27 400 VIII
Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 2001

nr. 57
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Zoetermeer, 31 januari 2001

Hierbij informeer ik u over de uitvoering van het Besluit Rijkssubsidiëring Grootschalige Restauraties (Brgr), inmiddels beter bekend als de «Kanjerregeling». Op grond van dit besluit zal ik aan 53 grootschalige restauratieprojecten subsidie toekennen. Hieronder ga ik in op de wijze waarop deze beslissing tot stand is gekomen.

SAMENVATTING

In het kader van het Besluit Rijkssubsidiëring Grootschalige Restauraties (Brgr) zijn 121 aanvragen voor subsidie ingediend. Hiervan moeten er 41 worden afgewezen: 37 omdat zij niet voldoen aan de financiële criteria, drie omdat het geen rijksmonument betreft en één vanwege het ontbreken van een sober en doelmatig plan. Deze objecten met de reden van afwijzing zijn opgenomen in bijlage 1.

Van de resterende tachtig plannen is in acht gevallen nadere informatie opgevraagd die echter onvoldoende gegevens opleverde en/of te laat werd toegezonden, waardoor een beoordeling van het plan niet kon plaatsvinden. Drie aanvragen werden te laat ingediend. De eigenaren van deze objecten, opgenomen in bijlage 2, hebben inmiddels bericht ontvangen dat hun aanvraag niet in behandeling is genomen.

Dit betekent dat in totaal 69 aanvragen volledig zijn beoordeeld op de afwegingscriteria van de regeling (artikel 6), waarbij tevens rekening is gehouden met de vraag of de restauratie direct in uitvoering kan worden genomen (vergunning reeds verleend). Bij de weging van de ingediende aanvragen is geconstateerd dat de verschillen vaak zeer gering zijn.

Hoewel dit beleid niet tevoren is aangekondigd, is getracht zoveel mogelijk een start van de restauratie direct mogelijk te maken. Daarom is in een aantal gevallen de keuze geschiedt in overleg met de budgethoudende gemeente of provincie.

Dit heeft ertoe geleid dat in 53 van de 69 gevallen (ruim 75%) een subsidie kan worden verstrekt, waarbij 42 verzoeken geheel kunnen worden gehonoreerd en elf gedeeltelijk.

Ook bij deze laatste elf aanvragen is overleg gepleegd met de betrokken budgethouder en/of eigenaar.

Het overzicht van gehonoreerde aanvragen (geheel dan wel gedeeltelijk) is opgenomen in bijlage 3. Het overzicht van de 16 niet gehonoreerde aanvragen treft u aan in bijlage 4. Tot slot toont bijlage 5 het overzicht van de score op de afwegingscriteria per object.

INLEIDING

Over de aanpak van de problematiek van de grootschalige restauraties heb ik u, na overleg met VNG en IPO, op 17 september 1999 schriftelijk geïnformeerd. Hierbij verwees ik naar een eerder dat jaar uitgevoerde studie naar aard en omvang van de grootschalige restauraties. Deze studie leverde een overzicht op van 109 objecten met een benodigd rijkssubsidie van f 1 miljoen of meer. Het totaal benodigde subsidie werd geraamd op f 343 miljoen. Ik stelde toen dat, indien voor de financiering van de grootschalige restauraties niet snel een oplossing zou komen, het gevaar dreigde van omvangrijke vervolgschade en van steeds hogere kosten door inflatie en stijging van bouwkosten. Subsidiëring op grond van het Besluit Rijkssubsidiëring Restauratie Monumenten (Brrm 1997) bood geen oplossing vanwege de te geringe budgetten in de betreffende categorieën monumenten bij de 97 budgethouders. Hierdoor bleek een centrale regeling de enige mogelijkheid om op korte termijn een oplossing te bieden.

Deze oplossing betekent overigens wel dat bij diverse budgethouders ruimte wordt gecreëerd om andere, eveneens dringende, restauraties naar voren te halen. In de praktijk is gebleken dat bij veel budgethouders de grootschalige restauraties vanwege de technische urgentie hoog op het uitvoeringsprogramma zijn geplaatst, waardoor kleinere projecten worden geblokkeerd.

DE VOORGESCHIEDENIS

Invoering Brgr

Het Besluit Rijkssubsidiëring Grootschalige Restauraties (Brgr) van 22 juli 2000 is op 10 augustus 2000 gepubliceerd in Staatsblad 323, de vaststelling van het tijdstip van inwerkingtreding van het besluit is op 26 oktober 2000 gepubliceerd in Staatsblad 446. De datum van inwerkingtreding is bepaald op 27 oktober 2000. Op de te verwachten korte tijd van uitvoering van de regeling is geanticipeerd door verzending op 17 juli 2000 van een brief aan alle gemeenten en provincies, waarin werd aangegeven dat vooruitlopend op de inhoud en de inwerkingtreding van het besluit aanvragen konden worden voorbereid en ingediend. Op 8 november 2000 is nogmaals aan alle gemeenten en provincies een informerende brief gezonden, waarin het besluit op hoofdlijnen kenbaar werd gemaakt.

Beschikbare middelen

In mijn brief van 17 september 1999 gaf ik aan op welke wijze een bedrag van f 100 miljoen voor de uitvoering van het Brgr beschikbaar kon worden gesteld: vier maal f 5 miljoen uit de reallocatie van de budgetjaren 1999 tot en met 2002, en vier maal f 20 miljoen ten laste van de budgetjaren 2003 tot en met 2006. Dit laatste is afkomstig uit de extra middelen voor de monumentenzorg ad f 50 miljoen per jaar voor 2003 tot en met 2010.

In het kader van de Voorjaarsnota stelde het Kabinet een bedrag van f 40 miljoen extra beschikbaar, terwijl bij de verdeling van de extra middelen uit de Najaarsnota nog eens f 60 miljoen voor de uitvoering van het Brgr vrij kwam.

In het zogeheten plafondverhogingsbesluit is bepaald dat van het totaal beschikbare bedrag van f 200 miljoen een bedrag van f 3 miljoen gereserveerd werd voor uitvoeringskosten. Hiermee kwam voor de verlening van subsidies op basis van het Brgr een bedrag beschikbaar van f 197 miljoen.

DE AANVRAGEN

Ingediende aanvragen

De 121 ingediende aanvragen leveren per provincie het volgende beeld op:

Groningen	001	Utrecht	015
Friesland	006	Noord-Holland	028
Drenthe	000	Zuid-Holland	024
Overijssel	006	Zeeland	011
Gelderland	006	Noord-Brabant	014
Flevoland	000	Limburg	010

Beoordelingscriteria

In de artikelen 2, 4 en 5 van de regeling zijn de, zgn. primaire, beoordelingscriteria opgenomen waaraan de aanvragen zijn getoetst:

– het gevraagde subsidie, na te zijn verminderd met de reeds verleende subsidie(s), bedraagt meer dan f 3 miljoen (art. 2, sub a);

– het gevraagde subsidie, na te zijn verminderd met de reeds verleende subsidie(s), bedraagt minder dan f 3 doch meer dan f 1 miljoen én bedraagt meer dan 6 x het jaarbudget 2005 in de betreffende categorie (= factor 6, art. 2, sub b);

– de financiering van het niet door subsidie gedekte deel van de restauratiekosten is voldoende gewaarborgd (art. 4, sub a);

– het huidige of het beoogde gebruik vormt geen belemmering voor de instandhouding (art. 4 sub b);

– een aanvraag moet tijdig zijn ingediend en doorgezonden (art. 5).

Daarnaast zijn alle aanvragen getoetst op datum van indiening, status van rijksmonument en beoordeelbaarheid conform de in artikel 14, sub 1, 2 en 3 (Brrm 1997) gestelde eisen. In veel gevallen is, direct na binnenkomst van de aanvraag, een zogenaamde opvraagbrief verzonden. Als gevolg hiervan moeten van de 121 ingediende aanvragen er 41 (36%) op formele gronden worden afgewezen. Een overzicht hiervan, met de reden van afwijzing, is opgenomen in bijlage 1. Opvallend is dat geen van de aanvragen behoeft te worden afgewezen omdat de bestemming een belemmering vormt voor de instandhouding of de financiering van het eigen aandeel onvoldoende is gewaarborgd.

Daarnaast is bij acht aanvragen nadere informatie opgevraagd, die echter niet volledig en/of te laat is toegezonden waardoor ze niet in behandeling konden worden genomen. Ook drie aanvragen die – ruimschoots – te laat werden ingediend zijn niet in behandeling genomen.

Een overzicht van deze objecten, met (voor zover bekend) de gevraagde subsidies, is opgenomen in bijlage 2.

Per regio ontstaat daarna het volgende beeld:

Regio	Ingediend	Af te wijzen	Niet in behandeling te nemen	Te behandelen
Noord/Oost	19 (16%)	04 (03%)	02 (02%)	13 (11%)
West	67 (55%)	24 (21%)	06 (04%)	37 (30%)
Zuid	35 (29%)	13 (11%)	03 (02%)	19 (16%)
Totaal	121 (100%)	41 (35%)	11 (08%)	69 (57%)

Regio Noord/Oost betreft de provincies Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel, Flevoland en Gelderland, regio West de provincies Utrecht en Noord- en Zuid-Holland en regio Zuid de provincies Zeeland, Noord-Brabant en Limburg.

Nadere informatie behandelde aanvragen

De totaal berekende subsidiebehoefte van de 69 in behandeling genomen aanvragen is als volgt over de (RDMZ-)regio's verdeeld:

Regio Noord/Oost:	13 aanvragen	f  35 824 258,–
Regio West	37 aanvragen	f 187 850 860,–
Regio Zuid	19 aanvragen	f 112 888 845,–
Totaal berekende subsidiebehoefte voor:	69 aanvragen	f 336 563 963,–

Opvallend gegeven is dat de medio 1999 geraamde subsidiebehoefte een bedrag van f 343 miljoen opleverde, evenwel voor een totaal van 109 aanvragen. Diverse aanvragen zijn fors hoger uitgevallen, met de St. Jansbasiliek te 's-Hertogenbosch als absolute «koploper». Daar staat tegenover dat andere potentiële aanvragers geen verzoek hebben ingediend, omdat óf de restauratie reeds is uitgevoerd óf de aanvraag niet voldeed aan de gestelde criteria.

Meer dan de helft (36 van de 69) van de aanvragen heeft betrekking op kerkelijke gebouwen. Het overzicht per regio ziet er als volgt uit:

Categorie	Noord/Oost	West	Zuid	Totaal
Kerkelijke gebouwen	08	21	07	36
Kastelen/buitenplaatsen	02	04	04	10
(Semi-)overheidsgeb.	01	05	01	07
Waterbouwkundige werken	02	02	01	05
Verdedigingswerken	00	01	02	03
Industriële gebouwen	00	03	00	03
Molens	00	00	01	01
Overige gebouwen	00	01	03	04
Totaal	13	37	19	69

VERDEELBESLUIT

Van het verdeelbesluit worden achtereenvolgens de niet en de wel gehonoreerde aanvragen toegelicht. In deze laatste categorie is onderscheid gemaakt tussen geheel en gedeeltelijk gehonoreerde projecten.

Niet gehonoreerde aanvragen

Zestien aanvragen zijn niet gehonoreerd vanwege:

ontbreken van de benodigde vergunning op basis van de Monumentenwet:
1.	St. Jacobsgasthuis te Schiedam	f  1 092 100,–
2.	Stadhuis te Schiedam	f  1 254 983,–
3.	Kasteel Westhove te Oostkapelle	f  1 195 715,–
4.	Huize Der Boede te Koudekerke	f  1 568 218,–
te lage score op afwegingscriteria (zie bijlage):
5.	Broederenkerk te Zutphen	f  1 423 040,–
6.	R.K.-kerk te Vinkeveen	f  3 571 098,–
7.	R.K.-kerk OLV Rozenkrans te Amsterdam	f  4 284 267,–
8.	R.K.-kerk St. Vitus te Hilversum	f  8 894 906,–
9.	R.K.-kerk H. Jacobus de Meerdere te 's-Gravenhage^1	f  7 772 155,–
10.	Hooglandskerk te Leiden	f 13 275 367,–
11.	R.K.-kerk Jacobus de Meerdere te Schiedam	f  3 143 839,–
12.	R.K.-kerk H. Gregorius te Eindhoven	f  3 962 398,–
ontbreken van toegevoegde waarde(n) aan de afwegingscriteria (interieurrestauraties):
13.	Grote of St. Laurenskerk te Alkmaar	f  4 097 840,–
14.	Maria van Jessekerk te Delft	f  1 250 027,–
geringere kans op vervolgschade (technische urgentie in ieder geval binnen het gebied van de budgethouder):
15.	Hoofdtoren te Hoorn	f  1 160 373,–
16.	Kasteel Heeswijk te Heeswijk-Dinther	f  3 511 379,–
Totaal benodigd subsidiebedrag (prioriteit 1)		f 61 457 705,–

¹ De nog niet vastgestelde verzekeringsgelden van schade door bouwen in de directe omgeving zullen eerst nog in mindering dienen te worden gebracht op de subsidiabele kosten.

De afwegingscriteria zijn met name van belang geweest in de groep van kerkelijke gebouwen, waarbij een totaalscore van minder dan 12 punten reden is geweest om het voorstel niet te honoreren. Een lage score is voornamelijk een gevolg van de selectieve publieksfunctie.

Gehonoreerde aanvragen (geheel of gedeeltelijk)

In totaal kunnen 53 aanvragen worden gehonoreerd, waarvan 42 geheel en elf gedeeltelijk. Van deze elf gaat het in negen gevallen om restauraties waarbij een spreiding van de werkzaamheden over meerdere jaren op voorhand is aangegeven dan wel mogelijk is:

		Te honoreren	Niet honoreren
1.	Kademuren c.a. te Leeuwarden	f  1 860 000,–	f  2 348 331,–
2.	Kasteel Amerongen te Amerongen	f  2 278 894,–	f  1 352 944,–
3.	Kasteel De Haar te Haarzuilens	f  10 000 000,–	f  15 080 649,–
4.	Willibrorduskerk te Utrecht	f  1 726 318,–	f  3 178 161,–
5.	Beurs van Berlage te Amsterdam	f  10 000 000,–	f  9 217 029,–
6.	Pieterskerk te Leiden	f  4 827 420,–	f  2 925 129,–
7.	Verdedigingswerken te Gorinchem	f  2 248 870,–	f  2 616 246,–
8.	Basiliek St. Jan te 's-Hertogenbosch	f  9 000 000,–	f  33 039 684,–
9.	Verdedigingswerken te 's-Hertogenbosch	f  8 500 000,–	f  6 092 937,–
10.	R.K.-kerk te Baak	f  1 776 759,–	f  1 450 000,–
11.	Vredespaleis te 's-Gravenhage	f  3 000 000,–	f   986 905,–
Totaal later benodigd subsidiebedrag (prioriteit 2)			f  78 228 015,–
Gedeeltelijk te honoreren (zie bijlage)		f 55 218 261,–
Overig 42 aanvragen (geheel) (zie bijlage)		f 141 599 982,–
		f 196 818 243,–
Beschikbaar		f 197 000 000,–
	Restant	f   181 757,–

Tot slot

Eerder noemde ik de «kanjers», waarom het hier gaat, een nationale keurcollectie van bijzondere gebouwen en complexen uit verschillende tijden; rijksmonumenten die om verschillende reden grote cultuurhistorische waarde vertegenwoordigen en waarvan de instandhouding van groot belang is. Ik ben blij dat met deze verdeling van de «kanjergelden» kan worden begonnen met de noodzakelijke restauratie van zo veel mogelijk van deze monumenten. Daarbij realiseer ik me dat we er nog niet zijn; met behulp van de extra middelen voor de monumentenzorg wordt goede voortgang geboekt met het inlopen van de restauratieachterstanden, maar om deze operatie te kunnen voltooien is meer geld nodig. Ik zal mij blijven inzetten om de hiervoor ontbrekende middelen beschikbaar te krijgen.

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,

F. van der Ploeg

BIJLAGE 1 OVERZICHT VAN AF TE WIJZEN AANVRAGEN

Object	Reden
Regio Noord/Oost
Broerekerk – Bolsward	Haalt factor niet (1,35)
R.K.-kerk – Bolsward	Haalt factor niet (1,26)
R.K.-kerk – Ootmarsum	Beneden f 1 miljoen (wordt ingetrokken)
N.H.-kerk – Wijhe	Beneden f 1 miljoen (wordt ingetrokken)
Regio West
R.K.-kerk – Abcoude	Haalt factor niet (1,73)
Buitenplaats Sparrendaal – Driebergen	Haalt factor niet (2,13)
Buitenplaats Eikenrode – Loosdrecht	Haalt factor niet (1,49)
N.H.-kerk – Maarssen	Beneden f 1 miljoen
N.H.-kerk te Westbroek	Beneden f 1 miljoen (wordt Brrm-aanvraag)
De Witte Burcht – Soest	Haalt factor niet (1,07)
Sint Jansbasiliek c.a. – Laren	Haalt factor niet (1,28)
N.H.-kerk – Schagen	Haalt factor niet (0,74)
Doopsgezinde kerk – Monnickendam	Beneden f 1 miljoen
Evangelische Lutherse kerk – Monnickendam	Beneden f 1 miljoen
N.H.-kerk – Watergang	Beneden f 1 miljoen
N.H.-kerk – Marken	Beneden f 1 miljoen
N.H.-kerk – Zuiderwoude	Beneden f 1 miljoen
N.H.-kerk – Monnickendam	Beneden f 1 miljoen
N.H.-kerk – Broek in Waterland	Beneden f 1 miljoen
N.H.-kerk – Ilpendam	Beneden f 1 miljoen
N.H.-kerk – Oosthuizen	Haalt factor niet (1,0)
Bedevaartscomplex – Brielle	Geen rijksmonument
Cichoreifabriek Ceres – Ouddorp	Geen rijksmonument
R.K.-kerk Sint Agatha – Lisse	Haalt factor niet (1,85)
N.H.-kerk – Lisse	Haalt factor niet (1,76)
N.H.-kerk – Monster	Haalt factor niet (1,85)
N.H.-kerk – Naaldwijk	Haalt factor niet (2,16)
R.K.-kerkcomplex St. Laurentius- Voorschoten	Haalt factor niet (2,54)
Regio Zuid
R.K.-kerk – Zuiddorpe	Haalt factor niet (3,46)
N.H.-kerk – Biervliet	Haalt factor niet (4,32)
Toren N.H.-kerk – Meeuwen	Beneden f 1 miljoen
R.K.-kerk St. Servatius – Heeswijk-Dinther	Geen rijksmonument
R.K.-Kerk Heilige Antonius Abt – Terheijden	Haalt factor niet (0,48)
Lambertuskerk te Etten-Leur	Haalt factor niet (0,49)
Kasteel Heeze – Heeze	geen monument/niet beoordeelbaar
Kerktoren – Diessen	Haalt factor niet (0,29)
Kasteel Ooijen – Broekhuizenvorst	Haalt factor niet (1,67)
v.m. Retraitehuis – Heerlen	Haalt factor niet (1,97)
Dominicanenkerk – Maastricht	Haalt factor niet (5,31)
Kloostercomplex St. Michaël – Steyl	Haalt factor niet (1,45 + 1,77)
Kasteel Limbricht – Limbricht	Geen sober/doelmatig plan

BIJLAGE 2 BUITEN BEHANDELING GELATEN AANVRAGEN

Object:		Gevraagd subsidie:
Regio Noord/Oost:
1.	Kademuur (2e fase) – Deventer	f 3 022 445,–
2.	Toren Grote of Lebuïnuskerk – Deventer	f 4 052 784,–
Regio West:
3.	Kasteel Bevertweert-Werkhoven	pm
4.	Fort bij Uithoorn-Amstelhoek	pm
5.	Kasteel Loenersloot – Loenersloot	f 4 871 460,–
6.	Tuschinski – Amsterdam	f 7 500 000,–
7.	Vondelpark – Amsterdam	f 3 000 000,–
8.	Kademuren – Brielle	f 3 268 569,–
Regio Zuid:
9.	Dokbrug – Middelburg	f 1 053 494,–
10.	Pastorie St. Jans Onthoofding	pm
11.	St. Lambertuskerk – Maastricht	f 4 770 314,–
Totaal gevraagd subsidie		f 31 539 066,–

BIJLAGE 3 Overzicht te honoreren Brgr-aanvragen na aanmaken beschikkingen door medewerker subsidies

	Objectgegevens	Gemeente	Prov nr	Totaal benodigd subsidie	Te honoreren	Niet te honoreren
1.	Schut- en Uitwateringssluis Sluisweg ong. Zoutkamp	De Marne	01	1 932 059	1 932 059	0
2.	Fogelsanghstate Kleasterwei 3 Veenklooster	Kollumerland	02	2 980 013	2 980 013	0
3.	Grote of Jacobijnerkerk Jacobijnerkerkhof 95 Leeuwarden	Leeuwarden	02	1 383 298	1 383 298	0
4.	Pijpen, kademuren en kelders Voorstreek, Kelders, Naauw, Nieuwestad Leeuwarden	Leeuwarden	02	4 208 331	1 860 000	2 348 331
5.	St. Werenfriduskerk Noard 173 Workum	Nijefurd	02	2 686 439	2 686 439	0
6.	Synagoge Prinsestraat 14–16–18 Enschede	Enschede	04	3 303 542	3 303 542	0
7.	Voormalig Stadsziekenhuis Engelenbergplantsoen 7 Kampen	Kampen	04	1 430 358	1 430 358	0
8.	Ned. Israelitische Hoofdsynagoge Pastoorstraat 17A Arnhem	Arnhem	05	2 164 675	2 164 675	0
9.	St. Annakerk Pr. Beatrixstraat 11 Eck en Wiel	Buren	05	1 636 237	1 636 237	0
10.	R.K. Kerk H. Martinus Wichmondseweg 17 Baak	Steenderen	05	3 226 759	1 776 759	1 450 000
11.	Kasteel Nederhemert Kasteellaan 1 Nederhemert-Zuid	Zaltbommel	05	5 508 964	5 508 964	0
12.	Nieuwstadskerk Nieuwstadskerksteeg 2 Zutphen	Zutphen	05	3 940 543	3 940 543	0
13.	Kasteel Amerongen Drostestraat 20 Amerongen	Amerongen	06	3 631 838	2 278 894	1 352 944
14.	Kasteel Broekhuizen Broekhuizerlaan 3 Leersum	Leersum	06	3 301 898	3 301 898	0
15.	Heilige Hartkerk Breedstraat 1 Maarssen	Maarssen	06	2 501 057	2 501 057	0
16.	Willibrorduskerk* Minrebroederstraat 21 Utrecht	Utrecht	06	4 904 479	1 726 318	3 178 161
17.	Kasteel de Haar* Kasteellaan 1 Haarzuilens	Vleuten de Meern	06	25 080 649	10 000 000	15 080 649
18.	Kapelkerk* Kapelsteeg 3 Alkmaar	Alkmaar	07	3 892 000	3 892 000	0
19.	Beurs van Berlage Beursplein 1–3 en Damrak 213 t/m 387 Amsterdam	Amsterdam	07	19 217 029	10 000 000	9 217 029
20.	Kerk H.H. Martelaren van Gorcum Linnaeushof 93 Amsterdam	Amsterdam	07	3 469 739	3 469 739	0
21.	St. Agathakerk Breestraat 93 Beverwijk	Beverwijk	07	3 072 915	3 072 915	0
22.	Rijkswerf Willemsoord Weststraat 1 Den Helder	Den Helder	07	8 000 000	8 000 000	0
23.	St. Pancras- of Zuiderkerk Zuiderkerksteeg 1–3 Enkhuizen	Enkhuizen	07	3 251 397	3 251 397	0
24.	Toren Grote of St. Bavokerk Grote Markt ong. Haarlem	Haarlem	07	3 305 220	3 305 220	0
25.	Brug en sluis Tussen Kleine en Grote Oost Hoorn	Hoorn	07	2 281 938	2 281 938	0
26.	Noorderkerk Kleine Noord 32 Hoorn	Hoorn	07	1 182 759	1 182 759	0
27.	De Koepelkerk Kaasmarkt 15 Purmerend	Purmerend	07	4 578 137	4 578 137	0
28.	Voorm. Essancefabriek Polak en Schwarz Achter Provincialeweg 128 Zaandam	Zaanstad	07	1 620 476	1 620 476	0
29.	Vredespaleis Carnegieplein 2 's-Gravenhage	's-Gravenhage	08	3 986 905	3 000 000	986 905
30.	Toren St. Catharijnekerk St. Catharijnehof 1 Brielle	Brielle	08	2 922 417	2 922 417	0
31.	Verdedigingswerken Gorinchem	Gorinchem	08	4 865 116	2 248 870	2 616 246
32.	Gouwekerk* Hoge Gouwe 41 Gouda	Gouda	08	2 595 607	2 595 607	0
33.	Droogdok «Jan Blanken» Industriehaven ong. Hellevoetsluis	Hellevoetsluis	08	4 554 026	4 554 026	0
34.	Pieterskerk* Pieterskerkhof 1a Leiden	Leiden	08	7 752 549	4 827 420	2 925 129
35.	Vm Kamerlingh Onnes Laboratorium Steenschuur 25 Leiden	Leiden	08	1 949 671	1 949 671	0
36.	Van Nellecomplex Van Nelleweg 1 Rotterdam	Rotterdam	08	5 802 982	5 802 982	0
37.	Grote of St Janskerk Nieuwstraat 34 Schiedam	Schiedam	08	4 909 002	4 909 002	0
38.	Kasteel Oud Wassenaar Park Oud Wassenaar 1 Wassenaar	Wassenaar	08	5 424 099	5 424 099	0
39.	Kleine Kade-Turfkade-Bierkade-Grote Kade (kademuren) Goes	Goes	09	3 266 607	3 266 607	0
40.	Vestingwerken* Hulst	Hulst	09	2 707 970	2 707 970	0
41.	N.H. Kerk en Toren Kerkplein 2 en 4 Kapelle	Kapelle	09	3 283 426	3 283 426	0
42.	Hervormde Kerk Kerkplein 1 Tholen	Tholen	09	1 809 287	1 809 287	0
43.	Badpaviljoen* Badhuisweg 1 Domburg	Veere	09	1 823 583	1 823 583	0
44.	De Oranjemolen Oranjedijk 7 Vlissingen	Vlissingen	09	1 034 105	1 034 105	0
45.	Basiliek van St. Jan Torenstraat ong. 's-Hertogenbosch	's-Hertogenbosch	10	42 039 684	9 000 000	33 039 684
46.	Vestingwerken 's-Hertogenbosch	's-Hertogenbosch	10	14 592 937	8 500 000	6 092 937
47.	Grote of O.L. Vrouwekerk Kerkplein 2 Breda	Breda	10	6 353 447	6 353 447	0
48.	Kloosterkazerne* Kloosterplein 20 Breda	Breda	10	2 708 094	2 708 094	0
49.	St. Gummaruskerk Westdam 83 Steenbergen	Steenbergen	10	4 879 062	4 879 062	0
50.	Kasteel Neubourg* Riehagervoetpad 1–2-4 Gulpen	Gulpen-Wittem	11	9 366 212	9 366 212	0
51.	Redemptoristenklooster Wittemer Allee 32–34 Wittem	Gulpen-Wittem	11	1 124 585	1 124 585	0
52.	Glaspaleis* Bongerd 2 Heerlen	Heerlen	11	6 476 087	6 476 087	0
53.	St. Martinuskerk Vijlenberg 72 Vijlen	Vaals	11	1 186 049	1 186 049	0
Totaal				275 106 258	196 818 243	78 288 015

BIJLAGE 4 Overzicht niet te honoreren Brgr-aanvragen

	Objectgegevens	Gemeente	Prov nr	Niet te honoreren
1.	Broederenkerk Broederenkerkplein 2 Zutphen	Zutphen	05	1 423 040
2.	R.K. Kerk H. Hart van Jesus Kerklaan 4 Vinkeveen	De Ronde Venen	06	3 571 098
3.	Grote- of St. Laurenskerk (Gewelfbeschildering) Koorstraat 2 Alkmaar	Alkmaar	07	4 097 840
4.	R.K. Parochie O.L.Vrouwe Rozenkrans Jacob Obrechtstraat 30 Amsterdam	Amsterdam	07	4 284 267
5.	R.K. Sint Vituskerk Emmastraat 5–7 Hilversum	Hilversum	07	8 894 906
6.	Hoofdtoren Hoofd 1 Hoorn	Hoorn	07	1 160 373
7.	Heilige Jacobus de Meerdere Parkstraat 65A 's-Gravenhage	's-Gravenhage	08	7 772 155
8.	Maria van Jessekerk Burgwal 20 Delft	Delft	08	1 250 027
9.	Hooglandsekerk Hooglandsekerkgracht 50–52 Leiden	Leiden	08	13 275 367
10.	R.K. Kerk H. Jacobus de Meerdere Kerkweg 53 Schiedam	Schiedam	08	3 143 839
11.	St. Jacobsgasthuis Hoogstraat 112 Schiedam	Schiedam	08	1 092 100
12.	Stadhuis Grote Markt 1 Schiedam	Schiedam	08	1 254 983
13.	Huize Der Boede Vlissingsestraat 19 Koudekerke	Veere	09	1 568 218
14.	Kasteel Westhove Duinvlietweg 2 t/m 8 Oostkapelle	Veere	09	1 195 715
15.	Kasteel Heeswijk Kasteel 4 Heeswijk-Dinther	Bernheze	10	3 511 379
16.	R.K. Kerk H. Gregorius (St. Joriskerk) Sint Jorislaan 53 Eindhoven	Eindhoven	10	3 962 398
Totaal				61 457 705

BIJLAGE 5 Overzicht afwegingscriteria

Nr.	Objectgegeve ns	Gemeentenaam	Pr. nr.	Vergunning			Stedenbouwkun-dige waarde			Publieks-criterium		Inveteringseffect				Totaal score
				Reeds verleend	Procedure gestart	Geen vergunning	Positie in de structuur	Beeld-wer-king	Waarde land-schap/gezicht	veel/weinig publiek	veelsoortigheid publiek	eigen bijdrage restauratie	renova-tiegedeelte	extra (bijv. door gemeen-te)	omge-ving
1.	Schut- en Uitwateringssluis Sluisweg ong. Zoutkamp	De Marne	01	–	15-01-2001	–	3	3	3	3	2	0	0	0	3	17
2.	Fogelsanghstate Kleasterwei 3 Veenklooster	Kollumerland	02	–	18-10-2000	–	3	3	3	2	2	0	0	0	0	13
3.	Grote of Jacobijnerkerk Jacobijnerkerkhof 95 Leeuwarden	Leeuwarden	02	–	15-01-2001	–	3	3	3	2	2	0	0	0	0	13
4.	Pijpen, kademuren en kelders Voorstreek, Kelders, Naauw, Nieuwestad Leeuwarden	Leeuwarden	02	–	15-01-2001	–	3	1	3	3	3	0	0	2	2	17
5.	St. Werenfriduskerk Noard 173 Workum	Nijefurd	02	–	15-01-2001	–	2	3	2	2	2	0	0	0	1	12
6.	Synagoge Prinsestraat 14–16–18 Enschede	Enschede	04	28-09-1999	–	–	2	3	2	1	1	2	0	1	0	12
7.	Voormalig Stadsziekenhuis Engelenbergplantsoen 7 Kampen	Kampen	04	05-12-2000	–	–	3	2	2	3	1	3	3	3	1	21
8.	Ned. Israelitische Hoofdsynagoge Pastoorstraat 17A Arnhem	Arnhem	05	13-10-2000	–	–	1	1	1	2	2	3	0	2	2	14
9.	St. Annakerk Pr. Beatrixstraat 11 Eck en Wiel	Buren	05	13-11-1996	–	–	2	3	2	3	2	0	0	0	1	13
10.	R.K. Kerk H. Martinus Wichmondse- weg 17 Baak	Steenderen	05	–	07-11-2000	–	2	3	3	1	1	2	0	2	2	16
11.	Kasteel Nederhemert Kasteellaan 1 Nederhemert-Zuid	Zaltbommel	05	30-01-1996	–	–	2	2	3	1	1	3	0	2	2	16
12.	Broederenkerk Broederenkerkplein 2 Zutphen	Zutphen	05	onbekend	–	–	2	1	2	3	2	1	0	0	0	11
13.	Nieuwstadskerk Nieuwstadskerksteeg 2 Zutphen	Zutphen	05	–	advies art.11 20-11-1991	–	3	3	3	2	2	0	0	0	2	15
14.	Kasteel Amerongen Drostestraat 20 Amerongen	Amerongen	06	–	ja	–	3	3	3	2	2	1	0	2	1	17
15.	R.K. Kerk H. Hart van Jesus Kerklaan 4 Vinkeveen	De Ronde Venen	06	–	21-11-2000	–	1	2	1	1	1	1	0	0	0	7
16.	Kasteel Broekhuizen Broekhuizerlaan 3 Leersum	Leersum	06	26-09-2000 ?-12-2000	–	–	3	2	3	2	1	2	1	1	2	17
17.	Heilige Hartkerk Breedstraat 1 Maarssen	Maarssen	06	15-05-1996	–	–	1	2	2	2	1	1	2	2	1	14
18.	Willibrorduskerk Minrebroederstraat 21 Utrecht	Utrecht	06	18-03-1993	–	–	1	1	3	3	3	1	0	1	0	13
19.	Kasteel de Haar Kasteellaan 1 Haarzuilens	Vleuten de Meern	06	–	–	ja	2	3	3	3	2	3	2	1	2	21
20.	Grote- of St. Laurenskerk (Gewelfbeschildering) Koorstraat 2 Alkmaar	Alkmaar	07	–	01-12-2000	–	3	3	3	3	3	1	0	1	0	17
21.	Kapelkerk Kapelsteeg 3 Alkmaar	Alkmaar	07	04-07-1996	–	–	3	2	3	2	2	1	0	2	1	16
22.	Beurs van Berlage Beursplein 1–3 en Damrak 213 t/m 387 Amsterdam	Amsterdam	07	11-05-1999	–	–	3	3	3	3	3	3	3	1	1	23
23.	Kerk H.H. Martelaren van Gorcum Linnaeushof 93 Amsterdam	Amsterdam	07	–	05-12-2000	–	3	3	3	1	1	1	1	0	2	15
24.	R.K. Parochie O.L.Vrouwe Rozenkrans Jacob Obrechtstraat 30 Amsterdam	Amsterdam	07	–	ja	–	1	1	2	1	0	1	0	0	1	7
25.	St. Agathakerk Breestraat 93 Beverwijk	Beverwijk	07	–	ja	–	3	3	2	2	2	1	3	2	1	19
26.	Rijkswerf Willemsoord Weststraat 1 Den Helder	Den Helder	07	ja	–	–	3	3	3	3	3	3	3	3	3	27
27.	St. Pancras- of Zuiderkerk Zuiderkerksteeg 1–3 Enkhuizen	Enkhuizen	07	ja	–	–	3	3	3	2	2	2	0	0	1	16
28.	Toren Grote of St. Bavokerk Grote Markt ong. Haarlem	Haarlem	07	ja	–	–	3	3	3	0	0	2	0	0	1	12
29.	R.K. Sint Vituskerk Emmastraat 5–7 Hilversum	Hilversum	07	–	ja	–	3	3	1	1	2	1	0	0	0	11
30.	Brug en sluis Tussen Kleine en Grote Oost Hoorn	Hoorn	07	ja	–	–	3	2	3	2	2	1	0	3	2	18
31.	Hoofdtoren Hoofd 1 Hoorn	Hoorn	07	ja	–	–	3	3	3	2	2	1	0	0	2	16
32.	Noorderkerk Kleine Noord 32 Hoorn	Hoorn	07	ja	–	–	3	3	3	2	2	1	0	0	2	16
33.	De Koepelkerk Kaasmarkt 15 Purmerend	Purmerend	07	ja	–	–	3	3	2	2	1	1	1	0	1	14
34.	Voorm. Essancefabriek Polak en Schwarz Achter Provincialeweg 128 Zaandam	Zaanstad	07	ja	–	–	1	1	0	0	0	3	3	0	2	10
35.	Heilige Jacobus de Meerdere Parkstraat 65A 's-Gravenhage	's-Gravenhage	08	05-12-2000	–	–	1	2	1	1	1	1	0	0	0	7
36.	Vredespaleis Carnegieplein 2 's-Gravenhage	's-Gravenhage	08	15-12-2000	–	–	1	3	2	2	2	2	0	1	2	15
37.	Toren St. Catharijnekerk St. Catharijnehof 1 Brielle	Brielle	08	07-06-1999	–	–	3	3	3	2	2	2	1	1	2	19
38.	Maria van Jessekerk Burgwal 20 Delft	Delft	08	12-04-1989	–	–	3	2	2	2	1	1	0	0	1	12
39.	Verdedigingswerken Gorinchem	Gorinchem	08	–	08-12-2000	–	3	3	3	2	3	2	1	3	2	22
40.	Gouwekerk Hoge Gouwe 41 Gouda	Gouda	08	21-12-2000	–	–	2	3	3	1	2	1	0	0	0	12
41.	Droogdok «Jan Blanken» Industriehaven ong. Hellevoetsluis	Hellevoetsluis	08	–	ja	–	3	2	3	3	3	3	3	3	3	26
42.	Hooglandsekerk Hooglandsekerkgracht 50–52 Leiden	Leiden	08	–	31-10-2000	–	2	3	3	1	1	1	0	0	0	11
43.	Pieterskerk Pieterskerkhof 1a Leiden	Leiden	08	–	31-10-2000	–	3	3	3	3	3	1	2	0	1	19
44.	Vm Kamerlingh Onnes Laboratorium Steenschuur 25 Leiden	Leiden	08	–	07-06-2000	–	2	2	2	2	2	3	3	3	1	20
45.	Van Nellecomplex Van Nelleweg 1 Rotterdam	Rotterdam	08	ja	–	–	3	3	2	3	3	3	3	3	3	26
46.	Grote of St Janskerk Nieuwstraat 34 Schiedam	Schiedam	08	21-05-1996	–	–	3	3	3	2	2	3	2	2	3	23
47.	R.K. Kerk H. Jacobus de Meerdere Kerkweg 53 Schiedam	Schiedam	08	04-08-1997	–	–	2	3	2	1	1	1	0	0	1	11
48.	St. Jacobsgasthuis Hoogstraat 112 Schiedam	Schiedam	08	–	–	ja	3	2	2	3	2	2	2	1	2	19
49.	Stadhuis Grote Markt 1 Schiedam	Schiedam	08	–	–	ja	3	2	3	2	2	1	2	1	2	18
50.	Kasteel Oud Wassenaar Park Oud Wassenaar 1 Wassenaar	Wassenaar	08	14-07-2000	–	–	3	3	3	2	3	1	1	0	1	17
51.	Kleine Kade-Turfkade-Bierkade-Grote Kade (kademuren) Goes	Goes	09	–	ja	–	3	3	3	3	3	2	0	0	1	18
52.	Vestingwerken Hulst	Hulst	09	–	09-11-2000	–	3	3	3	3	2	2	1	0	2	19
53.	N.H. Kerk en Toren Kerkplein 2 en 4 Kapelle	Kapelle	09	–	ja	–	3	3	2	2	1	2	0	0	0	13
54.	Hervormde Kerk Kerkplein 1 Tholen	Tholen	09	–	15-01-2001	–	3	3	3	2	1	2	1	0	0	15
55.	Badpaviljoen Badhuisweg 1 Domburg	Veere	09	22-12-2000	–	–	2	3	3	3	2	3	3	0	3	22
56.	Huize Der Boede Vlissingsestraat 19 Koudekerke	Veere	09	–	–	ja	2	2	2	1	1	2	2	0	1	13
57.	Kasteel Westhove Duinvlietweg 2 t/m 8 Oostkapelle	Veere	09	–	–	ja	3	3	3	3	2	2	2	0	0	18
58.	De Oranjemolen Oranjedijk 7 Vlissingen	Vlissingen	09	30-10-2000	–	–	3	3	3	1	1	2	2	2	0	17
59.	Basiliek van St. Jan Torenstraat ong. 's-Hertogenbosch	's-Hertogenbosch	10	ja	–	–	3	3	3	3	3	1	0	1	0	17
60.	Vestingwerken 's-Hertogenbosch	's-Hertogenbosch	10	ja	–	–	3	3	3	3	3	3	3	3	3	27
61.	Kasteel Heeswijk Kasteel 4 Heeswijk-Dinther	Bernheze	10	21-11-2000	–	–	3	3	3	3	3	2	1	1	1	20
62.	Grote of O.L. Vrouwekerk Kerkplein 2 Breda	Breda	10	ja	–	–	3	3	3	3	3	3	3	3	1	25
63.	Kloosterkazerne Kloosterplein 20 Breda	Breda	10	ja	–	–	3	3	3	3	3	3	3	3	3	27
64.	R.K. Kerk H. Gregorius (St. Joriskerk) Sint Jorislaan 53 Eindhoven	Eindhoven	10	–	15-11-2000	–	2	3	1	1	1	0	0	0	0	8
65.	St. Gummaruskerk Westdam 83 Steenbergen	Steenbergen	10	–	ja	–	2	3	2	2	1	2	0	1	0	13
66.	Kasteel Neubourg Riehagervoetpad 1–2-4 Gulpen	Gulpen-Wittem	11	–	14-09-2000	–	3	3	3	1	1	2	2	2	1	18
67.	Redemptoristenklooster Wittemer Allee 32–34 Wittem	Gulpen-Wittem	11	18-09-1998	–	–	3	3	3	3	3	3	2	0	0	20
68.	Glaspaleis Bongerd 2 Heerlen	Heerlen	11	ja	–	–	3	3	3	3	3	3	3	3	3	27
69.	St. Martinuskerk Vijlenberg 72 Vijlen	Vaals	11	19-12-2000	–	–	3	3	3	2	1	3	1	0	0	16