Besluit toekenning mondafscherming politie

De korpschef,

overwegende dat de minister van Justitie en Veiligheid voornemens is de Ambtsinstructie voor de politie, de Koninklijke marechaussee en andere opsporingsambtenaren en het Besluit bewapening en uitrusting politie te wijzigen¹ door onder meer de mondafscherming toe te voegen aan de uitrusting van ambtenaren van politie en daarvoor inzetcriteria te formuleren;

overwegende dat bedoelde wijziging van de Ambtsinstructie nog in voorbereiding is en de datum van inwerkingtreding van de wijziging nog niet bekend is, maar dat met het oog op de uitbraak van Corvid-19, invoering van de mondafscherming met onmiddellijke ingang gewenst is ter bescherming van de gezondheid van ambtenaren en derden;

overwegende dat artikel 16, tweede lid, van het Besluit bewapening en uitrusting politie hem de bevoegdheid geeft om politieambtenaren die onder hem ressorteren andere uitrusting toe te kennen dan reeds daarin genoemd;

besluit

Artikel 1

In dit besluit wordt verstaan onder ambtenaar: de ambtenaar bedoeld in artikel 2, onderdelen a en c, van de Politiewet 2012 alsmede de ambtenaar bedoeld in artikel 2, onderdeel b, van de Politiewet 2012 voor zover die op grond van artikel 7, negende lid, van die wet, de bevoegdheid heeft geweld te gebruiken.

Artikel 2

Naast de uitrusting die op grond van het Besluit bewapening en uitrusting politie is toegekend, bestaat de uitrusting van de ambtenaar mede uit mondafscherming.

Artikel 3

• 1. De ambtenaar kan bij een persoon die rechtens van zijn vrijheid is beroofd, ten behoeve van het vervoer of een verplaatsing mondafscherming aanbrengen.

• 2. De maatregel, bedoeld in het eerste lid, wordt slechts getroffen indien de feiten of omstandigheden dit redelijkerwijs vereisen met het oog op de veiligheid van de ambtenaar of van derden.

Artikel 4

Artikel 3 is van overeenkomstige toepassing op een persoon die ten behoeve van de hulpverlening aan hem op het politiebureau wordt of is ondergebracht, dan wel direct aan andere hulpverlenende instanties wordt overgedragen.

Artikel 5

De ambtenaar die gebruik heeft gemaakt van de mondafscherming meldt dit onverwijld schriftelijk aan de hulpofficier van justitie, onder vermelding van de redenen die tot het gebruik van het middel hebben geleid.

Artikel 6

• 1. Het Besluit treedt in werking op de dag van ondertekening door de korpschef.

• 2. Het Besluit wordt gepubliceerd op www.politie.nl en bekendgemaakt in de Staatscourant.

Den Haag, 26 maart 2020

H.P. van Essen plaatsvervangend korpschef

TOELICHTING

In de dagelijkse praktijk van het politiewerk komt het regelmatig voor dat ambtenaren worden bespuugd.² Dit is niet alleen buitengewoon onaangenaam en beledigend, maar brengt ook het risico op besmetting met ziektes met zich mee. Dat geldt te meer wanneer zich bloed in het speeksel bevindt. Dit risico speelt in het bijzonder sinds de uitbraak van het uitermate besmettelijke Covid-19, dat reeds door hoesten en niesen kan worden overgebracht. Personen blijken ambtenaren met opzet in het gezicht te hoesten.

Het bespugen van ambtenaren die politiewerk uitvoeren is onacceptabel en dient zoveel mogelijk voorkomen te worden. Het toestaan van het gebruik van een zogenoemd spuugmasker draagt daaraan bij. Het aanbrengen van een spuugmasker betekent een vrijheidsbeperking en behoort daarom op een wettelijke grondslag te berusten. Deze grondslag ligt in artikel 7, eerste lid, van de Politiewet 2012. Op grond van dat artikellid is de ambtenaar bevoegd om bij de uitvoering van de politietaak vrijheidsbeperkende middelen te gebruiken, wanneer het daarmee beoogde doel dit, mede gelet op de aan het gebruik hiervan verbonden gevaren, rechtvaardigt en dat doel niet op een andere wijze kan worden bereikt.

Ter nadere normering van de bevoegdheid tot het aanbrengen van onder andere een spuugmasker (meer algemeen: mondafscherming) is een wijziging van onder meer de Ambtsinstructie voor de politie, de Koninklijke marechaussee en andere opsporingsambtenaren en het Besluit bewapening en uitrusting politie (zie noot 1) in voorbereiding. Voorgesteld wordt om daartoe twee nieuwe artikelen in de Ambtsinstructie op te nemen. Het ontwerp van artikel 22a regelt dat het aanbrengen van mondafscherming is geoorloofd bij personen die rechtens van hun vrijheid zijn beroofd ten behoeve van het vervoer of verplaatsing, indien de feiten of omstandigheden van het geval deze maatregel redelijkerwijs vereisen met het oog op de veiligheid van de ambtenaar of van derden. Hiervan is in elk geval sprake als de betrokkene gedurende de aanhouding reeds al dan niet geslaagde pogingen heeft ondernomen om een ambtenaar te bespugen. In geval betrokkene een bekende is van de politie en de ambtenaar in een recent verleden meerdere keren heeft bespuugd, kan dat aanleiding zijn om bij deze persoon preventief een spuugmasker aan te brengen. Uiteraard kan dat ook het geval zijn als niet de ambtenaar maar een derde wordt bespuugd.

In de periode sinds de uitbraak van Covid-19 wordt de veiligheid van de ambtenaar en derden niet enkel bedreigd door spugen maar ook door (helaas vaak opzettelijk) hoesten in de richting van de ambtenaar. Enige vorm van mondafscherming (door de politieorganisatie verstrekt) levert een belangrijke bijdrage aan het voorkomen van besmetting.

Artikel 22 b (ontwerp) regelt eenzelfde bevoegdheid ten aanzien van personen die in het kader van de hulpverlening op het politiebureau worden of zijn overgebracht en artikel 22b (ontwerp).

Wanneer sprake is van hulpverlening komt het voor dat deze personen niet naar het politiebureau worden gebracht maar direct worden overgedragen aan andere hulpverleners. In dit besluit is in artikel 4 geborgd dat ook dan mondafscherming kan worden toegepast.

Mondafscherming zal in beginsel worden aangebracht nadat de betrokkene is geboeid, teneinde te voorkomen dat het spuugmasker wordt afgetrokken. Het is evenwel niet uitgesloten dat eerst mondafscherming wordt aangebracht voordat een persoon wordt geboeid.

Het ontwerp van artikel 23 van het hierboven bedoelde wijzigingsvoorstel regelt dat het gebruik van mondafscherming dient te worden gemeld aan de hulpofficier van justitie. De eisen van proportionaliteit en subsidiariteit, en van redelijkheid en gematigdheid, op grond van artikel 7 Politiewet 2012, zijn uiteraard van toepassing. De ambtenaar dient er zorg voor te dragen dat het spuugmasker geen gezondheidsgevaar oplevert voor de persoon op wie de maatregel wordt toegepast, waarbij met name aan verstikkingsgevaar moet worden gedacht.

Het eerdergenoemde wijzigingsvoorstel bevat ook een aanpassing van het Besluit bewapening en uitrusting politie. Zie in dit verband het voorstel tot wijziging van artikel 2, derde lid, onder e, van het Besluit bewapening en uitrusting politie, waarin de mondafscherming is toegevoegd aan de uitrusting van de ambtenaar.

De datum van inwerkingtreding van de hierboven genoemde door de minister voorgestelde wijzigingen is nog niet bekend. De uitbraak van Covid-19 brengt de noodzaak met zich tot onmiddellijke invoering van de mondafscherming. De korpschef acht het niet verantwoord om met de invoering van de mondafscherming te wachten tot de vaststelling en het moment van inwerkingtreding van het besluit tot wijziging van de Ambtsinstructie (bedoeld in noot 1). Daarom maakt hij gebruik van de bevoegdheid die artikel 16, tweede lid, Besluit bewapening en uitrusting politie hem biedt. Daarbij wordt zoveel mogelijk aansluiting gezocht bij de tekst van genoemd conceptwijzigingsbesluit.

---

1 Ontwerpbesluit houdende wijziging van de Ambtsinstructie voor de politie, de Koninklijke marechaussee en andere opsporingsambtenaren, het Besluit bewapening en uitrusting politie en het Besluit reis-, verblijf- en verhuiskosten politie in verband met de wijziging en invoering van voorschriften omtrent het gebruik van geweldmiddelen en vrijheidsbeperkende middelen (Kamerstukken II, 2018/19, 34 641, nr. 9).

2 Sinds 2017 vindt een landelijke registratie van het aantal spuugincidenten plaats. In dat jaar deden zich 282 incidenten voor.

---

1 Ontwerpbesluit houdende wijziging van de Ambtsinstructie voor de politie, de Koninklijke marechaussee en andere opsporingsambtenaren, het Besluit bewapening en uitrusting politie en het Besluit reis-, verblijf- en verhuiskosten politie in verband met de wijziging en invoering van voorschriften omtrent het gebruik van geweldmiddelen en vrijheidsbeperkende middelen (Kamerstukken II, 2018/19, 34 641, nr. 9).

2 Sinds 2017 vindt een landelijke registratie van het aantal spuugincidenten plaats. In dat jaar deden zich 282 incidenten voor.