36 915 IIB Wijziging van de begrotingsstaat van de overige Hoge Colleges van Staat, Kabinetten van de Gouverneurs en de Kiesraad (IIB) voor het jaar 2026 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota)

Nr. 2 MEMORIE VAN TOELICHTING

INHOUDSOPGAVE

blz.

       

A.

ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

1

       

B

BEGROTINGSTOELICHTING

3

       
 

1

Leeswijzer

3

       
 

2

Beleidsartikelen

3

 

2.1

Artikel 1. Raad van State

3

 

2.2

Artikel 2. Algemene Rekenkamer

4

 

2.3

Artikel 3. de Nationale ombudsman

5

 

2.4

Artikel 4. Kanselarij der Nederlandse Orden

5

 

2.5

Artikel 6. Kabinet van de Gouverneur van Aruba

6

 

2.6

Artikel 7. Kabinet van de Gouverneur van Curaçao

7

 

2.7

Artikel 8. Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten

7

 

2.8

Artikel 9. Kiesraad

8

       
 

3

Niet-beleidsartikelen

8

 

3.1

Artikel 10. Nog onverdeeld

8

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikelen 1 tot en met 3

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2026 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van de overige Hoge Colleges van Staat, Kabinetten van de Gouverneurs en de Kiesraad.

De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, P.E. Heerma

B. BEGROTINGSTOELICHTING

1 Leeswijzer

Voor u ligt de eerste suppletoire begroting van de overige Hoge Colleges van Staat, Kabinetten van de Gouverneurs en de Kiesraad. De eerste suppletoire begroting geeft een geactualiseerd beeld van de uitvoering van de begroting 2026 (Kamerstukken II 2025/26, 36 800 IIB, nr. 1). De stand van de eerste suppletoire begroting wordt vanaf de stand van de vastgestelde begroting 2026 opgebouwd.

In deze eerste suppletoire begroting wordt in de tabel budgettaire gevolgen van beleid de cijfers van zes begrotingsjaren weergegeven. In de kolom van begrotingsjaar 2031 zijn de middelen in verband met de extrapolatie gepresenteerd.

Uitgangspunt bij de toelichting op de tabel is dat per artikel de beleidsmatige en technische mutaties toegelicht worden, die groter dan of gelijk zijn aan de ondergrens zoals deze in de Rijksbegrotingsvoorschriften (RBV) zijn opgenomen, de zogenaamde staffel, te weten:

Tabel 1 Ondergrenzen conform RBV

Begrotingsartikel

Beleidsmatige mutaties

(ondergrens in € mln.)

Technische mutaties

(ondergrens in € mln.)

1. Raad van State

Verplichting/Uitgaven 2 mln.

Ontvangsten 1 mln.

Verplichting/Uitgaven 4 mln.

Ontvangsten 2 mln.

2. Algemene Rekenkamer

Verplichting/Uitgaven 1 mln.

Ontvangsten 1 mln.

Verplichting/Uitgaven 2 mln.

Ontvangsten 2 mln.

3. De Nationale ombudsman

Verplichting/Uitgaven 1 mln.

Ontvangsten 1 mln.

Verplichting/Uitgaven 2 mln.

Ontvangsten 2 mln.

4. Kanselarij der Nederlandse Orden

Verplichting/Uitgaven 1 mln.

Ontvangsten 1 mln.

Verplichting/Uitgaven 2 mln.

Ontvangsten 2 mln.

6. Kabinet van de Gouverneur van Aruba

Verplichting/Uitgaven 1 mln.

Ontvangsten 1 mln.

Verplichting/Uitgaven 2 mln.

Ontvangsten 1 mln.

7. Kabinet van de Gouverneur van Curaçao

Verplichting/Uitgaven 1 mln.

Ontvangsten 1 mln.

Verplichting/Uitgaven 2 mln.

Ontvangsten 2 mln.

8. Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten

Verplichting/Uitgaven 1 mln.

Ontvangsten 1 mln.

Verplichting/Uitgaven 2 mln.

Ontvangsten 2 mln.

9. Kiesraad

Verplichting/Uitgaven 1 mln.

Ontvangsten 1 mln.

Verplichting/Uitgaven 2 mln.

Ontvangsten 2 mln.

10. Nog onverdeeld

Verplichting/Uitgaven 1 mln.

Ontvangsten 1 mln.

Verplichting/Uitgaven 2 mln.

Ontvangsten 2 mln.

2 Beleidsartikelen

2.1 Artikel 1. Raad van State

Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1. Raad van State (bedragen x € 1.000)
   

Ontwerpbegroting t (1)

Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)

Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)

Mutaties 1e suppletoire begroting (4)

Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)

Mutatie

2027

Mutatie

2028

Mutatie

2029

Mutatie

2030

Mutatie

2031

Art.

Verplichtingen

106.807

0

106.807

912

107.719

13.063

0

0

0

98.996

 

Uitgaven

106.807

0

106.807

912

107.719

13.063

0

0

0

98.996

1.0

Raad van State

106.807

0

106.807

912

107.719

13.063

0

0

0

98.996

 

Institutionele inrichting

106.807

0

106.807

912

107.719

13.063

0

0

0

98.996

 

Advisering

8.283

0

8.283

0

8.283

0

0

0

0

8.283

 

Bestuursrechtspraak

49.539

0

49.539

0

49.539

13.063

0

0

0

45.670

 

Raad van State

gemeenschappelijke diensten

48.985

0

48.985

912

49.897

0

0

0

0

45.043

 

Ontvangsten

1.950

0

1.950

0

1.950

0

0

0

0

1.950

Toelichting

Institutionele inrichting

Bestuursrechtspraak

De Raad van State houdt zich voor hun raming van het aantal zaken voor de Vreemdelingenkamer aan de Meerjaren Productie Prognose (MPP) van het Ministerie van Justitie en Veiligheid. Voor 2027 ligt er een raming van de MPP van 7.717 zaken. Voor 2027 resulteert dit in een aanvulling van het budget van circa € 13 mln.

Raad van State gemeenschappelijke diensten

Daarnaast maakt de Raad van State gebruik van de eindejaarsmarge voor het rond krijgen van de begroting en het zo goed mogelijk kunnen oplossen van problematiek.

2.2 Artikel 2. Algemene Rekenkamer

Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 3 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 2. Algemene Rekenkamer (bedragen x € 1.000)
   

Ontwerp­ begroting t

(1)

Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)

Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)

Mutaties 1e suppletoire begroting (4)

Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)

Mutatie

2027

Mutatie

2028

Mutatie

2029

Mutatie

2030

Mutatie

2031

Art.

Verplichtingen

49.547

0

49.547

909

50.456

– 4.700

0

7.700

0

46.530

 

Uitgaven

49.547

0

49.547

909

50.456

– 4.700

0

7.700

0

46.530

2.0

Algemene Rekenkamer

49.547

0

49.547

909

50.456

– 4.700

0

7.700

0

46.530

 

Institutionele inrichting

49.547

0

49.547

909

50.456

– 4.700

0

7.700

0

46.530

 

Recht-

en doelmatigheidsbevordering

49.547

0

49.547

909

50.456

– 4.700

0

7.700

0

46.530

 

Ontvangsten

1.017

0

1.017

0

1.017

0

0

0

0

1.017

Toelichting

Institutionele inrichting

Recht- en doelmatigheidsbevordering

De ingebruikname van de gerenoveerde huisvesting van de Algemene Rekenkamer staat in 2029 gepland in plaats van 2027. Daarom is er een kasschuif nodig.

2.3 Artikel 3. de Nationale ombudsman

Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 4 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3. De Nationale ombudsman (bedragen x € 1.000)
   

Ontwerpbegroting t (1)

Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)

Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)

Mutaties 1e suppletoire begroting (4)

Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)

Mutatie

2027

Mutatie

2028

Mutatie

2029

Mutatie

2030

Mutatie

2031

Art.

Verplichtingen

31.505

0

31.505

1.155

32.660

850

860

350

200

31.083

 

Uitgaven

31.505

0

31.505

1.155

32.660

850

860

350

200

31.083

3.0

De Nationale ombudsman

31.505

0

31.505

1.155

32.660

850

860

350

200

31.083

 

Institutionele inrichting

27.996

0

27.996

1.155

29.151

850

860

350

200

27.574

 

Taakuitoefening

Nationale ombudsman

27.996

0

27.996

1.155

29.151

850

860

350

200

27.574

 

Materiële uitgaven

3.509

0

3.509

0

3.509

0

0

0

0

3.509

 

Taakuitoefening medeoverheden

3.509

0

3.509

0

3.509

0

0

0

0

3.509

 

Ontvangsten

3.525

0

3.525

0

3.525

0

0

0

0

3.525

Toelichting

Institutionele inrichting

Taakuitoefening Nationale ombudsman

Er zijn kosten voor een aantal noodzakelijke vernieuwingen bij de Nationale ombudsman. De meerjarige kosten zijn voor de vervanging van het Customer Relationship Management-systeem (CRM-systeem) (€ 0,3 mln. in 2026, ca. € 0,4 mln. per jaar in 2027 en 2028). Daarnaast is er in 2025 een aanbesteding afgerond voor een nieuw financieel systeem (SAP) voor de Hoge Colleges. Het financieel systeem wordt in 2026 geïmplementeerd met als doel om in 2027 operationeel te zijn. De implementatie van het financieel systeem is duurder dan vooraf begroot en met inachtneming hiervan zijn aanvullende middelen noodzakelijk. Voor de Nationale ombudsman gaat het om een bedrag van € 0,4 mln. euro in 2026.

2.4 Artikel 4. Kanselarij der Nederlandse Orden

Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 5 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4. Kanselarij der Nederlandse Orden (bedragen x € 1.000)
   

Ontwerpbegroting t (1)

Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)

Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)

Mutaties 1e suppletoire begroting (4)

Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)

Mutatie

2027

Mutatie

2028

Mutatie

2029

Mutatie

2030

Mutatie

2031

Art.

Verplichtingen

6.452

0

6.452

62

6.514

0

0

0

0

6.466

 

Uitgaven

6.452

0

6.452

62

6.514

0

0

0

0

6.466

4.0

Kanselarij der

Nederlandse Orden

6.452

0

6.452

62

6.514

0

0

0

0

6.466

 

Institutionele inrichting

4.525

0

4.525

62

4.587

0

0

0

0

4.525

 

Apparaat

4.525

0

4.525

62

4.587

0

0

0

0

4.525

 

Materiële uitgaven

1.927

0

1.927

0

1.927

0

0

0

0

1.941

 

Decoraties

1.927

0

1.927

0

1.927

0

0

0

0

1.941

 

Ontvangsten

199

0

199

0

199

0

0

0

0

199

Bij artikel 4 worden geen mutaties toegelicht, omdat de mutaties in de eerste suppletoire begroting niet groter dan of gelijk zijn aan de ondergrens zoals deze in de Rijksbegrotingsvoorschriften is opgenomen in de staffel.

2.5 Artikel 6. Kabinet van de Gouverneur van Aruba

Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 6 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 6. Kabinet van de Gouverneur van Aruba (bedragen x € 1.000)
   

Ontwerp­

begroting t

(1)

Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)

Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)

Mutaties 1e suppletoire begroting (4)

Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)

Mutatie

2027

Mutatie

2028

Mutatie

2029

Mutatie

2030

Mutatie

2031

Art.

Verplichtingen

2.478

0

2.478

1.757

4.235

250

250

250

250

2.728

 

Uitgaven

2.478

0

2.478

1.757

4.235

250

250

250

250

2.728

6.0

Kabinet van de Gouverneur van Aruba

2.478

0

2.478

1.757

4.235

250

250

250

250

2.728

 

Institutionele inrichting

2.478

0

2.478

1.757

4.235

250

250

250

250

2.728

 

Kabinet Gouverneur Aruba

2.478

0

2.478

1.757

4.235

250

250

250

250

2.728

 

Ontvangsten

125

0

125

0

125

0

0

0

0

125

Toelichting

Institutionele inrichting

Kabinet Gouverneur Aruba

Gezien de vastgestelde wisselkoers voor 2026 wordt er een tekort voorzien op de begroting. Met deze mutatie wordt, net als voorgaande jaren, gecompenseerd voor deze wisselkoers.

In 2026 staat er € 8,3 mln. op de Aanvullende Post (AP) gereserveerd voor de nieuwe huisvesting van het Kabinet van de Gouverneur van Aruba. Hiervan zal € 0,6 mln. voor 2026 worden overgeboekt van de AP naar de begroting van de Gouverneur van Aruba voor de aankoop van het pand en de grond. De overige € 7,7 mln. wordt op de AP doorgeschoven naar 2027.

2.6 Artikel 7. Kabinet van de Gouverneur van Curaçao

Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 7 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 7. Kabinet van de Gouverneur van Curaçao (bedragen x € 1.000)
   

Ontwerpbegroting t (1)

Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)

Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)

Mutaties 1e suppletoire begroting (4)

Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)

Mutatie

2027

Mutatie

2028

Mutatie

2029

Mutatie

2030

Mutatie

2031

Art.

Verplichtingen

3.613

0

3.613

587

4.200

304

304

304

304

3.917

 

Uitgaven

3.613

0

3.613

587

4.200

304

304

304

304

3.917

7.0

Kabinet van de Gouverneur van Curaçao

3.613

0

3.613

587

4.200

304

304

304

304

3.917

 

Institutionele inrichting

3.613

0

3.613

587

4.200

304

304

304

304

3.917

 

Kabinet Gouverneur Curaçao

3.613

0

3.613

587

4.200

304

304

304

304

3.917

 

Ontvangsten

175

0

175

0

175

0

0

0

0

175

Bij artikel 7 worden geen mutaties toegelicht, omdat de mutaties in de eerste suppletoire begroting niet groter dan of gelijk zijn aan de ondergrens zoals deze in de Rijksbegrotingsvoorschriften is opgenomen in de staffel.

2.7 Artikel 8. Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten

Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 8 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 8. Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten (bedragen x € 1.000)
   

Ontwerpbegroting t (1)

Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)

Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)

Mutaties 1e suppletoire begroting (4)

Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)

Mutatie 2027

Mutatie

2028

Mutatie

2029

Mutatie

2030

Mutatie

2031

Art.

Verplichtingen

2.648

0

2.648

508

3.156

75

75

75

75

2.723

 

Uitgaven

2.648

0

2.648

508

3.156

75

75

75

75

2.723

8.0

Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten

2.648

0

2.648

508

3.156

75

75

75

75

2.723

 

Institutionele inrichting

2.648

0

2.648

508

3.156

75

75

75

75

2.723

 

Kabinet Gouverneur Sint Maarten

2.648

0

2.648

508

3.156

75

75

75

75

2.723

 

Ontvangsten

75

0

75

0

75

0

0

0

0

75

Toelichting

Institutionele inrichting

Kabinet Gouverneur Sint Maarten

Gezien de vastgestelde wisselkoers voor 2026 wordt er een tekort voorzien op de begroting. Met deze mutatie wordt, net als voorgaande jaren, gecompenseerd voor deze wisselkoers.

2.8 Artikel 9. Kiesraad

Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 9 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 9. Kiesraad (bedragen x € 1.000)
   

Ontwerpbegroting t (1)

Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)

Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)

Mutaties 1e suppletoire begroting (4)

Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)

Mutatie

2027

Mutatie

2028

Mutatie

2029

Mutatie

2030

Mutatie

2031

Art.

Verplichtingen

12.164

0

12.164

– 686

11.478

4.250

3.287

4.250

2.000

14.164

 

Uitgaven

12.164

0

12.164

– 686

11.478

4.250

3.287

4.250

2.000

14.164

9.0

Kiesraad

12.164

0

12.164

– 686

11.478

4.250

3.287

4.250

2.000

14.164

 

Institutionele inrichting

12.164

0

12.164

– 686

11.478

4.250

3.287

4.250

2.000

14.164

 

Kiesraad

12.164

0

12.164

– 686

11.478

4.250

3.287

4.250

2.000

14.164

 

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Toelichting

Institutionele inrichting

Kiesraad

In april 2023 is het contract tussen de Kiesraad en de leverancier Paragon ontbonden. Dit heeft geleid tot een rechtszaak. Op 10 september jl. is het vonnis gewezen en is de Kiesraad in het gelijk gesteld. Paragon dient de Kiesraad circa € 6 mln. terug te betalen en is er overeengekomen dat dit in zes gelijke termijnen mag plaatsvinden, van 23 september t/m 1 maart 2026. Middels een beroep op de eindejaarssystematiek wordt € 3 mln. meegenomen van 2025 naar 2026 en € 5,7 mln. wordt kasgeschoven.

In samenspraak met het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zijn afspraken gemaakt over de benodigde middelen voor de transitie van de Kiesraad naar een verkiezingsautoriteit. De afspraak is dat vanaf 2023 eerst incidenteel per jaar € 2 mln. aan de begroting van de Kiesraad wordt toegevoegd en op het moment dat het tweede wetsvoorstel, kwaliteitsbevordering uitvoering verkiezingsproces, in werking treedt dit structureel wordt toegevoegd. Met ingang van 1 januari 2026 is het wetsvoorstel in werking getreden. Het bedrag wordt nu structureel aan de begroting van de Kiesraad toegevoegd.

3 Niet-beleidsartikelen

3.1 Artikel 10. Nog onverdeeld

Tabel 10 Nog onverdeeld (bedragen x € 1.000)
   

Ontwerpbegroting t (1)

Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)

Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)

Mutaties 1e suppletoire begroting (4)

Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)

Mutatie 2027

Mutatie

2028

Mutatie

2029

Mutatie

2030

Mutatie

2031

Art.

Verplichtingen

0

0

0

2.020

2.020

2.003

1.921

1.892

1.918

1.918

 

Uitgaven

0

0

0

2.020

2.020

2.003

1.921

1.892

1.918

1.918

10.0

Nog onverdeeld

0

0

0

2.020

2.020

2.003

1.921

1.892

1.918

1.918

 

Nog te verdelen

0

0

0

2.020

2.020

2.003

1.921

1.892

1.918

1.918

 

Loonbijstelling

0

0

0

1.039

1.039

1.022

985

974

980

980

 

Prijsbijstelling

0

0

0

981

981

981

936

918

938

938

 

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Toelichting

Loonbijstelling

Dit betreft de loonbijstelling tranche 2026 voor de Hoge Colleges van Staat, Kabinetten van de Gouverneurs en de Kiesraad.

Prijsbijstelling

Dit betreft de prijsbijstelling tranche 2026 voor de Hoge Colleges van Staat, Kabinetten van de Gouverneurs en de Kiesraad. De doorverdeling vindt later in 2026 plaats.

Naar boven