Start van deze pagina
Skip navigatie, ga direct naar de Inhoud

Overheid.nl - de wegwijzer naar informatie en diensten van alle overheden.

De wegwijzer naar informatie en diensten van alle overheden

Tekstgrootte
+


Jaargang 2017
Nr. 69337

Gepubliceerd op 14 december 2017 09:00



Regeling van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat en de Minister van Economische Zaken en Klimaat, van 12 december 2017, nr. IENM/BSK-2017/254737, tot wijziging van bijlage 10 van de Activiteitenregeling milieubeheer (invoering derde lichting erkende maatregellijsten energiebesparing en invoering energieregistratie- en bewakingsysteem)

De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat en de Minister van Economische Zaken en Klimaat,

Gelet op artikel 1.7, eerste lid, onderdeel a, van het Activiteitenbesluit milieubeheer;

BESLUITEN:

ARTIKEL I

Bijlage 10 bij de Activiteitenregeling milieubeheer wordt als volgt gewijzigd:

A

Het opschrift komt te luiden:

Bijlage 10 behorende bij artikel 2.16 van de Activiteitenregeling milieubeheer

B

De tekst onder het kopje ‘Overzicht erkende maatregelen energiebesparing per bedrijfstak’ wordt als volgt gewijzigd:

1. In de tweede alinea vervalt: De nu aangewezen erkende maatregelen zijn bruikbaar voor twaalf bedrijfstakken.

2. Aan de numerieke opsomming worden onder vervanging van de punt aan het slot van onderdeel 12 door een puntkomma zeven onderdelen toegevoegd, luidende:

  • 13. drukkerijen, papier en karton;

  • 14. bouwmaterialen;

  • 15. verf en drukinkt;

  • 16. tankstations en autowasinrichtingen;

  • 17. meubels en hout;

  • 18. bedrijfshallen;

  • 19. detailhandel.

3. In de derde alinea wordt aan de opsomming van maatregelen onder vervanging van de punt aan het slot van het onderdeel ‘processen (zoals gieten of harden)’ een onderdeel toegevoegd, luidende:

  • energieregistratie- en bewakingssysteem (EBS).

C

Paragraaf 3. Gezondheidszorg- en welzijnszorginstellingen wordt als volgt gewijzigd:

In tabel 3 wordt na de regel beginnend met ‘Zwembassin’ een regel ingevoegd, luidende:

Energieregistratie- en bewakingsysteem (EBS)

57

2. Aan het slot wordt een tabel toegevoegd, luidende:

Type maatregel

Energieregistratie- en bewakingssysteem (EBS)

Nummer maatregel

57

Omschrijving maatregel

Borgen van de optimale energiezuinige in- en afstellingen van gebouw gebonden erkende maatregelen voor energiebesparing bij klimaatinstallaties voor ruimteverwarming, -koeling en -ventilatie door het automatisch registeren, analyseren van energieverbruik (zoals het aardgas- en elektriciteitsverbruik) en/of aansturing door een EBS. EBS heeft een rapportagefunctie met overzicht van energieverbruik per dag, week en jaar per kalenderjaar.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Slimme meter toepassen

b) EBS toepassen

c en d) EBS toepassen

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Een EBS ontbreekt waardoor geen analyse en handmatige sturing mogelijk is voor het verminderen van de bedrijfstijd van de klimaatinstallaties en realiseren van zo laag mogelijke binnentemperatuur buiten werktijden.

b) Een EBS ontbreekt waardoor geen analyse en handmatige sturing mogelijk is voor het verminderen van de bedrijfstijd van de klimaatinstallaties, realiseren van een zo laag mogelijke binnentemperatuur buiten werktijden, en stoken op zo laag mogelijk temperatuur door de verwarmingsbron.

c en d) Gebouwbeheersysteem (GBS) is aanwezig zonder een EBS waardoor geen automatische analyse van en automatische sturing door het GBS systeem mogelijk is voor het verminderen van de bedrijfstijd van de klimaatinstallaties, realiseren van zo laag mogelijke binnentemperatuur buiten werktijden, stoken op zo laag mogelijk temperatuur door de verwarmingsbron en voorkomen gelijktijdig koelen en verwarmen door klimaatinstallaties.

Technische randvoorwaarden

a) N.v.t.

b) N.v.t.

c en d) N.v.t.

Economische randvoorwaarden

a) Aardgasverbruik is meer dan 25.000 m3per jaar

b) Aardgasverbruik is meer dan 75.000 m3 per jaar

c) Aardgasverbruik is meer dan 140.000 m3 en gelijk aan of minder dan 170.000m3

d) Aardgasverbruik is meer dan 170.000 m3 per jaar en een bruto vloeroppervlakte van meer dan 10.000m2

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

n.v.t.

Bijzondere omstandigheden

n.v.t.

D

Paragraaf 4. Kantoren wordt als volgt gewijzigd:

1. In tabel 4 wordt na de regel beginnend met ‘Faciliteiten’ een regel ingevoegd, luidende:

Energieregistratie- en bewakingsysteem (EBS)

39

2. Aan het slot wordt een tabel toegevoegd, luidende:

Type maatregel

Energieregistratie- en bewakingssysteem (EBS)

Nummer maatregel

39

Omschrijving maatregel

Borgen van de optimale energiezuinige in- en afstellingen van gebouw gebonden erkende maatregelen voor energiebesparing bij klimaatinstallaties voor ruimteverwarming, -koeling en -ventilatie door het automatisch registeren, analyseren van energieverbruik (zoals het aardgas- en elektriciteitsverbruik) en/of aansturing door een EBS. EBS heeft een rapportagefunctie met overzicht van energieverbruik per dag, week en jaar per kalenderjaar.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Slimme meter toepassen

b) EBS toepassen

c en d) EBS toepassen

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Een EBS ontbreekt waardoor geen analyse en handmatige sturing mogelijk is voor het verminderen van de bedrijfstijd van de klimaatinstallaties en realiseren van zo laag mogelijke binnentemperatuur buiten werktijden.

b) Een EBS ontbreekt waardoor geen analyse en handmatige sturing mogelijk is voor het verminderen van de bedrijfstijd van de klimaatinstallaties, realiseren van een zo laag mogelijke binnentemperatuur buiten werktijden, en stoken op zo laag mogelijk temperatuur door de verwarmingsbron.

c en d) Gebouwbeheersysteem (GBS) is aanwezig zonder een EBS waardoor geen automatische analyse van en automatische sturing door het GBS systeem mogelijk is voor het verminderen van de bedrijfstijd van de klimaatinstallaties, realiseren van zo laag mogelijke binnentemperatuur buiten werktijden, stoken op zo laag mogelijk temperatuur door de verwarmingsbron en voorkomen gelijktijdig koelen en verwarmen door klimaatinstallaties.

Technische randvoorwaarden

a) N.v.t.

b) N.v.t.

c) en d) N.v.t.

Economische randvoorwaarden

a) Aardgasverbruik is meer dan 25.000 m3per jaar

b)) Aardgasverbruik is meer dan 75.000 m3 per jaar

c) Aardgasverbruik is meer dan 140.000 m3 en gelijk aan of minder dan 170.000m3

d) Aardgasverbruik is meer dan 170.000 m3 per jaar eneen bruto vloeroppervlakte van meer dan 10.000m2

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

n.v.t.

Bijzondere omstandigheden

n.v.t.

E

Paragraaf 5. Onderwijsinstellingen wordt als volgt gewijzigd:

1. In tabel 5 wordt na de regel beginnend met ‘Informatie- en communicatietechnologie’ een regel ingevoegd, luidende:

Energieregistratie- en bewakingsysteem (EBS)

45

2. Aan het slot wordt een tabel toegevoegd, luidende:

Type maatregel

Energieregistratie- en bewakingssysteem (EBS)

Nummer maatregel

45

Omschrijving maatregel

Borgen van de optimale energiezuinige in- en afstellingen van gebouw gebonden erkende maatregelen voor energiebesparing bij klimaatinstallaties voor ruimteverwarming, -koeling en -ventilatie door het automatisch registeren, analyseren van energieverbruik (zoals het aardgas- en elektriciteitsverbruik) en/of aansturing door een EBS. EBS heeft een rapportagefunctie met overzicht van energieverbruik per dag, week en jaar per kalenderjaar.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Slimme meter toepassen

b) EBS toepassen

c en d) EBS toepassen

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Een EBS ontbreekt waardoor geen analyse en handmatige sturing mogelijk is voor het verminderen van de bedrijfstijd van de klimaatinstallaties en realiseren van zo laag mogelijke binnentemperatuur buiten werktijden.

b) Een EBS ontbreekt waardoor geen analyse en handmatige sturing mogelijk is voor het verminderen van de bedrijfstijd van de klimaatinstallaties, realiseren van een zo laag mogelijke binnentemperatuur buiten werktijden, en stoken op zo laag mogelijk temperatuur door de verwarmingsbron.

c en d) Gebouwbeheersysteem (GBS) is aanwezig zonder een EBS waardoor geen automatische analyse van en automatische sturing door het GBS systeem mogelijk is voor het verminderen van de bedrijfstijd van de klimaatinstallaties, realiseren van zo laag mogelijke binnentemperatuur buiten werktijden, stoken op zo laag mogelijk temperatuur door de verwarmingsbron en voorkomen gelijktijdig koelen en verwarmen door klimaatinstallaties.

Technische randvoorwaarden

a) N.v.t.

b) N.v.t.

c en d) N.v.t.

Economische randvoorwaarden

a) Aardgasverbruik is meer dan 25.000 m3per jaar

b) Aardgasverbruik is meer dan 75.000 m3 per jaar

c) Aardgasverbruik is meer dan 140.000 m3 en gelijk aan of minder dan 170.000m3

d) Aardgasverbruik is meer dan 170.000 m3 per jaar oen een bruto vloeroppervlakte van meer dan 10.000m2

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

n.v.t.

Bijzondere omstandigheden

n.v.t.

F

Paragraaf 11. Sport en recreatie wordt als volgt gewijzigd:

1. In tabel 11 wordt na de regel beginnend met ‘Warmtapwatervoorziening, niet zijnde stookinstallaties’ een regel ingevoegd, luidende:

Energieregistratie- en bewakingsysteem (EBS)

46

2. Aan het slot wordt een tabel toegevoegd, luidende:

Type maatregel

Energieregistratie- en bewakingssysteem

Nummer maatregel

46

Omschrijving maatregel

Borgen van de optimale energiezuinige in- en afstellingen van gebouw gebonden erkende maatregelen voor energiebesparing bij klimaatinstallaties voor ruimteverwarming, -koeling en -ventilatie door het automatisch registeren, analyseren van energieverbruik (zoals het aardgas- en elektriciteitsverbruik) en/of aansturing door een EBS. EBS heeft een rapportagefunctie met overzicht van energieverbruik per dag, week en jaar per kalenderjaar.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Slimme meter toepassen

b) EBS toepassen

c en d) EBS toepassen

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Een EBS ontbreekt waardoor geen analyse en handmatige sturing mogelijk is voor het verminderen van de bedrijfstijd van de klimaatinstallaties en realiseren van zo laag mogelijke binnentemperatuur buiten werktijden.

b) Een EBS ontbreekt waardoor geen analyse en handmatige sturing mogelijk is voor het verminderen van de bedrijfstijd van de klimaatinstallaties, realiseren van een zo laag mogelijke binnentemperatuur buiten werktijden, en stoken op zo laag mogelijk temperatuur door de verwarmingsbron.

c en d) Gebouwbeheersysteem (GBS) is aanwezig zonder een EBS waardoor geen automatische analyse van en automatische sturing door het GBS systeem mogelijk is voor het verminderen van de bedrijfstijd van de klimaatinstallaties, realiseren van zo laag mogelijke binnentemperatuur buiten werktijden, stoken op zo laag mogelijk temperatuur door de verwarmingsbron en voorkomen gelijktijdig koelen en verwarmen door klimaatinstallaties.

Technische randvoorwaarden

a) N.v.t.

b) N.v.t.

c en d) N.v.t.

Economische randvoorwaarden

a) Aardgasverbruik is meer dan 25.000 m3per jaar

b) Aardgasverbruik is meer dan 75.000 m3 per jaar

c) Aardgasverbruik is meer dan 140.000 m3 en gelijk aan of minder dan 170.000m3

d) Aardgasverbruik is meer dan 170.000 m3 per jaar en een bruto vloeroppervlakte van meer dan 10.000m2

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

n.v.t.

Bijzondere omstandigheden

n.v.t.

G

Paragraaf 12. Hotels en restaurants wordt als volgt gewijzigd:

1. In tabel 12 wordt na de regel beginnend met ‘Warm tapwatervoorziening, niet zijnde stookinstallatie’ een regel ingevoegd, luidende:

Energieregistratie- en bewakingsysteem (EBS)

28

2. Aan het slot wordt een tabel toegevoegd, luidende:

Type maatregel

Energieregistratie- en bewakingssysteem

Nummer maatregel

28

Omschrijving maatregel

Borgen van de optimale energiezuinige in- en afstellingen van gebouw gebonden erkende maatregelen voor energiebesparing bij klimaatinstallaties voor ruimteverwarming, -koeling en -ventilatie door het automatisch registeren, analyseren van energieverbruik (zoals het aardgas- en elektriciteitsverbruik) en/of aansturing door een EBS. EBS heeft een rapportagefunctie met overzicht van energieverbruik per dag, week en jaar per kalenderjaar.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Slimme meter toepassen

b) EBS toepassen

c en d) EBS toepassen

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Een EBS ontbreekt waardoor geen analyse en handmatige sturing mogelijk is voor het verminderen van de bedrijfstijd van de klimaatinstallaties en realiseren van zo laag mogelijke binnentemperatuur buiten werktijden.

b) Een EBS ontbreekt waardoor geen analyse en handmatige sturing mogelijk is voor het verminderen van de bedrijfstijd van de klimaatinstallaties, realiseren van een zo laag mogelijke binnentemperatuur buiten werktijden, en stoken op zo laag mogelijk temperatuur door de verwarmingsbron.

c en d) Gebouwbeheersysteem (GBS) is aanwezig zonder een EBS waardoor geen automatische analyse van en automatische sturing door het GBS systeem mogelijk is voor het verminderen van de bedrijfstijd van de klimaatinstallaties, realiseren van zo laag mogelijke binnentemperatuur buiten werktijden, stoken op zo laag mogelijk temperatuur door de verwarmingsbron en voorkomen gelijktijdig koelen en verwarmen door klimaatinstallaties.

Technische randvoorwaarden

a) N.v.t.

b) N.v.t.

c en d) N.v.t.

Economische randvoorwaarden

a) Aardgasverbruik is meer dan 25.000 m3per jaar

b) Aardgasverbruik is meer dan 75.000 m3 per jaar

c) Aardgasverbruik is meer dan 140.000 m3 en gelijk aan of minder dan 170.000m3

d) Aardgasverbruik is meer dan 170.000 m3 per jaar en een bruto vloeroppervlakte van meer dan 10.000m2

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

n.v.t

Bijzondere omstandigheden

n.v.t.

H

Na paragraaf 12. Hotels en restaurants worden vijf paragrafen, zoals opgenomen in de bijlage bij deze regeling, toegevoegd.

ARTIKEL II

Deze regeling treedt in werking met ingang van 1 januari 2018.

Deze regeling zal met de toelichting in de Staatscourant worden geplaatst.

De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, S. van Veldhoven-van der Meer

De Minister van Economische Zaken en Klimaat, E.D. Wiebes

BIJLAGE BEHORENDE BIJ ARTIKEL I, ONDERDEEL H, VAN DE REGELING VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU EN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN KLIMAAT, VAN 12 DECEMBER 2017, NR. IENM/BSK-2017/254737, TOT WIJZIGING VAN BIJLAGE 10 VAN DE ACTIVITEITENREGELING MILIEUBEHEER (INVOERING DERDE LICHTING ERKENDE MAATREGELLIJSTEN ENERGIEBESPARING EN INVOERING ENERGIEREGISTRATIE- EN BEWAKINGSYSTEEM)

13. Drukkerijen, papier en karton

Onder drukkerijen, papier en karton wordt het volgende verstaan:

  • Inrichtingen voor vervaardiging van papier, karton en karton- en papierwaren. Ter indicatie de SBI-code die voor de indeling van deze inrichtingen veelal wordt gebruikt: 17.

  • Inrichtingen met drukkerijen en reproductie van opgenomen media. Ter indicatie de SBI-code die voor de indeling van instellingen veelal wordt gebruikt: 18.

De lijst is niet van toepassing op inrichtingen van productie van papier met SBI-code 17.12.

Maatregelen

Tabel 13. Erkende maatregelen voor energiebesparing bij drukkerijen, papier en karton

Type maatregel

Nummers

Gebouwschil

1 – 4

Ruimteventilatie

5 – 7

Ruimteverwarming

8 – 10

Ruimte- en buitenverlichting

11 – 16

Warm tapwater voorziening

17

Persluchtinstallatie

18 – 21

Stoominstallatie, niet zijnde stookinstallatie

22 – 24

Liftinstallatie

25

Informatie- en communicatietechnologie

26 – 27

Serverruimten

28 – 33

Faciliteiten

34 – 35

Processen

10, 36

Activiteit

 

In werking hebben van een stookinstallatie (emissies naar de lucht)

37 – 45

In werking hebben van een koelinstallatie

46 – 47

Bewerken, lijmen, coaten of lamineren van papier of karton

48 – 52

Type maatregel

Gebouwschil

Nummer maatregel

1

Omschrijving maatregel

Kantoor: Warmte- en/of koudeverlies via buitenmuur beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Spouwmuur isoleren.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Isolatie in spouwmuur ontbreekt.

a) Kantoor wordt verwarmd.

b) Kantoor wordt verwarmd en gekoeld.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Aardgasverbruik is minder dan 170.000 m3 per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a) Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

b) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

[37] Kantoor: Energiezuinige warmteopwekking toepassen.

Bijzondere omstandigheden

In gebouwen met minimaal een energielabel C dan wel in een nieuw gebouw met een bouwjaar van 2003 (of daarna) en die derhalve aan de EPC-eisen van 2003 voldoen, wordt geacht deze maatregel reeds te zijn genomen.

Type maatregel

Gebouwschil

Nummer maatregel

2

Omschrijving maatregel

Kantoor: Warmte- en/of koudeverlies via beglazing in gemetselde gevel beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

HR++-glas toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Dubbelglas is aanwezig.

b) HR-glas is aanwezig.

c) HR+-glas is aanwezig.

Ruimte wordt verwarmd.

Ruimte wordt verwarmd en gekoeld.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Binnentemperatuur is tijdens stookseizoen en tijdens werktijden minimaal 17°C.

Het totaal bruto verwarmd vloeroppervlak is minimaal 150m2.

a) Aardgasverbruik is minder dan 170.000 m3 per jaar.

b en c) N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

[37] Kantoor: Energiezuinige warmteopwekking toepassen.

Bijzondere omstandigheden

In gebouwen met minimaal een energielabel C dan wel in een nieuw gebouw met een bouwjaar van 2003 (of daarna) en die derhalve aan de EPC-eisen van 2003 voldoen, wordt geacht deze maatregel reeds te zijn genomen.

Type maatregel

Gebouwschil

Nummer maatregel

3

Omschrijving maatregel

Warmte- en/of koudeverlies via openstaande bedrijfsdeur in gebouwschil beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Snelsluitende bedrijfsdeur toepassen.

b) Automatische bedrijfsdeur toepassen.

c) Loopdeur toepassen.

d) Loopdeur toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Handmatige bediende bedrijfsdeur is aanwezig.

b) Handmatige bediende bedrijfsdeur is aanwezig.

c) Sectionaaldeur wordt gebruikt voor personentoegang.

d) Kanteldeur wordt gebruikt voor personentoegang.

Technische randvoorwaarden

a en b) N.v.t.

c) Ruimte aanwezig in gevel.

d) Ruimte aanwezig in gevel of in kanteldeur.

Economische randvoorwaarden

a en b) Deur is per werkdag 1 uur extra te sluiten.

c en d) N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a en b) Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

c en d) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Gebouwschil

Nummer maatregel

4

Omschrijving maatregel

Warmte- en/of koudeverlies via transportdeur voor laden en lossen beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Geïsoleerde transportdeur toepassen.

b) Luchtkussens toepassen.

c) Tochtslabben toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Ongeïsoleerde transportdeur is aanwezig.

b) Transportdeur waar luchtkussens ontbreken.

c) Transportdeur waar tochtslabben ontbreken.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

a) Aardgasverbruik is minder dan 170.000 m3 per jaar.

b) Aardgasverbruik is minder dan 170.000 m3 per jaar. Minimaal 4 uur laden en lossen per dag.

c) Aardgasverbruik is minder dan 170.000 m3 per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a) Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

b en c) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimteventilatie

Nummer maatregel

5

Omschrijving maatregel

Onnodig aanstaan van ventilatie voorkomen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Tijdschakelaar met weekschakeling (met of zonder overwerktimer) toepassen.

b) Aanwezigheidsschakelaar toepassen in kleine weinig gebruikte ruimten (bijvoorbeeld toilet).

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Ventilatiesysteem zonder tijdschakeling met weekschakeling en ventilatie is, altijd aan buiten werktijden.

b) Ventilatiesysteem zonder aanwezigheidsschakelaar en, ventilatie is altijd aan tijdens werktijden.

Technische randvoorwaarden

Tenzij (deels) uitschakelen vanwege veiligheid niet mogelijk is.

Economische randvoorwaarden

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

a) N.v.t.

b) Geschakeld vermogen is minimaal 40 Watt.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

b) Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

[7] Energiezuinige ventilator toepassen.

Bijzondere omstandigheden

Kantoor: In gebouwen met minimaal een energielabel C dan wel in een nieuw gebouw met een bouwjaar van 2003 (of daarna) en die derhalve aan de EPC-eisen van 2003 voldoen, wordt geacht deze maatregel reeds te zijn genomen.

Type maatregel

Ruimteventilatie

Nummer maatregel

6

Omschrijving maatregel

Warmteverlies ventilatiekanalen beperken in ruimtes waar geen warmteafgifte nodig is.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Isolatie om ventilatiekanalen aanbrengen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Isolatie om ventilatiekanalen ontbreekt.

Technische randvoorwaarden

Temperatuur ventilatiekanaal is minimaal 10°C hoger dan omgevingstemperatuur.

Economische randvoorwaarden

Aardgasverbruik is minder dan 1.000.000 m3 per jaar.

Bedrijfstijd ventilatie is minimaal 2.700 uur per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimteventilatie

Nummer maatregel

7

Omschrijving maatregel

Energiezuinige ventilator toepassen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Gelijkstroomventilator toepassen.

b) IE2-elektromotor met toerenregeling toepassen.

c) IE3-elektromotor toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Elektromotor met rendementsklasse IE2 of lager is aanwezig.

a) Benodigd luchtdebiet is constant.

b en c) Benodigd luchtdebiet varieert.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

a) Motorvermogen (kW) vermenigvuldigd met de bedrijfstijd (uur per jaar) is minimaal 11.500 kWh per jaar.

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

b en c) N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimteverwarming

Nummer maatregel

8

Omschrijving maatregel

Temperatuur per ruimte naregelen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Thermostatische radiatorkranen toepassen.

b) Klokthermostaten en overwerktimers toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Individuele naregeling per ruimte of verwarmingsgroep ontbreekt bij meerdere verblijfsruimten met radiatoren.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Aardgasverbruik is minder dan 1.000.000 m3 per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimteverwarming

Nummer maatregel

9

Omschrijving maatregel

Bedrijfshal: Warmte in hoge hal actief verdelen naar werkplekken met warmtevraag om verwarming met aardgas te beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Ondersteuningsventilator toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Voorziening voor luchtcirculatie ontbreekt.

Technische randvoorwaarden

Geen vervuilende gassen (zoals las- of lijmdampen) aanwezig.

Kraanbaan en ondersteuningsventilator hinderen elkaar niet.

Economische randvoorwaarden

Aardgasverbruik is minder dan 170.000 m3 per jaar.

Temperatuur boven in hal is minimaal 4°C (ter indicatie ± 8 m) hoger dan temperatuur op werkniveau.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

[38] Bedrijfshal: Energiezuinige warmteopwekking toepassen.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimteverwarming en Processen

Nummer maatregel

10

Omschrijving maatregel

Warmteverlies via warmwaterleidingen en -appendages beperken in onverwarmde ruimten.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Isolatie aanbrengen om leidingen.

b) Isolatie aanbrengen om appendages.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Isolatie om leidingen ontbreekt.

b) Isolatie om appendages ontbreekt.

Technische randvoorwaarden

Als fabrikant voorschrijft dat vocht en warmte weg moet kunnen i.v.m. garantie, dan hier rekening mee houden bij keuze isolatiemateriaal.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a) Zelfstandig moment: Ja

Natuurlijk moment: Ja

b) Zelfstanding moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

Kantoor: In gebouwen met minimaal een energielabel C dan wel in een nieuw gebouw met een bouwjaar van 2003 (of daarna) en die derhalve aan de EPC-eisen van 2003 voldoen, wordt geacht deze maatregel reeds te zijn genomen.

Type maatregel

Ruimte- en buitenverlichting

Nummer maatregel

11

Omschrijving maatregel

Kantoor: Onnodig branden van basis binnenverlichting in pauzes en buiten bedrijfstijd voorkomen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Veegschakeling toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Verlichting wordt handmatig geschakeld per ruimte.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Geïnstalleerd vermogen per veegschakeling is minimaal 18 kW.

Per veegschakeling zijn maximaal 12 aanpassingen nodig om te voorkomen dat apparatuur onbedoeld wordt uitgeschakeld.

Verlichting kan minimaal 1 uur per dag extra uitgeschakeld worden.

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

In gebouwen met minimaal een energielabel C dan wel in een nieuw gebouw met een bouwjaar van 2003 (of daarna) en die derhalve aan de EPC-eisen van 2003 voldoen, wordt geacht deze maatregel reeds te zijn genomen.

Type maatregel

Ruimte- en buitenverlichting

Nummer maatregel

12

Omschrijving maatregel

Kantoor: Geïnstalleerd vermogen basis binnenverlichting beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Langwerpige hoogfrequente fluorescentielampen (TL5) en adapters in bestaande armaturen toepassen.

b) Langewerpige hoogfrequente fluorescentielampen (TL5) in bestaande armaturen door ombouw toepassen.

c) Armaturen met langwerpige hoogfrequente fluorescentielampen (TL5) toepassen.

d) Langwerpige ledlampen in bestaande armaturen toepassen.

e) Ledlampen in bestaande armaturen toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a, b, c en d) Conventionele armaturen met langwerpige fluorescentielampen (TL) zijn aanwezig.

e) PL-lampen (traditionele spaarlampen) zijn aanwezig (in gangen of toiletten).

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Aantal branduren is minimaal 4.400 uur per jaar (indicatie ± 12 uur per dag).

a) Elektriciteits-verbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

b) Elektriciteits-verbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

Aardgasverbruik is minimaal 170.000 m3 per jaar.

c).

Elektriciteits-verbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

Aardgasverbruik is minimaal 170.000 m3 per jaar.

d) N.v.t.

e) N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a) Zelfstandig moment: Ja, aardgasverbruik is minimaal 170.000 m3 per jaar.

Natuurlijk moment: Ja.

b) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

c) Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

d) Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

e) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

In gebouwen met minimaal een energielabel C dan wel in een nieuw gebouw met een bouwjaar van 2003 (of daarna) en die derhalve aan de EPC-eisen van 2003 voldoen, wordt geacht deze maatregel reeds te zijn genomen.

Type maatregel

Ruimte- en buitenverlichting

Nummer maatregel

13

Omschrijving maatregel

Bedrijfshal: Geïnstalleerd vermogen binnenverlichting beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Armaturen met langwerpige hoogfrequente fluorescentielampen (TL5) toepassen.

b) Armaturen met ledlampen toepassen.

c) Metaalhalogenidelampen in bestaande armaturen toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a en b) Conventionele armaturen met langwerpige fluorescentielampen (TL) zijn aanwezig.

c) Hoge druk kwiklampen zijn aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

a) Aantal branduren is minimaal 4.000 uur per jaar (indicatie ± 11 uur per dag).

b) Aantal branduren is minimaal 4.000 uur per jaar (indicatie ± 11 uur per dag).

Geïnstalleerd vermogen van verlichting neemt door toepassen van ledlampen minimaal 50% af bij voldoende lichtopbrengst.

c) Aantal branduren is minimaal 2.400 uur per jaar (indicatie ± 6,5 uur per dag).

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a en b) Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

c) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere Omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimte- en buitenverlichting

Nummer maatregel

14

Omschrijving maatregel

Geïnstalleerd vermogen accentverlichting beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) PL-lampen (traditionele spaarlampen) in bestaande armaturen toepassen.

b) Ledlampen in bestaande armaturen toepassen

c) Ledlampen in bestaande armaturen toepassen.

d) Hoge druk natriumlampen in bestaande armaturen toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a en b) Gloeilampen zijn aanwezig.

b) Gloeilamp zijn aanwezig.

c) Halogeen-ampen zijn aanwezig

d) Hoge druk kwiklampen zijn aanwezig.

Technische randvoorwaarden

a, b en c) N.v.t.

d) Voorschakelapparaten hoeven niet te worden vervangen.

Economische randvoorwaarden

a) Elektricteits-verbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

b) Elektricteits-verbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

c) N.v.t.

d) Elektricteits-verbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a en b) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

c) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

d) Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimte- en buitenverlichting

Nummer maatregel

15

Omschrijving maatregel

Geïnstalleerd vermogen buitenverlichting beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Ledlampen in bestaande armaturen toepassen.

b) Natriumlampen in bestaande armaturen toepassen.

c) Natriumlampen in bestaande armaturen toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a en b) Halogeenlampen zijn aanwezig.

c) Hoge druk kwiklampen zijn aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

a en b) N.v.t.

c) Elektriciteitsverbruik minder is dan 10.000.000 kWh per jaar.

Natuurlijk

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a) Zelfstandig moment: Ja als elektriciteitsverbruik minder is dan 10.000.000 kWh per jaar.

Natuurlijk moment: Ja.

b en c) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimte- en buitenverlichting

Nummer maatregel

16

Omschrijving maatregel

Geïnstalleerd vermogen reclameverlichting beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Ledlampen in bestaande armaturen toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Gloeilampen zijn aanwezig.

b) Halogeenlampen zijn aanwezig.

c) Neonlampen zijn aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

b) Zelfstandig moment: Ja als elektriciteitsverbruik minder is dan 10.000.000 kWh per jaar.

Natuurlijk moment: Ja.

c) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Warm tapwater voorziening

Nummer maatregel

17

Omschrijving maatregel

Warmteverlies van warmtapwater leidingen en appendages beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Isoleren van warm tapwater leidingen.

b) Isoleren van appendages warm tapwater systeem.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Isolatie om leidingen ontbreekt.

b) Isolatie om appendages ontbreekt.

Technische randvoorwaarden

Als fabrikant voorschrijft dat vocht en warmte weg moet kunnen i.v.m. garantie, dan hier rekening mee houden bij keuze isolatiemateriaal.

Economische randvoorwaarden

a) N.v.t.

b) Aardgasverbruik is minder dan 170.000 m3 per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Persluchtinstallatie

Nummer maatregel

18

Omschrijving maatregel

Warmte van persluchtcompressoren nuttig gebruiken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Warmte van luchtgekoelde compressor gebruiken voor ruimteverwarming.

b) Warmte van watergekoelde compressor gebruiken voor lagetemperatuurverwarming, verwarming van tapwater of badenverwarming.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Warmte van compressor wordt niet nuttig ingezet.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Aardgasverbruik is minder dan 170.000 m3 per jaar.

a) Aantal equivalenten van vollasturen is minimaal 1.500 uur per stookseizoen (ter indicatie: 10 uur per werkdag in stookseizoen).

Afstand tot te verwarmen ruimte is minder dan 3 meter.

b) Vermogen compressor (in kW) vermenigvuldigd met aantal equivalenten van vollasturen (in uur per jaar) is minimaal 25.000 (kWh per jaar).

Warmtebehoefte per jaar komt overeen met minimaal 300 m3 warmtapwater van 60°C.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

b) Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

[20] Nullasturen persluchtcompressor beperken.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Persluchtinstallatie

Nummer maatregel

19

Omschrijving maatregel

Onnodig aanstaan persluchtsysteem voorkomen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Bij drukvat groepsafsluiter en tijdschakelaar toepassen.

b) Tijdschakelaar met overwerktimer toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Schroef- of zuigercompressor is alleen handmatig uit te schakelen.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

a) Vermogen van compressor (in kW) vermenigvuldigd met aantal equivalenten van vollasturen per jaar (in uur per jaar) is minimaal 22.500 (kWh per jaar).

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

b) Vermogen van compressor (in kW) vermenigvuldigd met aantal equivalenten van vollasturen per jaar (in uur per jaar) is minimaal 9.500 (kWh per jaar).

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Persluchtinstallatie

Nummer maatregel

20

Omschrijving maatregel

Nullasturen persluchtcompressor beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Oliegeïnjecteerde compressor met toerenregeling toepassen.

b) Olievrije compressor met toerenregeling toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Vollast-/nullastschakeling of vollast-/nullast-/uitschakeling is aanwezig.

Technische randvoorwaarden

Bij meerdere compressoren alleen uitvoeren bij leidende compressor en rest op basis van vollast/nullast/uitschakeling.

Economische randvoorwaarden

a) Aantal nullasturen is minimaal 1.300 uur per jaar (ter indicatie: 4 uur per werkdag).

b) Aantal nullasturen is minimaal 1.800 uur per jaar (ter indicatie: 5,5 uur per werkdag).

Vermogen compressor is minimaal 30 kW.

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Persluchtinstallatie

Nummer maatregel

21

Omschrijving maatregel

Energiezuinig perslucht maken door koude lucht te gebruiken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Koude buitenlucht via een luchtkanaal gebruiken.

b) Binnenlucht uit onverwarmde ruimte via een luchtkanaal gebruiken.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Compressor zuigt door zichzelf opgewarmde warme lucht of warme proceslucht aan.

Technische randvoorwaarden

a) Een opening in gevel is mogelijk binnen een afstand van 3 meter.

b) N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

Vermogen van compressor (in kW) vermenigvuldigd met aantal equivalenten

van vollasturen per jaar (in uur) is minimaal 70.000 (kWh).

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Stoominstallatie, niet zijnde stookinstallatie

Nummer maatregel

22

Omschrijving maatregel

Warmteverlies stoominstallatie beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Isolatie aanbrengen om stoom- en condensaatleidingen.

b, c en d) Isolatie aanbrengen om stoomafsluiters.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Isolatie om leidingen en/of appendages ontbreekt.

Technische randvoorwaarden

Isoleer deze machines niet indien leverancier een goede werking van het proces niet meer garandeert.

Economische randvoorwaarden

a) Bedrijfstijd stoominstallatie is minimaal 600 equivalenten van vollasturen per jaar.

b) Aardgasverbruik is minder dan 170.000 m3 per jaar.

Bedrijfstijd stoominstallatie is minimaal 1.800 equivalenten van vollasturen per jaar.

c) Aardgasverbruik is minder dan 1.000.000 m3 per jaar. Bedrijfstijd stoominstallatie is minimaal 3.300 equivalenten van vollasturen per jaar.

d) Aardgasverbruik is minimaal 1.000.000 m3 per jaar. Bedrijfstijd stoominstallatie is minimaal 4.400 equivalenten van vollasturen per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Stoominstallatie, niet zijnde stookinstallatie

Nummer maatregel

23

Omschrijving maatregel

Condensaat nuttig gebruiken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a, en b) Ontspanningsvat toepassen waarin condensaat in druk wordt verlaagd om vervolgens nuttig toe te passen.

c en d) Retourleiding naar ontgasser of voedingswatertank van stoomketel toepassen voor condensaat.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a, en b) Warmteterugwinsysteem ontbreekt voor condensaat.

a en b) Hogedruk condensaat (minimaal 15 bar(o)) is beschikbaar.

c en d) Warmteterugwinsysteem ontbreekt voor condensaat.

Technische randvoorwaarden

Het condensaat mag niet verontreinigd zijn.

Economische randvoorwaarden

Minimaal 50% van het condensaat kan nuttig worden gebruikt.

Leidinglengte condensaatnet is minimaal 200 meter.

a) Aardgasverbruik is minder dan 1.000.000 m3 per jaar.

Bedrijfstijd stoomketel is minimaal 950 equivalenten van vollasturen per jaar.

b) Aardgasverbruik is minimaal 1.000.000 m3 per jaar.

Bedrijfstijd stoomketel is minimaal 1.050 equivalenten van vollasturen per jaar.

c) Aardgasverbruik is minder dan 1.000.000 m3 per jaar.

Bedrijfstijd stoomketel is minimaal 1.700 equivalenten van vollasturen per jaar.

d) Aardgasverbruik is minimaal 1.000.000 m3 per jaar.

Bedrijfstijd stoomketel is minimaal 2.200 equivalenten van vollasturen per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Stoominstallatie, niet zijnde stookinstallatie

Nummer maatregel

24

Omschrijving maatregel

Condensaatwarmte uit te lozen condensaat nuttig gebruiken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Warmtewisselaar toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Condensaatwarmte uit te lozen condensaat wordt niet nuttig gebruikt.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Minimaal 50% van het condensaat kan nuttig worden gebruikt.

a) Aardgasverbruik is minder dan 1000.000 m3 per jaar. Bedrijfstijd stoomketel is minimaal 1.200 equivalenten van vollasturen per jaar.

b) Aardgasverbruik is minimaal 1000.000 m3 per jaar.

Bedrijfstijd stoomketel is minimaal 1.500 equivalenten van vollasturen per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Liftinstallatie

Nummer maatregel

25

Omschrijving maatregel

Energieverbruik voor verlichting en ventilatie voorkomen indien lift niet in gebruik.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Stand-by-schakeling op liftbesturing toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Verlichting en ventilatie cabine zijn continue in gebruik.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig moment of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Informatie- en communicatietechnologie

Nummer maatregel

26

Omschrijving maatregel

Pas energiezuinig printen en/of kopiëren op de werkplek toe.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Centraal printen en kopiëren.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Minimaal 10 lokale printers en/of kopieermachines zijn aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Informatie- en communicatietechnologie

Nummer maatregel

27

Omschrijving maatregel

Energiezuinige ICT op de werkplek toepassen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Desktop die voldoet aan Energy Star specificatie toepassen.

b) Laptop die voldoet aan Energy Star specificatie toepassen.

c) Beeldscherm dat voldoet aan Energy Star specificatie toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Desktop zonder Energy Star specificatie.

b) Laptop zonder Energy Star specificatie.

c) Beeldscherm zonder Energy Star specificatie.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Serverruimten

Nummer maatregel

28

Omschrijving maatregel

Inzet van fysieke servers in serverruimte beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Meerdere gevirtualiseerde servers werken op een minder aantal fysieke servers.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Geen gevirtualiseerde omgeving aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Het gaat om serverruimten met een opgesteld vermogen van minimaal 5 kW.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Activiteit

Serverruimten

Nummer maatregel

29

Omschrijving maatregel

Vrije koeling in serverruimte toepassen om bedrijfstijd van koelmachine te beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Direct vrije luchtkoeling toepassen inclusief compartimenteren en backup door koelmachine toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Airconditioning of DX- (directe expansie) koeling met seizoensgemiddelde COP van maximaal 2,5 is aanwezig.

Temperatuur in koelsysteem en buitenklimaat maken minimaal 95% vrije koeling mogelijk.

Technische randvoorwaarden

Bouwkundig moet het mogelijk zijn, bijvoorbeeld het dak moet het gewicht van het systeem voor vrije koeling kunnen dragen, en er moet ruimte zijn voor luchtkanalen en overige installaties.

Economische randvoorwaarden

Het gaat om serverruimten met een opgesteld vermogen van minimaal 5 kW.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Serverruimten

Nummer maatregel

30

Omschrijving maatregel

Energiezuinige koelmachine voor koeling serverruimte toepassen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Compressiekoelmachine met seizoensgemiddelde COP van minimaal 5,5 toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Compressiekoelmachine met seizoensgemiddelde COP van maximaal 3 is aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Het gaat om serverruimten met een opgesteld vermogen van minimaal 20 kW.

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Serverruimten

Nummer maatregel

31

Omschrijving maatregel

Toerental van ventilatoren in zaalkoelers (CRAH’s) in serverruimte beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Toerenregeling (sensoren en actuatoren) toepassen op bestaande ventilatoren.

b) In nieuwe zaalkoelers (CRAH’s) ventilatoren met toerenregeling toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Toerentalgeregelde ventilatoren zijn afwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Het gaat om serverruimten met een opgesteld vermogen van minimaal 5 kW.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a) Zelfstandig moment: Ja, indien elektriciteitsverbruik minder is dan 10.000.000 kWh per jaar

Natuurlijk moment: Ja.

b) Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Serverruimten

Nummer maatregel

32

Omschrijving maatregel

Inzet van servers in serverruimte afstemmen op de vraag.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Powermanagement op servers toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

De CPU (central processing unit) draait continue op maximale snelheid.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Het gaat om serverruimten met een opgesteld vermogen van minimaal 5 kW.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja, indien elektriciteitsverbruik minder is dan 10.000.000 kWh per jaar

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Serverruimten

Nummer maatregel

33

Omschrijving maatregel

Energiezuinige uninterrupted power system (UPS) in serverruimte toepassen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Efficiënt UPS-systeem (met dubbele conversie is 96% of hoger) toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Inefficiënte UPS (dubbele conversie efficiëntie in deellast is maximaal 92%) is aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Het gaat om serverruimten met een opgesteld vermogen van minimaal 5 kW.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Faciliteiten

Nummer maatregel

34

Omschrijving maatregel

Warme lucht van solitair vacuümsysteem nuttig gebruiken voor ruimteverwarming van aangrenzende productieruimte of magazijn.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Luchtkanaal met ventilator toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Warmteterugwinsysteem ontbreekt voor vacuümsysteem.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Bedrijfstijd vacuüminstallatie is minimaal 250 uur per stookseizoen.

Bouwtechnisch gezien moet er een directe verbinding mogelijk zijn tussen productieruimte of magazijn en vacuüminstallatie.

Aardgasverbruik is minder dan 170.000 m3 per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Faciliteiten

Nummer maatregel

35

Omschrijving maatregel

Energieverbruik voor bevochtiging beperken

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Waterbevochtiging toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Stoombevochtiging is aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Processen

Nummer maatregel

36

Omschrijving maatregel

Warmte uit koelwater nuttig gebruiken voor opwarmen product of (proces-) water.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Warmtewisselaar toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Warme koelwater wordt geloosd of gekoeld aan buitenlucht.

Technische randvoorwaarden

Temperatuurverschil in- en uitgaande water is minimaal 25°C.

Economische randvoorwaarden

a) Aardgasverbruik is minder dan 1000.000 m3 per jaar.

Hoeveelheid koelwater is minimaal 9.000 m3 per jaar.

b) Aardgasverbruik is minimaal 1000.000 m3 per jaar.

Hoeveelheid koelwater is minimaal 12.000 m3 per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Activiteit

In werking hebben van een stookinstallatie (emissies naar de lucht)

Nummer maatregel

37

Omschrijving maatregel

Kantoor: Energiezuinige warmteopwekking toepassen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Hoogrendementsketel HR107 toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Conventioneelrendements- (CR-) of verbeterdrendements- (VR-) ketel is aanwezig voor basislast (bedrijfstijd is meer dan 500 uur per jaar).

b) Hoogrendementsketel HR100 is aanwezig voor basislast (bedrijfstijd is meer dan 500 uur per jaar).

Technische randvoorwaarden

Retourtemperatuur van ketel kan lager zijn dan 55°C. Hogetemperatuursystemen (zoals warmtapwatersysteem of hogetemperatuurstralingspanelen) verhinderen dat soms.

Condensafvoer is mogelijk.

Economische randvoorwaarden

a) N.v.t.

b) Aardgasverbruik is minder dan 170.000 m3 per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a) Zelfstandig moment: Ja, indien aardgasverbruik minder is dan 170.000 m3 per jaar.

Natuurlijk moment: Ja.

b) Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

[1] Kantoor: Warmte- en koudeverlies via buitenmuur beperken.

Bijzondere omstandigheden

In gebouwen met minimaal een energielabel C dan wel in een nieuw gebouw met een bouwjaar van 2003 (of daarna) en die derhalve aan de EPC-eisen van 2003 voldoen, wordt geacht deze maatregel reeds te zijn genomen.

Activiteit

In werking hebben van een stookinstallatie (emissies naar de lucht)

Nummer maatregel

38

Omschrijving maatregel

Bedrijfshal: Energiezuinige warmteopwekking toepassen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Hoogrendementsketel HR107 toepassen.

b) Gasgestookte donkere straler toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Conventioneel-rendements- (CR-) of verbeterdrendements- (VR-) ketel is aanwezig voor basislast (bedrijfstijd is meer dan 500 uur per jaar).

b) Conventionele luchtverhitter is aanwezig.

Technische randvoorwaarden

a) Condensafvoer is eenvoudig realiseerbaar.

b) Rookgasafvoer is mogelijk.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

[8] Bedrijfshal: Temperatuur per ruimte naregelen.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Activiteit

In werking hebben van een stookinstallatie (emissies naar de lucht)

Nummer maatregel

39

Omschrijving maatregel

Kantoor: Aanvoertemperatuur cv-water automatisch regelen op basis van buitentemperatuur.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Weersafhankelijke regeling toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Weersafhankelijke regeling ontbreekt op een cv-groep met hogetemperatuurverwarming.

Technische randvoorwaarden

Weersafhankelijke regeling toepassen op groep indien dit op ketel onmogelijk is i.v.m. warmtapwatervoorziening.

Economische randvoorwaarden

Meerdere verblijfsruimte met totaal bruto vloeroppervlakte van minimaal 150 m2 met verschillende warmtebehoefte.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

[1] Kantoor: Warmte- en koudeverlies via buitenmuur beperken.

[37] Kantoor: Energiezuinige warmteopwekking toepassen.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Activiteit

In werking hebben van een stookinstallatie (emissies naar de lucht)

Nummer maatregel

40

Omschrijving maatregel

Bedrijfshal: Onnodig aanstaan van ruimteverwarming buiten bedrijfstijd voorkomen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Tijdschakelaar (met of zonder overwerktimer) toepassen.

b) Tijdschakelaar met weekschakeling (met of zonder overwerktimer) toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Automatische aan- en uitschakeling ontbreekt.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Activiteit

In werking hebben van een stookinstallatie (emissies naar de lucht)

Nummer maatregel

41

Omschrijving maatregel

Energiezuinige warmteopwekking van tapwater toepassen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Gasgestookte hoogrendements- (HR-) boiler toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Conventionele gasgestookte boiler is aanwezig.

Technische randvoorwaarden

Condensafvoer is mogelijk.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja, indien aardgasverbruik minder is dan 170.000 m3 per jaar.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

Kantoor: In gebouwen met minimaal een energielabel C dan wel in een nieuw gebouw met een bouwjaar van 2003 (of daarna) en die derhalve aan de EPC-eisen van 2003 voldoen, wordt geacht deze maatregel reeds te zijn genomen.

Activiteit

In werking hebben van een stookinstallatie (emissies naar de lucht)

Nummer maatregel

42

Omschrijving maatregel

Stoom als medium voor ruimteverwarming vervangen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Hoogrendementsketel HR107 met radiatoren en/of indirecte luchtverhitters toepassen.

b) Warmtepomp met radiatoren en/of indirecte luchtverhitters toepassen.

c) Direct gasgestookte Hoogrendements- (HR-) luchtverhitter toepassen.

d) Hoogrendementsketel HR107 met luchtbehandelingskast toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Stoomketel met stoomluchtverhitters zijn aanwezig, of stoomketel met stoom/waterwarmtewisselaar en radiatoren zijn aanwezig.

Technische randvoorwaarden

a) Rookgas-afvoer is mogelijk.

b) N.v.t.

c en d) Rookgasafvoer is mogelijk.

Economische randvoorwaarden

Benodigde vermogen voor ruimteverwarming (in kW) vermenigvuldigd met bedrijfstijd (in uur per jaar) is minimaal 200.000 (kWthermischh per jaar).

Aardgasverbruik is minder dan 170.000 m3 per jaar.

 

a) Aansluitpunt voor gas is aanwezig binnen een afstand van 50 meter van te verwarmen ruimte.

b) Aansluitpunt van voldoende vermogen voor elektriciteit is aanwezig binnen een afstand van 50 meter van te verwarmen ruimte.

c en d) Aansluitpunt voor gas is aanwezig binnen 50 meter van te verwarmen ruimte.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja, indien stoomketel óf stoomruimteverwarmingsinstallatie wordt vervangen.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Activiteit

In werking hebben van een stookinstallatie (emissies naar de lucht)

Nummer maatregel

43

Omschrijving maatregel

Warmte uit rookgassen stoomketel nuttig gebruiken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Economizer toepassen (bijvoorbeeld voor voorwarmen van voedingswater).

b) Rookgascondensor toepassen (bijvoorbeeld voor voorverwarmen van suppletiewater, proceswaer of tapwater).

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Warmteterugwinsysteem ontbreekt voor rookgassen.

b) Economizer is aanwezig. Rookgascondesor ontbreekt.

Technische randvoorwaarden

Er is rondom stoomketel en in rookgaskanaal minimaal 2 meter vrije ruimte om een warmteterugwinsysteem in te bouwen.

Economische randvoorwaarden

Bedrijfstijd is minimaal 1.350 equivalenten vollasturen per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Activiteit

In werking hebben van een stookinstallatie (emissies naar de lucht)

Nummer maatregel

44

Omschrijving maatregel

Energiezuinig stoom maken door voorwarmen van verbrandingslucht voor ventilatorbrander.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Verticale luchtkoker vanaf plafond ketelhuis tot nabij luchtaanzuigopening van brander toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Brander zuigt koudere lucht aan uit directe omgeving op een hoogte van minder dan 1 meter vanaf vloer.

Technische randvoorwaarden

Brander moet geschikt zijn voor hogere verbrandingsluchttemperatuur en geringe toename van luchtweerstand.

Economische randvoorwaarden

Bedrijfstijd stoominstallatie is minimaal 500 uur per jaar.

Temperatuur nabij plafond is minimaal 10°C hoger dan temperatuur nabij brander.

Aardgasverbruik is minder dan 170.000 m3 per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

[43]: Warmteterugwinning rookgassen stoomketel

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Activiteit

In werking hebben van een stookinstallatie (emissies naar de lucht)

Nummer maatregel

45

Omschrijving maatregel

Luchtovermaat stoomketel beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Automatische regeling luchtovermaat op basis van zuurstofcorrectie toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Automatische regeling luchtovermaat ontbreekt.

a) Stoomketelinstallatie zonder Economizer zonder regeling luchtovermaat is aanwezig.

b) Stoomketelinstallatie met Economizer zonder regeling luchtovermaat is aanwezig.

Technische randvoorwaarden

De brander moet geschikt zijn voor zuurstofcorrectie.

Economische randvoorwaarden

Aardgasverbruik is minder dan 170.000 m3 per jaar.

a) Capaciteit stoomketel is minimaal 750 kg stoom per uur. Bedrijfstijd stoomketel is minimaal 4.400 equivalenten van vollasturen per jaar.

b) Bedrijfstijd stoomketel is minimaal 4.400 equivalenten van vollasturen per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Activiteit

In werking hebben van een koelinstallatie

Nummer maatregel

46

Omschrijving maatregel

Hogere temperatuur vochtwater toepassen

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Vochtwatertoevoegingsmiddel toepassen waardoor temperatuur koelwater van circa 12°C mogelijk is.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Vochtwater met een temperatuur van circa 8 tot 10°C is aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig moment of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Activiteit

In werking hebben van een koelinstallatie

Nummer maatregel

47

Omschrijving maatregel

Koelinstallatie van de drukpers inzetten voor koeling gebouw

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Vrijkoeler voor klimaat in gebouw toepassen

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Natte koeltoren als condensor voor koelmachine is aanwezig.

b) Droge koeler als condensor voor koelmachine is aanwezig.

Technische randvoorwaarden

Insteltemperatuur is minimaal 18°C. Vermogen klimaatkoeling (in kW elektrisch) maal aantal vollasturen (in uren per jaar) is minimaal 30.000 (kWh per jaar).

Economische randvoorwaarden

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig moment of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Activiteit

Bewerken, lijmen, coaten of lamineren van papier of karton

Nummer maatregel

48

Omschrijving maatregel

Warmte voor droogproces energiezuinig opwekken

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Hoogrendementsketel HR107 met warmtewisselaar toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Elektrische verwarming van drooglucht is aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Activiteit

Bewerken, lijmen, coaten of lamineren van papier of karton

Nummer maatregel

49

Omschrijving maatregel

Energieverbruik aandrijving pers beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) IE3-motor toepassen

b) IE2-motor met toerenregeling toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

IE1-motor (of lager) zonder toerenregeling is aanwezig.

Technische randvoorwaarden

a) Motor is eenvoudig in besturingssysteem van pers in te passen.

b) N.v.t.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Activiteit

Bewerken, lijmen, coaten of lamineren van papier of karton

Nummer maatregel

50

Omschrijving maatregel

Energieverbruik voor drogen op pers beperken

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Gasgestookte IR-droger toepassen

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Elektrische IR-droger is aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

Aardgasverbruik is hoger dan 170.000 m3 per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Activiteit

Bewerken, lijmen, coaten of lamineren van papier of karton

Nummer maatregel

51

Omschrijving maatregel

Warmte in drooglucht nuttig toepassen

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Bestaande naverbrander voor voorverwarmen drooglucht toepassen.

b) Warmtewisselaar voor voorverwarmen drooglucht toepassen

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Warmte in te zetten voor drooglucht is niet nuttig gebruikt.

Technische randvoorwaarden

a) Hulpenergie is niet nodig.

b) Aan- en afvoerkanalen van drooglucht liggen dicht bij elkaar.

Economische randvoorwaarden

a) Aardgasverbruik is minder dan 1.000.000 m3 per jaar.

b) N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Activiteit

Bewerken, lijmen, coaten of lamineren van papier of karton

Nummer maatregel

52

Omschrijving maatregel

Afvoer van warme lucht door snipperafzuiger beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Filterinstallatie op snipperafzuiger toepassen waardoor recirculatie van warme lucht mogelijk is.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Geen nuttig gebruik van warmte uit afblaaslucht snipperafzuiger.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Aardgasverbruik is minder dan 1.000.000 m3 per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig moment of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

14. Bouwmaterialen

Onder bouwmaterialen wordt het volgende verstaan:

  • Inrichtingen voor vervaardiging van stortklaar beton. Ter indicatie de SBI-code die voor de indeling van deze inrichtingen veelal wordt gebruikt: 23.63.

Maatregelen

Tabel 14. Erkende maatregelen voor energiebesparing bij vervaardiging van bouwmaterialen

Type maatregel

Nummers

Gebouwschil

1 – 2

Ruimteventilatie

3 – 5

Ruimteverwarming

6 – 8

Ruimte- en buitenverlichting

9 – 18

Warm tapwater voorziening

19

Persluchtinstallatie

20 – 23

Informatie- en communicatietechnologie

24

Serverruimten

25 – 30

Faciliteiten

31

Processen

8

Activiteit

 

In werking hebben van een stookinstallatie (emissies naar de lucht)

32 – 36

Type maatregel

Gebouwschil

Nummer maatregel

1

Omschrijving maatregel

Kantoor: Warmte- en/of koudeverlies via buitenmuur beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Spouwmuur isoleren.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Isolatie in spouwmuur ontbreekt.

a) Kantoor wordt verwarmd.

b) Kantoor wordt verwarmd en gekoeld.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Aardgasverbruik is minder dan 170.000 m3 per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

[32] Kantoor: Energiezuinige warmteopwekking toepassen.

Bijzondere omstandigheden

In gebouwen met minimaal een energielabel C dan wel in een nieuw gebouw met een bouwjaar van 2003 (of daarna) en die derhalve aan de EPC-eisen van 2003 voldoen, wordt geacht deze maatregel reeds te zijn genomen.

Type maatregel

Gebouwschil

Nummer maatregel

2

Omschrijving maatregel

Kantoor: Warmte- en/of koudeverlies via beglazing in gemetselde gevel beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

HR++-glas toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Dubbelglas is aanwezig.

b) HR-glas is aanwezig.

c) HR+-glas is aanwezig.

Ruimte wordt verwarmd.

Ruimte wordt verwarmd en gekoeld.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Binnentemperatuur is tijdens stookseizoen en tijdens werktijden minimaal 17°C.

Het totaal bruto verwarmd vloeroppervlak is minimaal 150m2.

a) Aardgasverbruik is minder dan 170.000 m3 per jaar.

b en c) N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

[32] Kantoor: Energiezuinige warmteopwekking toepassen.

Bijzondere omstandigheden

In gebouwen met minimaal een energielabel C dan wel in een nieuw gebouw met een bouwjaar van 2003 (of daarna) en die derhalve aan de EPC-eisen van 2003 voldoen, wordt geacht deze maatregel reeds te zijn genomen.

Type maatregel

Ruimteventilatie

Nummer maatregel

3

Omschrijving maatregel

Onnodig aanstaan van ventilatie voorkomen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Tijdschakelaar met weekschakeling (met of zonder overwerktimer) toepassen.

b) Aanwezigheidsschakelaar in kleine weinig gebruikte ruimten (bijvoorbeeld toilet) toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Ventilatiesysteem met tijdschakelaar en weekschakeling ontbreekt. Ventilatie is altijd aan buiten werktijden.

b) Aanwezigheidsschakelaar ontbreekt, Ventilatie is altijd aan tijdens werktijden.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

a) Aardgasverbruik is minder dan 10.000.000 m3 per jaar.

b) Geschakeld vermogen is minimaal 40 Watt.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

b) Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

[5] Energiezuinige ventilator toepassen.

Bijzondere omstandigheden

Kantoor: In gebouwen met minimaal een energielabel C dan wel in een nieuw gebouw met een bouwjaar van 2003 (of daarna) en die derhalve aan de EPC-eisen van 2003 voldoen, wordt geacht deze maatregel reeds te zijn genomen.

Type maatregel

Ruimteventilatie

Nummer maatregel

4

Omschrijving maatregel

Warmteverlies ventilatiekanalen beperken in ruimtes waar geen warmteafgifte noodzakelijk is.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Isolatie om ventilatiekanalen aanbrengen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Isolatie om ventilatiekanalen ontbreekt.

Technische randvoorwaarden

Temperatuur kanaal is minimaal 10°C hoger dan omgevingstemperatuur.

Economische randvoorwaarden

Aardgasverbruik is minder dan 1.000.000 m3 per jaar.

Bedrijfstijd ventilatie is minimaal 2.700 uur per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimteventilatie

Nummer maatregel

5

Omschrijving maatregel

Energiezuinige ventilator toepassen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Gelijkstroom-ventilator toepassen.

b) IE2-elektromotor met toerenregeling toepassen.

c) IE3-elektromotor toepassen.

d) Toerenregeling toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a, b en c) Elektromotor met rendementsklasse IE2 of lager is aanwezig.

d) Elektromotor met aan/uit regeling is aanwezig.

a) Benodigd luchtdebiet is constant.

b, c en d) Benodigd luchtdebiet varieert.

Technische randvoorwaarden

a, b en c) N.v.t.

d) Ventilator, aandrijving en elektromotor zijn geschikt voor toerenregeling.

Economische randvoorwaarden

a) Motorvermogen vermenigvuldigd met de bedrijfstijd is minimaal 6.500 kWh per jaar.

b) N.v.t.

c) N.v.t.

d) Motorvermogen vermenigvuldigd met de bedrijfstijd is minimaal 3.300 kWh per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimteverwarming

Nummer maatregel

6

Omschrijving maatregel

Temperatuur per ruimte naregelen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Thermostatische radiatorkranen toepassen.

b) Klokthermostaten (en overwerktimers) toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Individuele naregeling per ruimte of verwarmingsgroep ontbreekt bij meerdere verblijfsruimten met radiatoren.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Aardgasverbruik is minder dan 10.000.000 m3 per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimteverwarming

Nummer maatregel

7

Omschrijving maatregel

Bedrijfshal: Warmte in hoge hal actief verdelen naar werkplekken met warmtevraag om verwarming met aardgas te beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Ondersteuningsventilator toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Voorziening voor luchtcirculatie ontbreekt.

Technische randvoorwaarden

Geen vervuilende gassen (zoals las- of lijmdampen) aanwezig.

Kraanbaan en ondersteuningsventilator hinderen elkaar niet.

Economische randvoorwaarden

Aardgasverbruik is minder dan 170.000 m3 per jaar.

Temperatuur boven in hal is minimaal 4°C (ter indicatie ± 8 m) hoger dan temperatuur op werkniveau.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

[33] Bedrijfshal: Energiezuinige warmteopwekking toepassen.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimteverwarming en Processen

Nummer maatregel

8

Omschrijving maatregel

Warmteverlies via warmwaterleidingen en -appendages beperken in onverwarmde ruimten.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Isolatie aanbrengen om leidingen.

b) Isolatie aanbrengen om appendages.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Isolatie om leidingen ontbreekt.

b) Isolatie om appendages ontbreekt.

Technische randvoorwaarden

Als fabrikant voorschrijft dat vocht en warmte weg moet kunnen i.v.m. garantie, dan hier rekening mee houden bij keuze isolatiemateriaal.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a) Zelfstandig moment: Ja

Natuurlijk moment: Ja

b) Zelfstanding moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

Ruimteverwarming: In gebouwen met minimaal een energielabel C dan wel in een nieuw gebouw met een bouwjaar van 2003 (of daarna) en die derhalve aan de EPC-eisen van 2003 voldoen, wordt geacht deze maatregel reeds te zijn genomen.

Type maatregel

Ruimte- en buitenverlichting

Nummer maatregel

9

Omschrijving maatregel

Kantoor: Onnodig branden van basis binnenverlichting in pauzes en buiten bedrijfstijd voorkomen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Veegschakeling toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Verlichting wordt handmatig geschakeld per ruimte.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Geïnstalleerd vermogen per veegschakeling is minimaal 18 kW.

Per veegschakeling zijn maximaal 12 aanpassingen nodig om te voorkomen dat apparatuur onbedoeld wordt uitgeschakeld.

Verlichting kan minimaal 1 uur per dag extra uitgeschakeld worden.

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

In gebouwen met minimaal een energielabel C dan wel in een nieuw gebouw met een bouwjaar van 2003 (of daarna) en die derhalve aan de EPC-eisen van 2003 voldoen, wordt geacht deze maatregel reeds te zijn genomen.

Type maatregel

Ruimte- en buitenverlichting

Nummer maatregel

10

Omschrijving maatregel

Kantoor: Geïnstalleerd vermogen basis binnenverlichting beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Langwerpige hoogfrequente fluorescentielampen (TL5) en adapters in bestaande armaturen toepassen.

b) Langwerpige hoogfrequente fluorescentielampen (TL5) in bestaande armaturen door ombouw toepassen.

c) Langwerpige ledlampen in bestaande armaturen toepassen.

d) Ledlampen in bestaande armaturen toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a, b, en c) Conventionele armaturen met langwerpige fluorescentielampen (TL) zijn aanwezig.

d) PL-lampen (traditionele spaarlampen) zijn aanwezig (in gangen of toiletten).

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Aantal branduren is minimaal 3.000 uur per jaar (indicatie ± 8 uur per dag)

a) N.v.t.

b) Aardgasverbruik is minimaal 170.000 m3 per jaar.

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

c) N.v.t.

d) N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a) Zelfstandig moment: Ja, als aardgasgasverbruik minimaal 170.000 m3 per jaar is en elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar. Natuurlijk moment: Ja.

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

c) Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

d) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

In gebouwen met minimaal een energielabel C dan wel in een nieuw gebouw met een bouwjaar van 2003 (of daarna) en die derhalve aan de EPC-eisen van 2003 voldoen, wordt geacht deze maatregel reeds te zijn genomen.

Type maatregel

Ruimte- en buitenverlichting

Nummer maatregel

11

Omschrijving maatregel

Bedrijfshal: Geïnstalleerd vermogen binnenverlichting beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Armaturen met langwerpige hoogfrequente fluorescentielampen (TL5) toepassen.

b) Armaturen met ledlampen toepassen.

c) Metaalhalogenidelampen in bestaande armaturen toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a en b) Conventionele armaturen met langwerpige fluorescentielampen (TL) zijn aanwezig.

c) Hoge druk kwiklampen zijn aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

a en b) Aantal branduren is minimaal 3.100 uur per jaar. Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

c) N.v.t.

a) N.v.t.

b) Geïnstalleerd vermogen van verlichting neemt door toepassen van ledlampen minimaal 50% af bij voldoende lichtopbrengst.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a en b) Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

c) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere Omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimte- en buitenverlichting

Nummer maatregel

12

Omschrijving maatregel

Geïnstalleerd vermogen accentverlichting beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) PL-lampen (traditionele spaarlampen) in bestaande armaturen toepassen.

b en c) Ledlampen in bestaande armaturen toepassen.

d) Hoge druk natriumlampen in bestaande armaturen toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a en b) Gloeilampen zijn aanwezig.

c) Halogeenlampen zijn aanwezig

d) Hoge druk kwiklampen zijn aanwezig.

Technische randvoorwaarden

a, b en c) N.v.t.

d) Voorschakelapparaat hoeft niet vervangen te worden.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a) Zelfstandig moment: Ja, als elektriciteitsverbruik minder is dan 10.000.000 kWh per jaar.

Natuurlijk moment: Ja.

b, c en d) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimte- en buitenverlichting

Nummer maatregel

13

Omschrijving maatregel

Geïnstalleerd vermogen noodverlichting beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Ledlampen toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Conventionele langwerpige fluorescentielampen (TL8) zijn aanwezig.

b) Hoogfrequente fluorescentielampen (TL5) zijn aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

Noodverlichting staat aan tijdens werktijden.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimte- en buitenverlichting

Nummer maatregel

14

Omschrijving maatregel

Geïnstalleerd vermogen verlichting vluchtwegaanduiding beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Armaturen met ledlampen toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Conventionele armaturen met langwerpige fluorescentielampen (TL) zijn aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Elektriciteitsverbruik is maximaal 10.000.000 kWh per jaar.

Aardgasverbruik is minimaal 170.000 m3 per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimte- en buitenverlichting

Nummer maatregel

15

Omschrijving maatregel

Onnodig branden van reclame- en overige buitenverlichting voorkomen zodat verlichting alleen brandt als het donker is

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Schemerschakelaar toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Schemerschakelaar ontbreekt.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Geïnstalleerd vermogen per schakeling is minimaal 0,4 kW.

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimte- en buitenverlichting

Nummer maatregel

16

Omschrijving maatregel

Onnodig branden van reclame- en overige buitenverlichting buiten gebruikstijden (tussen 23.00 en 06.00 uur) voorkomen

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Tijdschakelaar toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Tijdschakelaar ontbreekt.

Technische randvoorwaarden

Extra bewegingsschakelaar toepassen als verlichting in verband met veiligheid bij beweging moet branden.

Economische randvoorwaarden

Geïnstalleerd vermogen per schakeling is minimaal 0,4 kW.

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimte- en buitenverlichting

Nummer maatregel

17

Omschrijving maatregel

Geïnstalleerd vermogen buitenverlichting beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Ledlamp in bestaande armaturen toepassen.

b) Natriumlampen in bestaande armaturen toepassen.

c) Natriumlampen in bestaande armaturen toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a en b) Halogeenlampen zijn aanwezig.

c) Hoge druk kwiklampen zijn aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

a en b) N.v.t.

c) Elektriciteitsverbruik minder is dan 10.000.000 kWh per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimte- en buitenverlichting

Nummer maatregel

18

Omschrijving maatregel

Geïnstalleerd vermogen reclameverlichting beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Ledlamp in bestaande armaturen toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Gloeilampen zijn aanwezig.

b) Halogeenlampen zijn aanwezig.

c) Neonlampen zijn aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

b) Zelfstandig moment: Ja als elektriciteitsverbruik minder is dan 10.000.000 kWh per jaar.

Natuurlijk moment: Ja.

c) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Warm tapwater voorziening

Nummer maatregel

19

Omschrijving maatregel

Warmteverlies van warmtapwater leidingen en appendages beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Isoleren van warm tapwater leidingen.

b) Isoleren van appendages warm tapwater systeem.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Isolatie om leidingen ontbreekt.

b) Isolatie om appendages ontbreekt.

Technische randvoorwaarden

Als fabrikant voorschrijft dat vocht en warmte weg moet kunnen i.v.m. garantie, dan hier rekening mee houden bij keuze isolatiemateriaal.

Economische randvoorwaarden

a) N.v.t.

b) Aardgasverbruik is minder dan 170.000 m3 per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Persluchtinstallatie

Nummer maatregel

20

Omschrijving maatregel

Warmte van persluchtcompressoren nuttig gebruiken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Warmte van luchtgekoelde compressor gebruiken voor ruimteverwarming.

b) Warmte van watergekoelde compressor gebruiken voor lagetemperatuurverwarming, verwarming van tapwater of badenverwarming.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Warmte van compressor wordt niet nuttig ingezet.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

a) Aantal equivalenten van vollasturen is minimaal 1.500 uur per stookseizoen (ter indicatie: 10 uur per werkdag in stookseizoen).

Afstand tot te verwarmen ruimte is minder dan 3 meter.

Aardgasverbruik is minder dan 1.000.000 m3 per jaar.

b) Vermogen compressor (in kW) vermenigvuldigd met aantal equivalenten van vollasturen (in uur per jaar) is minimaal 40.000 (kWh per jaar).

Warmtebehoefte per jaar komt overeen met minimaal 300 m3 warmtapwater van 60°C.

Aardasverbruik is minder dan 170.000 m3 per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

b) Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

[22] Nullasturen persluchtcompressor beperken.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Persluchtinstallatie

Nummer maatregel

21

Omschrijving maatregel

Onnodig aanstaan persluchtsysteem voorkomen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Bij drukvat groepsafsluiter en schakelklok toepassen.

b) Schakelklok met overwerktimer toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Schroef- of zuigercompressor is alleen handmatig uit te schakelen.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

a) Vermogen van compressor (in kW) vermenigvuldigd met aantal equivalenten van vollasturen per jaar (in uur per jaar) is minimaal 18.000 (kWh per jaar).

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

b) Vermogen van compressor (in kW) vermenigvuldigd met aantal equivalenten van vollasturen per jaar (in uur per jaar) is minimaal 20.000 (kWh per jaar).

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Persluchtinstallatie

Nummer maatregel

22

Omschrijving maatregel

Nullasturen persluchtcompressor beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Oliegeïnjecteerde compressor met toerenregeling toepassen.

b) Olievrije compressor met toerenregeling toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Vollast-/nullastschakeling of vollast-/nullast-/uitschakeling is aanwezig.

Technische randvoorwaarden

Bij meerdere compressoren alleen uitvoeren bij leidende compressor en rest op basis van vollast-/nullast-/uitschakeling.

Economische randvoorwaarden

a) Aantal nullasturen is minimaal 1.100 uur per jaar (ter indicatie: 4 uur per werkdag).

b) Aantal nullasturen is minimaal 1.800 uur per jaar (ter indicatie: 5,5 uur per werkdag).

Vermogen compressor is minimaal 25 kW.

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Persluchtinstallatie

Nummer maatregel

23

Omschrijving maatregel

Energiezuinig perslucht maken door koude lucht te gebruiken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Koude buitenlucht via een luchtkanaal gebruiken.

b) Binnenlucht uit onverwarmde ruimte via een luchtkanaal gebruiken.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Compressor zuigt door zichzelf opgewarmde warme lucht of warme proceslucht aan.

Technische randvoorwaarden

a) Een opening in gevel is mogelijk binnen een afstand van 3 meter.

b) N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Vermogen van compressor (in kW) vermenigvuldigd met aantal equivalenten van vollasturen per jaar (in uur) is minimaal 60.000 (kWh).

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Informatie- en communicatietechnologie

Nummer maatregel

24

Omschrijving maatregel

Energiezuinige ICT op de werkplek toepassen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Desktop die voldoet aan Energy Star specificatie toepassen.

b) Laptop die voldoet aan Energy Star specificatie toepassen.

c) Beeldscherm dat voldoet aan Energy Star specificatie toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Desktop zonder Energy Star specificatie.

b) Laptop zonder Energy Star specificatie.

c) Beeldscherm zonder Energy Star specificatie.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Serverruimten

Nummer maatregel

25

Omschrijving maatregel

Inzet van fysieke servers in serverruimte beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Meerdere gevirtualiseerde servers werken op een minder aantal fysieke servers.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Geen gevirtualiseerde omgeving aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Het gaat om serverruimten met een opgesteld vermogen van minimaal 5 kW.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Serverruimten

Nummer maatregel

26

Omschrijving maatregel

Vrije koeling in serverruimte toepassen om bedrijfstijd van koelmachine te beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Direct vrije luchtkoeling toepassen inclusief compartimenteren en backup door koelmachine toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Airconditioning of DX- (directe expansie) koeling met seizoensgemiddelde COP van maximaal 2,5 is aanwezig.

Temperatuur in koelsysteem en buitenklimaat maken minimaal 95% vrije koeling mogelijk.

Technische randvoorwaarden

Bouwkundig moet het mogelijk zijn, bijvoorbeeld het dak moet het gewicht van het systeem voor vrije koeling kunnen dragen, en er moet ruimte zijn voor luchtkanalen en overige installaties.

Economische randvoorwaarden

Het gaat om serverruimten met een opgesteld vermogen van minimaal 5 kW.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Serverruimten

Nummer maatregel

27

Omschrijving maatregel

Energiezuinige koelmachine voor koeling serverruimte toepassen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Compressiekoelmachine met seizoensgemiddelde COP van minimaal 5,5 toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Compressiekoelmachine met seizoensgemiddelde COP van maximaal 3 is aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Het gaat om serverruimten met een opgesteld vermogen van minimaal 20 kW.

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Serverruimten

Nummer maatregel

28

Omschrijving maatregel

Toerental van ventilatoren in zaalkoelers (CRAH’s) in serverruimte beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Toerenregeling (sensoren en actuatoren) toepassen op bestaande ventilatoren.

b) In nieuwe zaalkoelers (CRAH’s) ventilatoren met toerenregeling toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Toerentalgeregelde ventilatoren zijn afwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Het gaat om serverruimten met een opgesteld vermogen van minimaal 5 kW.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a) Zelfstandig moment: Ja, indien elektriciteitsverbruik minder is dan 10.000.000 kWh per jaar

Natuurlijk moment: Ja.

b) Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Serverruimten

Nummer maatregel

29

Omschrijving maatregel

Inzet van servers in serverruimte afstemmen op de vraag.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Powermanagement op servers toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

De CPU (central processing unit) draait continue op maximale snelheid.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Het gaat om serverruimten met een opgesteld vermogen van minimaal 5 kW.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja, indien elektriciteitsverbruik minder is dan 10.000.000 kWh per jaar

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Serverruimten

Nummer maatregel

30

Omschrijving maatregel

Energiezuinige uninterrupted power system (UPS) in serverruimte toepassen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Efficiënt UPS-systeem (met dubbele conversie is 96% of hoger) toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Inefficiënte UPS (dubbele conversie efficiëntie in deellast is maximaal 92%) is aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Het gaat om serverruimten met een opgesteld vermogen van minimaal 5 kW.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Faciliteiten

Nummer maatregel

31

Omschrijving maatregel

Energiezuinige aandrijving (van cementdoseerschroef, menger en kraan) toepassen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) IE2-elektromotor met toerenregeling toepassen.

b) IE3-elektromotor toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Elektromotor met rendementsklasse IE2 of lager is aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Activiteit

In werking hebben van een stookinstallatie (emissies naar de lucht)

Nummer maatregel

32

Omschrijving maatregel

Kantoor: Energiezuinige warmteopwekking toepassen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Hoogrendementsketel HR107 toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Conventioneelrendements- (CR-) of verbeterdrendements- (VR-) ketel is aanwezig voor basislast (bedrijfstijd is meer dan 500 uur per jaar).

b) Hoogrendementsketel HR100 is aanwezig voor basislast (bedrijfstijd is meer dan 500 uur per jaar).

Technische randvoorwaarden

Retourtemperatuur van ketel kan lager zijn dan 55°C. Hogetemperatuursystemen (zoals warmtapwatersysteem of hogetemperatuurstralingspanelen) verhinderen dat soms.

Condensafvoer is mogelijk.

Economische randvoorwaarden

a) N.v.t.

b) Aardgasverbruik is minder dan 170.000 m3 per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a) Zelfstandig moment: Ja, indien aardgasverbruik minder is dan 170.000 m3 per jaar.

Natuurlijk moment: Ja.

b) Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

[1] Kantoor: Warmte- en koudeverlies via buitenmuur beperken.

Bijzondere omstandigheden

In gebouwen met minimaal een energielabel C dan wel in een nieuw gebouw met een bouwjaar van 2003 (of daarna) en die derhalve aan de EPC-eisen van 2003 voldoen, wordt geacht deze maatregel reeds te zijn genomen.

Activiteit

In werking hebben van een stookinstallatie (emissies naar de lucht)

Nummer maatregel

33

Omschrijving maatregel

Bedrijfshal: Energiezuinige warmteopwekking toepassen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Hoogrendementsketel HR107 toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Conventioneel-rendements- (CR-) of verbeterdrendements- (VR-) ketel is aanwezig voor basislast (bedrijfstijd is meer dan 500 uur per jaar).

Technische randvoorwaarden

Condensafvoer is eenvoudig realiseerbaar.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

[6] Bedrijfshal: Temperatuur per ruimte naregelen.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Activiteit

In werking hebben van een stookinstallatie (emissies naar de lucht)

Nummer maatregel

34

Omschrijving maatregel

Kantoor: Aanvoertemperatuur cv-water automatisch regelen op basis van buitentemperatuur.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Weersafhankelijke regeling toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Weersafhankelijke regeling ontbreekt op een cv-groep met hogetemperatuurverwarming.

Technische randvoorwaarden

Weersafhankelijke regeling toepassen op groep indien dit op ketel onmogelijk is i.v.m. warmtapwatervoorziening.

Economische randvoorwaarden

Meerdere verblijfsruimte met totaal bruto vloeroppervlakte van minimaal 150 m2 met verschillende warmtebehoefte.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

[1] Kantoor: Warmte- en koudeverlies via buitenmuur beperken.

[32] Kantoor: Energiezuinige warmteopwekking toepassen.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Activiteit

In werking hebben van een stookinstallatie (emissies naar de lucht)

Nummer maatregel

35

Omschrijving maatregel

Bedrijfshal: Onnodig aanstaan van ruimteverwarming buiten bedrijfstijd voorkomen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Tijdschakelaar (met of zonder overwerktimer) toepassen.

b) Tijdschakelaar met weekschakeling (met of zonder overwerktimer) toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Automatische aan- en uitschakeling ontbreekt.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Activiteit

In werking hebben van een stookinstallatie (emissies naar de lucht)

Nummer maatregel

36

Omschrijving maatregel

Energiezuinige warmteopwekking van tapwater toepassen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Gasgestookte hoogrendements- (HR-) boiler toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Conventionele gasgestookte boiler is aanwezig.

Technische randvoorwaarden

Condensafvoer is mogelijk.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja, indien aardgasverbruik minder is dan 170.000 m3 per jaar.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

In gebouwen met minimaal een energielabel C dan wel in een nieuw gebouw met een bouwjaar van 2003 (of daarna) en die derhalve aan de EPC-eisen van 2003 voldoen, wordt geacht deze maatregel reeds te zijn genomen.

15. Verf en drukinkt

Onder verf en drukinkt wordt het volgende verstaan:

  • Inrichtingen voor vervaardiging van verf en drukinkt. Ter indicatie de SBI-code die voor de indeling van deze inrichtingen veelal wordt gebruikt: 20.3.

Maatregelen

Tabel 15. Erkende maatregelen voor energiebesparing bij vervaardiging van verf en drukinkt

Type maatregel

Nummers

Gebouwschil

1 – 4

Ruimteventilatie

5 – 7

Ruimteverwarming

8 – 10

Ruimte- en buitenverlichting

11 – 20

Warm tapwater voorziening

21

Persluchtinstallatie

22 – 25

Informatie- en communicatietechnologie

26 – 27

Serverruimten

28 – 33

Faciliteiten

34 – 35

Processen

10, 36

Activiteit

 

In werking hebben van een stookinstallatie (emissies naar de lucht)

37 – 41

Type maatregel

Gebouwschil

Nummer maatregel

1

Omschrijving maatregel

Kantoor: Warmte- en/of koudeverlies via buitenmuur beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Spouwmuur isoleren.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Isolatie in spouwmuur ontbreekt.

Kantoor wordt verwarmd.

Kantoor wordt verwarmd en gekoeld.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Aardgasverbruik is minder dan 170.000 m3 per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

[37] Kantoor: Energiezuinige warmteopwekking toepassen.

Bijzondere omstandigheden

In gebouwen met minimaal een energielabel C dan wel in een nieuw gebouw met een bouwjaar van 2003 (of daarna) en die derhalve aan de EPC-eisen van 2003 voldoen, wordt geacht deze maatregel reeds te zijn genomen.

Type maatregel

Gebouwschil

Nummer maatregel

2

Omschrijving maatregel

Kantoor: Warmte- en/of koudeverlies via beglazing in gemetselde gevel beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

HR++-glas toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Dubbelglas is aanwezig.

b) HR-glas is aanwezig.

c) HR+-glas is aanwezig.

Ruimte wordt verwarmd.

Ruimte wordt verwarmd en gekoeld.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Binnentemperatuur is tijdens stookseizoen en tijdens werktijden minimaal 17°C.

Het totaal bruto verwarmd vloeroppervlak is minimaal 150m2.

a) Aardgasverbruik is minder dan 170.000 m3 per jaar.

b en c) N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

[37] Kantoor: Energiezuinige warmteopwekking toepassen.

Bijzondere omstandigheden

In gebouwen met minimaal een energielabel C dan wel in een nieuw gebouw met een bouwjaar van 2003 (of daarna) en die derhalve aan de EPC-eisen van 2003 voldoen, wordt geacht deze maatregel reeds te zijn genomen.

Type maatregel

Gebouwschil

Nummer maatregel

3

Omschrijving maatregel

Warmte- en/of koudeverlies via openstaande bedrijfsdeur in gebouwschil beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Snelsluitende bedrijfsdeur toepassen.

b) Automatische bedrijfsdeur toepassen.

c) Loopdeur toepassen.

d) Loopdeur toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a en b) Handmatige bediende bedrijfsdeur is aanwezig.

c) Sectionaaldeur wordt gebruikt voor personentoegang.

d) Kanteldeur wordt gebruikt voor personentoegang.

Technische randvoorwaarden

a en b) N.v.t.

c) Ruimte aanwezig in gevel.

d) Ruimte aanwezig in gevel of in kanteldeur.

Economische randvoorwaarden

a) Handmatig bediende bedrijfsdeur is per werkdag 1 uur extra te sluiten.

b) Handmatig bediende bedrijfsdeur is per werkdag 1 uur extra te sluiten.

Aardgasverbruik is minder dan 10.000.000 m3 per jaar.

c en d) N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a en b) Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

c en d) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Gebouwschil

Nummer maatregel

4

Omschrijving maatregel

Warmte- en/of koudeverlies via transportdeur voor laden en lossen beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Geïsoleerde transportdeur toepassen.

b) Luchtkussens toepassen.

c) Tochtslabben toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Ongeïsoleerde transportdeur is aanwezig.

b) Transportdeur waar luchtkussens ontbreken.

c) Transportdeur waar tochtslabben ontbreken.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Aardgasverbruik is minder dan 170.000 m3 per jaar.

a) N.v.t.

b) Minimaal 4 uur laden en lossen per dag.

c) N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a) Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

b en c) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimteventilatie

Nummer maatregel

5

Omschrijving maatregel

Onnodig aanstaan van ventilatie voorkomen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Tijdschakelaar met weekschakeling (met of zonder overwerktimer) toepassen.

b) Aanwezigheidsschakelaar in kleine weinig gebruikte ruimten (bijvoorbeeld toilet) toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Ventilatiesysteem met tijdschakelaar en weekschakeling ontbreekt. Ventilatie is altijd aan buiten werktijden.

b) Aanwezigheidsschakelaar ontbreekt, Ventilatie is altijd aan tijdens werktijden.

Technische randvoorwaarden

Niet van toepassing als voor veiligheid continue ventilatie nodig is.

Economische randvoorwaarden

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

a) N.v.t.

b) Geschakeld vermogen is minimaal 40 Watt.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

b) Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

[7] Energiezuinige ventilator toepassen.

Bijzondere omstandigheden

Kantoor: In gebouwen met minimaal een energielabel C dan wel in een nieuw gebouw met een bouwjaar van 2003 (of daarna) en die derhalve aan de EPC-eisen van 2003 voldoen, wordt geacht deze maatregel reeds te zijn genomen.

Type maatregel

Ruimteventilatie

Nummer maatregel

6

Omschrijving maatregel

Warmteverlies ventilatiekanalen beperken in ruimtes waar geen warmteafgifte nodig is.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Isolatie om ventilatiekanalen aanbrengen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Isolatie om ventilatiekanalen ontbreekt.

Technische randvoorwaarden

Temperatuur ventilatiekanaal is minimaal 10°C hoger dan omgevingstemperatuur.

Economische randvoorwaarden

Aardgasverbruik is minder dan 1.000.000 m3 per jaar.

Bedrijfstijd ventilatie is minimaal 2.700 uur per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimteventilatie

Nummer maatregel

7

Omschrijving maatregel

Energiezuinige ventilator toepassen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Gelijkstroomventilator toepassen.

b) IE2-elektromotor met toerenregeling toepassen.

c) IE3-elektromotor toepassen.

d) Toerenregeling toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a, b en c) Elektromotor met rendementsklasse IE2 of lager is aanwezig.

d) Elektromotor met aan/uit regeling is aanwezig.

a) Benodigd luchtdebiet is constant.

b, c en d) Benodigd luchtdebiet varieert.

Technische randvoorwaarden

a, b en c) N.v.t.

d) Ventilator, aandrijving en elektromotor zijn geschikt voor toerenregeling.

Economische randvoorwaarden

a) Motorvermogen vermenigvuldigd met de bedrijfstijd is minimaal 11.500 kWh per jaar.

b) N.v.t.

c) N.v.t.

d) Motorvermogen vermenigvuldigd met de bedrijfstijd is minimaal 6.000 kWh per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimteverwarming

Nummer maatregel

8

Omschrijving maatregel

Temperatuur per ruimte naregelen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Thermostatische radiatorkranen toepassen.

b) Klokthermostaten en overwerktimers toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Individuele naregeling per ruimte of verwarmingsgroep ontbreekt bij meerdere verblijfsruimten met radiatoren.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Aardgasverbruik is minder dan 1.000.000 m3 per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimteverwarming

Nummer maatregel

9

Omschrijving maatregel

Bedrijfshal: Warmte in hoge hal actief verdelen naar werkplekken met warmtevraag om verwarming met aardgas te beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Ondersteuningsventilator toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Voorziening voor luchtcirculatie ontbreekt.

Technische randvoorwaarden

Geen vervuilende gassen (zoals las- of lijmdampen) aanwezig.

Kraanbaan en ondersteuningsventilator hinderen elkaar niet.

Economische randvoorwaarden

Temperatuur boven in hal is minimaal 4°C (ter indicatie ± 8 m) hoger dan temperatuur op werkniveau.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

[38] Bedrijfshal: Energiezuinige warmteopwekking toepassen.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimteverwarming en Processen

Nummer maatregel

10

Omschrijving maatregel

Warmteverlies via warmwaterleidingen en -appendages beperken in onverwarmde ruimten.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Isolatie aanbrengen om leidingen.

b) Isolatie aanbrengen om appendages.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Isolatie om leidingen ontbreekt.

b) Isolatie om appendages ontbreekt.

Technische randvoorwaarden

Als fabrikant voorschrijft dat vocht en warmte weg moeten kunnen i.v.m. garantie, dan hier rekening mee houden bij keuze isolatiemateriaal.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a) Zelfstandig moment: Ja

Natuurlijk moment: Ja

b) Zelfstanding moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

In gebouwen met minimaal een energielabel C dan wel in een nieuw gebouw met een bouwjaar van 2003 (of daarna) en die derhalve aan de EPC-eisen van 2003 voldoen, wordt geacht deze maatregel reeds te zijn genomen.

Type maatregel

Ruimte- en buitenverlichting

Nummer maatregel

11

Omschrijving maatregel

Kantoor: Onnodig branden van basis binnenverlichting in pauzes en buiten bedrijfstijd voorkomen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Veegschakeling toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Verlichting wordt handmatig geschakeld per ruimte.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Geïnstalleerd vermogen per veegschakeling is minimaal 18 kW.

Per veegschakeling zijn maximaal 12 aanpassingen nodig om te voorkomen dat apparatuur onbedoeld wordt uitgeschakeld.

Verlichting kan minimaal 1 uur per dag extra uitgeschakeld worden.

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

In gebouwen met minimaal een energielabel C dan wel in een nieuw gebouw met een bouwjaar van 2003 (of daarna) en die derhalve aan de EPC-eisen van 2003 voldoen, wordt geacht deze maatregel reeds te zijn genomen.

Type maatregel

Ruimte- en buitenverlichting

Nummer maatregel

12

Omschrijving maatregel

Kantoor: Geïnstalleerd vermogen basis binnenverlichting beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Langwerpige hoogfrequente fluorescentielampen (TL5) en adapters in bestaande armaturen toepassen.

b) Langwerpige hoogfrequente fluorescentielampen (TL5) in bestaande armaturen door ombouw toepassen.

c) Armaturen met langwerpige hoogfrequente fluorescentielampen (TL5) toepassen.

d) Langwerpige ledlampen in bestaande armaturen toepassen.

e) Ledlampen in bestaande armaturen toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a, b, c en d) Conventionele armaturen met langwerpige fluorescentielampen (TL) zijn aanwezig.

e) PL-lampen (traditionele spaarlampen) zijn aanwezig (in gangen of toiletten).

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Aantal branduren is minimaal 4.400 uur per jaar (indicatie ± 12 uur per dag).

a) N.v.t.

b) N.v.t.

c).

Elektriciteits-verbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

d) N.v.t.

e) N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a en b) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

c) Zelfstandig moment:Ja, als aardgasverbruik minimaal 170.000 m3 per jaar is.

Natuurlijk moment: Ja.

d) Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

e) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

In gebouwen met minimaal een energielabel C dan wel in een nieuw gebouw met een bouwjaar van 2003 (of daarna) en die derhalve aan de EPC-eisen van 2003 voldoen, wordt geacht deze maatregel reeds te zijn genomen.

Type maatregel

Ruimte- en buitenverlichting

Nummer maatregel

13

Omschrijving maatregel

Bedrijfshal: Geïnstalleerd vermogen binnenverlichting beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Armaturen met langwerpige hoogfrequente fluorescentielampen (TL5) toepassen.

b) Armaturen met ledlampen toepassen.

c) Metaalhalogenidelampen in bestaande armaturen toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a en b) Conventionele armaturen met langwerpige fluorescentielampen (TL) zijn aanwezig.

c) Hoge druk kwiklampen zijn aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

a) Aantal branduren is minimaal 3.100 uur per jaar.

b) Aantal branduren is minimaal 3.100 uur per jaar.

Geïnstalleerd vermogen van verlichting neemt door toepassen van ledlampen minimaal 50% af bij voldoende lichtopbrengst.

c) N.v.t

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a en b) Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

c) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere Omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimte- en buitenverlichting

Nummer maatregel

14

Omschrijving maatregel

Geïnstalleerd vermogen accentverlichting beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) PL-lampen (traditionele spaarlampen) in bestaande armaturen toepassen.

b en c) Ledlampen in bestaande armaturen toepassen.

d) Hoge druk natriumlampen in bestaande armaturen toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a en b) Gloeilampen zijn aanwezig.

c) Halogeen-lampen zijn aanwezig.

d) Hoge druk kwiklampen zijn aanwezig.

Technische randvoorwaarden

a, b, en c) N.v.t.

d) Voorschakelapparaat hoeft niet vervangen te worden.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a) Zelfstandig moment: Ja, als elektriciteitsverbruik minder is dan 10.000.000 kWh per jaar.

Natuurlijk moment: Ja.

b) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

c) Zelfstandig moment: Ja, als elektriciteits-verbruik minder is dan 10.000.000 kWh per jaar.

Natuurlijk moment: Ja.

d) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimte- en buitenverlichting

Nummer maatregel

15

Omschrijving maatregel

Geïnstalleerd vermogen noodverlichting beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Ledlampen toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Conventionele langwerpige fluorescentielampen (TL8) zijn aanwezig.

b) Hoogfrequente fluorescentielampen (TL5) zijn aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

Noodverlichting staat aan tijdens werktijden.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimte- en buitenverlichting

Nummer maatregel

16

Omschrijving maatregel

Geïnstalleerd vermogen verlichting vluchtwegaanduiding beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Armaturen met ledlampen toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Conventionele armaturen met langwerpige fluorescentielampen (TL) zijn aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Elektriciteitsverbruik is maximaal 10.000.000 kWh per jaar.

Aardgasverbruik is minimaal 170.000 m3 per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimte- en buitenverlichting

Nummer maatregel

17

Omschrijving maatregel

Onnodig branden van reclame- en overige buitenverlichting voorkomen zodat verlichting alleen brandt als het donker is

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Schemerschakelaar toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Schemerschakelaar ontbreekt.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Geïnstalleerd vermogen per schakeling is minimaal 0,4 kW.

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimte- en buitenverlichting

Nummer maatregel

18

Omschrijving maatregel

Onnodig branden van reclame- en overige buitenverlichting buiten gebruikstijden (tussen 23.00 en 06.00 uur) voorkomen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Tijdschakelaar toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Tijdschakelaar ontbreekt.

Technische randvoorwaarden

Extra bewegingsschakelaar toepassen als verlichting in verband met veiligheid bij beweging moet branden.

Economische randvoorwaarden

Geïnstalleerd vermogen per schakeling is minimaal 0,4 kW.

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

[19] Geïnstalleerd vermogen buitenverlichting beperken.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimte- en buitenverlichting

Nummer maatregel

19

Omschrijving maatregel

Geïnstalleerd vermogen buitenverlichting beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Ledlampen in bestaande armaturen toepassen.

b) Natriumlampen in bestaande armaturen toepassen.

c) Natriumlampen in bestaande armaturen toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a en b) Halogeenlampen zijn aanwezig.

c) Hoge druk kwiklampen zijn aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

a en b) N.v.t.

c) Elektriciteitsverbruik minder is dan 10.000.000 kWh per jaar.

Natuurlijk

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Ruimte- en buitenverlichting

Nummer maatregel

20

Omschrijving maatregel

Geïnstalleerd vermogen reclameverlichting beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Ledlampen in bestaande armaturen toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Gloeilampen zijn aanwezig.

b) Halogeenlampen zijn aanwezig.

c) Neonlampen zijn aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

b) Zelfstandig moment: Ja als elektriciteitsverbruik minder is dan 10.000.000 kWh per jaar.

Natuurlijk moment: Ja.

c) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Warm tapwater voorziening

Nummer maatregel

21

Omschrijving maatregel

Warmteverlies van warmtapwater leidingen en appendages beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Isoleren van warm tapwater leidingen.

b) Isoleren van appendages warm tapwater systeem.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Isolatie om leidingen ontbreekt.

b) Isolatie om appendages ontbreekt.

Technische randvoorwaarden

Als fabrikant voorschrijft dat vocht en warmte weg moet kunnen i.v.m. garantie, dan hier rekening mee houden bij keuze isolatiemateriaal.

Economische randvoorwaarden

a) N.v.t.

b) Aardgasverbruik is minder dan 170.000 m3 per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Persluchtinstallatie

Nummer maatregel

22

Omschrijving maatregel

Warmte van persluchtcompressoren nuttig gebruiken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Warmte van luchtgekoelde compressor gebruiken voor ruimteverwarming.

b) Warmte van watergekoelde compressor gebruiken voor lagetemperatuurverwarming, verwarming van tapwater of badenverwarming.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Warmte van compressor wordt niet nuttig ingezet.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Aardgasverbruik is minder dan 170.000 m3 per jaar.

a) Aantal equivalenten van vollasturen is minimaal 1.500 uur per stookseizoen (ter indicatie: 10 uur per werkdag in stookseizoen).

Afstand tot te verwarmen ruimte is minder dan 3 meter.

b) Vermogen compressor (in kW) vermenigvuldigd met aantal equivalenten van vollasturen (in uur per jaar) is minimaal 25.000 (kWh per jaar).

Warmtebehoefte per jaar komt overeen met minimaal 300 m3 warmtapwater van 60°C.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a) Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

b) Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

[24] Nullasturen persluchtcompressor beperken.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Persluchtinstallatie

Nummer maatregel

23

Omschrijving maatregel

Onnodig aanstaan persluchtsysteem voorkomen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Bij drukvat groepsafsluiter en schakelklok toepassen.

b) Schakelklok met overwerktimer toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Schroef- of zuigercompressor is alleen handmatig uit te schakelen.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

a) Vermogen van compressor (in kW) vermenigvuldigd met aantal equivalenten van vollasturen per jaar (in uur per jaar) is minimaal 18.000 (kWh per jaar).

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

b) Vermogen van compressor (in kW) vermenigvuldigd met aantal equivalenten van vollasturen per jaar (in uur per jaar) is minimaal 9.500 (kWh per jaar).

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Persluchtinstallatie

Nummer maatregel

24

Omschrijving maatregel

Nullasturen persluchtcompressor beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Oliegeïnjecteerde compressor met toerenregeling toepassen.

b) Olievrije compressor met toerenregeling toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Vollast-/nullastschakeling of vollast-/nullast-/uitschakeling is aanwezig.

Technische randvoorwaarden

Bij meerdere compressoren alleen uitvoeren bij leidende compressor en rest op basis van vollast-/nullast-/uitschakeling.

Economische randvoorwaarden

a) Aantal nullast uren is minimaal 1.300 uur per jaar (ter indicatie: 4 uur per werkdag).

b) Aantal nullast uren is minimaal 1.800 uur per jaar (ter indicatie: 5,5 uur per werkdag).

Vermogen compressor is minimaal 25 kW.

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Persluchtinstallatie

Nummer maatregel

25

Omschrijving maatregel

Energiezuinig perslucht maken door koude lucht te gebruiken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Koude buitenlucht via een luchtkanaal gebruiken.

b) Binnenlucht uit onverwarmde ruimte via een luchtkanaal gebruiken.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Compressor zuigt door zichzelf opgewarmde warme lucht of warme proceslucht aan.

Technische randvoorwaarden

a) Een opening in gevel is mogelijk binnen een afstand van 3 meter.

b) N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Vermogen van compressor (in kW) vermenigvuldigd met aantal equivalenten van vollasturen per jaar (in uur) is minimaal 60.000 (kWh).

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Informatie- en communicatietechnologie

Nummer maatregel

26

Omschrijving maatregel

Pas energiezuinig printen en/of kopiëren op de werkplek toe.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Centraal printen en kopiëren.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Minimaal 10 lokale printers en/of kopieermachines zijn aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Informatie- en communicatietechnologie

Nummer maatregel

27

Omschrijving maatregel

Energiezuinige ICT op de werkplek toepassen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Desktop die voldoet aan Energy Star specificatie toepassen.

b) Laptop die voldoet aan Energy Star specificatie toepassen.

c) Beeldscherm dat voldoet aan Energy Star specificatie toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Desktop zonder Energy Star specificatie.

b) Laptop zonder Energy Star specificatie.

c) Beeldscherm zonder Energy Star specificatie.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Serverruimten

Nummer maatregel

28

Omschrijving maatregel

Inzet van fysieke servers in serverruimte beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Meerdere gevirtualiseerde servers werken op een minder aantal fysieke servers.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Geen gevirtualiseerde omgeving aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Het gaat om serverruimten met een opgesteld vermogen van minimaal 5 kW.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Serverruimten

Nummer maatregel

29

Omschrijving maatregel

Vrije koeling in serverruimte toepassen om bedrijfstijd van koelmachine te beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Direct vrije luchtkoeling toepassen inclusief compartimenteren en backup door koelmachine toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Airconditioning of DX- (directe expansie) koeling met seizoensgemiddelde COP van maximaal 2,5 is aanwezig.

Temperatuur in koelsysteem en buitenklimaat maken minimaal 95% vrije koeling mogelijk.

Technische randvoorwaarden

Bouwkundig moet het mogelijk zijn, bijvoorbeeld het dak moet het gewicht van het systeem voor vrije koeling kunnen dragen, en er moet ruimte zijn voor luchtkanalen en overige installaties.

Economische randvoorwaarden

Het gaat om serverruimten met een opgesteld vermogen van minimaal 5 kW.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Serverruimten

Nummer maatregel

30

Omschrijving maatregel

Energiezuinige koelmachine voor koeling serverruimte toepassen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Compressiekoelmachine met seizoensgemiddelde COP van minimaal 5,5 toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Compressiekoelmachine met seizoensgemiddelde COP van maximaal 3 is aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Het gaat om serverruimten met een opgesteld vermogen van minimaal 20 kW.

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Serverruimten

Nummer maatregel

31

Omschrijving maatregel

Toerental van ventilatoren in zaalkoelers (CRAH’s) in serverruimte beperken.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Toerenregeling (sensoren en actuatoren) toepassen op bestaande ventilatoren.

b) In nieuwe zaalkoelers (CRAH’s) ventilatoren met toerenregeling toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Toerentalgeregelde ventilatoren zijn afwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Het gaat om serverruimten met een opgesteld vermogen van minimaal 5 kW.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a) Zelfstandig moment: Ja, indien elektriciteitsverbruik minder is dan 10.000.000 kWh per jaar

Natuurlijk moment: Ja.

b) Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Serverruimten

Nummer maatregel

32

Omschrijving maatregel

Inzet van servers in serverruimte afstemmen op de vraag.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Powermanagement op servers toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

De CPU (central processing unit) draait continue op maximale snelheid.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Het gaat om serverruimten met een opgesteld vermogen van minimaal 5 kW.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja, indien elektriciteitsverbruik minder is dan 10.000.000 kWh per jaar

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Serverruimten

Nummer maatregel

33

Omschrijving maatregel

Energiezuinige uninterrupted power system (UPS) in serverruimte toepassen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Efficiënt UPS-systeem (met dubbele conversie is 96% of hoger) toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Inefficiënte UPS (dubbele conversie efficiëntie in deellast is maximaal 92%) is aanwezig.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Het gaat om serverruimten met een opgesteld vermogen van minimaal 5 kW.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen.

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Faciliteiten

Nummer maatregel

34

Omschrijving maatregel

Energieverbruik van pompen beperken door vermogen te regelen op basis van vraag.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Pomp met toerenregeling toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Pomp wordt geregeld met smoorregeling.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

Bedrijfstijd pomp is minimaal 5.700 uur per jaar.

Elektriciteitsverbruik is minder dan 10.000.000 kWh per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Faciliteiten

Nummer maatregel

35

Omschrijving maatregel

Energiezuinige motoren in kneed- en/of mengmachine toepassen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) IE2-motor met toerenregeling toepassen.

IE3-motor toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

IE1-motor of lager is aanwezig

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Type maatregel

Processen

Nummer maatregel

36

Omschrijving maatregel

Warmte uit koelwater nuttig gebruiken voor opwarmen product of (proces-) water.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Warmtewisselaar toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Warme koelwater wordt geloosd of gekoeld aan buitenlucht.

Technische randvoorwaarden

Temperatuurverschil in- en uitgaande water is minimaal 25°C.

Economische randvoorwaarden

a) Aardgasverbruik is minder dan 10.000.000 m3 per jaar.

Hoeveelheid koelwater is minimaal 9.000 m3 per jaar.

b) Aardgasverbruik is minimaal 10.000.000 m3 per jaar.

Hoeveelheid koelwater is minimaal 13.000 m3 per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Activiteit

In werking hebben van een stookinstallatie (emissies naar de lucht)

Nummer maatregel

37

Omschrijving maatregel

Kantoor: Energiezuinige warmteopwekking toepassen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Hoogrendementsketel HR107 toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Conventioneelrendements- (CR-) of verbeterdrendements- (VR-) ketel is aanwezig voor basislast (bedrijfstijd is meer dan 500 uur per jaar).

b) Hoogrendementsketel HR100 is aanwezig voor basislast (bedrijfstijd is meer dan 500 uur per jaar).

Technische randvoorwaarden

Retourtemperatuur van ketel kan lager zijn dan 55°C. Hogetemperatuursystemen (zoals warmtapwatersysteem of hogetemperatuurstralingspanelen) verhinderen dat soms.

Condensafvoer is mogelijk.

Economische randvoorwaarden

a) N.v.t.

b) Aardgasverbruik is minder dan 170.000 m3 per jaar.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

a) Zelfstandig moment: Ja, indien aardgasverbruik minder is dan 170.000 m3 per jaar.

Natuurlijk moment: Ja.

b) Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

[1] Kantoor: Warmte- en koudeverlies via buitenmuur beperken.

Bijzondere omstandigheden

In gebouwen met minimaal een energielabel C dan wel in een nieuw gebouw met een bouwjaar van 2003 (of daarna) en die derhalve aan de EPC-eisen van 2003 voldoen, wordt geacht deze maatregel reeds te zijn genomen.

Activiteit

In werking hebben van een stookinstallatie (emissies naar de lucht)

Nummer maatregel

38

Omschrijving maatregel

Bedrijfshal: Energiezuinige warmteopwekking toepassen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Hoogrendementsketel HR107 toepassen.

b) Gasgestookte donkere straler toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

a) Conventioneel-rendements- (CR-) of verbeterdrendements- (VR-) ketel is aanwezig voor basislast (bedrijfstijd is meer dan 500 uur per jaar).

b) Conventionele luchtverhitter is aanwezig.

Technische randvoorwaarden

a) Condensafvoer is eenvoudig realiseerbaar.

b) Rookgasafvoer is mogelijk.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Nee.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

[8] Temperatuur per ruimte naregelen.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Activiteit

In werking hebben van een stookinstallatie (emissies naar de lucht)

Nummer maatregel

39

Omschrijving maatregel

Kantoor: Aanvoertemperatuur cv-water automatisch regelen op basis van buitentemperatuur.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

Weersafhankelijke regeling toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Weersafhankelijke regeling ontbreekt op een cv-groep met hogetemperatuurverwarming.

Technische randvoorwaarden

Weersafhankelijke regeling toepassen op groep indien dit op ketel onmogelijk is i.v.m. warmtapwatervoorziening.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

[1] Kantoor: Warmte- en koudeverlies via buitenmuur beperken.

[37] Kantoor: Energiezuinige warmteopwekking toepassen.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Activiteit

In werking hebben van een stookinstallatie (emissies naar de lucht)

Nummer maatregel

40

Omschrijving maatregel

Bedrijfshal: Onnodig aanstaan van ruimteverwarming buiten bedrijfstijd voorkomen.

Mogelijke technieken ten opzichte van uitgangssituatie

a) Tijdschakelaar (met of zonder overwerktimer) toepassen.

b) Tijdschakelaar met weekschakeling (met of zonder overwerktimer) toepassen.

Uitgangssituatie op basis van een referentietechniek

Automatische aan- en uitschakeling ontbreekt.

Technische randvoorwaarden

N.v.t.

Economische randvoorwaarden

N.v.t.

Toepasbaar op een zelfstandig of natuurlijk moment?

Zelfstandig moment: Ja.

Natuurlijk moment: Ja.

Alternatieve erkende maatregelen

N.v.t.

Bijzondere omstandigheden

N.v.t.

Activiteit

In werking hebben van een stookinstallatie (emissies naar de lucht)

Nummer maatregel