TOELICHTING
Algemeen
1. Inleiding
De onderhavige regeling bevat vrijstellingen van de regels in het Luchthavenverkeerbesluit
Schiphol (LVB) met betrekking tot het baan- en routegebruik vanwege groot baanonderhoud
aan de Polderbaan waardoor het normale gebruik van de luchthaven ernstig wordt belemmerd.
De Polderbaan is namelijk een geluidspreferente start- en landingsbaan die in principe
het gehele etmaal wordt ingezet. Tijdens groot baanonderhoud kan de Polderbaan echter
niet worden gebruikt.
Noodzaak groot onderhoud Polderbaan 2020
In 2020 zal gedurende de periode van 31 augustus 2020 tot en met 13 september 2020
groot onderhoud worden uitgevoerd aan de Polderbaan (baan 18R-36L). Het project groot
onderhoud Polderbaan is opgenomen in het meerjarig onderhoudsplan van Schiphol (MJOP
2017-2021). Groot onderhoud is om een aantal redenen van belang. Voor de kwaliteit
van banen en rijbanen gelden bepaalde prestatie-eisen. Om aan die eisen in wet- en
regelgeving te kunnen voldoen moet er regelmatig onderhoud worden uitgevoerd. Het
benodigde onderhoud wordt jaarlijks bepaald op basis van inspectieresultaten en de
registratie van storingen aan de baan. Een kwalitatief goede infrastructuur van de
luchthaven Schiphol is noodzakelijk om de operatie op de luchthaven met minimale verstoringen
mogelijk te maken. In het belang voor zowel het luchthavenproces als de omgeving van
de luchthaven wordt het onderhoud zo efficiënt mogelijk uitgevoerd met zo min mogelijk
hinder voor Schiphol en de
omwonenden. De Polderbaan is een van de geluidpreferente banen, en daardoor één van
de belangrijkste. Met ongeveer 100.000 vliegbewegingen per jaar is het één van de
meest gebruikte banen van Schiphol. Tijdens het groot onderhoud aan de Polderbaan
zullen de volgende werkzaamheden worden uitgevoerd:
-
• Armaturen en onderbakken worden vervangen en hersteld. Zonder onderbak en armatuur
kan de baan niet in gebruik zijn omdat deze niet aan de EASA eisen voldoet. Zodra
een armatuur in onderhoud is duurt het langer dan 24 uur voordat deze weer operationeel
is.
-
• Kleine vakken asfalt worden vervangen. Het frezen en opnieuw asfalteren van een deel
van een start-landingsbaan duurt langer dan 24 uur.
-
• De baan wordt ‘landzijdig’ gemaakt. Dit betekent dat er hekken worden aangebracht
over rijbaan Victor en het gebied veiligheidsstatus ‘vuil’ krijgt. Voordat dit deel
weer bij de luchthaven kan worden getrokken moet een veiligheidscontrole plaatsvinden.
-
• Werkzaamheden aan de verlichtingsinstallatie. Daarna worden alvorens de baan weer
in gebruik wordt genomen een lichtmeting en patrooncontrole uitgevoerd voordat de
verlichting weer aantoonbaar voldoet aan de EASA-regelgeving.
-
• Werkzaamheden in het baanstation, van waaruit de verlichting wordt gevoed. Hierbij
is de installatie een aantal dagen niet beschikbaar.
Op de werkzaamheden die in 2020 staan gepland is geen uitstel van onderhoud mogelijk.
De werkzaamheden worden binnen een zo kort mogelijke doorlooptijd uitgevoerd, van
circa een week. De werkzaamheden moeten dit jaar worden uitgevoerd om aan de eisen
te blijven voldoen.
Voor groot onderhoud zijn aan de Tafel van Alders (thans: Omgevingsraad Schiphol,
ORS) afspraken gemaakt over hoe de baanpreferenties door Luchtverkeersleiding Nederland
(LVNL) moeten worden toegepast. Er wordt naar gestreefd om geluidpreferente(re) baancombinaties
zoveel mogelijk als eerste in te zetten. Hieronder wordt toegelicht welke effecten
de werkzaamheden aan de Polderbaan hebben op het baangebruik op Schiphol.
Afwijkend baangebruik tijdens groot onderhoud Polderbaan
De Polderbaan is een van de meest gebruikte start- en landingsbanen op Schiphol. De
Polderbaan wordt in preferentie 1, 2, 5 en 6 altijd als primaire baan ingezet als
startbaan (bij noordelijke wind) of als landingsbaan (bij zuidelijke wind. Als de
Polderbaan buiten gebruik is, heeft dat consequenties voor het normale baangebruik.
Het normale gebruik van de luchthaven wordt daardoor ernstig belemmerd.
Indien de Polderbaan niet beschikbaar is, dan neemt de Zwanenburgbaan deze rol als
primaire baan over. De baan die in pieken wordt bijgezet is dan de Buitenveldertbaan.
Dit betekent voor noordelijk baangebruik dat in startpieken wordt gestart op de Zwanenburgbaan
(baan 36C) en de Buitenveldertbaan (baan 09) en wordt geland op de Kaagbaan (baan
06). In landingspieken wordt gestart op de Zwanenburgbaan (baan 36C) en geland op
de Kaagbaan (baan 06) en de Aalsmeerbaan (baan 36R). Bij zuidelijk baangebruik wordt
in startpieken gestart op de Kaagbaan (baan 24) en de Aalsmeerbaan (baan 18L) en wordt
geland op de Zwanenburgbaan (baan 18C). In landingspieken wordt gestart op de Kaagbaan
(baan 24) en geland op de Zwanenburgbaan (baan 18C) en de Buitenveldertbaan (baan
27). Bij slecht zicht wordt er in plaats van de Buitenveldertbaan (27) geland op de
Schiphol Oostbaan (22). Verwachting is dat tijdens de onderhoudswerkzaamheden het
aantal vliegbeweging nog lang niet het niveau van voor de Coronacrisis heeft bereikt
en dat het aantal vliegbewegingen dan nog steeds significant lager zal zijn. Daardoor
mag worden aangenomen dat de impact van de onderhoudswerkzaamheden op de geluidsoverlast
aanzienlijk minder zal zijn in vergelijking met onderhoud op Schiphol onder normale
omstandigheden. Van start- en landingspieken zal tijdens de onderhoudsperiode naar
verwachting nog geen sprake zijn.
Baan 36C kent geen vaste vertrekroutes (Standard Instrument Departure, SID) naar het
westen. Deze zijn om veiligheidsredenen niet gedefinieerd, om te voorkomen dat vliegers
in de cockpit vanaf baan 36C per ongeluk een SID naar het westen selecteren, terwijl
in de reguliere situatie baan 36L dan ook als startbaan actief is. Dit betekent dat,
indien de Polderbaan niet beschikbaar is, verkeer vanaf baan 36C naar het westen een
koersinstructie krijgt van LVNL in de vorm van een te volgen radiaal. Deze radiaal
is zo gekozen dat Spaarndam zo veel mogelijk wordt ontzien.
De Polderbaan is ook in de nacht een van de preferente banen op Schiphol. Gedurende
de periode dat de Polderbaan niet beschikbaar is, zal met name de Zwanenburgbaan intensief
worden ingezet als alternatieve start- of landingsbaan voor de Polderbaan.
2. De aanvraag
Op 28 mei 2020 heeft de exploitant van de luchthaven Schiphol (hierna: de exploitant)
mij verzocht om in verband met groot onderhoud aan de Polderbaan, af te mogen wijken
van de regels met betrekking tot het baangebruik, bedoeld in het LVB. Als gevolg hiervan
zal het verkeer in het gebruiksjaar 2020 anders worden afgewikkeld dan in het LVB
is opgenomen.
3. Wettelijk kader
Op grond van artikel 8.23 van de Wet luchtvaart kan de Minister van Infrastructuur
en Waterstaat vrijstelling van regels voor baan- en routegebruik verlenen en vervangende
grenswaarden voor de geluidbelasting in de handhavingspunten vaststellen, indien ten
gevolge van groot onderhoud van een baan of een rijbaan, het normale gebruik van een
luchthaven naar zijn oordeel ernstig wordt belemmerd. Het betreft gevallen waarin
als gevolg van groot onderhoud een baan enige tijd niet gebruikt kan worden, waardoor
het luchtverkeer op een andere wijze moet worden afgehandeld.
4. Beoordeling
Naar aanleiding van de aanvraag van de exploitant is de onderhavige regeling opgesteld.
Daarbij is in de eerste plaats gekeken naar het evenwicht tussen de belangen van de
mainport Schiphol voor de luchtzijdige bereikbaarheid en de belangen van de omgeving
en omwonenden van Schiphol. De noodzaak en de belangen van een goed onderhouden banenstelsel
wordt onderschreven. Dit is van groot belang voor een veilig en adequaat functionerend
Schiphol. In het ‘Informatiedocument bij de ontheffingsaanvraag voor groot onderhoud
in gebruiksjaar 2020’, d.d. 28 mei 2020, heeft de exploitant de technische noodzaak
van het groot baanonderhoud aan de Polderbaan voldoende onderbouwd. Ook heeft de exploitant
voldoende onderbouwd dat het noodzakelijk is om de werkzaamheden in het gebruiksjaar
2020 uit te voeren.
Het afwijkend baangebruik tijdens het onderhoud aan de Polderbaan, waardoor het normale
gebruik van de luchthaven ernstig wordt belemmerd, is aanleiding voor de exploitant
geweest om mij te verzoeken om op basis van artikel 8.23 van de Wet luchtvaart vrijstelling
te verlenen van de regels voor het baan- en routegebruik uit het LVB. De onderhavige
regeling strekt daartoe. De exploitant ziet gezien de beperkte invloed van het groot
baanonderhoud op de verdeling van de geluidbelasting geen aanleiding om vervangende
grenswaarden voor de geluidbelasting in de handhavingspunten aan te vragen.
De exploitant heeft gewezen op een tweetal consequenties bij het niet verlenen van
de gevraagde vrijstellingen. Ten eerste is er bij harde noordwesten wind gedurende
de nachtperiode geen startbaan beschikbaar. Dit zou betekenen dat Schiphol gesloten
zou zijn voor startend verkeer. Ten tweede zou bij matige wind uit noordelijke richting
de Kaagbaan (baan 06) moeten worden ingezet voor starts richting het noordoosten.
Dit zou leiden tot extra hinder in Amsterdam en Amstelveen leiden.
De Omgevingsraad Schiphol (ORS) is door Schiphol op de hoogte gesteld. De vrijstellingsregeling
is door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) getoetst op uitvoerbaarheid,
handhaafbaarheid en fraudebestendigheid. De ILT heeft geconcludeerd dat de regeling
uitvoerbaar, handhaafbaar en fraudebestendig is.
5. Werkingsduur
De vrijstellingen in verband met het groot onderhoud aan de Polderbaan gelden voor
de periode van 31 augustus 2020 tot en met 13 september 2020. Daarin is voor de Polderbaan
rekening gehouden met een mogelijke uitloop van een week voor de uitvoering van de
werkzaamheden als gevolg van slechte weersomstandigheden of andere onvoorziene omstandigheden.
Uit eerdere ervaringen met onderhoudswerkzaamheden is gebleken dat uitloop van werkzaamheden
vrijwel nooit plaatsvindt. De werkzaamheden zouden dus al op 6 september 2020 voltooid
kunnen zijn.
6. Lasten voor burgers en bedrijven
Bij de voorbereiding van deze regeling is gekeken naar wat de mogelijke regeldruk
zou zijn. Onder regeldruk wordt verstaan: de administratieve lasten en de eventuele
nalevingskosten om te voldoen aan informatieverplichtingen aan de overheid, voortvloeiend
uit wet- en regelgeving van diezelfde overheid. Het Adviescollege toetsing regeldruk
(ATR) adviseert over de gevolgen voor de regeldruk van wet- en regelgeving. Mede gezien
eerdere tijdelijke regelingen, die zijn vastgesteld ten behoeve van het groot onderhoud
en waarbij evenmin sprake was van effecten voor de nalevingskosten en administratieve
lastendruk, is afgezien van een adviesaanvraag aan de ATR. De regeling leidt niet
tot extra administratieve lasten en nalevingskosten.
Artikelsgewijs
Artikel 1 Vrijstellingen
LVNL geeft luchtverkeersleiding op een wijze dat voor de afhandeling van het luchthavenluchtverkeer
zoveel mogelijk gebruik wordt gemaakt van de meest geluidpreferente banen binnen de
daarvoor geldende meteorologische en operationele randvoorwaarden. LVNL maakt in de
periode van 31 augustus 2020 tot en met 13 september 2020 dat de Polderbaan niet beschikbaar
is vanwege groot baanonderhoud een keuze uit een combinatie van beschikbare en bruikbare
banen voor starts en voor landingen gebaseerd op de zogenaamde baanpreferentietabellen
die onderdeel zijn van de afspraken aan de Tafel van Alders (zie onderstaande tabel).
Tabel: Baanpreferentietabel bij het niet beschikbaar zijn van de Polderbaan (36L-18R)
| |
Startpiek
|
Landingspiek
|
Off-piek
|
Nacht
|
Dubbelpiek
|
|
1
|
06/36C+09
|
06+36R/36C
|
06/36C
|
06/36C
|
06+36R/36C+09
|
|
2
|
18C/24+18L
|
18C+27/24
|
18C/24
|
18C/24
|
18C+27/24+18L
|
Eerste lid
Gedurende de periode van 31 augustus 2020 tot en met 13 september 2020 dat de Polderbaan
niet beschikbaar is tussen 23:00 en 6:00 uur vanwege groot onderhoud, wordt de Zwanenburgbaan
opengesteld voor starts van baan 36C en landingen op baan 18C.
Tweede lid
Gedurende de periode van 31 augustus 2020 tot en met 13 september 2020 dat de Polderbaan
niet beschikbaar is vanwege groot onderhoud, wordt een vrijstelling verleend van de
luchtverkeerwegen die zijn aangewezen voor vertrekkend verkeer vanaf baan 36C (Zwanenburgbaan)
in bijlage 1 van het LVB op de kaarten 1/21 en 2/21.
Aangezien er geen standard instrument departures (SID’s) vanaf baan 36C naar het westen
bestaan, zullen startende vliegtuigen die van deze baan gebruik maken een instructie
van de luchtverkeersleiding krijgen. Zo zullen vliegtuigen met bestemming sector 4
of 5 vanaf baan 36C een radiaal krijgen en zullen vliegtuigen met een bestemming sector
1, 2 of 3, de SID voor de dag toegewezen krijgen. Het is mogelijk dat het vliegtuig
daardoor buiten de luchtverkeerwegen van baan 36C komt. Voor afwijkingen van luchtverkeerwegen
geldt voor LVNL een maximaal toegestaan percentage per gebruiksjaar. De vrijstelling
leidt ertoe dat dit percentage niet van toepassing is op afwijkingen van luchtverkeerwegen
voor vertrekkend verkeer vanaf baan 36C gedurende de periode 31 augustus 2020 tot
en met 13 september 2020 dat de Polderbaan niet beschikbaar is tussen 23.00 uur en
6.00 uur vanwege groot onderhoud. Dergelijke afwijkingen worden dus niet gerelateerd
aan het maximaal toegestane percentage.
Voor elke baan op Schiphol geldt dat een baan voor LVNL niet bruikbaar is indien wordt
voorzien dat de windlimieten, zoals geformuleerd in de luchtvaartgids, bladzijde AD2.EHAM-21,
paragraaf 4.3.3. hoofdstuk EHAM, van de Aeronautical Information Publication (AIP,
versie 31 augustus 2020) op de betreffende baan worden overschreden. Daarnaast kunnen
er andere meteorologische omstandigheden zijn waardoor een baan niet bruikbaar is.
Het betreft dan bijvoorbeeld onweers- of sneeuwbuien (zie hiervoor ook bijlage 3 bij
het Aldersadvies van 8 oktober 2013). De zinsneden ‘wordt voorzien’ en ‘of vanwege
andere meteorologische omstandigheden’ in artikel 3, zevende lid, zijn opgenomen om
mogelijk te maken dat door LVNL geanticipeerd of gereageerd kan worden op weerscondities,
conform de afspraken die in het kader van het nieuwe normen- en handhavingstelsel,
zoals vastgelegd in bijlage 3 bij het Aldersadvies, zijn gemaakt aan de Alderstafel.
Artikel 2 Inwerkingtreding
Deze regeling treedt in werking met ingang van 31 augustus 2020 omdat de werkzaamheden
voor het groot onderhoud op die datum beginnen. Daarmee wordt afgeweken van de zogenaamde
vaste verandermomenten omdat het baanonderhoud op 31 augustus 2020 aanvangt. Ook wordt
afgeweken van de minimuminvoeringstermijn. Met deze afwijking worden aanmerkelijke
ongewenste publieke nadelen voorkomen (Ar. 4.17, vijfde lid, onder a). De regeling
vervalt op 1 november 2020. Dat is het moment waarop het nieuwe gebruiksjaar begint.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat, C. van Nieuwenhuizen Wijbenga