Besluit van de Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur 16 juni 2025, nr. RT-0000107607, houdende tijdelijke vrijstelling op grond van artikel 38 van de Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden ter bescherming van de onbedekte teelt van blauwe bes voor de beheersing van suzuki-fruitvlieg (Tijdelijke vrijstelling ter bescherming van de teelt van blauwe bes tegen suzuki-fruitvlieg (Drosophila suzukii), 2025)

De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,

handelende in overeenstemming met de Minister van Infrastructuur en Waterstaat;

Gelet op artikel 38 van de Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden en artikel 53 van de Verordening (EG) nr. 1107/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen en tot intrekking van de Richtlijnen nr. 79/117/EEG en 91/414/EEG van de Raad (PbEU 2009, L 309);

Besluit:

Artikel 1

Tijdelijke vrijstelling als bedoeld in artikel 38 van de Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden en artikel 53 van Verordening (EG) nr. 1107/2009 wordt verleend het gebruik van Exirel ter bescherming van de onbedekte teelt van blauwe bes tegen suzuki-fruitvlieg (Drosophila suzukii).

Artikel 2

Aan de vrijstelling bedoeld in artikel 1 zijn de in de bijlage bij dit besluit opgenomen voorschriften en beperkingen verbonden.

Artikel 3

Dit besluit treedt in werking op 1 juli 2025 en vervalt op 28 september 2025.

Artikel 4

Dit besluit wordt aangehaald als: Tijdelijke vrijstelling ter bescherming van de onbedekte teelt van blauwe bes tegen suzuki-fruitvlieg (Drosophila suzukii), 2025.

Dit besluit zal met de toelichting in de Staatscourant worden geplaatst.

De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, F.M. Wiersma

Bezwaar

Als u het niet eens bent met deze beslissing, kunt u binnen zes weken na dagtekening van dit besluit digitaal of schriftelijk een bezwaarschrift indienen.

Een digitaal bezwaarschrift kunt u indienen via "mijn.rvo.nl". Om in te loggen heeft u uw gebruikerscode en wachtwoord nodig, voor de ondertekening een TAN-code. Bij een digitaal bezwaarschrift stuurt u een kopie van dit besluit mee als pdf-bestand of u stuurt een kopie per post na.

Als u schriftelijk bezwaar wilt maken, stuurt u het ondertekende bezwaarschrift naar de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, afdeling Juridische Zaken, Postbus 40219, 8004 DE Zwolle. Bij een schriftelijk bezwaar stuurt u een kopie van dit besluit mee met uw bezwaarschrift.

Op mijn.rvo.nl/bezwaar vindt u meer belangrijke informatie over het digitaal en schriftelijk indienen van een bezwaarschrift.

Meer informatie

Heeft u nog vragen over uw bezwaarschrift, kijk dan op de website: mijn.rvo.nl. of bel: 088 042 42 42 (lokaal tarief).

BIJLAGE: WETTELIJK GEBRUIKSVOORSCHRIFT EXIREL (CYANTRANILIPROLE 100 G/L)

Wettelijk Gebruiksvoorschrift

Het middel is uitsluitend toegelaten als insectenbestrijdingsmiddel voor het professionele gebruik door middel van een gewasbehandeling in de volgende toepassingsgebieden (volgens Definitielijst toepassingsgebieden versie 2.2, Ctgb, juni 2019) onder de hierna vermelde toepassingsvoorwaarden

Toepassingsgebied	Te bestrijden organisme	Dosering (middel) per toepassing[1]	Maximale dosering (middel) per toepassing	Maximaal aantal toepassingen	Veiligheidstermijn in dagen
blauwe bes (onbedekt)	suzuki-fruitvlieg[2]	0,07% (70 ml/100 L water)	0,7 l/ha	1 per 2 jaar	3

1 Verlaging van de dosering is toegestaan, maar van het maximaal aantal toepassingen en de andere toepassingsvoorwaarden mag niet worden afgeweken.

2 Drosophila suzukii

Toepassingsvoorwaarden

Artikel 1: koop

• 1. De koop van dit middel is verboden tenzij de koper bij de koop een melding doet bij een distributeur die is geregistreerd bij Stichting Certificatie Distributie in Gewasbeschermingsmiddelen, Stichting CDG.

• 2. De koper toont bij de melding aan:

  • a) De hoeveelheid areaal van de betreffende teelt(en) waarvoor deze melding doet op basis van de meest actuele gegevens van de jaarlijkse Landbouwtelling en Gecombineerde opgave¹ ^, ².

  • b) Dat er gedurende één kalenderjaar voorafgaand aan het jaar waarin de toepassing gewenst is geen middelen op basis van cyantraniliprole zijn toegepast op het betreffende perceel door middel van een ondertekende eigenverklaring.

  • c) Dat deze kan voldoen aan de in dit Wettelijk Gebruiksvoorschrift (WG) gestelde eisen ten aanzien van driftreductie:

    • i. Met welke driftreducerende techniek, zoals gespecificeerd in de DRT lijst³, koper zelf zal voldoen aan de vereiste driftreductie (99% danwel 97,5%).

    • ii. De koper overlegt daartoe een SKL⁴ keuringsrapport niet ouder dan 3 jaar, waarbij de koper aangeeft of zoals de DRT-lijst voor de vereiste driftreductie voorschrijft aanvullend gebruik wordt gemaakt van ‘Suzuki-fruitvlieggaas’.

    • iii. In afwijking van het genoemde onder lid 2 sub c ii. wordt voor spuitapparatuur niet ouder dan 3 jaar een aanschafbewijs overlegd waaruit blijkt dat het spuittoestel voldoet aan de in dit WG gestelde eisen ten aanzien van driftreductie.

    • iv. In afwijking van het genoemde onder lid 2 sub c i. geeft de koper in het geval dat hij de bespuiting door een loonwerker laat uitvoeren aan welke loonwerker er zal voldoen aan de vereiste driftreductie.

  • d) Indien de teler gebruik maakt van een techniek uit de klasse DRT97,5 wordt een ondertekende eigenverklaring getoond waarin verklaard wordt dat de te behandelen percelen beschikken over een teeltvrije zone van tenminste 450cm.

Artikel 2: gebruik of voorhanden hebben

Het is verboden om dit middel voorhanden te hebben of te gebruiken in de teelt van blauwe bes zonder aan de eisen te voldoen genoemd onder artikel 1.

Artikel 3: verkoop

Het is verboden dit middel te verkopen voor gebruik in de teelt van blauwe bes aan een koper die niet aantoont dat hij voldoet aan de eisen genoemd onder artikel 1. Verkoop vindt plaats volgens het regime van gecontroleerde distributie van de Stichting CDG.

Artikel 4: toepassen

Draag beschermende handschoenen bij het mengen en laden van het middel.

Het middel uitsluitend toepassen met machinaal voortbewogen apparatuur.

Draag handschoenen bij werkzaamheden aan behandeld gewas in de teelt van blauwe bes.

Om het grondwater te beschermen mag dit middel in de teelt van blauwe bes op zijn vroegst in het 2e kalenderjaar na de laatste toepassing op hetzelfde perceel worden toegepast, waarbij in de tussenliggende periode geen andere middelen op basis van cyantraniliprole mogen worden toegepast.

Om het grondwater te beschermen mag dit middel niet worden gebruikt in grondwaterbeschermingsgebieden.

Om in het water levende organismen, bijen en overige niet tot de doelsoorten behorende geleedpotigen/ insecten te beschermen is toepassing uitsluitend toegestaan indien op het gehele perceel gebruik wordt gemaakt van:

• een techniek uit tenminste de klasse DRT97,5 in combinatie met een teeltvrije zone van tenminste 450 centimeter gemeten vanaf het midden van de laatste bomenrij/struikrij of de laatste boom of struik in de rij tot aan de perceelgrens/de insteek van de sloot, of

• een techniek uit tenminste de klasse DRT99.

Gevaarlijk voor bijen. Om de bijen en andere bestuivende insecten te beschermen mag u dit product niet gebruiken op in bloei staande gewassen. Gebruik dit product niet op plaatsen waar bijen actief naar voedsel zoeken. Gebruik dit product niet in de buurt van in bloei staand onkruid. Verwijder onkruid voordat het bloeit.

Let op: dit middel kan schadelijk zijn voor natuurlijke vijanden. Raadpleeg deskundigen (uw leverancier van natuurlijke vijanden, de producent van dit middel, uw adviseur) over het gebruik van dit middel in combinatie met het gebruik van natuurlijke vijanden.

Resistentiemanagement

Dit middel bevat de werkzame stof cyantraniliprole. Cyantraniliprole behoort tot de diamides. De IRAC code is 28. Bij dit product bestaat er kans op resistentieontwikkeling. In het kader van resistentiemanagement dient u de adviezen die gegeven worden in de voorlichtingsboodschappen, op te volgen.

TOELICHTING

1 Algemeen

Artikel 53 van Verordening (EG) nr. 1107/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen en tot intrekking van de Richtlijnen nr. 79/117/EEG en nr. 91/414/EEG van de Raad (PbEU 2009, L 309) (hierna: Verordening (EG) nr. 1107/2009) en artikel 38 van de Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Wgb) maken het mogelijk in bijzondere omstandigheden tijdelijke vrijstelling te verlenen van het verbod om een niet toegelaten gewasbeschermingsmiddel binnen Nederland te brengen, op de markt te brengen, voorhanden te hebben of te gebruiken.

Tijdelijke vrijstelling kan worden verleend als een maatregel nodig blijkt voor een gecontroleerd en beperkt gebruik ter beheersing van een noodsituatie die op geen enkele andere redelijke manier te bestrijden is.

2 Adviezen

2.1 Landbouwkundig advies

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft een landbouwkundig advies opgesteld bestaande uit (a) een onderbouwing van de noodsituatie op het gebied van gewasbescherming en (b) een advies over de naleefbaarheid en handhaafbaarheid van de door het Ctgb voorgeschreven risico reducerende maatregelen / restrictiezinnen.

2.1.1 Noodsituatie op het gebied van gewasbescherming

Gevaar

Suzuki-fruitvlieg komt verspreid over het hele land voor. De larven zitten tijdens de oogst in de vruchten, waardoor de houdbaarheid sterk afneemt. Bij een geringe aantasting van blauwe bes is de economische schade groot vanwege een nultolerantie bij de afnemers, wat inhoudt dat de hele partij onverkoopbaar is als enkele aangetaste vruchten in een partij aangetroffen worden.

De aantasting van blauwe bes door suzuki-fruitvlieg geeft met name in de late oogst vruchtuitval tijdens of na de oogst. Zonder het vrij te stellen middel loopt de schade door suzuki-fruitvlieg aan het einde van het seizoen in latere rassen zodanig op, dat partijen onverkoopbaar worden.

Alternatieven

Maatregelen

Hygiënische maatregelen, zoals geen fruit op de composthoop gooien, dragen bij aan de beheersing van suzuki-fruitvlieg. Alle rijpe en overrijpe vruchten verwijderen, waardoor deze geen besmettingsbron zijn, is niet uitvoerbaar. Bij blauwe bessen is het in de praktijk niet te voorkomen dat tijdens de oogst een deel van de bessen op de grond valt. Het verwijderen van deze bessen is niet uitvoerbaar.

Een open gewas, een kort gemaaide ondergrond en schone zwartstroken zorgen voor minder schaduw en vocht, waardoor de suzuki-fruitvlieg zich minder makkelijk kan vestigen. Ook het verwijderen van waardplanten zoals braam in de directe omgeving in o.a. singels, verminderen de mogelijkheden voor de suzuki-fruitvlieg voor verdere opbouw van de populatie.

Het moment van aantasting kan door innetten van percelen met insectengaas worden uitgesteld, waardoor de aantasting uiteindelijk lager uitkomt. Deze methode, die bij laagstam zoete kers wel gebruikt wordt, is bij blauwe bes minder snel economisch rendabel. In de teelt van blauwe bes ontbreekt een basisconstructie voor regenkappen waar insectengaas aan vastgemaakt kan worden. Het innetten is niet overal toegestaan op basis van ruimtelijke ordeningsregelingen.

Volgens de aanvrager is er in de teelt van blauwe bes geen meerwaarde van monitoring en waarschuwings- en adviessystemen, omdat suzuki-fruitvlieg algemeen voorkomt, zich zeer goed kan verplaatsen en altijd verschijnt als de vruchten gaan rijpen.

Praktijkproeven met parasitaire nematoden geven aan dat 50% doding mogelijk is. Dit is echter alleen effectief tegen de fruitvliegmaden op het moment dat al forse schade is ontstaan in het perceel.

Uit buitenlands onderzoek is gebleken dat met een uitheemse sluipwesp goede parasitering van suzuki-fruitvlieg mogelijk is. In 2025 wordt in Nederland gestart met de kweek, introductie en monitoring van deze sluipwesp. De verwachting is dat binnen enkele jaren een strategie beschikbaar is om deze sluipwesp in de praktijk in te zetten.

Toegelaten gewasbeschermingsmiddelen en goedgekeurde basisstoffen

In de onbedekte teelt van blauwe bes zijn middelen tegen insecten beschikbaar op basis van azadirachtin, Bacillus thuringiensis subsp. Aizawai, Bacillus thuringiensis subsp. Kurstaki, Beauveria bassiana ATCC74040, Beauveria bassiana stam GHA, deltamethrin, diammoniumfosfaat (basisstof), flonicamid, maltodextrine, Metarhizium anisopliae stam F52, paraffineoliën, spinosad, spirotetramat (opgebruiktermijn tot 30 oktober 2025) en vetzuren C8-C18 en C18 onverzadigd, kaliumzouten.

Middelen op basis van azadirachtin, Bacillus thuringiensis subsp. Aizawai, Bacillus thuringiensis subsp. Kurstaki, Beauveria bassiana ATCC74040, Beauveria bassiana stam GHA, diammoniumfosfaat, flonicamid, maltodextrine, Metarhizium anisopliae stam F52, paraffineoliën en vetzuren C8-C18 en C18 onverzadigd, kaliumzouten hebben geen tot onvoldoende werking tegen suzuki-fruitvlieg.

Een middel op basis van deltamethrin is toegelaten tegen rupsen en wantsen. Dit middel is beoordeeld conform artikel 51 EG 1107/2009. Er is voor deze toepassing geen werkzaamheids- en fytotoxiciteitonderzoek uitgevoerd. Dit middel heeft een nevenwerking tegen de volwassen suzuki-fruitvlieg. Dit middel mag twee keer per twaalf maanden worden ingezet, uitsluitend in de periode vanaf het begin van de ontwikkeling van de bloemknoppen (BBCH 50) tot het verschijnen van de eerste bloemknoppen (BBCH 57) en vanaf het einde van de bloei (BBCH 69) tot het begin van de rijping (BBCH 81) en is daarmee niet inzetbaar in de te beschermen periode van blauwe bes.

Een middel op basis van spinosad is toegelaten ter bestrijding van suzuki-fruitvlieg. Dit middel mag twee keer per 12 maanden worden ingezet.

Middelen op basis van spirotetramat (opgebruiktermijn tot 30 oktober 2025) hebben een systemische werking, waarbij het essentieel is dat deze op een groeiend gewas worden toegepast. Tijdens de rijpingsperiode is de groei van het gewas echter beperkt waardoor de werking van het middel in die fase onvoldoende is. Uit onderzoek is bekend dat dit middel een beperkte werking heeft tegen suzuki-fruitvlieg. Het werkt alleen tegen de larve in de vrucht.

De te beschermen periode voor blauwe bes duurt zes tot zeven weken, met twee toepassingen van het middel op basis van spinosad kan de suzuki-fruitvlieg niet afdoende beheerst worden.

Bijzondere omstandigheden

Vanaf 2008 heeft de suzuki-fruitvlieg zich in Zuid-Europa gevestigd, verspreid en veel schade veroorzaakt. Sinds omstreeks 2011 komt het insect ook in Nederland voor en heeft het zich sinds 2013 verspreid over het hele land.

Van 2016 t/m 2024 was een middel op basis van cyantraniliprole vrijgesteld ter bescherming van de onbedekte teelt van blauwe bes tegen suzuki-fruitvlieg.

Het middel op basis van cyantraniliprole is in 2020 toegelaten in België voor het professioneel gebruik in de onbedekte teelt van o.a. kers, pruim en druif en in de bedekte teelt van o.a. blauwe bes. In 2020 heeft de toelatinghouder een aanvraag tot wederzijdse erkenning ingediend. In november 2024 is de toelating in de onbedekte teelt van pitvruchten, kers, pruim en wijndruif gerealiseerd. De toelatinghouder dient in 2025 een NLKUG aanvraag in voor uitbreiding met de onbedekte teelt van blauwe bes. Van een ander middel op basis van cyantraniliprole is in 2024 een NLKUG aanvraag voor blauwe bes ingediend. Het is nog niet bekend wanneer de besluitvorming is afgerond en of een middel op basis van cyantraniliprole in de onbedekte teelt van blauwe bes in 2025 beschikbaar is.

Sinds 1 juli 2017 geldt voor nieuwe vrijstellingsaanvragen dat er binnen drie jaar perspectief moet zijn op een oplossing. Voor vrijstellingsaanvragen die voor deze datum zijn ingediend, geldt deze termijn vooralsnog niet. De NVWA constateert dat sinds 2015 het verkrijgen van een reguliere toelating in Nederland van een middel op basis van cyantraniliprole zicht gaf op concreet perspectief, maar dat er geen sprake meer is van een kortstondige overbrugging naar een reguliere oplossing. Vanuit het belang van de transitie naar een weerbaar teeltsysteem, zoals beschreven in de Toekomstvisie gewasbescherming 2030, is het gewenst dat de aanvrager op korte termijn inzet op alternatieven.

In reactie hierop geeft de aanvrager aan dat de inzet op alternatieven gaande is. Snel na de introductie van suzuki-fruitvlieg in Nederland is een groot onderzoeksproject gestart, gericht op dit insect. In 2024 is hierop een vervolgproject gestart. Kennis die ontwikkeld is in dit project en andere projecten wordt inmiddels toegepast.

In 2021 is in Groot Brittannië in een perceel aardbeien een proef uitgevoerd met het inzetten van steriele mannetjes van de suzuki-fruitvlieg. De resultaten waren goed. Het bedrijf heeft gepland om vanaf 2025 ook in andere Europese landen met pilots te starten. Het is nog niet duidelijk of deze pilots ook in Nederland in 2025 van start gaan.

De aanvrager geeft aan dat internationaal in het afgelopen jaar de meeste ontwikkeling is geweest in de doorontwikkeling van de bait spray werkwijze. Bij bait sprays wordt voedsel voor de volwassen vliegen gemengd met een kleine hoeveelheid insecticide in grove druppels op het gewas gespoten. De vliegen voeden zich op de druppels en nemen zo het insecticide op, waardoor met minder middel hetzelfde of een beter resultaat wordt behaald. In Nederland is in 2024 een vervolgproject gericht op de beheersing van suzuki-fruitvlieg opgezet, waarbij de doorontwikkeling van bait spray een belangrijk onderdeel is.

Conclusie

• Een landbouwtechnisch doelmatige onbedekte teelt van blauwe bes in Nederland wordt bedreigd door onvoldoende mogelijkheden tot beheersing van suzuki-fruitvlieg;

• Een landbouwtechnisch doelmatige onbedekte teelt van blauwe bes is met het beschikbare pakket aan maatregelen en middelen niet mogelijk;

• De toelatinghouder en de sector leveren inspanningen om te komen tot een oplossing. Er is perspectief voor de toelating van een middel op basis van cyantraniliprole in de onbedekte teelt van blauwe bes.

De tijdelijke vrijstelling van Exirel voor het beheersen van suzuki-fruitvlieg in de onbedekte teelt van blauwe bes voldoet aan de criteria voor een noodsituatie op het gebied van gewasbescherming.

2.1.2 Naleefbaarheid en handhaafbaarheid van de toepassingsvoorwaarden

De naleefbaarheid van de voorgestelde toepassingsvoorwaarden in de praktijk wordt getoetst aan de technische naleefbaarheid, de naleefcijfers (toezicht) en de ingeschatte motivatie voor naleving.

De technische naleefbaarheid richt zich op de beschikbaarheid van de juiste apparatuur, het praktisch kunnen voldoen aan aanvullende voorwaarden zoals teeltvrije zones en insectengaas en de mogelijkheid om toepassingsvoorwaarden op de juiste wijze toe te kunnen toepassen.

Het aantal telers dat beschikt over de juiste appratuur ligt rond de 55 60%. De aanvrager schat in dat in totaal op 70% van het areaal blauwe bes voldaan kan worden aan de toepassingsvoorwaarden, een deel daarvan door het gebruik van machines van een collega. Deze inschatting van de aanvrager acht de NVWA een overschatting gezien de gestelde toepassingsvoorwaarden aan de vrijstelling.

De NVWA voert bedrijfsinspecties en toepassingsinspecties uit. Bij bedrijfsinspecties wordt een fysieke en administratieve controle uitgevoerd en wordt een gewasmonster genomen. Toepassingsinspecties worden tijdens het toepassen van gewasbeschermingsmiddelen uitgevoerd (heterdaad in het veld).

In 2023 zijn 49 bedrijfsinspecties in de fruitteelt uitgevoerd met het doel de naleving van de toepassingsvoorschriften van vrijstellingen te controleren. Van de 49 bedrijven gebruikten 24 een vrijstelling. Van de bedrijven die een vrijstelling gebruikten hield 75% zich aan de voorwaarden.

In 2024 zijn 20 bedrijfsinspecties blauwe bes uitgevoerd op de naleving van toepassingsvoorschriften van vrijstellingen. Van 20 bedrijven gebruikten zes het vrijgestelde middel. Van de zes bedrijven die een vrijstelling gebruikten hielden twee zich aan de voorwaarden.

De naleving van de fruitteelt bij de toepassingsinspecties was in 2022 74%, in 2023 62% en in 2024 was dit 47%.

Of een teler de voorgeschreven voorwaarden zal naleven, is naar verwachting afhankelijk van de mate waarin een ziekte, plaag of onkruid beheerst kan worden en de economische schade die het mogelijk tot gevolg heeft. Er zijn diverse aspecten die het gedrag van de teler beïnvloeden, zoals de verwachte omvang van de economische schade, ‘gemak’, werkzaamheid of kosten. Om deze redenen zal een deel van de telers die niet aan de toepassingsvoorwaarden kan voldoen toch het middel inzetten.

De aanvrager geeft aan dat telers gebruik maken van loonwerkers of van de machine van een collega. Echter, uit de bevindingen van de NVWA over de laatste jaren is dat verantwoording gebruik apparatuur van derden fraudegevoelig is.

De teler zal afhankelijk van de plaagdruk in zijn perceel besluiten Exirel in te zetten om schade en oogstderving te voorkomen. Gezien de grote oogstderving bij aantasting is het aannemelijk dat de teler Exirel zal inzetten ondanks dat die niet aan de toepassingsvoorwaarden kan voldoen.

De NVWA schat in dat de naleefbaarheid van de voorgestelde toepassingsvoorwaarden door de teler laag is.

De mogelijkheden voor het uitoefenen van toezicht op de voorschriften bestaan uit bedrijfscontrole (administratief en fysiek achteraf), toepassingscontrole (heterdaad), monstername en/of toezicht op gecontroleerde distributie.

Het gebruik van Exirel is via monstername van het gewas en analyse in een lab vast te stellen. De aanwezigheid/beschikbaarheid van de vereiste spuittechniek bij een teler is vast te stellen, dit kan bij inzet door loonwerker of gebruik machine andere teler enkel via factuur. Echter het op de juiste wijze gebruiken daarvan is alleen bij heterdaad vast te stellen. De mogelijkheid om aan de vereiste teelvrije zone te voldoen kan bij inspectie van het perceel worden vastgesteld.

De NVWA schat in dat de mogelijkheid voor het uitoefenen van toezicht (handhaafbaarheid) matig is.

De NVWA concludeert dat de naleefbaarheid en handhaafbaarheid van de toepassingsvoorwaarden slecht is. Het niet naleven van wet- en regelgeving leidt tot risico’s voor mens, dier en milieu.

Advies NVWA

Op basis van de beoordeling van de noodsituatie op het gebied van gewasbescherming en de beoordeling van de naleefbaarheid en handhaafbaarheid van de voorgeschreven risico reducerende maatregelen/restricties adviseert de NVWA dringend een vrijstelling van het gewasbeschermingsmiddel Exirel in de onbedekte teelt van blauwe bes niet te verlenen.

2.3 Risicobeoordeling

Het Ctgb heeft de risico’s ten aanzien van de aspecten humane toxiciteit, residuen, gedrag in het milieu en ecotoxiciteit beoordeeld. Gezien het risico adviseert het Ctgb een vrijstelling van het gewasbeschermingsmiddel Exirel in de onbedekte teelt van blauwe bes te verlenen met in achtneming van onderstaande risico reducerende maatregelen/ restrictiezinnen.

Humane toxiciteit

Voldoet aan de eisen met inachtneming van de volgende risicoreducerende maatregelen / restrictiezinnen:

Draag beschermende handschoenen bij het mengen en laden van het middel.

Bij op- en zijwaartse veldbespuitingen in de teelt van en blauwe bes uitsluitend gebruik maken van machinaal voortbewogen apparatuur.

Draag handschoenen bij werkzaamheden aan behandeld gewas in de teelt van blauwe bes.

Volksgezondheid

Voldoet aan de eisen.

Gedrag in het milieu

Voldoet aan de eisen met inachtneming van de volgende risicoreducerende maatregelen / restrictiezinnen:

Om het grondwater te beschermen mag dit middel in de teelt van blauwe bes op zijn vroegst in het 2e kalenderjaar na de laatste toepassing op hetzelfde perceel worden toegepast, waarbij in de tussenliggende periode geen andere middelen op basis van cyantraniliprole mogen worden toegepast

Om het grondwater te beschermen mag dit middel niet worden gebruikt in grondwaterbeschermingsgebieden

Ecotoxiciteit

Voldoet aan de eisen met inachtneming van de volgende risicoreducerende maatregelen / restrictiezinnen:

Het middel uitsluitend toepassen met machinaal voortbewogen apparatuur.

Gevaarlijk voor bijen. Om de bijen en andere bestuivende insecten te beschermen mag u dit product niet gebruiken op in bloei staande gewassen. Gebruik dit product niet op plaatsen waar bijen actief naar voedsel zoeken. Gebruik dit product niet in de buurt van in bloei staand onkruid. Verwijder onkruid voordat het bloeit.

Om in het water levende organismen, bijen en overige niet tot de doelsoorten behorende geleedpotigen/ insecten te beschermen is toepassing van het middel in de teelt van blauwe bes uitsluitend toegestaan indien op het gehele perceel gebruik wordt gemaakt van:

• een techniek uit tenminste de klasse DRT97,5 in combinatie met een teeltvrije zone van tenminste 450 centimeter gemeten vanaf het midden van de laatste bomenrij/struikrij of de laatste boom of struik in de rij tot aan de perceelgrens of insteek van de sloot, of

• een techniek uit tenminste de klasse DRT99.

Let op: dit middel kan schadelijk zijn voor natuurlijke vijanden. Raadpleeg deskundigen (uw leverancier van natuurlijke vijanden, de producent van dit middel, uw adviseur) over het gebruik van dit middel in combinatie met het gebruik van natuurlijke vijanden.

3 Overwegingen

Ik constateer dat de vrijstelling al vele jaren eerder is verleend, waardoor in feite niet kan worden gesproken over een onvoorziene noodsituatie. Ik constateer dat de gebruiksvoorschriften die worden gesteld in het verleden door (een aantal van) de telers van blauwe bes niet goed zijn nageleefd. Ik constateer echter ook dat er op dit moment onvoldoende alternatieven zijn voor de bestrijding van de suzuki-fruitvlieg in de teelt van blauwe bes.

Omdat ik veel belang hecht aan goede naleving van de voorschriften, maar ook niet blind wil zijn voor de belangen van de telers bekijk ik de mogelijkheden om beperkingen op te leggen aan bedrijven waar eerder (herhaalde) niet-naleving van gebruiksvoorschriften en/of voorwaarden is geconstateerd. Omdat dit niet lukt voor de huidige vrijstellingsaanvraag stel ik dit middel nu nog een keer generiek vrij in de teelt van blauwe bes.

In het Wettelijk Gebruiksvoorschrift (zie bijlage bij dit besluit) zijn de risico reducerende maatregelen overgenomen die door het Ctgb zijn voorgesteld.

Vrijstelling voor de toepassing van Exirel in de onbedekte teelt van blauwe bes werd eerder verleend:

• 1 juni 2016, Staatscourant 10 juni 2016 nr. 29883;

• 30 juni 2017 Staatscourant 4 juli 2017 nr. 38363;

• 15 mei 2018 Staatscourant 24 mei 2018 nr. 28358;

• 27 april 2019 Staatscourant 7 mei 2019 nr. 25246;

• 7 mei 2020 Staatscourant 13 mei 2020 nr. 26089;

• 26 april 2021 Staatscourant 4 mei 2021, nr. 22297;

• 3 juni 2022, Staatscourant 7 juni 2022, nr. 15365;

• 8 juni 2023, Staatscourant 9 juni 2023, nr. 16659-n1;

• 11 juni 2024, Staatscourant 19 juni 2024, nr. 19651.

4 Besluit

In afwijking van het advies van de NVWA en het advies van het Ctgb overnemend, heb ik in overeenstemming met de Minister van Infrastructuur en Waterstaat, besloten om op grond van artikel 38 van de Wgb tijdelijke vrijstelling te verlenen voor het gebruik van het gewasbeschermingsmiddel Exirel ter bescherming van de onbedekte teelt van blauwe bes tegen suzuki-fruitvlieg.

Dit besluit treedt in werking op 1 juli 2025 en vervalt op 28 september 2025.

De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, F.M. Wiersma

---

1 www.rvo.nl/onderwerpen/gecombineerde-opgave

2 zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2024-5331.html

3 Vaststellen driftreductie spuittechnieken | Informatiepunt Leefomgeving (iplo.nl)

4 Stichting Kwaliteitseisen Landbouwtechniek