Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 maart 2023
De vaste commissie voor Financiën van de Tweede Kamer der Staten-Generaal heeft mij
naar aanleiding van mijn brief van 22 december jl. over de aanpak afschaffen toeslagenstelsel1 verzocht om nadere informatie, en daarbij in te gaan op de lopende werkstromen en
het interne proces om het toeslagenstelsel af te schaffen en de betrokkenen bij dit
proces en deze werkstromen. Gelet op het verzoek dat u tijdens de Algemene Financiële
beschouwingen van 22 november 2022 heeft gedaan om updates te ontvangen aangaande
het proces inzake het afschaffen van het toeslagenstelsel zend ik u deze nadere informatie
ook toe.
Al geruime tijd wordt nagedacht over de alternatieven voor toeslagen. De keuze hiervoor
is niet eenvoudig en kent altijd haken en ogen. Tegelijkertijd is een goede inkomensondersteuning
voor degenen die het nodig hebben, nu en in de toekomst, van groot maatschappelijk
belang. In de brief inzake Aanpak afschaffen toeslagenstelsel is uiteengezet hoe dit
kabinet werkbare opties inzichtelijk maakt waarmee een nieuw kabinet kan besluiten
over de toekomst van toeslagen en de benodigde transitie die kan worden ingezet om
te komen tot een uitvoerbaar en rechtvaardig stelsel van inkomensondersteuning.2
Om dit mogelijk te maken is een intensieve samenwerking opgezet tussen verschillende
organisatieonderdelen van het Ministerie van Financiën, het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijkrelaties, het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de Dienst Toeslagen. De betrokkenheid
van de Dienst Toeslagen en andere uitvoeringsorganisaties waar dat relevant is draagt
bij aan het komen tot haalbare en uitvoerbare opties. Daar waar relevante expertise
gaandeweg onvoldoende aanwezig blijkt te zijn, wordt deze expertise alsnog voor een
specifiek vraagstuk betrokken, bijvoorbeeld als het gaat om specifieke juridische
vakkennis, wanneer samenhang bestaat met regelingen die andere uitvoeringsorganisaties
betreft of cijfermatige berekeningen. Om tot werkbare opties te komen zal ook externe
ervaring en expertise worden benut.
Deze brede samenwerking komt ook tot uiting in de werkwijze. Het initiatief voor het
inzichtelijk maken van opties voor de specifieke toeslagen ligt in eerste instantie
bij het departement dat eerstverantwoordelijk is voor desbetreffende toeslag. Het
initiatief voor generieke en toeslagoverstijgende opties ligt in eerste instantie
bij het Ministerie van Financiën, die het overzicht over het totale traject behoudt
en de samenhang borgt. Door de gezamenlijke projectgroep waarin alle relevante organisatieonderdelen
vertegenwoordigd zijn wordt de samenhang en synergie geborgd.
In het tweede kwartaal van dit jaar kunt u een tussenrapportage verwachten. Deze rapportage
zal een beschrijving van het huidige stelsel en probleemanalyse bevatten, de stand
van zaken van de actualisatie van de eerder geïdentificeerde alternatieven en potentiële
nieuwe alternatieven. Het streven is u in het eerste kwartaal van 2024 een eindrapport
te sturen met verschillende alternatieven voor, of fundamentele herzieningen van het
huidige toeslagenstelsel die knelpunten wegnemen. Daarbij worden de voor- en nadelen
van de afzonderlijke alternatieven in beeld gebracht alsmede een tijdpad en randvoorwaarden
voor implementatie.
De Staatssecretaris van Financiën – Toeslagen en Douane, A. de Vries