35 253 EU-voorstel: Commissiemededeling naar een efficiëntere en meer democratische besluitvorming voor het energie- en klimaatbeleid van de EU (COM(2019)177)

C BRIEF VAN DE EERSTE VICEVOORZITTER VAN DE EUROPESE COMMISSIE EN HET LID VAN DE EUROPESE COMMISSIE

Aan de voorzitter van de vaste commissie voor Financiën en de voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken

Brussel, 15 oktober 2019

De Commissie dankt de Eerste Kamer voor haar advies over de mededeling «Naar een efficiëntere en meer democratische besluitvorming voor het energie- en klimaatbeleid van de EU» (COM(2019) 177 final), en wil graag antwoord geven op de vragen van de leden van de fracties van GroenLinks en de PVV.

Deze mededeling maakt deel uit van een pakket van vier mededelingen¹, die de nadruk leggen op het versterken van de Unie en haar interne markt, zoals aangekondigd door voorzitter Juncker in zijn toespraken over de Staat van de Unie in 2017 en 2018. Zij zijn alle vier gericht op het entameren van een discussie over het gebruik van de zogenaamde «overbruggingsclausules» op verschillende beleidsterreinen, waaronder energiebelasting.

In haar politieke beleidslijnen voor de volgende Commissie (2019–2024) heeft verkozen voorzitter Von der Leyen haar voornemen kenbaar gemaakt om de energiebelastingrichtlijn te herzien in het kader van de maatregelen die onderdeel uitmaken van een Europese «Green Deal». Zij stelde ook voor de Europese democratie een nieuwe impuls te geven, en legde er de nadruk op dat het noodzakelijk is om toe te werken naar volledige medebeslissingsbevoegdheid voor het Europees parlement en af te stappen van het unanimiteitsbeginsel voor beleid inzake klimaat, energie, sociale zaken, en belastingen.

De mededeling waarover de Eerste Kamer feedback heeft gegeven, heeft tot doel een debat op gang te brengen over de vraag welke besluitvormingsprocedure het meest efficiënt en democratisch is om tot een hervorming van de energiebelasting te komen, en daarbij stil te staan bij de voornaamste redenen en beginselen voor een dergelijke hervorming.

De Commissie kijkt uit naar de standpunten van de adressaten van de mededeling – het Europees parlement, de Europese Raad en de Raad. Parallel aan het debat over de procedurele hervorming heeft de Commissie de werking van de huidige richtlijn geëvalueerd en op 12 september heeft zij de resultaten van die evaluatie uitgebreid gepresenteerd.

Wat de aspecten van het toekomstige kader voor energiebelasting betreft, wordt in de mededeling gesteld dat hervormingen de overgang naar schone energie moeten ondersteunen door te zorgen voor consistentie met de klimaat- en energiedoelstellingen. Met name energiebronnen en -toepassingen zouden moeten worden belast op grond van hun bijdrage aan de verwezenlijking van de doelstellingen van de energie-unie, zoals de bevordering van duurzame energie en het voorkomen van verspillend energieverbruik.

Bij een dergelijke hervorming moet ook rekening worden gehouden met overwegingen op het gebied van sociale rechtvaardigheid. Dit betekent dat rekening moet worden gehouden met de gevolgen voor de meest kwetsbare consumenten. De brede en veeleisende hervormingen voor de energietransitie zouden niet mogelijk zijn zonder de steun van de burgers. Dit is een kwestie van eerlijkheid, maar ook van de doeltreffendheid van de hervormingen.

In de mededeling wordt ook gesteld dat de hervorming van de energiebelasting efficiënter en democratischer zou worden verwezenlijkt wanneer het huidige besluitvormingsproces voor dit beleidsterrein wordt gewijzigd. Dit houdt in dat van het vereiste van eenparigheid in de Raad wordt overgestapt naar de gewone wetgevingsprocedure met gekwalificeerde meerderheid. Efficiënte besluitvorming houdt in dat compromissen worden gevonden; de eenparigheidsregel beperkt echter de ruimte voor evenwichtige oplossingen voor de hele EU ten gunste van een ieder aanzienlijk.

Besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid van stemmen schept meer ruimte voor discussie en pragmatische resultaten waarin ieders belangen tot hun recht komen. Het overstappen op de gewone wetgevingsprocedure zou het bijkomend voordeel hebben dat het Europees parlement een gelijkwaardige inbreng heeft.

De Commissie hoopt dat zij met deze toelichting voldoende is ingegaan op de door de Eerste Kamer aan de orde gestelde punten en kijkt ernaar uit de politieke dialoog in de toekomst voort te zetten.

Frans Timmermans

Eerste vicevoorzitter

Miguel Arias Cañete

Lid van de commissie

---

1 De andere mededelingen in dit pakket zijn de mededelingen: «Een krachtiger rol op het wereldtoneel: efficiëntere besluitvorming voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU» (COM(2018) 647 final) van 12 september 2018, «Naar een meer efficiënte en democratische besluitvorming in het fiscale beleid van de EU» (COM(2019) 8 final) van 15 januari 2019, en «Efficiënter besluitvorming op het gebied van sociaal beleid: identificatie van gebieden waar kan worden overgestapt op besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid» (COM(2019) 186 final) van 16 april 2019.