Staatscourant van het Koninkrijk der Nederlanden

Datum publicatieOrganisatieJaargang en nummerRubriek
Openbaar Ministerie (OM)Staatscourant 2019, 10294Besluiten van algemene strekking

Richtlijn voor strafvordering oplichting

Rechtskarakter: aanwijzing i.d.z.v. artikel 130, lid 6 Wet RO

Van: College van procureurs-generaal

Aan: Hoofden van de OM-onderdelen

Registratienummer: 2019R001

Datum inwerkingtreding: 01-03-2019

Publicatie in Stcrt.:

Vervallen: Richtlijn oplichting (2015R014)

Relevante beleidsregels OM: Aanwijzing kader voor strafvordering en OM-afdoeningen (2015A001)

Wetsbepalingen: art. 326 en 326e Wetboek van Strafrecht (Sr)

Bijlage(n): –

Beschrijving

Deze richtlijn ziet op de meest voorkomende vormen van oplichting, zoals omschreven in art 326, lid 1 Sr, waarbij een of meerdere slachtoffers bewogen wordt/worden tot de afgifte van geld of goederen, danwel tot het verlenen van (een) dienst(en). Het gaat daarbij om oplichting al dan niet via internet van burgers of bedrijven, niet van de overheid (verticale fraude). Indien tevens valsheid in geschrift is gepleegd (zoals vaak bij verzekeringsfraude) dient het zwaardere misdrijf van artikel 225 ev. Wetboek van strafrecht als uitgangspunt te worden genomen en niet de oplichting. Voor online handelsfraude is een aparte tabel.

Basiscasus/delict

Oplichting van 1 tot 3 slachtoffers door een first offender, alleen gepleegd. (Voor online handelsfraude met meer slachtoffers tabel hieronder gebruiken.)

 

First offender

 

1x recidive1

meermalen recidive1

Bedrag of waarde goed /

dienst t/m 50 euro

GB € 300

5j

2j

GB € 450

Idem of TS 36 uur

GS 3 wkn ov

Vanaf 50 t/m 200 euro

GB € 500

5j

2j

GB € 750

Idem of TS 60 uur

GS 5 wkn ov

Vanaf 200 t/m 600 euro

GB € 800

5j

2j

GB € 1.200

Idem of TS 80 uur

GS 7 wkn ov

Vanaf 600 t/m 1.200 euro

TS 60 uur

5j

2j

TS 90 uur

Idem of GS 6 wkn

GS 2 mnd ov

Vanaf 1.200 t/m 5.000 euro

TS 80 uur

5j

2j

TS 120 uur

Idem of GS 2mnd

GS 11 wkn ov

Vanaf 5.000 t/m 10.000 euro

TS 100 uur + GS 2 mnd vw

5j

2j

TS 150 uur en GS 3 mnd vw

GS 10 wkn

GS 14 wkn ov

Vanaf 10.000 t/m 30.000 euro

TS 140 uur + GS 3 mnd vw

5j

2j

TS 210 uur en GS 4 mnd vw

GS 15 wkn

GS 4 mnd ov

Vanaf 30.000 t/m 100.000 euro

GS 3–6 mnd evt deels vw

5j

2j

GS 4–9 mnd evt. deels vw

Idem

GS 6–12 mnd ov

Bijzonderheden

Uitgangspunt is tevens dat de (totale) schade is/wordt vergoed

 

Strafverzwarend onder andere:

Medeplegen

Stelselmatige oplichting

Mate van professionaliteit

Meerdere slachtoffers

Bewust uitgekozen slachtoffers

X Noot
1

Let op evt. taakstrafverbod (art. 22b Sr) en of er sprake is van een (zeer actieve) veelpleger of stelselmatige dader

Online handelsfraude i.d.z.v. artikel 326 en artikel 326e Sr

Deze tabel ziet op oplichting in het online handelsverkeer, zoals specifiek omschreven in art 326e Sr en algemeen omschreven in art. 326 lid 1 Sr. Daarbij worden via een geautomatiseerd werk goederen verkocht of diensten tegen betaling aangeboden, waarbij beoogd wordt om zonder (volledige) levering de betaling te ontvangen. Online handelsfraude kenmerkt zich door een pluraliteit van feiten waarbij beoogd wordt meerdere slachtoffers te maken.

In deze richtlijn is rekening gehouden met de witwascomponent die zich in dit soort zaken veelal voordoet, te weten het incasseren op de eigen rekening / de rekening van een katvanger en het vervolgens overboeken of opnemen van het geld. Daarnaast is rekening gehouden met algemene recidive, omdat het delict zich kenmerkt door herhaald strafwaardig gedrag.

Basiscasus / delict

Online handelsfraude, alleen gepleegd (al dan niet met algemene recidive).

 

Schade € 0–500

€ 500-2.000

€ 2.000–5.000

€ 5.000–10.000

€ 10.000–25.000

€ 25.000–50.000

> € 50.000

1 t/m 3 slachtoffers

Zie tabel oplichting

Zie tabel oplichting

Zie tabel oplichting

Zie tabel oplichting

Zie tabel oplichting

Zie tabel oplichting

Zie tabel oplichting

4 t/m 10

TS 120-180 uur1 of GS 2-3 mnd

TS 180-240 uur1 of GS 3-4 mnd

GS 3–9 mnd

GS 9–15 mnd

GS 15–24 mnd

GS 24–36 mnd

Maatwerk

11 t/m 25

TS 180-240 uur1 of GS 3-4 mnd

TS 240 uur1 + vw GS of

GS 3–6 mnd

GS 6–12 mnd

GS 12–15 mnd

GS 15–24 mnd

GS 24–36 mnd

Maatwerk

26 t/m 50

GS 3–6 mnd

GS 6–9 mnd

GS 12–15 mnd

GS 15–18 mnd

GS 18–24 mnd

Maatwerk

Maatwerk

51 t/m 75

GS 6–9 mnd

GS 9–12 mnd

GS 15–18 mnd

GS 18–24 mnd

GS 24–36 mnd

Maatwerk

Maatwerk

> 75

GS 12–15 mnd

GS 15–18 mnd

GS 18–24 mnd

GS 24–36 mnd

Maatwerk

Maatwerk

Maatwerk

Bijzonderheden

Uitgangspunt is tevens dat de (totale) schade is/wordt vergoed

 

Strafverzwarend onder andere:

Medeplegen

Mate van professionaliteit

Consequenties voor slachtoffers of derden

Periode

Specifieke recidive op het gebied van oplichting

X Noot
1

Let op evt. taakstrafverbod (art. 22b Sr) en of er sprake is van een (zeer actieve) veelpleger of stelselmatige dader

Legenda

Afkortingen

GB = Geldboete

TS = Taakstraf

GS = gevangenisstraf

vw = voorwaardelijk

ov = onvoorwaardelijk

5j = recidive binnen 5 jaar

2j = recidive binnen 2 jaar

Stelselmatige oplichting

Of er sprake is van incidentele of stelselmatige oplichting dient per feit te worden beoordeeld.

Tegen verdachten die zich gedurende langere tijd hebben schuldig gemaakt aan oplichting behoort een hogere straf te worden geëist dan tegen degene die eenmaal oplicht. Bij stelselmatige oplichting kan het gaan om meerdere slachtoffers die gedurende een periode zijn opgelicht, mits dit in één feit is tenlastegelegd. Het kan echter ook gaan om één slachtoffer dat gedurende enkele maanden bewogen wordt tot afgifte van meerdere bedragen.

Mate van professionaliteit

Indien sprake is van op professionele wijze oplichten van personen (bijvoorbeeld met een glossy folder), dient dit strafverzwarend te worden beoordeeld. Hetzelfde geldt als er sprake is van op professionele wijze online oplichten van personen. Als voorbeelden hiervan kunnen worden genoemd het gebruik maken van een valse webwinkel of bedrijf, het geautomatiseerd benaderen van mogelijke slachtoffers, het gebruikmaken van Payment Service Providers (zoals iDeal), het gebruikmaken van katvangers of het telkens opnieuw afsluiten van nieuwe bankrekeningen.

Bewust uitgekozen slachtoffers

Indien bij oplichting bewust kwetsbare slachtoffers worden uitgekozen dient dit – hoewel niet gebaseerd op wettelijke bepalingen – bij de beoordeling van het feit als strafverzwarend te worden beoordeeld. Te denken valt aan personen die de oplichting verminderd kunnen doorzien, zoals (al dan niet verwarde) bejaarden of kinderen. Kwetsbaarder kunnen ook zijn toeristen of buitenlandse werknemers, omdat ze onbekend zijn met de gebruiken die hier heersen. Tenslotte kan gedacht worden aan personen met een klein inkomen – mits bewust uitgekozen door de dader(s) –, bij wie de oplichting extra hard aankomt.

Consequenties voor slachtoffers of derden

Indien bij online handelsfraude bijkomende of andersoortige schade dan financieel nadeel optreedt bij slachtoffers of derden, dan dient dit strafverzwarend te worden beoordeeld. Als voorbeelden hiervan kunnen worden genoemd het gebruik van de naam / identiteit van eerdere slachtoffers door de dader. Sommige oplichters gebruiken valselijk de identiteitsbewijzen van anderen. De gevolgen voor deze personen kunnen groot zijn. Zo kan hun naam genoemd worden op internetfora in verband met oplichting of kunnen zij verdachte worden in een strafrechtelijk onderzoek. Een voorbeeld van ander soortige schade dan financieel nadeel is een dader die zich bij de verkoop van goederen of het aanbieden van diensten richt op kwetsbare personen (zoals bijvoorbeeld minderjarigen).

Periode

Indien er sprake is van langer dan 12 maanden (stelselmatig) oplichten van personen, dan dient dit strafverzwarend te worden beoordeeld. Er is dan namelijk kennelijk sprake van het voorzien in het eigen levensonderhoud door middel van criminele activiteiten.

Specifiek recidive op het gebied van oplichting

Het genoemde delict kenmerkt zich door een steeds weer herhaald strafbaar handelen door de verdachte. In die zin is er bij dit delict naar zijn aard sprake van recidive. Strafverzwarend dient echter beoordeeld te worden, de specifieke recidive op het gebied van oplichting / online handelsfraude.

Voor een toelichting op de andere onderstreepte begrippen zie de Aanwijzing kader voor strafvordering en OM-afdoeningen.