

Stichting Kwaliteitseisen Landbouwtechniek

Naar boven