Staatscourant van het Koninkrijk der Nederlanden

Datum publicatieOrganisatieJaargang en nummerRubriek
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en WetenschapStaatscourant 2021, 35786ander besluit van algemene strekking

Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 6 juli 2021, nr. 28584366, houdende de vaststelling van de screenings- en testinstrumenten ten behoeve van de indicatiestelling voor leerwegondersteunend onderwijs (lwoo) en praktijkonderwijs (pro) voor het schooljaar 2022–2023 (Regeling screenings- en testinstrumenten lwoo en pro schooljaar 2022–2023)

De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media,

Gelet op artikel 15d, tweede lid, van het Inrichtingsbesluit WVO;

Besluit:

Artikel 1. Vaststelling screenings- en testinstrumenten

De screenings- en testinstrumenten ten behoeve van de indicatiestelling voor leerwegondersteunend onderwijs en praktijkonderwijs voor het schooljaar 2022–2023 worden vastgesteld conform de bijlage bij deze regeling.

Artikel 2

De Regeling screenings- en testinstrumenten lwoo en pro schooljaar 2021–2022 wordt ingetrokken.

Artikel 3. Inwerkingtreding

Deze regeling treedt in werking met ingang van 1 oktober 2021.

Artikel 4. Citeertitel

Deze regeling wordt aangehaald als: Regeling screenings- en testinstrumenten lwoo en pro schooljaar 2022–2023.

Deze regeling zal met de toelichting en bijlage in de Staatscourant worden geplaatst.

De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media, A. Slob

BIJLAGE BIJ ARTIKEL 1 VAN DE REGELING SCREENINGS- EN TESTINSTRUMENTEN LWOO EN PRO SCHOOLJAAR 2022–2023

Lijst toegestane instrumenten Criterium Intelligentie

Tenzij in de testhandleiding anders is aangegeven, hoeft men geen Flynn-correctie toe te passen. Wanneer leerlingen eind groep 7 naar het lwoo of pro gaan, mogen de intelligentietesten van groep 8 worden afgenomen wanneer de leerling in groep 3 of hoger gedoubleerd is.

De scores op de IQ-testen mogen niet ouder zijn dan twee jaar, zijnde de periode tussen de datum van afname en datum van indiening van het volledige dossier. Om te voorkomen dat leerlingen onnodig extra getest moeten worden, moet men extra alert zijn wanneer bij een test is vermeld dat deze ‘voor het laatst is toegestaan’. Dat betekent dat men zowel moet kijken naar het criterium van maximaal twee jaar als naar de datum van publicatie in de Staatscourant van de Regeling screenings- en testinstrumenten lwoo en pro van enig schooljaar. Vanaf de publicatiedatum is bekend dat een test het schooljaar daaropvolgend niet meer gebruikt kan worden voor de aanvraag van een aanwijzing lwoo of een toelaatbaarheidsverklaring pro. Met andere woorden: een test waarvan vermeld is in de Regeling screenings- en testinstrumenten lwoo en pro dat deze ‘voor het laatst is toegestaan’ kan alleen voor een aanvraag worden gehanteerd wanneer de betreffende test niet ouder is dan twee jaar en is afgenomen voor de publicatiedatum in de Staatscourant van die Regeling.

Naam Test

Bereik

Opmerkingen

ADIT: Adaptieve Digitale Intelligentie Test, A-VISION, 2013

Groep 6,7 en 8

Voorlopig goedgekeurd; er zijn nog onvoldoende onderzoekresultaten naar de criteriumvaliditeit bekend.

Attentie bij afname potentiële pro-leerlingen.

Cito: Intelligentietest VO, Cito 2013

Klas 1 t/m 3 regulier VO

Attentie bij afname potentiële pro-leerlingen.

IDS-2: Intelligentie- en ontwikkelingsschalen voor kinderen en jongeren, Hogrefe Uitgevers 2018

5–20 jaar

 

NIO: Nederlandse Intelligentietest voor Onderwijsniveau, Boom test onderwijs, 2018

Groep 7, 8 en klas 1, 2 en 3 VO

Afname van april-juli groep 7.

Niet bedoeld voor leerlingen uit het v(s)o.

Groepsgrootte maximaal 15 bij afname bij leerlingen in sbo en pro. Attentie bij afname potentiële pro-leerlingen

NSCCT: Niet Schoolse Cognitieve Capaciteiten Test, De Rijnlandse School, 2014

Groep 4 t/m 8

Attentie bij afname potentiële pro -leerlingen.

RAKIT-2: REVISIE AMSTERDAMSE KINDER INTELLIGENTIE TEST, Pearson Assessment and Information, 2011

4 t/m 12;6 jaar

Deze test moet vóór de 12e verjaardag zijn afgenomen.

SON-R 6-40, Snijders-Oomen Niet-verbale intelligentietest, Hogrefe Uitgevers, 2011

6 t/m 40 jaar

Met name te gebruiken bij taalproblemen (achterstanden technisch lezen, begrijpend lezen en spelling > 50%) en leerlingen die de Nederlandse taal onvoldoende beheersen.

WISC-V-NL: Wechsler Intelligence Scale for Children Fifth Edition, Pearson Assessment and Information, 2018

6–17 jaar

Voorlopig goedgekeurd; er zijn nog onvoldoende onderzoekresultaten naar de criteriumvaliditeit bekend.

Zie voor Totaal IQ (TIQ) opmerking onder deze tabel.

WNV-NL: Nederlandse bewerking van de Wechsler Nonverbal Scale of Ability, Pearson Assessment and Information, 2008

4 t/m 21 jaar

Met name te gebruiken bij taalproblemen (achterstanden technisch lezen, begrijpend lezen en spelling > 50%) en leerlingen die de Nederlandse taal onvoldoende beheersen.

Opmerkingen bij Criterium Intelligentie:

Een IQ-test die volgens de handleiding door een leerkracht mag worden afgenomen, moet altijd onder de verantwoordelijkheid van een bevoegd deskundige worden geïnterpreteerd.

Pas op met het gebruik van schriftelijk af te nemen klassikale tests ingeval er sprake is van een leerling met grote leerachterstanden (met name op begrijpend lezen) of bij onvoldoende beheersing van de Nederlandse taal.

Bij het intelligentiecriterium wordt uitgegaan van een Totaal IQ (TIQ). Wanneer daarvoor de WISC-V-NL gebruikt wordt, dient met behulp van zeven subtests (zoals aangegeven in de handleiding van de WISC-V-NL) het Totaal IQ (TIQ) bepaald worden. De betreffende zeven subtesten geven tezamen een puntscore. Voor het intelligentiecriterium mag niet worden uitgegaan van betrouwbaarheidsintervallen.

Nieuw op de lijst

IDS-2, Intelligentie- en ontwikkelingsschalen voor kinderen en jongeren, Hogrefe Uitgevers 2018.

Dit jaar voor het laatst toegestaan

WNV-NL: Nederlandse bewerking van de Wechsler Nonverbal Scale of Ability, Pearson Assessment and Information, 2008. In 2023 zijn de normtabellen van de Drempeltest 15 jaar oud en verouderd.

Lijst toegestane instrumenten Sociaal-Emotionele diagnostiek schooljaar 2022-2023

De scores op de SE-testen mogen niet ouder zijn dan één jaar gerekend vanaf de datum van aanmelding bij het samenwerkingsverband. De scores op de gehanteerde instrumenten ten behoeve van sociaal emotionele diagnostiek mogen niet ouder zijn dan één jaar, zijnde de periode tussen de datum van afname en datum van indiening van het volledige dossier.

Om te voorkomen dat leerlingen onnodig extra getest moeten worden, moet men extra alert zijn wanneer bij een test is vermeld dat deze ‘voor het laatst is toegestaan’. Dat betekent dat men zowel moet kijken naar het criterium van maximaal twee jaar als naar de datum van publicatie in de Staatscourant van de Regeling screenings- en testinstrumenten lwoo en pro van enig schooljaar. Vanaf de publicatiedatum is bekend dat een test het schooljaar daaropvolgend niet meer gebruikt kan worden voor de aanvraag van een aanwijzing lwoo of een toelaatbaarheidsverklaring pro. Met andere woorden: een test waarvan vermeld is in de Regeling screenings- en testinstrumenten lwoo en pro dat deze ‘voor het laatst is toegestaan’ kan alleen voor een aanvraag worden gehanteerd wanneer de betreffende test niet ouder is dan één jaar en is afgenomen voor de publicatiedatum van die Regeling in de Staatscourant.

Volgens de Regeling worden alleen leerlingen met een IQ tussen de 90 en 120 geacht dergelijke vragenlijsten in te vullen. Schriftelijke zelfbeoordelingsvragenlijsten zijn meestal te moeilijk voor leerlingen met grote leerachterstanden op het gebied van begrijpend lezen. Er worden daarom beperkingen gesteld aan het gebruik van zelfbeoordelingsvragenlijsten door deze leerlingen. Leerlingen zijn met zelfbeoordelings-vragenlijsten toetsbaar wanneer ze op Begrijpend Lezen het niveau halen van een DLE 40 of hoger (gemiddelde score van leerlingen aan het eind van groep 6 of hoger). Wanneer deze leerling een begrijpend leesniveau heeft van een gemiddelde leerling in groep 6 (DLE 30 – 40) moet de onderzoeker nagaan of een zelfbeoordelingslijst wel een juiste keuze is. Bij een begrijpend leesniveau DLE < 30 (gemiddelde score van leerlingen in groep 3, 4 of 5) wordt sterk afgeraden een zelfbeoordelingsvragenlijst te gebruiken bij het onderzoek van SE ontwikkeling. Voor het persoonlijkheidsonderzoek kan de diagnostisch geschoolde en BIG-geregistreerde psycholoog of orthopedagoog of orthopedagoog-generalist in dat geval gebruik maken van gegevens uit het onderwijskundig rapport, van beoordelingslijsten door ouders en/of leerkracht én van gegevens op basis van eigen observatie. Voor zover de vragenlijsten van score-aanduidingen zijn voorzien van het type ‘klinisch bereik’, ‘risicogebied’, ‘zorgscore’ en dergelijke, mogen alleen de scores die in een dergelijk bereik vallen gebruikt worden als argumentatie voor ondersteuningsbehoefte.

Naam Test

Bereik

Opmerkingen

Kanjervragenlijst, Instituut voor Kanjertrainingen B.V., 2012

Groep 5 t/m 8

 

Leermotivatie 6–7–8, Boom test onderwijs, 2009

Groep 6 t/m 8

Naamswijziging sinds maart 2021. Voorheen heette deze test: Leermotivatietest Basisonderwijs. Normering 2009 is ongewijzigd.

LOVS VISEON 2.0, Cito, 2016

Groep 3 t/m 8

 

LVT: Leervoorwaardentest, Bohn Stafleu van Loghum, 2011

4–18 jaar

 

NPV-J-2: Junior Nederlandse Persoonlijkheidsvragenlijst 2, Boom uitgevers Amsterdam, 2011

9–16 jaar

 

PMT-K-2: Prestatie Motivatietest voor Kinderen 2, Pearson Assessment and Information, 2011

Groep 7/8 en leerjaar 1 VO

 

TPVO-Testserie voor Plaatsing in het Voortgezet Onderwijs-Leerlingvragenlijst, A-VISION, 2008

Groep 8

 

ZIEN! Pedagogisch Expertsysteem voor het primair onderwijs. Driestar Onderwijsadvies, 2012

Groep 1 t/m 8

Betreft de leerkrachtversie van ZIEN! Er is een versie groep 1 t/m 4 en versie groep 5 t/m 8. Er is geen verschil in items maar er worden andere handelingssuggesties gegeven

ZIEN! Leerling 5–8 Sociale vaardigheden, Driestar Onderwijsadvies, 2015

Groep 5 t/m 8

Het betreft de Digitale leerlingversie.

ZIEN! Leerling 5–8 Leer- en leefklimaat, Driestar Onderwijsadvies, 2016

Groep 5 t/m 8

Het betreft de Digitale leerlingversie. De beoordeling voor de schaal Pestgedrag is onvoldoende

Opmerkingen bij Criterium Sociaal-Emotionele diagnostiek:

Een test die het beeld geeft van sociaal-emotionele ontwikkeling van de leerling in relatie tot de leerprestaties en die volgens de handleiding door een leerkracht mag worden afgenomen moet altijd onder de verantwoordelijkheid van een bevoegd deskundige worden geïnterpreteerd.

Dit jaar voor het laatst toegestaan

TPVO-Testserie voor Plaatsing in het Voortgezet Onderwijs-Leerlingvragenlijst, A-VISION, 2008.

In 2023 zijn de normtabellen van de TPVO-Leerlingvragenlijst 15 jaar oud en verouderd.

Dit jaar nieuw op de lijst

Geen

Toegestane instrumenten onderzoek leerachterstanden schooljaar 2022–2023

Afname van leervorderingenonderzoek

Voor het weergeven van de leervorderingen wordt in principe altijd gevraagd om de meest recent afgenomen toetsen. Wanneer de leerling van 1-2-2022 tot en met 30-9-2022 wordt aangemeld, moeten de didactische toetsen in het schooljaar 2021–2022 of daarna zijn afgenomen. Bij aanmelding vóór 1-2-2022 mogen de gegevens van de didactische toetsen die in het onderwijskundig rapport worden gebruikt niet ouder zijn dan zes toetsmaanden (juli en augustus worden niet meegerekend). Alle genoemde leervorderingentoetsen die geschikt zijn voor groep 8 mogen ook gebruikt worden voor het didactisch toetsen van leerlingen in het eerste leerjaar voortgezet onderwijs. De didactische leeftijd (DL) is in dat geval 60 en dezelfde regels die voor groep 8 gelden ten aanzien van adaptief toetsen, gelden ook hier.

Vaardigheidsscores of functioneringsniveaus omzetten naar DLE’s

Het aanleveren van Didactische Leeftijds Equivalenten (DLE) is voorwaarde bij de doorverwijzing van leerlingen naar het lwoo en het pro. In leerlingvolgsystemen die in het primair onderwijs gehanteerd worden, wordt niet bij alle toetsen een koppeling gemaakt met DLE’s in de rapportages. Men gebruikt bijvoorbeeld voor de rapportage vaardigheidsscores en/of functioneringsniveaus. In de handleiding van betreffend leerlingvolgsysteem is te vinden hoe de benodigde DLE´s opgevraagd en/of berekend kunnen worden. Ook zijn de betreffende tabellen te gebruiken in de publicatie DLE-Schalen 1 voor de omzetting van ruwe scores (papieren versie) of vaardigheidsscores (digitale versie) naar DLE’s.

Het is niet mogelijk om een directe verbinding te leggen tussen de scores op papieren toetsen en digitale versies, omdat in beide gevallen langs een andere route de resultaten worden verkregen. Het is daarom noodzakelijk te vermelden welke toetsversie is gebruikt en de daarvoor van toepassing zijnde normen te hanteren.

Hulp voor dyslectische leerlingen wanneer doortoetsen en terugtoetsen mogelijk is

Voor dyslectische leerlingen kan het nuttig zijn om te weten wat betreffende leerling kan met en zonder ondersteuning, bijvoorbeeld in de vorm van voorleessoftware. Voor deze leerlingen is de volgende procedure aan te bevelen. Laat de toets op het huidige of iets hogere niveau maken met de hulpmiddelen die de leerling ook in de klas gebruikt. Noteer de behaalde score en ook de ervaring en de werkwijze met betrekking tot de motivatie. Neem vervolgens de toets van een jaar onder het huidige niveau af strikt conform de instructie van de handleiding. Neem deze score op in de aanvraag en verwerk de uitkomsten van de eerste afname in de toelichting op de scores. In de aanvraag wordt op deze wijze duidelijk wat het niveau van de leerling is met en zonder hulp. Leg goed vast welke hulp geboden is en om welke redenen. In de beoordeling van de aanvraag wordt dus de score gebruikt die verkregen is zonder dat van hulp of hulpmiddelen gebruik gemaakt is.

Door- en terugtoetsen

Bij jaargroep gebonden toetsen zoals de Cito-volgsystemen dienen de Commissies die over de aanvragen beslissen uit te gaan van toetsen die aansluiten bij het werkelijke didactische niveau van de leerling (adaptief toetsen). Dit betekent dat schoolverlaters op de basisschool soms toetsen moeten maken die in jaargroepen daarvoor gebruikt worden. De handleiding van de Cito 3.0 toetsen geeft aan hoe op maat getoetst moet worden. Bij die toetsen wordt door- of teruggetoetst volgens die instructies.

Adaptief toetsen

Kandidaten voor lwoo en pro hebben leerachterstanden. Bij adaptieve toetsing door de basisschool worden toetsen afgenomen die de leerling op basis van zijn eigen leerniveau redelijk zou moeten kunnen maken. Een leerling die qua leerlijn in groep 6 zit, laat men niet een te moeilijke toets van groep 8 maken. Het gebruik van de toets van groep 6 is kindvriendelijker en de score niet alleen betrouwbaarder, maar geeft ook meer inzicht in wat een leerling kan.

Door- of terugtoetsen

De algemene regel is dat voor een goede niveaubepaling een toetsversie gebruikt moet worden die het beste past bij het feitelijke leerniveau van de leerling. Mocht uit de uitslag blijken dat bij nader inzien toch niet de juiste toetsversie is gekozen, dan moet er in principe worden door- of teruggetoetst. Maar waaraan zie je dat? Wanneer moet er dan worden door- of teruggetoetst? Dat verschilt per toetssoort. Bij leerjaargebonden toetsen moet in principe worden door- of teruggetoetst als de feitelijke uitslag meer dan één leerjaar (in DLE’s uitgedrukt: meer dan 10 punten) van de verwachte score af ligt. Een groep van toetsen waar door- of terugtoetsen aan de orde zou kunnen zijn, betreft bijvoorbeeld:

  • LOVS Technisch lezen onderdeel Leestempo

  • LOVS Begrijpend lezen, Cito 2.0 en 3.0

  • LOVS Spelling, Cito 2.0 en 3.0

  • LOVS Rekenen-wiskunde, Cito 2.0 en 3.0

Stel: u vermoedt dat de leerling op het niveau van halfweg leerjaar 5 zal scoren. U zet dus toets M5 in met een DL van 25. U verwacht dus een score die ligt tussen DLE 15 en 35. Als de toetsscore inderdaad binnen die range valt, hoeft er niet doorgetoetst te worden. Valt de score daarbuiten, dan moet er in principe wel doorgetoetst worden met een andere toetsversie. Zie daarvoor een tweetal voorbeelden hieronder.

Voorbeeld één: de leerling haalt op de M5-toets een score die correspondeert met een DLE van 36. Dit is geen pro-score maar een score die past bij lwoo. De afwijking van de gevonden score is groter dan 10 DLE-punten. Daarom legt u ter nadere verifiëring van de juistheid van dit niveau nu de M6- of E6-toets voor om te zien waar het niveau dan op uitkomt. U voegt beide toetsscores toe aan het onderwijskundig rapport.

Voorbeeld twee: opnieuw wordt een M5-toets afgenomen, maar nu blijkt de DLE die hoort bij de score van de leerling maar 14 te bedragen. Ook hier is de afstand groter dan 10 DLE-punten, maar omdat de uitkomst nog steeds op pro-niveau ligt, is terug toetsen niet noodzakelijk.

De toepassing van deze regel mag minder strikt gehanteerd worden als alle relevante gegevens in een eenduidige richting wijzen en door- of terugtoetsen naar alle waarschijnlijkheid niet tot een andere indicatie zal leiden. Echter: als de toets uitslag van de leerling meer dan 10 DLE-punten van de gekozen toetsversie af ligt, moet in ieder geval worden door- of teruggetoetst als:

  • dit toetsresultaat duidelijk afwijkt van de gegevens uit het onderwijskundig rapport of het leerlingvolgsysteem, of;

  • er sprake is van strijdige gegevens (sommige scores verwijzen naar lwoo en andere naar pro), of;

  • er sprake is van een IQ tussen 75 en 80 (omdat dit het overlapgebied is tussen lwoo en pro).

Als u op deze wijze te werk gaat, hoeft nooit meer dan twee keer getoetst te worden. Uitgangspunt is dat de leerling de eerste keer een toets voorgelegd krijgt, die naar de verwachting van de afnemer van de toets past bij het niveau van de leerling. De eventuele tweede toets die u kiest sluit aan bij het op de eerste toets behaalde niveau. Die twee gegevens zullen voor elke commissie die over de aanvragen beslist voldoende zijn. Wel is het van groot belang dat u precies de toets instructies van de betreffende toets handleiding volgt.

In onderstaande tabel wordt weergegeven hoe door- of terug te toetsen bij dit soort toetsen.

Adviestabel door- en terugtoetsen E-toetsen Cito-LOVS

Niveau van de toets

Behaald DLE

Advies

Groep E4

< 10

Doortoetsen niet nodig: pro-score

Groep E4

> 30

Kies een Toets van groep 5

Groep E5

< 20

Doortoetsen niet nodig: pro-score

Groep E5

> 40

Kies een Toets van groep 6

Groep E6

< 30

Kies een Toets van groep 41

Groep E6

> 50

Kies een Toets van groep 7

Groep E7

< 40

Kies een Toets van groep 6 (zie noot 3)

Groep E7

> 60

Doortoetsen niet nodig: score valt buiten lwoo-criteria.

X Noot
1

Is de score lager dan het voorafgaande leerjaar dat u adaptief had gekozen, dan is het advies: neem de toets van het leerjaar waar de behaalde DLE-score naar verwijst. Dit kan twee of meer leerjaren lager worden als uw startniveau veel te hoog is geweest.

Adviestabel door- en terugtoetsen M-toetsen Cito-LOVS

Niveau van de toets

Behaald DLE

Advies

Groep M4

< 5

Doortoetsen niet nodig: pro-score

Groep M4

> 25

Kies een Toets van groep 5

Groep M5

< 15

Doortoetsen niet nodig: pro-score

Groep M5

> 35

Kies een Toets van groep 6

Groep M6

< 25

Kies een Toets van groep 5 (zie noot 3)

Groep M6

> 45

Kies een Toets van groep 7

Groep M7

< 35

Kies een Toets van groep 6 (zie noot 3)

Groep M7

> 55

Kies een Toets van groep 8

Groep M8

< 45

Kies een Toets van groep 7 (zie noot 3)

Lijst toegestane instrumenten Leerachterstand Technisch lezen schooljaar 2022–2023

(zie: afname leervorderingenonderzoek en door- en terugtoetsen)

Naam Test

Bereik

Opmerkingen

Boom LVS Technisch Lezen,

Boom test onderwijs, 2019

Groep 3 t/m 8

 

Drempelonderzoek 678 7e versie,

678 Onderwijs Advisering, 2017

Groep 5 t/m 8

 

IEP LVS Technisch Lezen, 2020,

Bureau ICE

Groep 3 t/m 5

Alleen genormeerd voor leerlingen (speciaal) basisonderwijs

LOVS AVI, Cito, 2009

Groep 3 t/m 8

 

LVS AVI, Cito, 2017

Groep 3 t/m 8

 

LOVS DMT, Cito, 2009

Groep 3 t/m 8

Afname van kaart 1, 2 en 3 verplicht, met samengestelde ruwe score als uitgangspunt voor bepalen achterstand.

LVS DMT, Cito, 2017

Groep 3 t/m 8

 

LOVS Technisch Lezen, Cito, 2010/2012

Groep 3 t/m 8

Onderdeel Leestempo

TPVO-TL: Testserie voor Plaatsing in het Voortgezet Onderwijs -Technisch Lezen,

A-VISION, 2008

Groep 5 t/m 8

Normering 2009.

Opmerkingen bij Technisch lezen:

Dit jaar voor het laatst toegestaan

N.v.t.

Dit jaar nieuw op de lijst

IEP LVS Technisch Lezen, Bureau ICE, 2020

Lijst toegestane instrumenten Leerachterstand Begrijpend lezen schooljaar 2022–2023

(zie: afname leervorderingenonderzoek en door- en terugtoetsen)

Wanneer een leerling bij de afname van de toets Technisch Lezen lager scoort dan DLE 20 is afname van een toets Begrijpend Lezen voor leerlingen die naar het pro worden verwezen niet noodzakelijk.

Naam Test

Bereik

Opmerkingen

Boom LVS Begrijpend Lezen, Boom test onderwijs, 2011

Groep 3 t/m 8

Naamswijziging sinds augustus 2019. Voorheen heette deze test: Schoolvaardigheidstoets Begrijpend Lezen (SVT BL). Normering 2011 is ongewijzigd.

Begrijpend Lezen Speciale leerlingen, Cito, 2011

Voor functionerings- niveaus groep 3 tot en met 5

Papieren en digitale versie. Voor leerlingen in het Speciaal (Basis) Onderwijs en leerlingen die extra ondersteuning behoeven in het reguliere basisonderwijs.

Begrijpend Lezen Speciale leerlingen, Cito, 2012

Voor functionerings- niveaus groep 6 tot en met 8

Papieren en digitale versie. Voor leerlingen in het Speciaal (Basis) Onderwijs en leerlingen die extra ondersteuning behoeven in het reguliere basisonderwijs.

Attentie bij afname potentiële pro -leerlingen.

Diatekst 678, Diataal 2020

Eind groep 5 t/m midden groep 8

Voor leerling in het (speciaal) basisonderwijs.

Drempelonderzoek 678 7e versie,

678 Onderwijs Advisering, 2017

Groep 5 t/m 8

 

IEP LVS Begrijpend Lezen, 2019,

Bureau ICE

Groep 4 t/m 8

Alleen genormeerd voor leerlingen (speciaal) basisonderwijs

LOVS 2.0 Begrijpend Lezen, Cito, 2010

Groep 3 t/m 8

Papieren (groep 3 t/m 8) en digitale versie (groep 7 en 8). Normering sept 2013. Voor de interpretatie van de LOVS 2.0 van het Cito is de normering van september 2013 voorgeschreven (zie de publicatie DLE schalen indicatiestelling lwoo en pro voor instroom in schooljaar 2022–2023, uitgave 2021).

LOVS 3.0 Begrijpend lezen, Cito, 2014 – 2017

Groep 3 t/m 8

Papieren versie.

Diatekst 678, Diataal 2020

Eind groep 5 t/m midden groep 8

Voor leerling in het (speciaal) basisonderwijs.

Opmerkingen bij Begrijpend lezen:

Dit jaar voor het laatst toegestaan

N.v.t.

Dit jaar nieuw op de lijst

Diatekst 678, Diataal 2020

Lijst toegestane instrumenten Leerachterstand Spelling schooljaar 2022–2023

(zie: afname leervorderingenonderzoek en door- en terugtoetsen)

Naam Test

Bereik

Opmerkingen

Boom LVS Spelling Woorden en Werkwoorden, Boom test onderwijs, 2015

Groep 3 t/m 8

Deel ‘Spelling Woorden’

Naamswijziging sinds maart 2021. Voorheen heette deze test: Schoolvaardigheidstoets Spelling (SVT SP). Normering 2015 is ongewijzigd.

Drempelonderzoek 678 7e versie,

678 Onderwijs Advisering, 2017

Groep 5 t/m 8

 

IEP LVS Taalverzorging,

Bureau ICE 2019

Groep 6 t/m 8

Alleen genormeerd voor leerlingen (speciaal) basisonderwijs

PI-dictee, Boom test onderwijs, 2019

Groep 3 t/m 8

Als signaleringsinstrument en als diagnostisch instrument.

Spelling Speciale leerlingen (niet-werkwoorden), Cito, 2011

Voor functionerings-niveaus groep 3 t/m 5

Papieren en digitale versie. Voor leerlingen in het Speciaal (Basis) Onderwijs en leerlingen die extra ondersteuning behoeven in het reguliere basisonderwijs.

Spelling Speciale leerlingen (niet-werkwoorden), Cito, 2012

Voor functionerings- niveaus groep 6 tot en met 8

Papieren en digitale versie. Voor leerlingen in het Speciaal (Basis) Onderwijs en leerlingen die extra ondersteuning behoeven in het reguliere basisonderwijs. Attentie bij afname potentiële pro -leerlingen.

LOVS 2.0 Spelling (niet-werkwoorden), Cito 2010/2012.

Groep 3 t/m 8

Papieren en digitale versie. Voor de interpretatie van de LOVS 2.0 van het Cito is de normering van september 2013 voorgeschreven (zie de publicatie DLE schalen indicatiestelling lwoo en pro voor instroom in schooljaar 2022–2023, uitgave 2021).

LOVS 3.0 Spelling

Werkwoorden groep 7 en 8

Niet-werkwoorden groep 3 t/m 8

Cito, 2014 – 2017.

Groep 7 en 8

Groep 3 t/m 8

Papieren en digitale versies.

Opmerkingen bij Spelling:

Dit jaar voor het laatst toegestaan

N.v.t.

Dit jaar nieuw op de lijst

N.v.t.

Lijst toegestane instrumenten Leerachterstand Inzichtelijk Rekenen schooljaar 2022–2023

(zie: afname leervorderingenonderzoek en door- en terugtoetsen)

Naam Test

Bereik

Opmerkingen

Boom LVS Rekenen-Wiskunde, Boom test onderwijs, 2019

Groep 3 t/m 8

 

Drempelonderzoek 678 7e versie,

678 Onderwijs Advisering, 2017

Groep 5 t/m 8

 

IEP LVS Rekenen, 2019

Groep 3 t/m 8

Alleen genormeerd voor leerlingen (speciaal) basisonderwijs

LOVS 2.0 Rekenen-Wiskunde,

Cito, 2010

Groep 3 t/m 8

Papieren- en digitale versie; normering sept 2013. Voor de interpretatie van de LOVS 2.0 van het Cito is de normering van september 2013 voorgeschreven (zie de publicatie DLE schalen indicatiestelling lwoo en pro voor instroom in schooljaar 2022–2023, uitgave 2021).

LOVS 3.0 Rekenen-Wiskunde,

Cito, 2013 – 2017

Groep 3 t/m 8

Papieren- en digitale versie.

Rekenen-Wiskunde Speciale leerlingen, Cito, 2011

Voor functionerings- niveaus groep 3 t/m 8

Papieren en digitale versie. Voor leerlingen in het speciaal (basis) onderwijs en leerlingen die extra ondersteuning behoeven in het reguliere basisonderwijs. Attentie bij afname potentiële pro -leerlingen.

SVT-RW: Schoolvaardigheidstoets Rekenen-Wiskunde, Boom test uitgevers, 2012

Groep 3 t/m 8

 

Opmerkingen bij Inzichtelijk rekenen:

Dit jaar voor het laatst toegestaan

N.v.t.

Dit jaar nieuw op de lijst

N.v.t.

TOELICHTING

1. Algemeen

Zolang de landelijke criteria voor lwoo en pro2 ook binnen Passend Onderwijs van kracht blijven, wordt daarmee samenhangend ook een lijst van toegestane screenings- en testinstrumenten vastgesteld.

Volgens artikel 15d, tweede lid, van het Inrichtingsbesluit WVO dient er (met ingang van 1 januari 2016) jaarlijks vóór 1 oktober bij ministeriële regeling een lijst van screenings-, en testinstrumenten te worden vastgesteld die gebruikt kunnen worden voor de indicatiestelling lwoo en pro. De voorliggende lijst is bedoeld voor gebruik in regio’s waar voor lwoo niet voor opting-out voor wat betreft de criteria is gekozen en voor het gebruik bij aanvragen van een toelaatbaarheidsverklaring pro. Ze bevat een limitatieve opsomming van de te gebruiken instrumenten bij aanvragen tot een aanwijzing lwoo of toelaatbaarheid pro die ingediend worden bij de samenwerkingsverbanden die over de aanvragen beslissen in de periode 1 oktober 2021 t/m 30 september 2022 voor leerlingen:

  • die rechtstreeks afkomstig zijn van een school als bedoeld in de Wet op het primair onderwijs of de Wet op de expertisecentra en instromen in het eerste leerjaar vmbo of het praktijkonderwijs;

  • uit het eerste leerjaar van het voortgezet onderwijs, waarvoor een beschikking lwoo of pro wordt aangevraagd;

  • zoals bedoeld in artikel 10g, lid 4 WVO, betreffende vreemdelingen. Voor deze leerlingen kan een aanvraag tot plaatsing in het lwoo of pro eerst ingediend worden na het schooljaar waarin zij voor het eerst zijn meegeteld als ingeschreven leerling op die school;

  • voor wie een overstap naar pro geïndiceerd geacht wordt, zoals bedoeld in artikel 10g, lid 5 WVO, opgenomen in artikel 15e van het Inrichtingsbesluit WVO (aanvragen en beschikkingen voor bijzondere groepen van leerlingen).

2. Vaststelling lijst van te gebruiken instrumenten bij de indicatiestelling voor lwoo in regio’s die niet voor opting-out kozen en voor pro ten behoeve van instroom in schooljaar 2022–2023

Deze lijst is tot stand gekomen op basis van een voorstel van de Certificeringscommissie, die door het ministerie is ingesteld.

3. Uitgangspunt opname testen en toetsen op de lijst

Uitgangspunt voor opname in onderhavige lijst is de psychometrische deugdelijkheid die op onafhankelijke wijze moet zijn vastgesteld. De COTAN beoordeelt als onafhankelijke commissie test- en screeningsinstrumenten en rapporteert hierover via de COTAN Documentatie (www.cotandocumentatie.nl). Sinds 2015 geeft de Expertgroep Toetsen PO (www.expertgroeptoetsenpo.nl/) op grond van het Toetsbesluit PO een kwaliteitsoordeel over een tussentijdse toets of een reeks van tussentijdse toetsen (LOVS-toetsen). Een belangrijk criterium voor opname van testinstrumenten in de lijst is een positieve beoordeling door de COTAN en/of Expertgroep op de relevante aspecten: betrouwbaarheid, normering, begripsvaliditeit en veelal de criteriumvaliditeit. Wanneer niet op alle punten een ‘voldoende of hoger’ beoordeling gegeven is, is het instrument niet in de lijst opgenomen. Een uitzondering hierop is het aspect criteriumvaliditeit bij didactische toetsen en de SE-vragenlijsten, aangezien dit aspect bij deze test- en screeningsinstrumenten een minder belangrijke rol speelt. Voorts betrekt de Certificeringscommissie in haar advisering ten aanzien van de te gebruiken instrumenten ook de praktische bruikbaarheid en de geschiktheid voor de doelgroep.

4. Gebruik klassikale en/of schriftelijke tests

In een flink aantal gevallen acht de Certificeringscommissie klassikale en/of schriftelijke tests niet geschikt voor delen van de desbetreffende leerlingpopulatie. Dit hangt meestal samen met ernstige taal- en (begrijpend) leesproblemen van de leerling, onder andere als gevolg van dyslexie, ernstige spraak- en taalstoornissen of Nederlands als tweede taal. Het zal duidelijk zijn dat het bevoegd gezag (en binnen de scholen de deskundigen) en de hierbij betrokken deskundigen van het samenwerkingsverband die de aanvragen beoordelen hier hun eigen verantwoordelijkheden hebben en moeten nemen. Uiteindelijk zal in de communicatie tussen alle betrokken instanties besloten moeten worden hoe met deze problematiek in het algemeen en in individuele gevallen omgegaan wordt. Uit de discussies die hierover in het verleden binnen de Certificeringscommissie zijn gevoerd bleek dat men zich kan voorstellen dat men in bepaalde gevallen en omstandigheden de klassikaal en schriftelijk verzamelde gegevens hanteert in het beslisproces. Ten eerste dient vermeld dat voor sommige leerlingen een zoveelste toetsdag niet goed op te brengen valt. Ook is duidelijk dat in de korte tijdsspanne die tussen de verzameling van de gegevens en de beslissing ligt, onnodig werk voorkomen dient te worden. Wanneer de klassikaal en schriftelijk afgenomen tests in overeenstemming zijn met eerdere, op een andere manier verzamelde,WISC-gegevens (bijvoorbeeld: een recente NIO met een WISC) en/of wanneer gegevens harmonisch overeenkomen met andersoortige gegevens in de aanvraag (bijvoorbeeld van een leerling is een NPV-J-2 afgenomen hoewel hij voor lezen slechts een DLE van 25 heeft, maar de gegevens komen overeen met eerder jeugdpsychiatrisch onderzoek en/of met gegevens uit het onderwijskundig rapport) kan ervan worden uitgegaan dat de aangeleverde gegevens kloppen en niet door een andere test vervangen hoeven te worden. In het andere geval (bijvoorbeeld de NIO komt veel lager uit dan op grond van vorig intelligentie onderzoek of op grond van resultaten op de inzichtvakken mocht worden verwacht, of de leerling geeft in de NPV-J-2 aan sociaal adequaat te handelen, waar de leerkracht in de ZIEN aangeeft, dat dat geenszins het geval is) zal men toch tot andere evidentie (bijvoorbeeld via hertesten met een ander instrument of het invullen van in deze regeling genoemde vragenlijsten door leerkracht of ouders) moeten beschikken: niet alleen zou in het andere geval de beslissingsprocedure op mogelijk onjuiste gegevens berusten, maar ook zouden foutieve persoonlijke gegevens over de leerling in omloop komen.

5. Afname door diagnostisch geschoolde psycholoog of diagnostisch geschoolde orthopedagoog of diagnosct geschoolde orthopedagoog-generalist

In twee specifieke gevallen is aangegeven dat de testresultaten onder de verantwoordelijkheid van een bevoegd deskundige moeten worden geïnterpreteerd. Het gaat om de testinstrumenten voor het intelligentiequotiënt van de leerling en om persoonlijkheidsonderzoeken met betrekking tot prestatiemotivatie, faalangst en emotionele instabiliteit die het beeld geven van de sociaal-emotionele ontwikkeling(sproblematiek) van de leerling in relatie tot de leerprestaties (artikel 15d, eerste lid, onder c en d, van het Inrichtingsbesluit WVO). Onder een ‘diagnostisch geschoolde psycholoog’ of ‘diagnostisch geschoolde orthopedagoog’ of ‘diagnostisch geschoolde orthopedagoog-generalist’ wordt een door een beroepsverenigingen van orthopedagogen of psychologen als zodanig erkende en geregistreerde academisch gevormde psycholoog of orthopedagoog of orthopedagoog-generalist dan wel een in het kader van de Wet Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (BIG) geregistreerde gezondheidszorgpsycholoog verstaan.

6. Administratieve lasten

Bij deze regeling zijn de test- en screeningsinstrumenten geactualiseerd aan de hand waarvan de samenwerkingsverbanden passend onderwijs vo op voordracht van de scholen in het voortgezet onderwijs kunnen bepalen dat leerlingen zijn aangewezen op leerwegondersteuning in het vmbo dan wel leerlingen toelaatbaar kunnen verklaren tot het praktijkonderwijs. De voormalige taken van de regionale verwijzingscommissies zijn met ingang van 1 januari 2016 overgenomen door de samenwerkingsverbanden. Deze regeling leidt dan ook niet tot extra administratieve lasten. Voor scholen verandert er voor het gebruik van de lijst van screenings- en testinstrumenten niets. Zij zijn bekend met de lijst en weten dat deze jaarlijks geactualiseerd wordt. Ook hier ontstaan dus geen extra administratieve lasten.

De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media, A. Slob


X Noot
1

DLE-schalen indicatiestelling LWOO en pro voor instroom in schooljaar 2022–2023, uitgave 2021

X Noot
2

Gebaseerd op het besluit van 6 april 1993, Stb. 1993, 207, laatstelijk gewijzigd bij besluit van 24 juni 2015, Stb. 2015, 273.