Aanwijzing van de Minister voor Medische Zorg van 25 juni 2020, kenmerk 1662538-203164-PZo, op grond van artikel 7 van de Wet marktordening gezondheidszorg, inzake aanvulling beschikbaarheidbijdrage in verband met perfusie bij orgaanuitname

De Minister voor Medische Zorg

Gelet op artikel 7 van de Wet marktordening gezondheidszorg;

Gelet op de Aanwijzing post mortem orgaanuitname bij donoren 2018;

Na op 11 mei 2020 schriftelijk mededeling te hebben gedaan aan de Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal (Kamerstukken II 2019/20, 28 140, nr. 11) als bedoeld in artikel 8 van de Wet marktordening gezondheidszorg;

Gezien de antwoorden van 9 juni 2020 op de vragen van het Kamerlid Dijkstra (D66) over de voorgenomen aanwijzing omtrent de beschikbaarheidbijdrage voor postmortale orgaanuitname bij donoren (2020Z09653);

Besluit:

Artikel 1 Definities

In deze aanwijzing wordt verstaan onder:

– beschikbaar:

tijdig aanwezig zijn op de locatie waar de uitname van organen door het uitnameteam plaats moet vinden zodat de organen na uitname voor transplantatiedoeleinden kunnen worden gebruikt;

– beschikbaarheidbijdrage:

bijdrage als bedoeld in artikel 56a van de wet;

– Besluit:

Besluit beschikbaarheidbijdrage Wmg;

– Bijlage:

bijlage behorende bij de artikelen 2 en 4 van het Besluit;

– minister:

minister voor Medische Zorg;

– verstrekken:

verlenen en vaststellen;

– wet:

Wet marktordening gezondheidszorg;

– zelfstandig uitnameteam:

speciaal team als bedoeld in onder deel B, onder 3, sub a, van de Bijlage;

– zorgautoriteit:

Nederlandse Zorgautoriteit, genoemd in artikel 3 van de wet.

Artikel 2 opdrachtverlening

De zorgautoriteit stelt ter uitvoering van deze aanwijzing regels of beleidsregels vast. Deze treden in werking met ingang van 2021.

Artikel 3 reikwijdte

Deze aanwijzing is van toepassing op het verstrekken van een beschikbaarheidbijdrage voor de inzet van zelfstandig uitnameteams ten behoeve van post mortem orgaanuitname bij donoren als bedoeld in onderdeel B, onder 3, sub a, van de Bijlage.

Artikel 4 aanvullingen beschikbaarheidbijdrage

  • 1. Tot de kosten voor personeel bedoeld in artikel 4 van de Aanwijzing post mortem orgaanuitname bij donoren 2018 behoren mede de kosten voor een medewerker ten behoeve van de perfusie van organen die met ingang van 2021 behoort tot het zelfstandig uitnameteam dat 7 x 24 uur beschikbaar is. Bij brief van de minister aan de zorgautoriteit kunnen eisen gesteld worden aan het opleidingsniveau van de medewerker waarvan de kosten worden vergoed door middel van een beschikbaarheidbijdrage.

  • 2. Tot de kosten voor materialen bedoeld in artikel 4 van de Aanwijzing post mortem orgaanuitname bij donoren 2018 behoren mede de kosten voor materialen die nodig zijn voor perfusie.

Artikel 5

Deze aanwijzing wordt aangehaald als: Aanwijzing beschikbaarheidbijdrage perfusie bij orgaanuitname.

Van deze aanwijzing wordt mededeling gedaan door plaatsing met de toelichting in de Staatscourant.

De Minister voor Medische Zorg, M.J. van Rijn

TOELICHTING

Inleiding

Deze aanwijzing strekt ertoe dat door de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) met ingang 2021 de kosten van een medewerker voor de perfusie van organen die behoort tot een zelfstandig uitnameteam ten behoeve van post mortem orgaanuitname bij donoren meeneemt bij de verlening en vaststelling van de beschikbaarheidbijdrage voor dat team. Ook de kosten van materialen die nodig zijn voor de perfusie worden daarbij meegenomen. Deze aanwijzing sluit aan op de Aanwijzing post mortem orgaanuitname bij donoren 2018 1.

Aanleiding

De uitname van organen bij een geschikte donor vindt plaats op een OK in het ziekenhuis waar de donor komt te overlijden. Dat betekent dat alleen als een potentiële donor in een ziekenhuis overlijdt, hij ook daadwerkelijk organen kan doneren. Het proces van uitname en transport van organen vanuit het donatieziekenhuis naar het transplantatiecentrum waar de ontvangende patiënt de transplantatie zal ondergaan, moet zo snel en efficiënt mogelijk verlopen. Alles wordt eraan gedaan om de conditie van de organen zo goed mogelijk te krijgen en te houden, zodat de transplantatie goed kan verlopen en het orgaan na de operatie zo lang en zo goed mogelijk functioneert.

Dankzij nieuwe technieken op het gebied van perfusie is het mogelijk organen beter te bewaren voor, tijdens en na uitname en tijdens het vervoer van donorziekenhuis naar transplantatieziekenhuis. De afgelopen jaren is hier veel ervaring mee opgedaan en heeft onderzoek afdoende aangetoond dat perfusie leidt tot verbetering van de kwaliteit van transplantatiezorg. Vanaf 2016 is machinale preservatie standaard bij nieren.

Uitname van een of meerdere organen is een complexe procedure waarbij alle stappen tijdens de operatie efficiënt moeten verlopen en goed op elkaar afgestemd zijn. Deze werkzaamheden worden verricht door speciale teams die 7 x 24 uur beschikbaar zijn en zorgen dat de solide organen worden uitgenomen.

Het aansluiten van een nier op een perfusiemachine gebeurt door de chirurg uit dat team. De bediening van de machine wordt gedaan door een speciaal opgeleide perfusie medewerker. Deze taak kan niet door een ander persoon uit het uitnameteam worden uitgevoerd omdat alle andere leden van het uitnameteam een eigen taak hebben om het proces zo goed mogelijk te laten verlopen.

Aanvulling beschikbaarheidbijdrage

Deze aanwijzing sluit aan op de Aanwijzing post mortem orgaanuitname bij donoren 2018. Die aanwijzing strekte ertoe dat door de NZa met inachtneming van de nieuwe geografische indeling van orgaanuitname in Nederland en aanpassing in de wijze van bekostigen, een beschikbaarheidbijdrage kan worden verstrekt voor de inzet van zelfstandige uitnameteams ten behoeve van post mortem orgaanuitname bij donoren. Alleen in aanmerking voor een beschikbaarheidbijdrage komen ziekenhuizen waarmee het orgaancentrum (NTS; Nederlandse Transplantatie Stichting) een overeenkomst heeft gesloten om een zelfstandig uitnameteam 7 x 24 uur beschikbaar te hebben. Alleen die ziekenhuizen kunnen voor het verkrijgen van een beschikbaarheidbijdrage een aanvraag indienen bij de NZa. De bijdrage wordt beperkt tot de kosten van personeel en kosten van materialen. Niet in de beschikbaarheidbijdrage zijn opgenomen de kosten van vervoer voor het team en de uitgenomen organen. De vergoeding van die vervoerkosten vindt plaats in het kader van overeenkomsten die de NTS met vervoerders sluit.

De beschikbaarheidbijdrage voor wat betreft de kosten voor personeel wordt thans verstrekt voor een team dat bestaat uit twee chirurgen, waarvan een gecertificeerd uitnamechirurg, een anesthesioloog, een anesthesiemedewerker en twee OK-assistenten. Daarnaast betreft het bij ieder van de locaties de kosten van een OK-transplantatiecoördinator.

Met deze aanwijzing wordt de vergoeding van de kosten van de perfusiemedewerker aan de beschikbaarheidbijdrage toegevoegd. Het opleidingsniveau van de perfusiemedewerker moet aansluiten op zijn werkzaamheden. Vooreerst concentreren de werkzaamheden zich op perfusie van nieren. Daarvoor is geen opleiding nodig op het niveau van klinisch perfusionist, waarvoor het College zorgopleidingen opleidingseisen heeft vastgesteld. Er kan worden volstaan met een perfusiemedewerker die binnen een umc wordt opgeleid en een externe training van de fabrikant heeft gevolgd. De medewerker handelt onder de verantwoordelijkheid van de gecertificeerde uitnamechirurg die ook deel uitmaakt van dat team. De onderhavige aanwijzing schept de mogelijkheid het opleidingsniveau en daarmee ook de kosten die door de NZa kunnen worden betrokken bij de berekening van de beschikbaarheidbijdrage bij brief te wijzigen als verdere ontwikkelingen en kwaliteit van zorg dat vergen.

Met deze aanwijzing wordt de vergoeding van de kosten van materialen die nodig zijn voor de perfusie ook in de beschikbaarheidbijdrage opgenomen. De omschrijving van die materialen wordt op de materiaallijst geplaatst bedoeld in artikel 4, derde lid, van de Aanwijzing post mortem orgaanuitname bij donoren 2018.

Financiering

De afgelopen vier jaar hebben verzekeraars de kosten van deze vorm van nierperfusie gefinancierd via een projectsubsidie als onderdeel van de orgaanbegroting van de Nederlandse Transplantatie Stichting. Jaarlijks gaat het om € 1,2 miljoen, waarvan € 996.000 variabele kosten (materiaalkosten, personeelskosten voor de perfusiemedewerker, variabele vervoerskosten van de apparaten) en € 204.000 vaste kosten (apparatuur).

Voor een structurele financiering is opname van de perfusiekosten in de bestaande beschikbaarheidbijdrage voor de zelfstandig uitnameteams (ZUT’s) noodzakelijk. De perfusiemedewerker is met ingang van 2021 onderdeel van het zelfstandig uitnameteam. De drie ZUT’s ontvangen voor hun werkzaamheden een beschikbaarheidbijdrage van jaarlijks in totaal € 14,5 miljoen. De kosten van de perfusie worden hieraan toegevoegd, voor zover die betrekking hebben op de materiaalkosten van de machines en personeelskosten van de perfusiemedewerker. Aan de beschrijving van de samenstelling van het team wordt de perfusiemedewerker toegevoegd. De materiaallijst zal worden aangevuld met de materialen die nodig zijn voor de perfusie.

De vervoerskosten (€ 146.000) vallen buiten de beschikbaarheidbijdrage en lopen via de orgaanbegroting onder de post transportkosten.

Tijdpad

De verandering gaat in per 1 januari 2021. In 2021 kan het bedrag van de projectsubsidie leidraad voor de NZa zijn voor de aanvulling van de beschikbaarheidbijdrage. In de loop van 2021 zal de NZa dan een kostenonderzoek kunnen doen zodat op basis daarvan in 2022 de kosten integraal meegenomen kunnen worden.

De Minister voor Medische Zorg, M.J. van Rijn

Naar boven