TOELICHTING
Algemeen
1. Inleiding
Deze regeling tot vaststelling van de Subsidieregeling ondersteuning zelfstandig vertrek
2019 vervangt de Subsidieregeling ondersteuning zelfstandig vertrek.
De Dienst Terugkeer en Vertrek is belast met de uitvoering van het terugkeerbeleid
en is door de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid aangewezen om deze subsidieregeling
uit te voeren.
Het uitgangspunt van het Nederlandse terugkeerbeleid is dat vreemdelingen die Nederland
moeten verlaten, zelf verantwoordelijk zijn voor hun vertrek. Vreemdelingen die zelfstandig
willen terugkeren naar hun land van herkomst en dit niet zelf kunnen organiseren,
kunnen hulp krijgen van de Rijksoverheid. Het terugkeerbeleid is erop gericht dat
vreemdelingen zoveel als mogelijk zelfstandig en met perspectief terugkeren. Om dit
te bereiken financiert de Dienst Terugkeer en Vertrek projecten die derdelanders en
gemeenschapsonderdanen ondersteunen bij hun zelfstandig vertrek en herintegratie in
hun land van herkomst.
In de brief ‘Toezeggingen op Rapporten en adviezen vreemdelingenbeleid’1 is de subsidiëring van niet-gouvernementele organisaties aangekondigd die activiteiten
organiseren die zelfstandig vertrek ondersteunen. De hoofddoelstelling van de gesubsidieerde
projecten was om de inbewaringstelling van vreemdelingen ter fine van uitzetting te
voorkomen. De focus lag daarbij op duurzame terugkeer en activiteiten die lokaal worden
ondersteund door gemeenten. In de brief ‘Maatregelen ten aanzien van asielzoekers
uit veilige landen van herkomst’2 heeft de staatssecretaris een nieuw en meer bestendig stelsel van (financiële) terugkeerondersteuning
aangekondigd. Het uitgangspunt van het nieuwe stelsel is dat herintegratieondersteuning
meer gericht is op prioritaire groepen en landen. Voor herintegratieondersteuning
komen alleen nog vreemdelingen in aanmerking die afkomstig zijn uit een door de OESO
erkend ontwikkelingsland en geen visumvrije toegang hebben tot Nederland.
In deze regeling zijn de voorwaarden opgenomen voor subsidieverlening in het kader
van de ondersteuning van het zelfstandig vertrek van vertrekplichtige vreemdelingen
uit Nederland. Daarnaast zijn voorwaarden opgenomen voor subsidieverlening in het
kader van de ondersteuning van het zelfstandig vertrek van gemeenschapsonderdanen
die ondersteuning nodig hebben bij de terugkeer naar hun land van herkomst.
2. Doelstelling
De hoofddoelstelling van deze subsidieregeling is het voorkomen of beëindigen van
onrechtmatig verblijf van vreemdelingen in Nederland, waaronder ook gemeenschapsonderdanen
kunnen vallen, door hun zelfstandig vertrek uit Nederland te ondersteunen.
Deze subsidieregeling beoogt daarnaast de herintegratie van vreemdelingen in het land
van herkomst of vestiging te ondersteunen, kosten van vreemdelingenbewaring en opvang
van afgewezen asielzoekers en gemeenschapsonderdanen te besparen, de samenwerking
tussen de Dienst Terugkeer en Vertrek en niet-gouvernementele organisaties te bevorderen
en de betrokkenheid van gemeenten en het maatschappelijk middenveld bij het zelfstandig
vertrek van vertrekplichtige vreemdelingen te bevorderen.
3a. Zelfstandige terugkeer van vreemdelingen uit derde landen
De Internationale Organisatie voor Migratie is verantwoordelijk voor de uitvoer van
het REAN-programma. Via dit programma worden vreemdelingen in staat gesteld om zelfstandig
hun vertrek uit Nederland te organiseren. De ondersteuning die via het REAN-programma
wordt verstrekt bestaat onder andere uit voorlichting over zelfstandige terugkeer,
assistentie bij het verkrijgen van een reisdocument, het organiseren van de reis naar
het land van herkomst, een beperkte financiële bijdrage voor de eerste levensbehoefte
na terugkeer en de vergoeding van noodzakelijke medische kosten. De ondersteuning
die vreemdelingen via deze subsidieregeling kunnen ontvangen is een aanvulling op
de ondersteuning van het feitelijk vertrek die via het REAN-programma wordt verstrekt
en primair gericht op het bewegen van vertrekplichtige vreemdelingen tot zelfstandig
vertrek uit Nederland.
De activiteiten die georganiseerd worden moeten gericht zijn op het bewegen van vreemdelingen
tot zelfstandig vertrek uit Nederland, op het voorbereiden van vreemdelingen op hun
vertrek uit Nederland en hun herintegratie in het land van herkomst of bestemming
na vertrek.
De doelgroep die voor herintegratieondersteuning in aanmerking komt, is beperkt tot
vreemdelingen die een visumplicht hebben om naar Nederland te reizen en waarvan het
land van herkomst door de OESO is aangewezen als land dat in aanmerking komt voor
officiële ontwikkelingssamenwerking.
De herintegratieondersteuning dient in beginsel gericht te zijn op het verwerven van
inkomsten om te voorzien in het eigen levensonderhoud na terugkeer en/of op de sociale
herintegratie in de lokale gemeenschap of familie. Alleen vreemdelingen die daadwerkelijk
Nederland hebben verlaten en van wie de deelname aan het terugkeerproject is goedgekeurd
door de Dienst Terugkeer en Vertrek, komen voor de herintegratieondersteuning in aanmerking.
De herintegratieondersteuning kan bijvoorbeeld gericht zijn op een inkomen genererende
activiteit zoals het opzetten van een bedrijfje, maar bijvoorbeeld ook bestaan uit
tijdelijke huisvesting na terugkeer of scholing. Alle activiteiten die in Nederland
worden georganiseerd worden beschouwd als activiteiten die een vreemdeling bewegen
tot of voorbereiden op hun vertrek uit Nederland.
Voor iedere deelnemer aan het project dient een persoonlijk herintegratieplan opgesteld
te worden. In het herintegratieplan wordt in ieder geval beschreven welke belemmeringen
er zijn voor terugkeer en herintegratie en hoe deze kunnen worden weggenomen, waaruit
de herintegratieondersteuning bestaat die de vreemdeling rechtstreeks ten goede komt
en hoe die ondersteuning bijdraagt aan de duurzame economische en sociale herintegratie
van de betreffende vreemdeling. De herintegratieondersteuning wordt zoveel mogelijk
in natura verstrekt
3b. Zelfstandige terugkeer van gemeenschapsonderdanen
De afgelopen jaren hebben verschillende ministeries en gemeenten, zowel separaat als
in een gezamenlijk programma, incidenteel subsidie verstrekt voor activiteiten op
het gebied van ondersteuning voor gemeenschapsonderdanen die zich in Nederland maatschappelijk
niet kunnen handhaven en die niet over voldoende financiële middelen beschikken om
op eigen gelegenheid uit Nederland te vertrekken. Met deze nieuwe regeling wordt de
financiering vanuit het Ministerie van Justitie en Veiligheid van een structurele
juridische basis voorzien.
Gemeenschapsonderdanen kunnen geen gebruik maken van het REAN-programma. Om deze reden
wordt via deze regeling het organiseren van de daadwerkelijke terugkeer van gemeenschapsonderdanen
gesubsidieerd. Daarnaast kan een kleine groep ook ondersteund worden bij hun herintegratie
in het land van herkomst. Het betreft gemeenschapsonderdanen die zich financieel en
sociaal niet kunnen handhaven in Nederland en die sociaal maatschappelijke begeleiding
nodig hebben bij hun terugkeer. De doelgroep waar de terugkeerondersteuning voor bedoeld
is, betreft personen die het niet gelukt is om in Nederland een duurzaam bestaan op
te bouwen, veelal dakloos zijn en verslaafd zijn aan drank en/of drugs. Door hun terugkeer
te organiseren naar hun land van herkomst, wordt de lokale overlast die deze doelgroep
veroorzaakt verminderd of voorkomen en worden de kosten die gemeenten en andere lokale
organisaties zoals de GGD maken voor de opvang, begeleiding en medische behandeling
van deze groep, beperkt.
Omdat de doelgroep in beginsel rechtmatig in Nederland verblijft en de beoogde doelstelling
is om lokale overlast te beperken, beschouwt de minister het verstrekken van terugkeerondersteuning
aan gemeenschapsonderdanen als een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de gemeenten
en de Rijksoverheid. Om deze reden dient ieder project dat zich richt op het organiseren
van de terugkeer van gemeenschapsonderdanen, voor minstens 50% door gemeenten medegefinancierd
te worden.
Artikelsgewijs
Artikel 1. Definities
Artikel 1 is gereserveerd voor definities van in de regeling gehanteerde begrippen.
Artikel 2. Inleidende bepaling
De subsidieverstrekking op grond van deze regeling heeft tot doel om onrechtmatig
verblijf van vreemdelingen, waaronder ook gemeenschapsonderdanen kunnen vallen, in
Nederland te voorkomen en beperken door het zelfstandig vertrek van vreemdelingen
te ondersteunen en te stimuleren. Op deze manier draagt de subsidieverstrekking bij
aan het beperken van de negatieve gevolgen van onrechtmatig verblijf voor zowel vreemdelingen
als de overheid, zoals uitbuiting, overlast, inbewaringstelling en gedwongen terugkeer.
Artikel 3. Aard van de projecten
Via deze subsidieregeling worden twee typen activiteiten gesubsidieerd die zich richten
op twee verschillende doelgroepen. De onder sub a genoemde activiteiten zijn gericht
op het bevorderen van het zelfstandig vertrek door herintegratieondersteuning aan
te bieden aan vreemdelingen die een visumplicht hebben om naar Nederland te komen,
van wie de feitelijke terugkeer in beginsel via het REAN programma plaatsvindt en
die de nationaliteit bezitten van een land dat door de OESO is aangewezen als officieel
ontwikkelingssamenwerkingsland.
De onder onderdeel b genoemde activiteiten zijn gericht op het organiseren van het
feitelijk vertrek van gemeenschapsonderdanen die zich maatschappelijk en sociaal niet
in Nederland kunnen handhaven.
Het is niet mogelijk om binnen één project beide doelgroepen en activiteiten te combineren.
Artikel 4. Aanvraagtijdvakken en subsidieplafond
Er kan alleen subsidie worden aangevraagd gedurende het aanvraagtijdvak. Voor projecten
als bedoeld in artikel 3 zijn er aparte subsidieplafonds ingesteld. Het moment van
verlening is bepalend ten laste van welk jaar de subsidie wordt gebracht en of het
subsidieplafond van dat desbetreffende jaar reeds is bereikt.
Op de website van de Dienst Terugkeer en Vertrek staat vermeld welk gedeelte van een
subsidieplafond reeds is verstrekt.
Artikel 5. Subsidieaanvrager
Niet iedereen kan optreden als subsidieaanvrager voor een subsidie in de zin van deze
regeling. De subsidie kan worden aangevraagd door in Nederland gevestigde niet-gouvernementele
organisaties met rechtspersoonlijkheid naar Nederlands recht die in staat zijn tot
adequaat financieel beheer en door ervaringsdeskundigheid een doelgerichte en doelmatige
uitvoering van de projecten kunnen waarborgen (zie ook artikel 9).
Artikel 6. De subsidieaanvraag
Dit artikel omschrijft welke gegevens een subsidieaanvrager bij de subsidieaanvraag
moet overleggen. De subsidieaanvraag dient schriftelijk ingediend te worden en voorzien
te zijn van een handtekening van een bevoegde vertegenwoordiger van de subsidieaanvrager.
De verstrekte informatie bij de subsidieaanvraag dient onder andere inzicht te geven
in de activiteiten waarvoor subsidie wordt aangevraagd, de wijze waarop de activiteiten
worden uitgevoerd, de financiële capaciteit van de subsidieaanvrager, de ervaringsdeskundigheid
van de subsidieaanvrager en de beoogde projectmedewerkers, de concrete doelstellingen
van het project en de wijze waarop de activiteiten verantwoord worden.
In het algemeen wordt bij de indiening van een aanvraag alle informatie verstrekt
die de minister nodig heeft om op de subsidieaanvraag te kunnen beslissen. Het moet
voor de subsidieverstrekker inzichtelijk zijn of de beoogde activiteiten en doelstellingen
haalbaar zijn en hij moet de financiële risico’s van het verlenen van een subsidie
kunnen inschatten. Mocht de verstrekte informatie in een bepaald geval toch niet toereikend
zijn, dan kan de minister op grond van artikel 6, tiende lid, een nadere toelichting
vragen. De termijn om te beslissen op de subsidieaanvraag wordt dan overigens opgeschort
tot het moment dat de aanvullende informatie is verschaft conform artikel 4:5, eerste
lid, onder c en artikel 4:15, eerste lid, onder a, van de Algemene wet bestuursrecht
(schaakklok-principe). Activiteiten verricht voordat er een beschikking tot verlening
is gegeven zijn voor eigen rekening en risico van de subsidieaanvrager. Pas met de
beschikking tot subsidieverlening worden de rechtsverhoudingen tussen de subsidieaanvrager
en de -verstrekker bindend vastgelegd.
Uit de begroting moet blijken welke kosten er gemaakt worden voor de beoogde activiteiten,
wat de gevraagde bijdrage is vanuit de Subsidieregeling OZV 2019 en welk deel van
de kosten gedragen wordt door de subsidieaanvrager zelf en haar mogelijke partners.
Aangezien slechts 80% van de verstrekte subsidie als voorschot wordt verstrekt, dient
uit het financieringsplan te blijken welke financiële middelen de subsidieaanvrager
heeft om 20% van de begrote kosten zelfstandig te financieren.
Indien de subsidieaanvrager voor de financiering van het project middelen van derden
inzet, dan moet bij de subsidieaanvraag een kopie van de cofinancieringsverklaring(en)
worden meegezonden (bijvoorbeeld een schriftelijke overeenkomst of een schriftelijke
toezegging van die derde). Het risico voor eventuele onderfinanciering na afloop van
het project ligt bij de subsidieaanvrager.
Indien voor de financiering (gedeeltelijk) gebruik wordt gemaakt van een algemene
subsidie, dan dient de subsidieverlener te verklaren dat hij ermee akkoord gaat dat
deze algemene subsidie wordt ingezet als cofinanciering voor het project. De eventuele
cofinanciering mag niet gekoppeld worden aan een bepaalde kostenpost en moet daar
dus los van staan.
In plaats van cofinanciering door derden kan de subsidieaanvrager eigen middelen inzetten
of zich garant stellen. Dat moet duidelijk blijken uit het financieringsplan; een
cofinancieringsverklaring of garantstellingsverklaring is dan niet nodig.
Uit de beschrijving van de operationele kwalitatieve capaciteit dient te blijken welke
ervaring de subsidieaanvrager en haar medewerkers hebben bij het uitvoeren van door
de overheid gesubsidieerde projecten en terugkeerprojecten in het bijzonder. Daarnaast
dient uit de subsidieaanvraag te blijken welke kwantitatieve capaciteit er benodigd
is voor de uitvoering van de activiteiten en hoe de subsidieaanvrager bewerkstelligt
dat die capaciteit beschikbaar is.
Voordat de subsidieaanvraag wordt ingediend, dient de subsidieaanvrager met de lokale
afdeling van de Dienst Terugkeer en Vertrek in de regio waar het project wordt uitgevoerd,
afspraken te maken over de onderlinge samenwerking. Deze afspraken dienen op schrift
te worden gesteld en met de subsidieaanvraag te worden meegezonden. Voor regio overschrijdende
projecten zal de Dienst Terugkeer en Vertrek aangeven welke afdeling namens de Dienst
Terugkeer en Vertrek het aanspreekpunt wordt voor de lokale samenwerking. Afspraken
dienen ten minste te behelzen hoe vaak er onderling overleg plaatsvindt over de voortgang
van het terugkeertraject van de deelnemers en de locaties en frequentie van spreekuren
en/of voorlichtingsbijeenkomsten. Voor projecten die zich richten op gemeenschapsonderdanen
worden met het hoofdkantoor van de Dienst Terugkeer en Vertrek samenwerkingsafspraken
gemaakt die in omvang beperkter zijn.
Artikel 7. Behandeling aanvragen
De minister bevestigt schriftelijk de ontvangst van de subsidieaanvraag en neemt binnen
dertien weken na de datum van ontvangst van de volledige subsidieaanvraag, een besluit
op de aanvraag (zie artikel 6, achtste lid).
De minister kan besluiten een aanvraag niet te behandelen, indien de aanvrager niet
heeft voldaan aan enig wettelijk voorschrift voor het in behandeling nemen van de
aanvraag, of bijvoorbeeld de verstrekte gegevens onvoldoende zijn voor de beoordeling
van de aanvraag. Artikel 4:5 van de Algemene wet bestuursrecht, waarnaar artikel 7,
tweede lid, verwijst, bepaalt dit. De subsidieaanvrager moet dan echter wel in de
gelegenheid zijn gesteld om de ontbrekende gegevens met betrekking tot de aanvraag
aan te vullen. Als de aanvraag is aangevuld, geldt als datum van subsidieaanvraag
de datum van ontvangst van de volledige, dus aangevulde aanvraag.
Artikel 8. Subsidieverlening
Indien de subsidieaanvraag wordt gehonoreerd, vermeldt de beschikking tot subsidieverlening
in ieder geval de periode waarbinnen het project wordt uitgevoerd, het maximumbedrag
dat aan subsidie wordt verleend en de projectactiviteiten die voor subsidie in aanmerking
komen. Bij de bepaling van het bedrag wordt uitgegaan van het totaal van de kosten
van het project, zoals door de subsidieaanvrager geraamd in zijn subsidieaanvraag.
Het is mogelijk dat bepaalde kostenposten uit de subsidieaanvraag buiten beschouwing
worden gelaten, dan wel op een lager bedrag worden bepaald. Dit is bijvoorbeeld aan
de orde indien de desbetreffende kostenposten redelijkerwijs niet noodzakelijk kunnen
worden geacht voor de uitvoering van het project.
De subsidieaanvrager, wiens aanvraag is gehonoreerd, is in het kader van deze regeling
te allen tijde de adressant van de minister. Dit houdt onder meer in dat de subsidieontvanger
ingeval de subsidiegelden niet correct worden besteed, zich niet kan disculperen door
te stellen dat hij de gelden heeft doorgesluisd aan een derde die het project feitelijk
uitvoert. De subsidieontvanger is aansprakelijk jegens de minister en tegen deze achtergrond
is het dan ook van belang vanwege de eigen verantwoordelijkheid van de subsidieontvanger
om de privaatrechtelijke relatie die hij met een eventuele derde heeft, zodanig vorm
te geven dat hij te allen tijde aan zijn verplichtingen op grond van deze regeling
kan voldoen.
Artikel 9. Weigering van de subsidie
Artikel 9 bevat de gronden waarop een subsidieaanvraag afgewezen wordt.
In onderdeel a is bepaald dat de kosten van het project in een redelijke verhouding
moeten staan tot de daarvan te verwachten resultaten. In de artikelen A11, vierde
lid en artikel B10, tweede lid, is een specifieke kosteneffectiviteitsnorm opgenomen.
In onderdeel b is bepaald dat er voldoende zekerheid moet bestaan omtrent de financiering
van de projectkosten. Het Ministerie van Justitie en Veiligheid heeft hiervoor normen
opgesteld. De solvabiliteitsratio, het eigen vermogen inclusief voorzieningen gedeeld
door het totaal vermogen, dient tussen de 0,1 en 0,45 te liggen. De liquiditeitsratio,
die aangeeft in welke mate de subsidieontvanger op korte termijn aan haar financiële
verplichtingen kan voldoen, dient tussen de 1,5 en 2 te liggen. Deze wordt berekend
door de vlottende activa te delen door de kortlopende schulden/kort vreemd vermogen.
Het weerstandsvermogen geeft een indicatie van de financiële reservepositie van de
subsidieaanvrager en dient minimaal 10 en maximaal 40 te zijn. Het weerstandsvermogen
wordt berekend door het eigen vermogen te delen door de totale baten uit de bedrijfsvoering.
Als een subsidieaanvrager niet aan deze normen voldoet, kan de minister nadere voorwaarden
stellen aan het verstrekken van de subsidie en voorschotten of de subsidieaanvraag
afwijzen. Op basis van de jaarrekening die bij de subsidieaanvraag meegestuurd moet
worden, dienen deze ratio’s berekend te kunnen worden.
In de handleiding projectadministratie zijn voorschriften opgenomen op welke wijze
de verleende subsidie verantwoord dient te worden. In onderdeel c staat dat als er
onvoldoende zekerheid is dat de projectadministratie aan deze eisen zal voldoen, de
aanvraag afgewezen kan worden. Dit oordeel wordt gebaseerd op de beschrijving van
de wijze waarop de activiteiten worden verantwoord en geadministreerd. Deze beschrijving
dient bij de subsidieaanvraag ingediend te worden. Op basis hiervan wordt ook beoordeeld
of het aannemelijk is dat de subsidiabele activiteiten en subsidiabele kosten eenvoudig
te verantwoorden en te controleren zijn (onderdeel e).
Onderdeel d biedt de mogelijkheid om een subsidieaanvraag af te wijzen als onaannemelijk
is dat de beoogde doelstelling wordt bereikt. Dit is bijvoorbeeld het geval als het
aantal deelnemers of terugkerende vreemdelingen irreëel hoog wordt ingeschat ten opzichte
van het aantal vreemdelingen dat in eerdere jaren zelfstandig uit Nederland is vertrokken.
In onderdeel f wordt bepaald dat wanneer kosten van het project reeds uit anderen
hoofde worden gefinancierd, de subsidieaanvraag afgewezen kan worden. De ratio van
deze bepaling is om te voorkomen dat kosten en activiteiten dubbel gefinancierd worden.
Onder nationale subsidies worden ook subsidies van provincies en gemeenten verstaan.
In onderdeel g wordt onder andere onder operationele capaciteit verstaan de mate waarin
de subsidieontvanger beschikt over projectmedewerkers die over voldoende kennis en
ervaring beschikken bij het uitvoeren van door de overheid gefinancierde projecten
en terugkeerprojecten in het bijzonder.
In onderdeel h is opgenomen dat ervaringen uit het verleden kunnen worden meegewogen
bij de aanvraag tot verlening van een subsidie.
Artikel 10. Hoogte van de subsidie
In artikel 10 wordt bepaald wat de maximale hoogte van een subsidie is per tijdvak
van 12 maanden. Het uitgangspunt van de minister is dat hoe meer ervaring een organisatie
heeft bij het uitvoeren van een terugkeerproject, hoe hoger de subsidie is waar zij
voor in aanmerking komt.
Artikel 11. Subsidiabele kosten
In artikel 11 worden de subsidiabele kosten opgesomd. Het uitgangspunt is dat alleen
noodzakelijke kosten voor de uitvoering van het project subsidiabel zijn. In de handleiding
voor de projectadministratie staat beschreven hoe deze kosten verantwoord dienen te
worden en aan welke eisen de projectadministratie moet voldoen.
Eerste lid, onderdeel a (directe loonkosten)
In het eerste lid, onderdeel a, wordt beschreven hoe de loonkosten berekend moeten
worden. In de Handleiding Projectadministratie wordt nader toegelicht hoe het individuele
uurtarief berekend dient te worden.
De subsidieaanvrager dient bij de aanvraag aan te geven welke CAO van toepassing is.
De hoogte van het loon dient berekend te worden in overeenstemming met het functieboek
en de loonschaal van de toepasselijke CAO. De subsidieaanvrager dient de berekening
van de loonkosten inzichtelijk te maken door voor ieder individueel personeelslid
aan te geven welke functie en loonschaal van toepassing zijn.
Als er geen CAO van toepassing is, dan dient de subsidieaanvrager aan te geven waarop
de hoogte van het loon is gebaseerd en hoe zich dit verhoudt tot het functieboek en
loonschalen van de CAO 'Sociaal Werk, Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening'.
De minister beoordeelt of de hoogte van de personeelskosten redelijk zijn door deze
te vergelijken met de CAO 'Sociaal Werk, Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening'.
Naast de gebruikelijke werkgeverslasten die in de toepasselijke CAO zijn opgenomen,
worden ook de kosten voor de verzekering ter afdekking van het risico van ziekte en
arbeidsongeschiktheid tot de werkgeverslasten gerekend.
Eerste lid, onderdeel b (specifieke uitgaven in verband met doelgroepen)
Onder specifieke uitgaven in verband met doelgroepen worden de kosten voor de goederen,
diensten en financiële bijdragen verstaan die rechtstreeks aan de deelnemer ten goede
komen. Dit betreft de herintegratieondersteuning die in artikel A8 en B8 nader zijn
uitgewerkt. Daarnaast vallen de kosten voor het verstrekken van de herintegratieondersteuning,
zoals een service fee voor een lokale partner in het land van bestemming, onder deze
kostenpost.
Kosten voor training, opleiding en begeleiding van een deelnemer in Nederland, worden
niet beschouwd als kosten die de vreemdeling direct ten goede komen. Deze activiteiten
worden beschouwd als activiteiten die een vreemdeling bewegen tot of voorbereiden
op hun vertrek uit Nederland.
De reiskosten naar het land van herkomst zijn alleen subsidiabel voor gemeenschapsonderdanen
en worden beschouwd als specifieke uitgaven in verband met doelgroepen en niet als
reiskosten.
Eerste lid, onderdeel c (reis en verblijfskosten)
Als uitgangspunt geldt dat alle binnenlandse- en buitenlandse reizen verband moeten
houden met het project en noodzakelijk moeten zijn om de doelstellingen van het project
te behalen. In beginsel moet de goedkoopste vorm van reizen worden gekozen. Zowel
noodzakelijke reiskosten van personeel, vrijwilligers en ingehuurde krachten als noodzakelijke
reiskosten voor deelnemers zijn subsidiabel.
De kosten voor woon-werkverkeer zijn alleen subsidiabel indien dit in de wet of de
CAO is vastgelegd en deze vergoeding bij het salaris wordt uitbetaald. De kosten van
woon-werkverkeer zijn niet subsidiabel als het project wordt uitgevoerd in de woonplaats
van de betrokken medewerker.
Bij de keuze van het type vervoer voor buitenlandse reizen, is de prijs van de reis
doorslaggevend voor de keuze tussen bus, trein of vliegtuig. Binnenlandse reizen kunnen
ook met de auto worden gemaakt. In de handleiding projectadministratie staat beschreven
hoe de kosten van het vervoer per auto berekend dienen te worden.
De reiskosten van deelnemers naar het land van herkomst of bestemming en de eventuele
begeleiding tijdens de reis, is alleen subsidiabel voor gemeenschapsonderdanen, zie
bijlage B. De reiskosten en eventuele begeleiding tijdens de reis naar het land van
herkomst voor de overige vreemdelingen vallen onder het door IOM uitgevoerde REAN-programma
en zijn niet subsidiabel onder deze subsidieregeling. Als de reis niet via het REAN-programma
georganiseerd kan worden, kan de Dienst Terugkeer en Vertrek de zelfstandige terugkeer
faciliteren. Verblijfskosten in Nederland voor deelnemers die geen gemeenschapsonderdaan
zijn, zijn niet subsidiabel. Verblijfskosten voor gemeenschapsonderdanen zijn alleen
subsidiabel als er zonder het organiseren van onderdak een schrijnende situatie dreigt
te ontstaan vlak voor het daadwerkelijke vertrek naar het land van herkomst. Deze
verblijfskosten worden gerekend tot de “specifieke uitgaven in verband met doelgroepen”,
omdat deze vorm van noodopvang de deelnemer rechtstreeks ten goede komt.
Eerste lid, onderdelen d en e (kosten van materieel en afschrijving)
Deze kosten, zoals leasing, huur en afschrijvingskosten van aangekochte goederen,
zijn alleen subsidiabel wanneer het materieel essentieel is voor de uitvoering van
het project. De kosten voor materieel voor dagelijks administratief gebruik (zoals
printer, laptop, fax, kopieerapparaat, telefoon, kabels, etc.) of de inrichting van
een kantoor (zoals meubels, vloerbedekking etc.) zijn niet subsidiabel en worden beschouwd
als overheadkosten.
De kosten van materieel dat voor of tijdens de projectperiode is aangekocht, zijn
subsidiabel op basis van afschrijvingen voor de maanden waarin het materieel wordt
gebruikt in het project. Indien het materieel niet volledig in het gesubsidieerde
project wordt gebruikt, zijn alleen de kosten subsidiabel die overeenstemmen met het
gebruik in het project. In de begroting dient aangegeven te worden in welke mate,
uitgedrukt in een percentage. de kosten van het materieel op het budget van het project
drukken.
Eerste lid, onderdeel f (kosten voor verbruiksgoederen, benodigdheden en algemene
diensten met uitzondering van kantoorkosten)
Als uitgangspunt geldt dat de kosten voor verbruiksgoederen, benodigdheden en algemene
diensten subsidiabel zijn op voorwaarde dat kan worden aangetoond dat ze uitsluitend
en direct noodzakelijk zijn voor de uitvoering van het project. Voorbeelden zijn incidentele
zaalhuur, kosten die verband houden met het organiseren van een conferentie, materiaal
voor trainingen en vrijwilligersvergoedingen.
Kosten voor de normale bedrijfsvoering van de subsidieontvanger die ook aan het project
zijn toe te rekenen, kantoorkosten zoals telefoonkosten, internetkosten, portokosten,
energiekosten, beveiliging en schoonmaak voor het kantoor en verzekeringen (met uitzonderingen
van verzekeringen die rechtstreeks betrekking hebben op het personeel waardoor ze
tot de personeelskosten gerekend kunnen worden), zijn niet subsidiabel en worden beschouwd
als overheadkosten.
Eerste lid, onderdeel g (kosten van onderaanneming)
Als uitgangspunt geldt dat subsidieontvangers in staat moeten zijn om zelf de activiteiten
in het OZV-project uit te voeren. Een volledige onderaanneming voor de uitvoering
van het project is niet wenselijk. Projectmedewerkers kunnen als zelfstandige zonder
personeel of via een derde, zoals een uitzendbureau, worden ingehuurd. Dit wordt beschouwd
als onderaanneming. Een ander voorbeeld van onderaanneming is de inhuur van specialistische
diensten, zoals een accountant voor de verplichte accountantscontrole bij een subsidie
van meer dan € 125.000. De afspraken die de subsidieontvanger met de onderaannemer
heeft gemaakt, bijvoorbeeld via een offerte of overeenkomst, dienen in de projectadministratie
te zijn opgenomen.
Eventuele juridische kosten die voortvloeien uit de uitvoering van een project dat
via deze subsidieregeling wordt gesubsidieerd, bijvoorbeeld over een besluit van de
minister over de verstrekte subsidie, of juridische kosten naar aanleiding van een
arbeidsconflict, worden niet beschouwd als kosten die rechtstreeks samenhangen met
de uitvoering van de activiteiten waarvoor subsidie is verstrekt.
Eerste lid, onderdeel h (kosten van huur van onroerende zaken)
Als uitgangspunt geldt dat de kosten voor huur van onroerende zaken subsidiabel zijn
op voorwaarde dat kan worden aangetoond dat ze uitsluitend en direct noodzakelijk
zijn voor de uitvoering van het project. Voorbeelden zijn kosten van de huur van een
kantoorpand of een ruimte om gesprekken te voeren met deelnemers.
Alleen de kale huurkosten zijn subsidiabel. De aanschaf of afschrijvingskosten van
onroerend goed wordt niet vergoed via deze subsidieregeling. De kosten van de inrichting
van een kantoor of ruimte en kosten voor gas, water en licht zijn niet subsidiabel
en worden beschouwd als overheadkosten.
Zesde lid
Alleen daadwerkelijk gemaakte kosten komen voor subsidie in aanmerking. De reden is
dat het niet wenselijk wordt geacht dat er met publiek subsidiegeld winst wordt gemaakt.
Artikel 12. Niet subsidiabele kosten
In artikel 12 zijn kostensoorten opgenomen die niet subsidiabel zijn. Achtergrond
van de in dit artikel gegeven opsomming is dat het kosten betreft waarvan evident
is dat deze niet doelmatig en proportioneel voor de uitvoering van het project zijn.
Daarnaast worden er ook kostensoorten als niet subsidiabel bestempeld die op zich
wel rechtstreeks aan het project toe te rekenen zijn, maar waarvan de administratieve
lasten ten aanzien van de verantwoording en controle onevenredig hoog zijn. Voor de
financiering van deze kosten zijn de overheadkosten bedoeld.
Artikel 13. Bevoorschotting
In artikel 13 staat beschreven wanneer er voorschotten worden verstrekt en hoe hoog
deze zijn. Uitgangspunt is dat maximaal 80% van de maximale subsidie als voorschot
wordt verstrekt. Als de solvabiliteit of liquiditeit van de subsidieontvanger daartoe
aanleiding geeft, kan er om zekerheid worden gevraagd ten behoeve van het verlenen
van een voorschot.
Voor projecten met een looptijd van meer dan 12 maanden, dient er een tussentijdse
inhoudelijke en financiële rapportage te worden overgelegd. Als de uitputting van
het budget dusdanig gering is dat het verstrekken van een tweede of derde voorschot
niet noodzakelijk is, dan kan dit voorschot worden opgeschort.
Artikel 14. Administratievoorschriften
Voor wat de administratieve verplichtingen van de subsidieontvanger betreft, is de
kern dat de subsidieontvanger een inzichtelijke en controleerbare administratie bijhoudt
met betrekking tot de uitvoering van het project. Het gaat daarbij om de uitgevoerde
activiteiten, de subsidiabele kosten en de verworven opbrengsten. Vanaf de start van
een project zullen de gegevens moeten worden vastgelegd.
De voorschriften met betrekking tot de projectadministratie zijn opgenomen in de Handleiding
projectadministratie Subsidieregeling OZV 2019. Het volgen van deze voorschriften
is verplicht. Als de projectadministratie of onderdelen daarvan niet voldoen aan de
administratievoorschriften, dan zijn de opgevoerde kosten die hier aan verbonden zijn
niet subsidiabel.
Uit de financiële administratie moet blijken welke kosten rechtstreeks aan de uitvoering
of het beheer van het project zijn toe te rekenen en daadwerkelijk zijn gemaakt (zie
artikel 11, zesde lid). Zowel de betaling van de kosten als de wijze van toerekening
zal uit de financiële administratie moeten blijken. Het is denkbaar dat er in de praktijk
situaties zijn, waarbij de wijze van toerekening niet eenduidig is. In dat geval kan
met de Dienst Terugkeer en Vertrek de specifieke casus worden besproken.
Uit de projectadministratie moet ook blijken welke activiteiten zijn uitgevoerd, wat
het resultaat is van de uitgevoerde activiteiten, welke prestaties er geleverd zijn,
welke opbrengsten de activiteiten hebben opgeleverd en indien van toepassing, een
deelnemersadministratie. Afhankelijk van de projectactiviteiten moet er een deelnemersadministratie
worden gevoerd, waaruit de subsidiabiliteit van de deelnemers blijkt, de ondersteuning
die een individuele deelnemer rechtstreeks ten goede is gekomen en de activiteiten
waar hij aan heeft deelgenomen.
Artikel 15. Beschikbaarheid van bescheiden
De subsidieontvanger dient alle administratieve stukken die betrekking hebben op het
gesubsidieerde project tot ten minste 7 jaar na afloop van de vaststelling van de
subsidie dan wel tot een nader door de minister aan de subsidieontvanger schriftelijk
bekend te maken termijn te bewaren. Wanneer de administratieve stukken niet tot ten
minste 7 jaar na afloop van de vaststelling van de subsidie hoeven te worden bewaard,
wordt de subsidieontvanger hier schriftelijk van op de hoogte gesteld waarbij de brief
aan subsidieontvanger een andere/nieuwe einddatum van de bewaartermijn zal bevatten.
De subsidieontvanger is zelf verantwoordelijk voor een juiste opslag van bescheiden,
ook al belast de subsidieontvanger een derde hiermee. De subsidieontvanger dient er
ook voor te zorgen dat de bescheiden vrij toegankelijk zijn en blijven. Dit mede met
het oog op de ontwikkelingen met betrekking tot digitale netwerken en databases zoals
clouds. De administratie mag, onder voorwaarden, elektronisch worden bewaard. Van
bewijsstukken moet evenwel het originele stuk, dan wel een kopie van het originele
stuk, worden bewaard. Stukken die in origineel (dan wel in kopie) moeten worden bewaard
en die onderdeel zijn van de projectadministratie zijn bijvoorbeeld: facturen, betaalbewijzen,
urenstaten en presentielijsten.
Artikel 16. Rapportageverplichtingen
In de voortgangsrapportage legt de subsidieontvanger verantwoording af over de voortgang
van het project aan de hand van de projectbeschrijving en de begroting waarop de subsidieverlening
is gebaseerd. De voortgangsrapportage gaat in voorkomende gevallen vergezeld van een
nieuw financieringsplan waarin de benodigde en beschikbare financiële capaciteit voor
de uitvoering van het restant van het project wordt beschreven.
In de inhoudelijke voortgangsrapportage staat vermeld welke activiteiten reeds zijn
uitgevoerd en de mate waarin het project op schema ligt om de projectdoelstellingen
te behalen. Als er een verplichting bestaat om een deelnemersadministratie bij te
houden, maakt een deelnemersoverzicht onderdeel uit van de voortgangsrapportage.
In de financiële voortgangsrapportage wordt aangegeven welke subsidiabele kosten er
reeds zijn gemaakt, welke inkomsten er zijn gegenereerd en wat de financiële uitputting
is ten opzichte van de begroting.
Uit het tweede lid volgt de verplichting om de minister onverwijld te informeren als
gedurende het project blijkt dat het project op een andere wijze wordt uitgevoerd
dan in de subsidieaanvraag staat beschreven. Dit geldt zowel voor de activiteiten
als de begrote kosten daarvan. Er is in ieder geval sprake van een afwijking van de
begrote kosten als een individuele begrotingspost met meer dan 10% wordt overschreden
of als er kosten worden gemaakt die niet in de begroting zijn opgenomen. De subsidieontvanger
kan een afwijking ter goedkeuring voorleggen aan de minister. De minister kan hier
schriftelijk mee instemmen, zie artikel 19 lid 2. Tot het moment dat de minister schriftelijk
heeft ingestemd met de afwijking, blijft de afwijking voor rekening en risico van
de subsidieontvanger. Overschrijdingen van minder dan 10% van een individuele begrotingspost
hoeven niet aan de minister voorgelegd te worden, zolang de maximaal verleende subsidie
niet wordt overschreden.
De verplichting met betrekking tot de uitwisseling van gegevens op zaak niveau is
in de bijlagen bij de specifieke acties nader uitgewerkt.
Ingevolge de Wet bestuurlijke boete meldingsplichten door minister verstrekte subsidies
kan er een bestuurlijke boete aan een subsidieontvanger worden opgelegd wanneer een
subsidieontvanger zijn meldingsplicht niet of niet tijdig is nagekomen. De sanctie
bestuurlijke boete kan komen bovenop het intrekken van of lager vaststellen van de
subsidie (wat slechts strekt tot het ontnemen van het ten onrechte genoten voordeel).
Wanneer de subsidieontvanger heeft verzuimd te melden dat de activiteiten waarvoor
hij subsidie kreeg niet voor een bepaalde einddatum geheel zijn verricht of voorschotten
onvoldoende snel worden uitgegeven, kan dat leiden tot het opleggen van een boete
van de vijfde categorie van artikel 23, vierde lid, Wetboek van Strafrecht (tot maximaal
€ 81.000).
Artikel 17. Einddeclaratie en subsidievaststelling
De subsidieontvanger verzoekt binnen 13 weken na afloop van het tijdvak waarvoor subsidie
is verleend, om vaststelling van de subsidie aan de hand van een inhoudelijke en financiële
eindrapportage. In de eindrapportage legt de subsidieontvanger verantwoording af over
de uitvoering van het project. De subsidieontvanger dient in de eindrapportage alle
relevante gegevens te vermelden die van belang zijn voor de vaststelling van de subsidie.
De inhoudelijke eindrapportage bestaat onder andere uit een overzicht van de uitgevoerde
activiteiten, de behaalde resultaten, gerealiseerde producten en als er een verplichting
bestaat om een deelnemersadministratie bij te houden, een deelnemersoverzicht.
De financiële eindrapportage bestaat onder andere uit een overzicht van de daadwerkelijk
gemaakte kosten en ontvangen inkomsten en een toelichting daarop.
Voor projecten waarvoor een maximale subsidie is verstrekt van meer dan € 125.000
wordt bij het verzoek om vaststelling tevens een verklaring ven een accountant gevoegd,
gebaseerd een door de minister vastgesteld accountantsprotocol.
De minister kan ten behoeve van de subsidievaststelling een controle (doen) uitvoeren
van de projectadministratie. De subsidieontvanger dient medewerking te verlenen aan
deze controle en de nodige stukken uit de projectadministratie te verschaffen.
Te verwachten bijdragen uit andere subsidies en bijdragen anders dan cofinanciering
voor de in het project opgenomen activiteiten worden op de kosten in mindering gebracht.
Ook te verwachten opbrengsten gegenereerd uit de in het project opgenomen activiteiten
dienen op de kosten in mindering te worden gebracht. Dit wordt inzichtelijk gemaakt
in het financiële eindverslag.
Artikel 18. Openbaar maken subsidiedossier
Aangezien voor de financiering van deze subsidieregeling een groot bedrag beschikbaar
wordt gesteld dat uit publieke middelen moet worden opgebracht, is transparantie over
de besteding van deze middelen van groot belang. Daarom dient de informatie en documenten
uit het subsidiedossier openbaar te kunnen zijn. Door het indienen van een aanvraag,
stemt de subsidieaanvrager in met het eventueel openbaar maken van informatie en documenten
uit het subsidiedossier. Deze toestemming ziet ook op informatie van derden die een
project mogelijk uitvoeren. Doordat de subsidieontvanger heeft ingestemd met het openbaar
maken van informatie en documenten zal bij een eventueel verzoek in het kader van
de Wet openbaarheid van bestuur geen zienswijze van de subsidieontvanger worden gevraagd.
Uiteraard zullen er geen persoonsgegevens openbaar worden gemaakt.
Artikel 19. Intrekking en terugvordering
In dit artikel wordt uiteengezet dat een beschikking tot subsidieverlening gedeeltelijk
of geheel kan worden ingetrokken en de op basis daarvan betaalde bedragen worden teruggevorderd
indien aan een van de gronden in het eerste lid wordt voldaan. In het derde lid wordt
aangegeven dat de minister ook kan verrekenen met subsidie van een eerdere of latere
periode. Wanneer betaalde bedragen worden teruggevorderd, ontvangt subsidieontvanger
een (terugvordering)beschikking met daarin de vermelding van de te betalen geldsom.
Conform artikel 4:97 van de Algemene wet bestuursrecht is de subsidieontvanger verplicht
binnen zes weken na bekendmaking van de beschikking tot betaling over te gaan. Betaalt
de subsidieontvanger niet binnen zes weken, dan is de subsidieontvanger in verzuim
en begint de termijn te lopen waarover de subsidieontvanger wettelijke rente verschuldigd
is over het te betalen bedrag. Betaalt de subsidieontvanger niet binnen zes weken
dan kan de subsidieontvanger worden aangemaand binnen twee weken alsnog te betalen.
Blijft betaling nog steeds uit dan kan betaling per incasso of bij dwangbevel worden
ingevorderd. In dat geval kunnen de kosten verband houdend met de terugvordering ook
bij de subsidieontvanger in rekening worden gebracht.
Toelichting bijlagen A en B
Artikel A1. Subsidieaanvrager
Niet iedereen kan optreden als subsidieaanvrager voor een subsidie in de zin van deze
regeling. De subsidie kan worden aangevraagd door in Nederland gevestigde niet-gouvernementele
organisaties met rechtspersoonlijkheid naar Nederlands recht die in staat zijn tot
adequaat financieel beheer en door ervaringsdeskundigheid een doelgerichte en doelmatige
uitvoering van de projecten kunnen waarborgen (zie ook artikel 9).
Artikel A4. Doel en doelgroep
De doelgroep betreft zowel vreemdelingen die onrechtmatig in Nederland verblijven,
vreemdelingen die zich in de asielprocedure bevinden, vreemdelingen van wie de aanvraag
voor een reguliere verblijfsvergunning of asielaanvraag is afgewezen en vreemdelingen
die in het bezit zijn van een tijdelijke verblijfsvergunning en bereid zijn om deze
in te trekken. Daarnaast dienen zij een visumplicht te hebben om naar Nederland te
komen en de nationaliteit te bezitten van een land dat door de OESO is aangewezen
al officieel ontwikkelingssamenwerkingsland.
Het gaat om vreemdelingen die zelfstandig vertrekken uit Nederland en die voor hun
vertrek gebruik maken van het REAN-programma dat door IOM wordt uitgevoerd omdat ze
zelf hun vertrek niet kunnen organiseren. Als het zelfstandig vertrek niet via het
REAN-programma georganiseerd kan worden, dan kan het zelfstandig vertrek plaatsvinden
via de Dienst Terugkeer en Vertrek.
In het derde lid is een lijst met uitzonderingen op de beschreven doelgroep opgenomen.
Om misbruik, oneigenlijk gebruik en aanzuigende werking van de herintegratieondersteuning
tegen te gaan, kan de minister gedurende de uitvoering van gesubsidieerde activiteiten,
vreemdelingen met een bepaalde nationaliteit uitsluiten van deelname aan via deze
subsidieregeling gesubsidieerde activiteiten. Deelnemers kunnen niet met terugwerkende
kracht worden uitgesloten. Het bepaalde in artikel 4:50 van de Algemene wet bestuursrecht
zal in acht worden genomen.
Uit de eis dat de activiteiten de herintegratie in het land van herkomst of in een
land van bestemming dat op de lijst met OESO-DAC-landen staat vermeld, moeten ondersteunen,
volgt dat vreemdelingen die Nederland verlaten en zich willen hervestigen in een lidstaat
van de Europese Unie, niet voor deelname in aanmerking komen. Als aan hen herintegratieondersteuning
wordt verstrekt, zijn de kosten daarvan niet subsidiabel.
Artikel A5. Subsidiabele activiteiten
Projecten die subsidie ontvangen voor deze actie, dienen zich te richten op alle drie
de genoemde activiteiten. Projecten die zich alleen richten op het bewegen van vreemdelingen
om uit Nederland te vertrekken en bijvoorbeeld alleen activiteiten organiseren ter
activering van de doelgroep, komen niet voor subsidie in aanmerking.
Alle activiteiten die in Nederland worden georganiseerd worden beschouwd als activiteiten
die een vreemdeling bewegen tot of voorbereiden op hun vertrek uit Nederland. De kosten
van deze activiteiten vallen niet onder de ondersteuning die de vreemdeling rechtstreeks
ten goede komt. Deze activiteiten kunnen bijvoorbeeld bestaan uit het informeren van
de doelgroep en maatschappelijke en overheidsorganisaties die met de doelgroep in
contact staan, over de ondersteuning die vreemdelingen kunnen krijgen bij hun zelfstandige
vertrek. Daarnaast valt te denken aan activiteiten die gericht zijn op het wegnemen
van belemmeringen van de zelfstandige terugkeer, zoals het verkrijgen van een brondocument
in het land van herkomst, waarmee bij een diplomatieke vertegenwoordiging een reisdocument
kan worden verkregen. Het verkrijgen van het reisdocument zelf, is echter geen subsidiabele
activiteit (zie artikel A9). Ook trainingen of opleidingen die gericht zijn op het
genereren van inkomsten in het land van herkomst of bestemming en die in Nederland
worden gegeven, vallen onder de activiteiten die een vreemdeling bewegen tot of voorbereiden
op hun vertrek uit Nederland.
Herintegratieactiviteiten in het land van herkomst of bestemming kunnen bestaan uit
de aanschaf van goederen of diensten die rechtstreeks ten goede komen aan de vreemdeling
en die bijdragen aan het verwerven van inkomsten om te voorzien in het eigen levensonderhoud
of op de sociale herintegratie in de lokale gemeenschap of familie. Hierbij valt te
denken aan opleidingen of trainingen, tijdelijke huisvesting in het land van herkomst
of bemiddeling bij het verkrijgen van werk. De monitoring van teruggekeerde deelnemers
met als doel om te bezien welke herintegratieondersteuning succesvol is, kan ook onderdeel
uitmaken van het project.
Artikel A6. Aanvullende eisen aanvraag
Voordat de subsidieaanvraag wordt ingediend, heeft de subsidieaanvrager met de lokale
afdeling van de Dienst Terugkeer en Vertrek in de regio waar het project wordt uitgevoerd,
afspraken gemaakt over de onderlinge samenwerking. De afspraken dienen op schrift
te zijn gesteld en met de subsidieaanvraag te worden meegezonden. Voor regio overschrijdende
projecten zal de Dienst Terugkeer en Vertrek aangeven welke afdeling namens de Dienst
Terugkeer en Vertrek het aanspreekpunt wordt voor de lokale samenwerking.
Deze subsidieregeling is er mede op gericht de betrokkenheid van gemeenten en het
maatschappelijk middenveld bij het zelfstandig vertrek van vreemdelingen te bevorderen.
Daarom wordt goede samenwerking met gemeenten in ieder project aangemoedigd. Wanneer
projecten zich richten op een specifieke regio in Nederland, is samenwerking met de
gemeente(n) waar de activiteiten in hoofdzaak worden uitgevoerd, een vereiste.
Artikel A7. Aanvullende eisen aan het project
Vierde lid
Projecten dienen zich te richten op een bepaalde regio of doelgroep. Projecten die
zich richten op een doelgroep kunnen een regionaal overstijgend karakter hebben. Als
er reeds in dezelfde of vergelijkbare Nederlandse regio een terugkeerproject wordt
uitgevoerd of er al andere projecten bestaan die zich richten op dezelfde of vergelijkbare
doelgroep, dan kan dit een zelfstandige reden zijn om de subsidieaanvraag af te wijzen.
Nieuwe projecten moeten een aanvulling bieden op de reeds bestaande terugkeerprojecten.
De ratio van deze afwijzingsgrond is dat het geen publiek belang dient als verschillende
subsidieontvangers activiteiten organiseren die gericht zijn op dezelfde groep vreemdelingen.
Zesde lid
De Dienst Terugkeer en Vertrek is door de minister aangewezen om de regie te voeren
over het vertrekproces van vreemdelingen die Nederland moeten verlaten. Het uitgangspunt
van het beleid van de minister is dat de voorkeur uitgaat naar zelfstandig vertrek
boven gedwongen vertrek. Een groot deel van de doelgroep waarop deze actie zich richt,
zal in de caseload van de Dienst Terugkeer en Vertrek zitten. Om te voorkomen dat
het traject van de zelfstandige terugkeer, het traject van gedwongen terugkeer doorkruist,
moet iedere deelname bij de Dienst Terugkeer en Vertrek worden aangemeld. De Dienst
Terugkeer en Vertrek controleert vervolgens binnen vijf werkdagen of de deelnemer
aan de voorwaarden van de doelgroep voldoet en of hij niet is uitgesloten van deelname
vanwege een van de gronden die in artikel A4 van deze regeling zijn opgenomen. Daardoor
krijgt de subsidieontvanger tevens de zekerheid dat de deelnemer voldoet aan de doelgroep
vereisten van deze regeling en dat kosten die voor deze deelnemer worden gemaakt,
in beginsel subsidiabel zijn.
Zevende lid
De deelname van iedere individuele deelnemer aan een project is beperkt tot vier maanden
vóór vertrek en zes maanden na vertrek. Dit betekent dat als een deelnemer niet binnen
vier maanden na inschrijving voor het project Nederland verlaat, zijn deelname automatisch
eindigt. Als er na vier maanden toch nog uitzicht is op zelfstandige terugkeer, kan
de subsidieontvanger het verzoek indienen om de deelname te verlengen. De voorwaarde
dat de deelname eindigt na zes maanden na het vertrek uit Nederland, betekent dat
de herintegratieondersteuning binnen zes manden na terugkeer verstrekt moet worden.
Tiende lid
De voorwaarde dat herintegratieondersteuning alleen ten goede kan komen aan vreemdelingen
die Nederland daadwerkelijk verlaten, heeft tot gevolg dat kosten voor “specifieke
uitgaven in verband met doelgroepen” alleen subsidiabel zijn van deelnemers die Nederland
daadwerkelijk hebben verlaten.
Artikel A8. Aanvullende eisen subsidiabele kosten
De financiële ondersteuning van maximaal € 300 kan via de Internationale Organisatie
voor Migratie worden verstrekt bij vertrek uit Nederland, als de subsidieontvanger
dit is overeengekomen met IOM. Als de subsidieontvanger deze vergoeding zelf rechtstreeks
aan de vreemdeling meegeeft, dan dient dit, net als het meegeven van goederen, uiterlijk
de dag voor vertrek te gebeuren. De ratio hiervan is dat het verstrekken van de ondersteuning
het terugkeerproces dat op Schiphol plaatsvindt, niet vertraagd of verstoord.
Artikel A9. Niet-subsidiabele kosten
Het feitelijk vertrek vindt in beginsel plaats via het REAN-programma. Kosten voor
het feitelijke vertrek en medische ondersteuning die via het REAN-programma kunnen
worden verstrekt en waar vreemdelingen reeds aanspraak op kunnen maken, komen derhalve
niet voor subsidie in aanmerking via deze regeling.
Het assisteren van vreemdelingen bij het verkrijgen van een reisdocument bij een diplomatieke
vertegenwoordiging, maakt nadrukkelijk onderdeel uit van het REAN-programma. Vanwege
de relatie tussen de Nederlandse overheid en Internationale Organisatie voor Migratie
met deze diplomatieke vertegenwoordigingen, wordt het niet wenselijk geacht dat het
aanvragen van reisdocumenten geschiedt via de tussenkomst van andere organisaties.
Een vreemdeling is uiteraard altijd zelfstandig bevoegd om een aanvraag voor een reisdocument
bij zijn diplomatieke vertegenwoordiging in te dienen. Eventuele kosten daarvan kunnen
via het REAN-programma vergoed worden.
Artikel B1. Subsidieaanvrager
Niet iedereen kan optreden als subsidieaanvrager voor een subsidie in de zin van deze
regeling. De subsidie kan worden aangevraagd door in Nederland gevestigde niet-gouvernementele
organisaties met rechtspersoonlijkheid naar Nederlands recht die in staat zijn tot
adequaat financieel beheer en door ervaringsdeskundigheid een doelgerichte en doelmatige
uitvoering van de projecten kunnen waarborgen (zie ook artikel 9).
Artikel B4. Doel en doelgroep
De doelgroep betreft gemeenschapsonderdanen die naar Nederland zijn gekomen om hier
een bestaan op te bouwen maar die dat niet is gelukt. De doelgroep beschikt niet over
voldoende middelen van bestaan, is veelal dakloos en verslaafd aan drank en/of drugs.
Door hun feitelijke terugkeer te organiseren naar hun land van herkomst, wordt overlast
in Nederland verminderd of voorkomen.
Deelname van gemeenschapsonderdanen aan een terugkeerproject hoeft niet van tevoren
aan de Dienst Terugkeer en Vertrek voorgelegd te worden. De subsidieontvanger dient
zelf te controleren of de deelnemer aan de doelgroep vereisten voldoet en dient dit
in de deelnemersadministratie vast te leggen.
Artikel B5. Subsidiabele activiteiten
Subsidiabele activiteiten zijn bijvoorbeeld het informeren van de doelgroep en maatschappelijke
en overheidsorganisaties die met de doelgroep in contact staan, over de ondersteuning
die gemeenschapsonderdanen kunnen krijgen bij hun zelfstandige vertrek. Daarnaast
kunnen de activiteiten bestaan uit sociaal maatschappelijke begeleiding in Nederland,
het voorbereiden van de terugkeer en het organiseren van de reis naar het land van
herkomst.
Herintegratieondersteuning is bedoeld voor zeer kwetsbare gemeenschapsonderdanen die
zelf geen netwerk, zoals familie, meer hebben, om op terug te vallen. Dit betreft
bijvoorbeeld psychiatrische patiënten en personen die ernstig verslaafd zijn aan alcohol
of drugs. De ondersteuning kan bijvoorbeeld bestaan uit opvang, medische behandeling,
verslavingszorg, sociaal-maatschappelijke begeleiding en ondersteuning bij de herintegratie
in de eigen gemeenschap. De duur van de ondersteuning is beperkt tot maximaal drie
maanden na vertrek uit Nederland.
Artikel B6. Aanvullende eisen aanvraag
Omdat de projecten in beginsel betrekking hebben op gemeenschapsonderdanen van wie
niet vast is komen te staan dat zij niet of niet langer rechtmatig verblijf hebben
in Nederland, hoeft de deelname niet voorgelegd te worden aan de Dienst Terugkeer
en Vertrek. De deelnemersadministratie moet echter wel voldoende informatie bevatten
om te kunnen controleren of de deelnemers voldoen aan de criteria voor deelname.
Artikel B7. Aanvullende eisen aan het project
Omdat projecten die gericht zijn op de terugkeer van gemeenschapsonderdanen voor slechts
50% door de minister worden gesubsidieerd, moet bij de subsidieaanvraag een cofinancieringsverklaring
van de andere financiers worden meegestuurd.
Artikel B8. Aanvullende eisen subsidiabele kosten
Onder reiskosten naar het land van herkomst worden de reiskosten verstaan vanuit Nederland
naar de plaats van bestemming in het land van herkomst. De reiskosten kunnen dus ook
deels bestaan uit interne reiskosten in de lidstaat van bestemming.
De ondersteuningsbijdrage van maximaal € 20 is bedoeld voor eten en drinken tijdens
de terugreis. Voor de verantwoording van deze uitgaven hoeven geen bonnetjes overgelegd
te worden. Een door de gemeenschapsonderdaan en subsidieverstrekker ondertekende kwitantie
volstaat.
Als een gemeenschapsonderdaan sociale of medische begeleiding nodig heeft tijdens
de reis naar het land van herkomst, dan is de reis per vliegtuig altijd toegestaan.
De reiskosten van de begeleider zijn ook subsidiabel.
Artikel B9. Niet-subsidiabele kosten
Verblijfskosten in Nederland voor gemeenschapsonderdanen zijn alleen in uitzonderlijke
omstandigheden subsidiabel. Deze kosten kunnen alleen met het oog op het vertrek op
korte termijn worden gemaakt. Bijvoorbeeld door een slaapplaats in de daklozenopvang
te betalen als een deelnemer zelf geen opvang kan regelen en zijn terugreis over enkele
dagen plaatsvindt.
Een verzoek tot het maken van een uitzondering voor niet subsidiabele kosten, kan
per e-mail bij de Dienst Terugkeer en Vertrek worden ingediend. Het antwoord van de
Dienst Terugkeer en Vertrek dient in de projectadministratie opgenomen te worden als
bewijs dat de gemaakte kosten als subsidiabel zijn bestempeld.
Artikel B10. Hoogte van de subsidie
Projecten die zich richten op de terugkeer van gemeenschapsonderdanen, worden slechts
voor 50% door de minister gesubsidieerd. De overige 50% wordt bij voorkeur door een
of meerdere gemeenten betaald waar de activiteiten in hoofdzaak worden uitgevoerd.
Daarmee is verzekerd dat er lokaal behoefte is aan een dergelijk project. Deze projecten
zijn immers gericht op het voorkomen en beperken van lokale overlast en lokale kosten
van opvang.
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
M.G.J. Harbers