TOELICHTING
Algemeen
Deze wijziging van de Regeling uniforme saneringen (hierna: RUS) heeft tot doel om
meer saneringen onder het Besluit uniforme saneringen (hierna: BUS) te laten vallen.
Hierdoor vallen minder saneringen onder het reguliere saneringsspoor en hoeven derhalve
minder beschikkingen door het bevoegd gezag Wet bodembescherming (hierna: Wbb) te
worden genomen. Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om enkele onduidelijkheden in
de RUS weg te nemen.
Voorbereiding van de wijziging
Deze wijziging van de RUS is in nauw overleg met het bevoegd gezag Wbb opgesteld.
Met de term ‘bevoegd gezag Wbb’ wordt gedoeld op het bestuursorgaan dat in het kader
van de reguliere saneringsregels van de Wbb als regel fungeert als het bevoegd gezag.
Het betreft de provincies en gemeenten. Een werkgroep van het voormalige Ministerie
van VROM, het bevoegd gezag Wbb en vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven heeft
daarbij een rol gespeeld. Daarnaast is deze wijziging van de RUS besproken in de begeleidingscommissie
BUS. De begeleidingscommissie BUS bestaat uit vertegenwoordigers van de VNG, het IPO,
het bevoegd gezag Wbb, VNO/NCW en vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven.
Milieueffecten
Deze wijziging van de RUS is gericht op het beperken van de lasten van overheid en
bedrijfsleven, zodanig dat dit zonder benadeling van het milieu mogelijk is. De meeste
aanpassingen zijn daardoor neutraal ten aanzien van het milieueffect. Op locatieniveau
wordt wel een licht negatief effect verwacht, omdat bij de in artikel 3.2.3. bedoelde
saneringsaanpak de grondwaterverontreiniging niet langer voor alle aanwezige stoffen
wordt gesaneerd tot minimaal de tussenwaarde, maar tot een niveau gelijk aan of lager
dan de interventiewaarde. Deze minder strenge eis wordt echter, anders dan voorheen,
van toepassing op alle in de RUS opgenomen saneringsmethoden. Bovendien wordt een
positief milieueffect verwacht van de verruiming van de reikwijdte voor de categorie
mobiel, het vervallen van de grens van bodemvolume bij mobiele verontreinigingen en
de minder strenge eis aan de sanering van de grondwaterverontreiniging bij mobiele
verontreinigingen. De verwachting is dan ook, dat er gemiddeld meer gesaneerd zal
worden dan thans het geval is.
Handhaving
De wijzigingen zijn gericht op het beperken van de lasten van overheid en bedrijfsleven.
De handhaafbaarheid is daardoor niet beïnvloed. De systematiek van de RUS is immers
niet gewijzigd.
Administratieve en bestuurlijke lasten
Voor de categorie mobiele verontreinigingen betekent deze wijzigingsregeling een verruiming
van de reikwijdte, omdat er regels zijn gesteld voor een saneringsaanpak waarbij eerst
de verontreinigde grond wordt gesaneerd door middel van een open ontgraving en daar
op aansluitend het verontreinigde grondwater wordt gesaneerd. Deze vorm van sanering
valt voortaan onder het BUS. In verband met deze verruiming zijn enkele voorwaarden
aan sanering van de categorie mobiele verontreiniging toegevoegd. Daarnaast is het
vereiste dat het verontreinigde bodemvolume met te saneren verontreinigende stoffen
in het grondwater een maximaal volume mag hebben, te vervallen.
Deze wijzigingsregeling is een vervolg op een eerdere wijziging van de RUS (Stcrt. 2011, nr. 15280). In de bijbehorende toelichting bij die wijzigingsregeling was reeds aangekondigd,
dat als gevolg van de onderhavige wijziging een toename van 5% van het aantal saneringen
via het BUS te verwachten zou zijn. De voorliggende wijzigingsregeling brengt immers
enerzijds een toename van het aantal BUS-meldingen met zich, en anderzijds minder
beschikkingen op grond van de Wet bodembescherming.
Voor het berekenen van het effect op de lasten als gevolg van deze wijziging van de
RUS zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd:
-
– Provincies. Op basis van de nulmetingen administratieve lasten en uitvoeringslasten
die zijn uitgevoerd voor provincies, blijkt het verschil tussen het afhandelen van
een reguliere en een BUS-melding circa 8,5 uur. In totaal worden jaarlijks circa 600
BUS-meldingen verwerkt door provincies. Dit aantal stijgt met 5% tot 630, ten koste
van de reguliere meldingen. De totale reductie komt hiermee op (30 * 8,5 uur * € 78,75)
= € 20.081,50.
-
– Gemeenten. Voor gemeenten zijn geen nulmetingen voor dit product beschikbaar. Het
is echter aannemelijk dat de tijdsbesteding voor gemeenten niet significant afwijkt
van provincies. In dit onderzoek is daarom uitgegaan van een verschil van 8,5 uur
tussen een Wbb-melding en een BUS-melding. In totaal worden jaarlijks circa 300 BUS-meldingen
verwerkt door gemeenten. Dit aantal stijgt met 5% tot 315, ten koste van reguliere
meldingen. De totale reductie komt hiermee op (330–315 * 8,5 uur * € 78,75) = € 10.040,63.
-
– Bedrijven. Op basis van de nulmeting voor administratieve lasten blijkt dat de lasten
van het uitvoeren van een BUS-melding € 6.950 lager zijn dan van een Wbb-melding.
In totaal neemt het aantal BUS-meldingen van 900 met 5% toe tot 945. De totale lastenreductie
bedraagt hiermee (€ 6.950 * 45 meldingen) = € 312.750,00.
Artikelgewijs
Artikel I
Onderdeel A
De in artikel 3.2.1 opgenomen opsomming van voorwaarden waaraan een sanering moet
voldoen alvorens deze onder de categorie uniforme saneringen ‘mobiel’ valt, is aangepast.
Vervallen is het vereiste, dat uit een melding als bedoeld in artikel 1.3 van de RUS
moet blijken, dat het verontreinigde bodemvolume met te saneren verontreinigende stoffen
in het grondwater boven de streefwaarde ten hoogste gelijk is aan 1.000 m3. Op basis van de opgedane ervaringen met saneringen voor de categorie uniforme saneringen
‘mobiel’ en met saneringstechnieken, is besloten om de eis ten aanzien van het volumecriterium
in zijn geheel te laten vervallen.
Tevens is vervallen het vereiste, dat voor spoorwegterreinen, die zich bevinden op
kadastrale percelen die in eigendom zijn van NS Vastgoed BV en Railinfratrust BV,
het verontreinigde bodemvolume met te saneren verontreinigende stoffen in het grondwater
boven de streefwaarde ten hoogste gelijk is aan 2.000 m3. Met het laten vervallen van het volumecriterium in onderdeel e (oud), is het immers
niet meer nodig om voor speciale situaties verbijzonderingen te hebben.
In artikel 3.2.1 van de RUS zijn aan het saneren van mobiele verontreinigingen drie
nieuwe voorwaarden gesteld.
Ten eerste is in onderdeel e (nieuw) opgenomen, dat verontreiniging in het grondwater
te bereiken moet zijn met de in te zetten technieken. De boven- en ondergrondse inrichting
en infrastructuur mogen geen beletsel vormen voor de saneringsaanpak van het aanwezige
verontreinigde grondwater en voor het bereiken van het beoogde saneringsresultaat.
Ten tweede is in onderdeel f (nieuw) opgenomen, dat een kwetsbaar object als bedoeld
in de Circulaire bodemsanering (zoals kwelgebieden) niet worden ingesloten door de
interventiewaarde contour in het grondwater of binnen enkele jaren binnen deze contour
komt te liggen. Voor dit laatste wordt uitgegaan van een afstand van 100 meter ten
opzichte van de interventiewaarde contour. Indien een kwetsbaar object wel wordt ingesloten,
leidt ertoe dat het gebruik van de bodem door mens of ecosysteem wordt bedreigd door
of ten gevolge van een aanwezige grondwaterverontreiniging. Dit wordt beschouwd als
onaanvaardbare milieuhygiënische hinder.
Ten derde mogen de in te zetten saneringstechnieken geen negatieve invloed hebben
op de ter plaatse aanwezige kwetsbare objecten zoals bedoeld in de Circulaire bodemsanering
aanwezige situatie (onder g, nieuw). De in te zetten technieken mogen, door of ten
gevolge de toepassing ervan, niet leiden tot veranderingen in de bodemgesteldheid
(chemisch, fysisch en hydrologisch), die van nadelige invloed kunnen zijn op de deze
kwetsbare objecten.
In het tweede lid is verduidelijkt, dat het tweede lid van artikel 3.2.1 van de RUS
geen betrekking heeft op drijf- en zaklagen of andere vormen van mogelijk in de bodem
aanwezige restproducten aan verontreinigingen, die het grondwater zouden kunnen blijven
verontreinigen, waardoor de saneringsdoelstelling voor het grondwater niet zou kunnen
worden gerealiseerd.
Onderdeel B en C
De saneringsaanpak in artikel 3.2.2 is een uitwerking van het saneren middels het
verplaatsen van verontreinigde grond. In een situatie als bedoeld in artikel 3.2.2
geldt, dat de omvang van de verontreiniging van het grondwater nagenoeg gelijk is
aan die van de te saneren verontreinigde grond.
De saneringsaanpak in artikel 3.2.2.a is een uitwerking van het saneren middels het
verplaatsen van verontreinigde grond, het saneren van verontreinigde grond door middel
van open ontgraving, het aanbrengen van een isolatielaag, en het saneren van verontreinigd
grondwater. In een situatie als bedoeld in artikel 3.2.2a geldt dat de omvang van
de verontreiniging van het grondwater nagenoeg gelijk is aan die van de te saneren
verontreinigde grond, maar dat daarboven nog een toplaag verontreinigde grond is gesitueerd,
die zal worden teruggeplaatst.
In onderdeel B en C is verduidelijkt, dat bij het afgraven van bodem, niet zijnde
de toplaag, tegelijkertijd het daar in aanwezige verontreinigde grondwater kan worden
afgegraven tot het niveau van de hiervoor geldende terugsaneerwaarden. Voor zover
voor de ontgraving van de verontreinigde grond een tijdelijke bemaling noodzakelijk
is ten behoeve van de sanering van het grondwater, geldt het bepaalde in het nieuwe
artikel 3.2.2.b van de RUS.
Opgemerkt moet worden, dat de saneringsaanpak in artikel 3.2.2. en die in artikel
3.2.2.a geen uitwerkingen zijn van het saneren van verontreinigd grondwater als bedoeld
in artikel 3, eerste lid, onderdeel d, van het BUS. Er is pas sprake van saneren van
verontreinigd grondwater, als het grondwater geen onderdeel vormt van de verontreinigde
grond. In de praktijk roept dit geen vragen op.
Onderdeel D
In dit onderdeel wordt aan de RUS een nieuw artikel toegevoegd, namelijk artikel 3.2.2b.
Het nieuwe artikel 3.2.2b betreft in feite een combinatie van een saneringsaanpak
als bedoeld in artikel 3.2.2 en als bedoeld in artikel 3.2.3.
De bepaling ziet namelijk op een saneringsaanpak die uit twee delen bestaat: de aanpak
van verontreinigde grond en vervolgens de aanpak van het verontreinigde grondwater
dat zich heeft verspreid vanuit de bronzone.
De verontreinigde grond in de bronzone wordt door middel van een open ontgraving verwijderd
en vervolgens wordt het verontreinigde grondwater ofwel onttrokken en behandeld, ofwel
middels een of meerdere in-situ technieken ingezet voor de sanering van het verontreinigde
grondwater in de verontreinigingspluim.
Onderdeel E
In dit onderdeel wordt verduidelijkt, dat bij toepassen van in-situ technieken het
moet gaan om intensieve technieken. Hiermee wordt bedoeld dat het niet mag gaan om technieken als natuurlijke
afbraak en dergelijke, waarbij het eindresultaat pas op (zeer) lange termijn kan worden
gerealiseerd. Dit past niet in de gestelde voorwaarden van artikel 39b van de Wbb.
Het moet aldus gaan om technieken waarvan bekend is dat daarmee de saneringsdoelstelling
binnen relatief korte termijn kan worden gerealiseerd.
Onderdeel F
In dit onderdeel zijn in het eerste lid van artikel 3.2.4. van de RUS de terugsaneerwaarden
voor verontreinigende stoffen in de vaste bodem van een saneringslocatie als bedoeld
in artikel 3.2.2 van de RUS aangescherpt. Verder zijn ter verduidelijking de stoffen
geconcretiseerd.
In het tweede lid van artikel 3.2.4 is enerzijds verduidelijkt dat bij een saneringsaanpak
als bedoeld in artikel 3.2.2 of 3.2.2a verontreinigd grondwater onderdeel kan vormen
van de verontreinigde grond en anderzijds is aangegeven, dat de aanwezige verontreinigende
stoffen voortaan gesaneerd moeten worden tot een niveau gelijk of lager dan de interventiewaarde.
Onderdeel G
Indien opslag van verontreinigde grond noodzakelijk is, dient de grond gescheiden
te worden opgeslagen. Scheiding kan plaats vinden naar grondsoort of naar aard en
graad van verontreiniging, of een combinatie daarvan.
Onderdeel H
Artikel 3.2.8 is zodanig gewijzigd, dat de bepaling minder gedetailleerd is geworden.
In artikel 3.2.8 (oud) stond slechts één mogelijke isolatievoorziening. Dit kwam niet
overeen met de praktijk; er zijn namelijk ook andere mogelijkheden. Een voorbeeld
daarvan is de in artikel 3.2.8 (nieuw) genoemde horizontale monitoringsdrain. Een
horizontale monitoringsdrain wordt achter de isolatievoorziening aangebracht en dient
in eerste instantie als controlemogelijkheid voor het grondwater in het gesaneerde
deel van de locatie. Een horizontale drain moet echter ook verontreinigd grondwater
kunnen onttrekken indien de noodzaak daartoe via monitoring wordt aangetoond.
Artikel II
Ingevolge het kabinetsbeleid inzake de aanpak van administratieve lasten (Kamerstukken
II, 2009/10, 29 515, nr. 309), gelden als algemeen uitgangspunt voor de inwerkingtreding van ministeriële regelingen
vier vaste data, te weten 1 januari, 1 april, 1 juli en 1 oktober, en een minimale
invoeringstermijn van 2 maanden. De datum van inwerkingtreding en de invoeringstermijn
van deze wijzigingsregeling sluiten aan bij het kabinetsbeleid.
In het tweede lid is overgangsrecht opgenomen ten behoeve van saneringen die zijn
gemeld voor de inwerkingtreding van de voorliggende wijzigingsregeling.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
J.J. Atsma.