De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
Gelet op de artikelen J 7, K 4, vierde lid, K 6, eerste lid, L 8, vierde lid, M 3,
derde lid, van de Kieswet, de artikelen 59, 60, 61, 62, van de Wet raadgevend referendum
en artikel 47b, eerste lid, van het Tijdelijk experimentenbesluit stembiljetten en
centrale stemopneming;
Besluit:
ARTIKEL I
De bijlage bij artikel 1 van de Kies- en referendumregeling wordt als volgt gewijzigd:
1. Het model Model J 7 (Wrr 59) wordt als volgt gewijzigd:
a. Het model, onder 2, wordt vervangen door het model dat is opgenomen in onderdeel
A van de bijlage bij deze regeling.
b. Het model, onder 3, wordt vervangen door het model dat is opgenomen in onderdeel
B van de bijlage bij deze regeling.
2. Het model K 4 wordt als volgt gewijzigd:
a. In het opschrift wordt na ‘K 4’ ingevoegd: (Wrr 60).
b. De modellen K 4 (Wrr 60), onder 1 en 2, worden vervangen door het model dat is opgenomen
in onderdeel C van de bijlage bij deze regeling.
c. Het model, onder 3, wordt vernummerd tot 2.
3. Na het model K 6 (Wrr 60) wordt het model K 6-2 (Wrr 60) ingevoegd, dat is opgenomen in onderdeel D van de
bijlage bij deze regeling.
4. Na het model Model L 8 (Wrr 61) wordt het model L 8-2 (Wrr 61) ingevoegd, dat is opgenomen in onderdeel E van de
bijlage bij deze regeling.
5. Het model L 11 (Wrr 61) wordt als volgt gewijzigd:
a. In het model, onder 1, wordt in de aanhef ‘voor een verkiezing als bedoeld in artikel
52 van de Wet algemene regels herindeling’ vervangen door: voor een verkiezing van
de leden van de gemeenteraad of voor een verkiezing als bedoeld in artikel 52 van
de Wet algemene regels herindeling.
b. De modellen, onder 2 en 3, worden vervangen door het model dat is opgenomen in onderdeel
F van de bijlage bij deze regeling.
c. Het model, onder 4, wordt vernummerd tot 3.
6. Het model M 3 (Wrr 62) wordt vervangen door het model dat is opgenomen in onderdeel G van de bijlage bij
deze regeling.
7. De modellen M 6-2 (Wrr 62), onder 1 en 2, worden respectievelijk vervangen door de
gelijknamige modellen die zijn opgenomen in onderdeel H van de bijlage bij deze regeling.
8. Het model Wrr 58 wordt, na het opschrift, vervangen door het model dat is opgenomen
in onderdeel I van de bijlage bij deze regeling.
ARTIKEL II
Het model A, onder 2, van de bijlage bij de Tijdelijke experimentenregeling stembiljetten
voor kiezers buiten Nederland wordt vervangen door het model dat is opgenomen in onderdeel
J van de bijlage bij deze regeling.
ARTIKEL III
Deze regeling treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte van
de Staatscourant waarin zij wordt geplaatst.
TOELICHTING
1. Inhoud van de regeling
Met deze regeling zijn de bijlage bij artikel 1 van de Kies- en referendumregeling
en de bijlage bij de Tijdelijke experimentenregeling stembiljetten voor kiezers buiten
Nederland op onderdelen gewijzigd. De wijzigingen voorzien in de vaststelling en aanpassing
van enkele modellen.
Model J-7 (Wrr 59)
In verband met het raadrevend referendum over de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten
2017 op 21 maart 2018, is een nieuw model voor de stempas voor het raadgevend referendum
vastgesteld (artikel I, eerste lid, onderdeel a). Dit nieuwe model voegt de twee oude
modellen, waarvan er een bestemd was voor de kiezers in het Europese deel van Nederland
en een voor de kiezers op Bonaire, Sint Eustatius en Saba, samen. Ten opzichte van
de oude modellen zijn overigens ook een paar wijzigingen en aanvullingen doorgevoerd,
onder andere verduidelijking met betrekking tot de geldigheid van de genoemde identificatiedocumenten
en het vervallen van de paraaf van het stembureaulid op het volmachtbewijs (werd niet
meer gebruikt). Het nieuwe model is opgenomen in onderdeel 2.
Verder is het model vastgesteld voor de stempas voor de gemeenteraadverkiezingen van
21 maart 2018 (artikel I, eerste lid, onderdeel b). Dit nieuwe model is opgenomen
in onderdeel 3, dat niet meer nodig is voor de stempas voor het raadgevend referendum
voor kiezers op de overzeese eilanden, nu die is samengevoegd met de stempas voor
kiezers in het Europese deel van Nederland.
Model K 4 (Wrr 60)
In verband met het raadgevend referendum over de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten
2017 op 21 maart 2018 is ook een nieuw model vastgesteld voor de kiezerspas (artikel
I, tweede lid, onder b). Ook hier zijn bij het nieuwe model de twee oude modellen
voor kiezers in het Europese deel van Nederland en een voor de kiezers op Bonaire,
Sint Eustatius en Saba samengevoegd. Ook is hier, net als bij de stempas, de verduidelijking
ten aanzien van de geldigheid van de identificatiedocumenten doorgevoerd. Voor de
volledigheid is in het opschrift van het model toegevoegd dat de grondslag mede ligt
in artikel 60 van de Wet raadgevend referendum (artikel I, tweede lid, onderdeel a).
Model K 6-2 (Wrr 60) en L 8-2 (Wrr 61)
De nieuwe modellen K 6-2 en L 8-2 betreffen de modellen voor het formulier om een
verzoek in te dienen om een kiezerspas respectievelijk om bij volmacht te stemmen
voor kiezers buiten Nederland (artikel I, derde lid, en artikel I, vierde lid). Deze
modellen zijn nodig in verband met de wijziging van de Kieswet (Wet van 28 september
2016 tot wijziging van de Kieswet in verband met het vereenvoudigen van de procedure
voor registratie als kiezer voor Nederlanders die in het buitenland wonen (permanente
kiezersregistratie niet-ingezetenen, Stb. 93) die met ingang van 1 april 2017 in werking is getreden (Stb. 95). Vóór de totstandkoming van de permanente registratie moesten Nederlanders woonachtig
in het buitenland zich voor elke verkiezing registreren. Bij die registratie moest
worden aangegeven of de kiezer per brief vanuit het buitenland of met een kiezerspas
in Nederland wilde stemmen, dan wel iemand wilde machtigen. Kiezers die nu in de permanente
registratie zijn opgenomen, kunnen in aanloop naar een verkiezing aangeven dat ze
in plaats van stemmen per brief zelf in Nederland willen stemmen met een kiezerspas
(Model K6-2 (Wrr 60)) of iemand anders wil machtigen om voor hem of haar in Nederland
een stem uit te brengen (Model L 8-2 (Wrr 61)). Om die reden zijn de nieuwe modellen
vastgesteld.
Model L 11 (Wrr 61)
In onderdeel 1 van model L 11 is het model voor het schriftelijk volmachtbewijs opgenomen,
zoals dat is vastgesteld voor herindelingsverkiezingen. Dit model is echter breder
bruikbaar, ook voor de reguliere gemeenteraadsverkiezingen. Om dat duidelijk te maken
is in de aanhef boven het model aangevuld (artikel I, vijfde lid, onderdeel a). Dit
bestaande model kan dan ook gebruikt worden voor de aanstaande verkiezingen van de
gemeenteraad op 21 maart 2018.
Verder is in verband met het raadgevend referendum op 21 maart 2018 een nieuw model
vastgesteld voor het schriftelijke volmachtbewijs (artikel I, vijfde lid, onderdeel
b). Ook hier zijn, net als bij de stempas en de kiezerspas, bij het nieuwe model de
twee oude modellen voor kiezers in het Europese deel van Nederland en een voor de
kiezers op Bonaire, Sint Eustatius en Saba samengevoegd. En ook is de verduidelijking
ten aanzien van de geldigheid van de identificatiedocumenten doorgevoerd.
Model M 3 (Wrr 62)
Model M 3 is opnieuw vastgesteld in verband met de wijziging van de Kieswet (Wet van
28 september 2016 tot wijziging van de Kieswet in verband met de permanente registratie
van kiezers in het buitenland. Een kiezer die in Nederland woont maar op de dag van
stemming in het buitenland verblijft, kan per brief stemmen. Met ingang van 1 april
2017 moet de kiezer zijn verzoek om per brief te stemmen niet meer aan de burgemeester
van zijn woongemeente sturen maar aan de burgemeester van Den Haag. Om die reden moest
het model worden aangepast (artikel I, zesde lid). Verder zijn wat kleine wijzigingen
doorgevoerd, zoals het optioneel maken van het invullen van het geslacht van de aanvrager
en het voorzien in een tekstvak voor eventuele aanvullende informatie over de opties
om het stembiljet per post of per e-mail te ontvangen, zodat dit al naar gelang de
omstandigheden van de aanstaande verkiezing of referendum kan worden aangepast.
Model M 6-2 (Wrr 62)
De modellen M 6-2, onderdelen 1 en 2, zijn vervangen door nieuwe modellen briefstembewijzen
voor het referendum van 21 maart 2018 (artikel I, zevende lid), de eerste voor kiezers
buiten Nederland die niet wonen op Aruba, Curaçao of Sint Maarten, de tweede voor
kiezers buiten Nederland die wonen op Aruba, Curaçao of Sint Maarten. Naast de aanduiding
van het specifieke referendum zijn nog wat kleine aanvullingen, verbeteringen en verduidelijkingen
in het model aangebracht.
Model Wrr 58
Het model Wrr 58, het stembiljet voor het raadgevend referendum, is aangepast (artikel
I, achtste lid).
In de evaluatie van het raadgevend referendum dat in 2016 is gehouden heeft de Kiesraad
vastgesteld dat er onduidelijkheid is geweest over de vormgeving van het stembiljet
voor kiezers in Nederland voor het referendum. Ook heeft de Kiesraad geconstateerd
dat er klachten zijn geweest over de doorschijnendheid van het stembiljet waardoor
zichtbaar zou zijn wat een kiezer heeft gestemd (doorbreken stemgeheim). Naar aanleiding
van deze kritiek is een nieuw model gemaakt, dat is getest bij de herindelingsverkiezing
van 22 november jl. Op basis van de uitkomsten van deze test is gekozen voor dit nieuwe
model met een verticale opmaak en de vermelding dat om blanco te stemmen, niets moet
worden ingevuld. Ook heeft het nieuwe model stembiljet voor het referendum (voor kiezers
in Nederland) aan de achterkant twee vlakken die moeten voorkomen dat, nadat de kiezer
op het stembiljet zijn keuze heeft gemaakt, zichtbaar is hoe het stembiljet is ingekleurd.
Daarmee wordt ook voorkomen dat er klachten komen over het stemgeheim. Dit is opgenomen
in de gewijzigde voetnoot 1 bij het model, waarin overigens nog wat kleine wijzigingen
zijn aangebracht.
Verder is in voetnoot 2 vervallen dat op de voorzijde een kleurenbalk moet worden
gedrukt indien in een gemeente twee of meer stemmingen gelijktijdig plaatsvinden.
Dat is niet nodig indien een referendum gelijktijdig met een andere stemming plaatsvindt,
omdat in één oogopslag duidelijk is of het om het stembiljet voor het referendum gaat
(met daarop alleen de keuze ‘voor’ of ‘tegen’) of om het stembiljet voor bijvoorbeeld
de gemeenteraadsverkiezingen (met daarop de verschillende kandidatenlijsten). Ten
slotte is de eis vervallen dat de kleurenbalk op de achterzijde over de gehele breedte
moet worden gedrukt, aangezien dit voorschrift niet eenduidig is.
Model A
Model A van de Tijdelijke experimentenregeling stembiljetten voor kiezers buiten Nederland
is om dezelfde reden vervangen als model Wrr 58 van de Kies- en referendumregeling.
Belangrijkste verschil met het stembiljet voor gebruik binnen Nederland is dat de
stip behalve rood, ook zwart, blauw of groen mag worden gekleurd (zie artikel 14 van
het Tijdelijk experimentenbesluit stembiljetten en centrale stemopneming).
2. Administratieve lasten
Deze regeling schept geen administratieve of financiële lasten voor burgers of bedrijven.
3. Inwerkingtreding
Omdat de modellen op korte termijn beschikbaar moeten zijn, vanwege de aanstaande
gemeenteraadverkiezingen en het raadgevend referendum over de Wet op de inlichtingen-
en veiligheidsdiensten op 21 maart 2018 (en vanwege de recent geïntroduceerde regeling
omtrent de permanente registratie voor kiezers buiten Nederland), treedt deze regeling
in afwijking van het systeem van de vaste verandermomenten in werking met ingang van
de dag na de datum van uitgifte van de Staatscourant.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren