25 130
Najaarsnota 1996

nr. 1
BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 29 november 1996

1. Inleiding en samenvatting.

In deze Najaarsnota wordt een overzicht gegeven van de wijzigingen die sinds de Vermoedelijke Uitkomsten 1996 (zoals geraamd in de meest recente Miljoenennota) zijn opgetreden in de begrotingsgefinancierde uitgaven en niet-belastingontvangsten. Voor de premiegefinancierde delen van de Sociale Zekerheid en Zorgsector zijn ten opzichte van de Miljoenennota 1997 geen nieuwe inzichten beschikbaar. Voorts wordt ingegaan op de meest recente inzichten in de realisatie van de belastingontvangsten 1996 en het beleidsrelevante financieringstekort.

In tabel 1 worden de mutaties in de netto-uitgaven op de Rijksbegroting – onderverdeeld naar de budgetdisciplinesectoren – ten opzichte van de stand Miljoenennota 1996 gepresenteerd.

Tabel 1 De budgetdiscipline relevante netto-uitgavenontwikkeling op de Rijksbegroting 1996 (in miljarden; in de kolommen «verschil» is tekortverlagend);

Netto-uitgavenMN 1996VJN 19961VU 19961NJN 1996KaderVerschilVerschil
 (1)(2)(3)(4)(5)(4)-(3)(5)-(4)
Rijksbegroting in enge zin151,5150,4149,8149,6152,5– 0,2– 2,9
Sociale Zekerheid t.l.v. de Rbg23,222,922,122,1 – 0,1 
Zorg t.l.v. de Rbg4,34,34,34,3 – 0,0 
Totaal     – 0,3 

1 Inclusief de ramingstechnische veronderstelling uit hoofde van de in=uit-gedachte.

Uit de tabel blijkt dat ten opzichte van de stand Vermoedelijke Uitkomsten de voor de budgetdiscipline relevante netto-uitgaven met ruim 0,3 miljard (312 miljoen) neerwaarts kunnen worden bijgesteld. Ook bij de netto-uitgaven die niet onder één van de onderscheiden uitgavenkaders vallen, doen zich meevallers voor. In totaal kunnen deze posten per saldo met 0,4 miljard worden verlaagd. De verlaging van deze uitgaven wordt in hoofdzaak veroorzaakt door de meevallende ontwikkeling op de rentedragende studieleningen, de herfinancieringsverliezen Rijksleningen uit hoofde van de bruteringsoperatie, de verkoop van de DAF-aandelen en vertraging van projecten die uit het Fonds Economische Structuurversterking (FES) gefinancierd worden. Daartegenover staan onder andere hogere uitgaven ten laste van het FES voor de betaling van de Hogesnelheidslijn-zuid aan België ad 181 miljoen.

Op grond van de voorlopige realisatiecijfers tot en met oktober mag voor dit jaar rekening gehouden worden met meevallende belastingopbrengsten (zie ook paragraaf 3 van deze nota).

2. De begrotingsgefinancierde netto-uitgaven

De in deze nota geïnventariseerde (per saldo) neerwaartse bijstelling van uitgaven en opwaartse bijstelling van ontvangsten die onder de budgetdisciplinesector Rijksbegroting in enge zin vallen, belopen te zamen 878 miljoen. Daarvan moet worden afgetrokken het bedrag dat reeds bij Voorjaarsnota 1996 aan onderuitputting was ingezet als tegenhanger van de toevoeging aan de begroting 1996 in verband met de eindejaarsmarge 1995. Het gaat hier om een bedrag van 635 miljoen. De netto-uitgaven onder de budgetdisciplinesector Rijksbegroting in enge zin kunnen ten opzichte van de Vermoedelijke Uitkomsten derhalve met 243 miljoen neerwaarts worden bijgesteld.

De onderschrijding bij de begrotingsgefinancierde netto-uitgaven van de Sociale Zekerheid bedraagt 125 miljoen. Ook voor de begrotingsgefinancierde netto-uitgaven Sociale Zekerheid en Zorg zijn bij Voorjaarsnota 1996 tegenposten opgenomen voor de toevoegingen van de eindejaarsmarges 1995 aan de begroting 1996. De toevoegingen bij Voorjaarsnota 1996 bedroegen uit dien hoofde respectievelijk 58 en 24 miljoen. Evenals voor de netto-uitgaven Rijksbegroting in enge zin is de voorziene onderuitputting bij de begrotingsgefinancierde netto-uitgaven van de Sociale Zekerheid op basis van de stand Najaarsnota voldoende om de ramingstechnische veronderstelling te verwerken. Voor de begrotingsgefinancierde netto-uitgaven Sociale Zekerheid resteert derhalve een onderschrijding van 68 miljoen. Of de ramingstechnische veronderstelling voor de begrotingsgefinancierde netto-uitgaven Zorg wordt gerealiseerd, zal worden bezien bij Voorlopige Rekening.

Per saldo en in totaal resteert bij de netto-uitgaven ten laste van de Rijksbegroting derhalve een onderschrijding van 312 miljoen.

In bijlage I wordt, in de vorm van een verticale toelichting, per begroting de aansluiting gegeven tussen de Vermoedelijke Uitkomsten en de stand Najaarsnota. Daarbij worden wijzigingen vanaf 25 miljoen toegelicht. Voor een nadere toelichting zij verwezen naar de suppletore begrotingswetsvoorstellen die zoveel mogelijk gelijktijdig met de Najaarsnota aan de Staten-Generaal worden aangeboden1.

Op de volgende pagina worden de belangrijkste bijstellingen weergegeven en toegelicht.

Tabel 2 Mutaties in begrotingsgefinancierde netto-uitgaven sinds de Vermoedelijke Uitkomsten 1996 (in miljoenen; «-» is tekortverlagend)

Budgetdisciplinesector Rijksbegroting in enge zin 
– Buitenlandse Zaken; vierde eigen middel– 48,0
– Justitie; boeten en transacties60,0
Justitie; Plukze16,0
– Binnenlandse Zaken; VVTV-uitkeringen– 30,0
Binnenlandse Zaken; Regeling Extra Werkgelegenheid langdurig werklozen– 50,0
– Nationale schuld; boete vervroegde aflossing90,3
– Verkeer en Waterstaat; NS-Cargo100,0
– Economische Zaken; gasbaten buitenland– 123,6
– Infrastructuurfonds; betaling België Hogesnelheidslijn-zuid246,6
– Aanvullende posten; loonbijstellling– 43,5
– Aanvullende posten; wachtgelden– 95,9
– Afdrachten Europese Unie; invoerrechten– 163,0
  
Begrotingsgefinancierde deel Sociale Zekerheid 
– Sociale Zaken en Werkgelegenheid; experimenten activering uitkeringsgelden– 138,0
Sociale Zaken en Werkgelegenheid; volume bijstandsregelingen172,0
Sociale Zaken en Werkgelegenheid; jeugdwerkgarantiewet30,0
Sociale Zaken en Werkgelegenheid; toeslagenwet– 45,3

Rijksbegroting in enge zin

De afdracht van het vierde eigen middel op de begroting van Buitenlandse Zaken is met 48 miljoen neerwaarts bijgesteld door het niet opvragen van de monetaire reserve door de EU in 1996.

Op de begroting van Justitie vallen de ontvangsten uit hoofde van boeten en transacties met 60 miljoen tegen. Oorzaak hiervan zijn de lager dan geraamde gemiddelde tarieven en de vertraagde indexering van de boete-tarieven. Belangrijkste oorzaken van de tegenvallende Plukze-gelden zijn de langer dan geraamde duur van de ontnemingsprocedures en een veelvoud van knelpunten in de uitvoering.

De daling in de uitgaven voor de voorlopige verblijfsvergunningen (VVTV-uitkeringen) op de begroting van Binnenlandse Zaken is het gevolg van een lagere instroom van het aantal asielzoekers. Daarnaast is ten laste van de begroting van Binnenlandse Zaken in 1995 100 miljoen aan voorschot uitgekeerd aan gemeenten voor de realisatie van de banen in het kader van de regeling Extra Werkgelegenheid langdurig werklozen. Hierbij was uitgegaan van een maximaal bedrag voor vanaf 1 januari gerealiseerde banen. Uiteraard zijn de feitelijk gerealiseerde banen over het jaar heen gespreid. Vanaf 1996 is bij de financieringswijze hiermee rekening gehouden. Het afrekeningssaldo gaat overigens niet ten laste van het totaal van 1,6 miljard dat beschikbaar is voor de voorziene 40 000 banen. Door vertraging bij de invulling van deze banen wordt, conform de eerder gemaakte afspraken met de gemeenten, het teveel betaalde voorschot teruggestort aan het Rijk.

Op grond van actuele rendementen op de kapitaalmarkt en rekening houdend met de te betalen boete is de Staat overgegaan tot vervroegde aflossing. Op de begroting Nationale Schuld stijgen hierdoor de uitgaven met 90,3 miljoen. In latere jaren staan hier lagere uitgaven tegenover.

In het kader van de verzelfstandigingsoperatie is met de NS een kapitaaldotatie van 162 miljoen voor NS-Cargo overeengekomen, die met het oog op een rentebeding nog dit jaar volledig wordt betaald. Hiervoor was reeds 62 miljoen op de begroting van Verkeer en Waterstaat gereserveerd.

Op de begroting van Economische Zaken is de (relevante) gasraming buitenland (exclusief FES) met 124 miljoen opwaarts bijgesteld. De hogere ontvangsten worden in hoofdzaak verklaard door de hogere olieprijs – waaraan de gasprijs is gekoppeld – en door de definitieve afrekening van vorige jaren.

In verband met de overeenkomst die met België is gesloten om in totaal 823 miljoen bij te dragen aan de aanleg van het voor Nederland meest gunstige Hogesnelheidslijn-tracé in België, zal in 1996 reeds een bedrag van 428 miljoen betaald worden ten laste van het Infrastructuurfonds. Daarvan zal 181 miljoen uit het FES gedekt worden (niet relevant voor enige budgetdisciplinesector).

Op het gedeelte van de aanvullende post arbeidsvoorwaarden dat onder de rijksbegroting in enge zin valt wordt in 1996 onderuitputting gerealiseerd omdat het met ombuigingsmaatregelen samenhangende beroep op de wachtgelden lager was dan geraamd. Ook het restant op de aanvullende post loonbijstelling is niet tot betaling gekomen.

Door de ontwikkeling van met name het invoervolume is de raming van de afdrachten van de invoerrechten aan de Europese Unie met 163 miljoen neerwaarts bijgesteld.

Begrotingsgefinancierde deel Sociale Zekerheid

De realisatie van de Experimenten activering uitkeringsgerechtigden is achtergebleven bij de raming als gevolg van een vertraagde opstart bij het tot stand brengen van de banen. Het totale budget dat voor deze kabinetsperiode beschikbaar is gesteld, zal overigens niet wijzigen. De tragere opstart leidt (omdat deze banen worden vervuld door langdurig werkloze bijstandsgerechtigden) tot een spiegelbeeldige volumetegenvaller in de Algemene bijstandswet.

Op grond van de realisatiecijfers is de volumeraming Jeugdwerkgarantiewet verhoogd. Voorts zijn op grond van de uitvoeringsgegevens de uitgaven op basis van de Toeslagenwet neerwaarst aangepast.

Eindejaarsmarge 1996–1997

Het maximale bedrag dat op de Rijksbegroting op basis van de eindejaarsmarge van 1996 mag worden meegenomen naar 1997 bedraagt 1265 miljoen (1% van het (gecorrigeerde) begrotingstotaal). Op basis van de huidige inzichten zal 406 miljoen kunnen worden meegenomen. Voor een specificatie per begroting wordt verwezen naar bijlage II.

3. De belastingontvangsten

De belastingontvangsten laten tot en met oktober een meevallende tendens zien. Voor een belangrijk gedeelte heeft deze betrekking op de Vennootschapsbelasting. De Vennootschapsbelasting is een belastingsoort met een sterk fluctuerend en moeilijk te ramen opbrengstpatroon. De maandelijkse aanslagoplegging en de daaruit voortvloeiende kasontvangsten kunnen dan ook nog wijzigingen in het beeld veroorzaken. De resterende afwijkingen zijn beperkter en niet ongebruikelijk van omvang, verdeeld over verschillende andere belastingsoorten.

Tegenover deze op zichzelf gunstige ontwikkeling voor het totaal aan belastingontvangsten moet in de laatste maanden van 1996 een tegenvaller ten opzichte van de Miljoenennota-raming in de wijnaccijns worden opgevangen, in verband met de gerechtelijke uitspraak tot teruggave van wijnaccijns. Per saldo is er een gerede kans dat voor de totale belastingopbrengsten de raming van de Miljoenennota zal worden overtroffen.

4. Beleidsrelevant tekort

Voorzichtig kan geconcludeerd worden dat op basis van de huidige inzichten de verwachting gerechtvaardigd is dat het beleidsrelevante financieringstekort per ultimo 1996 onder de raming uit de Miljoenennota 1997 (2,8% BBP) uit zal kunnen komen. Deze verwachting wordt bevestigd door het voorlopige realisatiecijfer tot en met oktober van het 12-maandcijfer van het beleidsrelevante tekort; het 12-maandcijfer van het beleidsrelevante tekort komt tot en met oktober uit op 2,63% BBP.

De Minister van Financiën,

G. Zalm

BIJLAGE I

VERTICALE TOELICHTING NAJAARSNOTA 1996

Inleiding

De Verticale Toelichting bevat een overzicht van de beleidsmatig interessante mutaties voor alle begrotingen die zich hebben voorgedaan bij de Najaarsnota 1996 (mutaties ten opzichte van de Vermoedelijke Uitkomsten 1996 zoals deze in de Miljoenennota 1997 zijn opgenomen). Het betreft mutaties op de rijksbegroting, inclusief het begrotingsgefinancierde deel van de sociale zekerheid en de zorg op de begrotingen van SZW en VWS.

Per begroting wordt een cijfermatige tabel gepresenteerd gevolgd door een toelichting. Mutaties die groter zijn dan 25 miljoen worden separaat in de tabel gepresenteerd en vervolgens toegelicht.

In de tabel wordt de volgende indeling aangehouden: mee- en tegenvallers, beleidsmatige mutaties, desalderingen en overboekingen. De laatste twee categorieën zijn technisch van aard. Daar waar mee- en/of tegenvallers vanwege het feit dat ze onder een budgetteringsafspraak vallen, als beleidsmatig zijn aangeduid, wordt dit vermeld.

Zoals gebruikelijk bevat het overzicht ook de mutaties die niet relevant zijn voor een ijklijn. Deze mutaties worden separaat in de tabel gepresenteerd.

Bedragen in miljoenen guldens

I HUIS DER KONINGIN1996
UITGAVEN  
  
Stand Miljoenennota 199712,9
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen0,0
 0,0
Totaal relevante mutaties0,0
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 19970,0
Stand Najaarsnota 199612,9

Bedragen in miljoenen guldens

II HOGE COLLEGES VAN STAAT EN KABINET DER KONINGIN1996
UITGAVEN 
  
Stand Miljoenennota 1997281,2
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 3,8
 – 3,8
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen1,6
 1,6
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen1,6
 1,6
  
4. OVERBOEKINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 0,8
 – 0,8
Totaal relevante mutaties– 1,4
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997– 1,5
Stand Najaarsnota 1996279,7

Bedragen in miljoenen guldens

II HOGE COLLEGES VAN STAAT EN KABINET DER KONINGIN1996
NIET-BELASTINGONTVANGSTEN 
  
Stand Miljoenennota 19976,7
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen0,1
 0,1
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen1,6
 1,6
Totaal relevante mutaties1,7
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 19971,6
Stand Najaarsnota 19968,3

Bedragen in miljoenen guldens

III ALGEMENE ZAKEN1996
UITGAVEN  
  
Stand Miljoenennota 199751,9
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 0,2
 – 0,2
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen1,3
 1,3
Totaal relevante mutaties1,2
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 19971,1
Stand Najaarsnota 199653,1

Bedragen in miljoenen guldens

III ALGEMENE ZAKEN1996
NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  
  
Stand Miljoenennota 19974,8
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen0,9
 0,9
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen1,3
 1,3
Totaal relevante mutaties2,2
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 19972,2
Stand Najaarsnota 19967,0

Bedragen in miljoenen guldens

IV KABINET VOOR NEDERLANDS-ANTILLIAANSE EN ARUBAANSE ZAKEN1996
UITGAVEN  
  
Stand Miljoenennota 19973,4
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 0,1
 – 0,1
  
4. OVERBOEKINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 0,3
 – 0,3
Totaal relevante mutaties– 0,4
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997– 0,4
Stand Najaarsnota 19963,0

Bedragen in miljoenen guldens

IV KABINET VOOR NEDERLANDS-ANTILLIAANSE EN ARUBAANSE ZAKEN1996
NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  
  
Stand Miljoenennota 199727,0
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen0,8
 0,8
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 0,1
 – 0,1
Totaal relevante mutaties0,7
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 19970,6
Stand Najaarsnota 199627,6

Bedragen in miljoenen guldens

V BUITENLANDSE ZAKEN1996
UITGAVEN  
  
Stand Miljoenennota 19972 684,3
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS  
Rijksbegroting in enge zin  
vierde eigen middel– 48,0
 – 48,0
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen5,0
 5,0
  
4. OVERBOEKINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen1,4
 1,4
Totaal relevante mutaties– 41,6
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997– 41,6
Stand Najaarsnota 19962 642,7

Uitgaven

Mee- en tegenvallers

De afdracht van het vierde eigen middel is met 48 miljoen neerwaarts bijgesteld door het niet opvragen van de monetaire reserve door de Europese Unie in 1996.

Bedragen in miljoenen guldens

V BUITENLANDSE ZAKEN1996
NIET-BELASTINGONTVANGSTEN 
  
Stand Miljoenennota 1997105,5
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen4,8
 4,8
Totaal relevante mutaties4,8
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 19974,8
Stand Najaarsnota 1996110,3

Bedragen in miljoenen guldens

VI JUSTITIE1996
UITGAVEN  
  
Stand Miljoenennota 19975 952,3
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS  
Rijksbegroting in enge zin  
tegenvallende uitgaven decentrale opvang30,0
diversen– 5,0
 25,0
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 5,5
 – 5,5
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
logistiek en informatietechnologie48,0
diversen1,6
 49,6
  
4. OVERBOEKINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 5,5
 – 5,5
Totaal relevante mutaties63,6
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 199763,7
Stand Najaarsnota 19966 016,0

Uitgaven

Mee- en tegenvallers

De uitgaven voor de opvang van asielzoekers vallen 30 miljoen hoger uit. Enerzijds zijn er hogere uitgaven bij de decentrale opvang (72 miljoen) als gevolg van een langzame daling van de bezetting en anderzijds zijn de kosten voor de centrale opvang (42 miljoen) gedaald als gevolg van een lagere bezetting.

Desalderingen

De hogere uitgaven en de daarmee samenhangende ontvangsten van het Korps Landelijke Politiediensten zijn het gevolg van extra diensten voor de regiokorpsen, met name in de sfeer van de automatisering en uitrusting van de regiopolitie.

Bedragen in miljoenen guldens

VI JUSTITIE1996
NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  
  
Stand Miljoenennota 19971 322,2
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS  
Rijksbegroting in enge zin  
terugbetaling door coa van teveel ontvangen subsidie in 199530,0
diversen– 10,6
 19,4
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
tekort boeten en transacties– 60,0
diversen– 16,0
 – 76,0
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
logistiek en informatietechnologie48,0
diversen1,6
 49,6
Totaal relevante mutaties– 7,0
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997– 7,0
Stand Najaarsnota 19961 315,2

Ontvangsten

Mee- en tegenvallers

Het Centraal Orgaanopvang Asielzoekers (COA) heeft de teveel ontvangen subsidie 1995 terugbetaald.

Beleidsmatige mutaties

De tegenvaller boeten en transacties wordt voornamelijk veroorzaakt doordat de gemiddelde boetentarieven lager uitvallen dan voorzien en de indexering van de boetentarieven pas per 1 januari is ingevoerd in plaats van 1 augustus 1995.

Desalderingen

Zie toelichting bij de uitgaven.

Bedragen in miljoenen guldens

VII BINNENLANDSE ZAKEN1996
UITGAVEN  
  
Stand Miljoenennota 19977 145,0
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS  
Rijksbegroting in enge zin  
voorlopige vergunning tot verblijf– 30,0
diversen– 15,9
 – 45,9
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen19,9
 19,9
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
bijdrage justitie LSOP33,5
diversen43,9
 77,4
  
4. OVERBOEKINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
naar aanvullende post: terugbetaling voorschot uszo– 28,3
diversen– 2,8
 – 31,1
Totaal relevante mutaties20,3
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 199720,4
Stand Najaarsnota 19967 165,4

Uitgaven

Mee- en tegenvallers

De daling in de uitgaven voor voorlopige verblijfsvergunningen is het gevolg van een lagere instroom van het aantal asielzoekers.

Desalderingen

De kosten van het Landelijk Selectie Orgaan en Opleidingsinstituut Politie (LSOP) worden gedragen door Binnenlandse Zaken en Justitie. De desaldering is het gevolg van een verrekening van het aandeel van Justitie in de LSOP-kosten op de begroting van Binnenlandse Zaken.

Overboekingen

In 1995 is voor de Uitvoering Sociale Zekerheid Overheidspersoneel (USZO) een voorschot verstrekt van ruim 56 miljoen. Destijds is afgesproken dat dit voorschot in de jaren 1996 en 1997 zou worden terugbetaald. Thans wordt ruim 28 miljoen overgeboekt naar de aanvullende post Arbeidsvoorwaarden.

Bedragen in miljoenen guldens

VII BINNENLANDSE ZAKEN1996
NIET-BELASTINGONTVANGSTEN 
  
Stand Miljoenennota 1997480,5
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
regeling extra werkgelegenheid langdurig werklozen50,0
diversen10,0
 60,0
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
bijdrage justitie33,5
diversen43,9
 77,4
  
Totaal relevante mutaties137,4
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997137,4
Stand Najaarsnota 1996617,9

Ontvangsten

Beleidsmatige mutaties

In 1995 is 100 miljoen aan voorschot uitgekeerd aan gemeenten voor de realisatie van extra banen in het kader van de regeling extra werkgelegenheid langdurig werklozen. In 1995 is de realisatie van deze banen vertraagd tot stand gekomen. Conform eerder gemaakte afspraken dienen gemeenten het teveel betaalde voorschot terug te storten aan het Rijk.

Desalderingen

Zie toelichting bij de uitgaven.

Bedragen in miljoenen guldens

VIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN1996
UITGAVEN 
  
Stand Miljoenennota 199738 679,0
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS  
Rijksbegroting in enge zin  
personeelslasten75,7
uitvoeringskosten uszo45,0
diversen– 110,5
 10,2
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
beroepen universiteiten90,0
terugvordering exploitatievergoeding27,0
diversen– 66,2
 50,8
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen13,2
 13,2
  
4. OVERBOEKINGEN 
Rijksbegroting in enge zin  
diversen0,8
 0,8
Totaal relevante mutaties75,0
  
5. NIET TOT EEN IJKLIJN BEHOREND  
rentedragende leningen– 142,8
 – 142,8
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997– 67,6
Stand Najaarsnota 199638 611,4

Uitgaven

Mee- en tegenvallers

De uitgavenverhoging van de personeelslasten is met name het gevolg van de verwerking van de gevolgen van het ABP-complex in de sector primair onderwijs en de toevoeging van het restant van de beschikbare middelen ten behoeve van de CAO 1996.

In 1996 wordt een extra bedrag van 45 miljoen geraamd voor de financiering van de uitvoeringskosten samenhangend met de start van USZO.

Beleidsmatige mutaties

Een aantal universiteiten heeft het proces bij de Raad van State tegen de nieuwe verdeling van de onderzoeksmiddelen in 1992, die een verschuiving van middelen naar kleine universiteiten inhield, gewonnen. Als gevolg hiervan wordt in 1996 een schadeloosstelling van 90 miljoen uitgekeerd aan de procesvoerende universiteiten.

De teveel bevoorschotte bedragen en projectmiddelen van de HBO-raad van 27 miljoen worden dit jaar teruggevorderd.

Niet tot een ijklijn behorend

De meevaller van circa 143 miljoen op de niet-relevante studieleningen is het gevolg van een terughoudend schuldopnamegedrag bij studenten.

Bedragen in miljoenen guldens

VIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN1996
NIET-BELASTINGONTVANGSTEN 
  
Stand Miljoenennota 19973 358,7
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS  
Rijksbegroting in enge zin  
lagere ster-inkomsten– 51,0
diversen1,8
 – 49,2
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
onttrekking algemene omroepreserve51,0
terugvordering bevoorschotte gelden hbo-raad31,0
diversen3,0
 85,0
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen13,2
 13,2
Totaal relevante mutaties49,0
  
5. NIET TOT EEN IJKLIJN BEHOREND  
rentedragende leningen30,8
 30,8
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 199779,7
Stand Najaarsnota 19963 438,4

Ontvangsten

Mee- en tegenvallers

Het totaal aan tegenvallende STER-inkomsten in 1996 bedraagt circa 51 miljoen. De tegenvaller wordt gedekt door een onttrekking aan de algemene omroepreserve (zie ook beleidsmatige ontvangsten-mutaties).

Beleidsmatige mutaties

Ter dekking van de tegenvallende STER-inkomsten is een bedrag van circa 51 miljoen onttrokken aan de algemene omroep-reserve.

Door terugvordering van nog niet benodigde voorschotten en projectmiddelen van de HBO-raad, wordt een ontvangst gerealiseerd van circa 31 miljoen.

Niet tot een ijklijn behorend

De realisatie van aflossingen op rentedragende leningen geeft aanleiding tot een opwaartse bijstelling van de ontvangstenraming met circa 31 miljoen.

Bedragen in miljoenen guldens

IXA NATIONALE SCHULD1996
UITGAVEN  
  
Stand Miljoenennota 199730 491,4
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS 
Rijksbegroting in enge zin  
boete vervroegde aflossing90,3
rentebetalingen52,5
diversen10,8
 153,6
Totaal relevante mutaties153,6
  
5. NIET TOT EEN IJKLIJN BEHOREND  
agio bij inkoop van schuld39,4
diversen0,2
 39,6
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997193,2
Stand Najaarsnota 199630 684,6

Uitgaven

Mee- en tegenvallers

Op grond van actuele rendementen op de kapitaalmarkt en rekening houdend met de te betalen boete is de Staat overgegaan tot vervroegde aflossing. Daarbij is voor 90,3 miljoen aan boete betaald.

De renteraming 1996 wordt als gevolg van een administratieve correctie met 52,5 miljoen opgehoogd.

Niet tot een ijklijn behorend

Op grond van actuele rendementsverhoudingen op de kapitaalmarkt is de Staat overgegaan tot inkoop van onderhandse leningen. Daarbij is 39,4 miljoen aan agio betaald.

Bedragen in miljoenen guldens

IXA NATIONALE SCHULD1996
NIET-BELASTINGONTVANGSTEN 
  
Stand Miljoenennota 19971 524,7
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS  
Rijksbegroting in enge zin  
rentevergoeding schatkistsaldo– 35,0
diversen1,3
 – 33,7
Totaal relevante mutaties– 33,7
  
5. NIET TOT EEN IJKLIJN BEHOREND  
diversen14,3
 14,3
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997– 19,5
Stand Najaarsnota 19961 505,2

Ontvangsten

Mee- en tegenvallers

De raming van de rentevergoeding schatkistsaldo is met 35 miljoen verlaagd als gevolg van een lager dan geraamd gemiddeld schatkistsaldo en een lagere vergoedingsrente door DNB.

Bedragen in miljoenen guldens

IXB FINANCIËN1996
UITGAVEN  
  
Stand Miljoenennota 19974 930,5
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS  
Rijksbegroting in enge zin exportkredietverzekering– 30,0
diversen– 16,1
 – 46,1
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin huisvestings- en automatiseringskosten25,0
diversen– 26,8
 – 1,8
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen3,8
 3,8
  
4. OVERBOEKINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
naar rgd: huisvesting douane– 60,8
diversen2,0
 – 58,8
Totaal relevante mutaties– 102,9
  
5. NIET TOT EEN IJKLIJN BEHOREND  
heffings- en invorderingsrente– 73,3
 – 73,3
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997– 176,3
Stand Najaarsnota 19964 754,2

Uitgaven

Mee- en tegenvallers

Op grond van realisatie-gegevens is de raming van de uitgaven voor schadeuitkeringen met betrekking tot de Exportkredietverzekering met 30 miljoen verlaagd.

Beleidsmatige mutaties

Het uitgavenartikel wordt met 25 miljoen opgehoogd voor versnelling van huisvestings- en automatiseringsprojecten om ruimte te maken voor de aanschaf van een extra containerscanner door de Douane in 1997.

Overboekingen

De overboeking heeft betrekking op het overmaken van huurgelden van Douane aan de Rijksgebouwendienst.

Niet tot een ijklijn behorend

Het artikel voor heffings- en invorderingsrente wordt per saldo met circa 73 miljoen verlaagd. Dit is het gevolg van enerzijds een verlaging in verband met een aantal van de eerdere raming afwijkende macro-economische factoren en anderzijds extra rente-uitgaven in verband met het arrest betreffende de accijns op vruchtenwijnen.

Bedragen in miljoenen guldens

IXB FINANCIËN1996
NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  
  
Stand Miljoenennota 19976 495,8
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS  
Rijksbegroting in enge zin  
dienst wegverkeer26,1
kostenvergoeding voor sociale fondsen29,8
verkoop domeinen85,0
diversen41,5
 182,4
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen57,8
 57,8
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen3,8
 3,8
Totaal relevante mutaties244,0
  
5. NIET TOT EEN IJKLIJN BEHOREND  
administratieve boeten52,1
heffings- en invorderingsrente– 125,0
verkoop gouden munten48,1
diversen4,2
 – 20,6
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997223,3
Stand Najaarsnota 19966 719,1

Ontvangsten

Mee- en tegenvallers

In verband met de overdracht van roerende zaken aan de Dienst voor het Wegverkeer wordt de ontvangstenraming met circa 26 miljoen opgehoogd.

De nacalculatie van de vergoeding voor werkzaamheden voor de sociale fondsen leidt tot een verhoging van de ontvangsten.

Het ontvangstenartikel algemeen wordt met 85 miljoen verhoogd als gevolg van extra opbrengsten bij de verkoop van agrarische domeingronden, onroerend goed en roerende zaken.

Niet tot een ijklijn behorend

In verband met een minder grote negatieve invloed van het afschaffen van de Motorrijtuigenbelasting op de opbrengsten Schikkingen en administratieve boeten dan eerder verwacht worden de geraamde ontvangsten met circa 52 miljoen verhoogd.

In verband met een aantal van de eerdere raming afwijkende macro-economische factoren wordt de raming van de ontvangsten als gevolg van de heffings- en invorderingsrente met 125 miljoen verlaagd.

Door de verkoop van een voorraad gouden munten die in bezit waren van de Staat, is een netto-opbrengst gerealiseerd van 48,1 miljoen.

Bedragen in miljoenen guldens

X DEFENSIE1996
UITGAVEN  
  
Stand Miljoenennota 199713 802,3
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 15,2
 – 15,2
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
diverse mutaties personeel en materieel– 32,5
diverse projecten groot materieel25,0
herfasering mlu – f16 – productie– 53,0
herfasering project las/flir (mlu-gerelateerd)– 25,0
lagere begrotingssterkte personeel koninklijke luchtmacht– 28,9
diversen91,7
 – 22,7
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 19,7
 – 19,7
  
4. OVERBOEKINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen2,1
 2,1
Totaal relevante mutaties– 55,5
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997– 55,6
Stand Najaarsnota 199613 746,7

Uitgaven

Beleidsmatige mutaties

Bij de uitgaven voor personeel en materieel treedt een aantal meevallers op dat leidt tot een verlaging van de uitgaven met circa 33 miljoen. Zowel bij het burgerpersoneel als bij het militairpersoneel ligt de werkelijke sterkte lager dan eerder voorzien. Daarnaast is er sprake van vertragingen in de aanschaf van materieel.

Op het artikel groot materieel bij de Koninklijke landmacht is sprake van het inlopen van eerder aangemelde vertragingen bij de uitvoering van een aantal projecten. Het betreft met name de projecten mobiele operatiekamers, gevechtswaardeverbetering pantserrups tegen luchtdoelen en investeringen ten behoeve van VN-operaties. In totaal leidt dit tot een uitgavenverhoging van 25 miljoen.

Bij het project midlife update F-16 (MLU-F16) is de uitgavenverlaging van 53 miljoen het gevolg van vertragingen in de uitvoering.

De uitgavenverlaging van 25 miljoen bij het project las/flir (betreft nachtzicht- en aanstralingsapparatuur) is eveneens het gevolg van vertragingen in de uitvoering.

Bij de Koninklijke luchtmacht is de werkelijke personeelssterkte lager uitgevallen dan eerder voorzien als gevolg van herplaatsing van overtollig personeel. Hetgeen leidt tot verlaging van de uitgavenraming met circa 29 miljoen.

(Bovenstaande mutaties zijn beleidsmatig gelabeld, omdat zij onder een budgetteringsafspraak vallen.)

Bedragen in miljoenen guldens

X DEFENSIE1996
NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  
  
Stand Miljoenennota 1997625,4
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 6,2
 – 6,2
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 19,7
 – 19,7
Totaal relevante mutaties– 25,9
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997– 25,9
Stand Najaarsnota 1996599,5

Bedragen in miljoenen guldens

XIA VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER1996
UITGAVEN  
  
Stand Miljoenennota 19976 984,3
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS  
Rijksbegroting in enge zin  
herfinancieringsverliezen rijksleningen– 30,0
huisvesting gehandicapten– 30,0
diversen– 7,7
 – 67,7
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
bijdrage covra25,0
diversen– 27,9
 – 2,9
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
bodemsanering vinex– 38,5
diversen2,5
 – 36,0
  
4. OVERBOEKINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
van ez: bijdrage aan covra25,0
diversen– 0,7
 24,3
Totaal relevante mutaties– 82,3
  
5. NIET TOT EEN IJKLIJN BEHOREND  
herfinancieringsverliezen rijksleningen– 125,0
 – 125,0
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997– 207,4
Stand Najaarsnota 19966 776,9

Uitgaven

Mee- en tegenvallers

Onderdeel van de balansverkortingsoperatie betreft de verplichte aflossing van rijksleningen. Indien toegelaten instellingen, als gevolg van de verplichte aflossing van rijksleningen, herfinancieringsverliezen leiden dan kunnen zij hiervoor compensatie krijgen. De uitgaven voor compensatie van herfinancieringsverliezen waren geraamd in 1996 en 1997. Uit een steekproef van VROM is gebleken dat de controles door accountantsbureaus niet altijd op adequate wijze is geschied. Dit heeft tot gevolg dat de voor 1996 geplande uitgaven in 1997 zullen worden gedaan. Dit leidt tot uitgavenverlaging van 30 miljoen in 1996.

De raming voor huisvesting gehandicapten valt mee, mogelijk omdat een aantal aanvragen is afgehandeld op grond van de nieuwe Wet Voorzieningen Gehandicapten (WVG); dit heeft geleid tot (ook budgettaire) decentralissatie naar de gemeenten.

Beleidsmatige mutaties

De Centrale Organisatie voor Radio-actief Afval (COVRA) heeft voor de jaren 1996 en 1997 te maken met onafwendbare verliezen. Hiertoe zal 10 miljoen aan het bedrijf beschikbaar worden gesteld. Voorts wordt 40 miljoen vrijgemaakt om het bedrijf in staat te stellen de kapitaallasten zodanig te verlagen dat in de toekomst sprake zal zijn van een jaarlijks sluitende exploitatie.

Desalderingen

De daling in de uitgaven met 38,5 miljoen is het gevolg van een vertraging in de uitvoering van de geplande projecten voor bodemsanering. De hiermee samenhangende verlaging in de ontvangstenraming betreft de aanpassing van de hiervoor beschikbare middelen uit het Fonds Economische Structuurverkenning (zie ook de toelichting bij het FES).

Overboekingen

Ten behoeve van de betaling aan COVRA wordt 25 miljoen overgeboekt van het departement van EZ.

Niet tot een ijklijn behorend

Zie toelichting bij mee- en tegenvallers. Het bedrag voor de ijklijn niet-relevante uitgaven bedraagt 125 miljoen.

Bedragen in miljoenen guldens

XIA VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER1996
NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  
  
Stand Miljoenennota 1997228,7
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen15,2
 15,2
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen9,4
 9,4
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
bodemsanering vinex– 38,5
diversen2,5
 – 36,0
Totaal relevante mutaties– 11,4
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997– 11,4
Stand Najaarsnota 1996217,3

Ontvangsten

Desalderingen

Zie toelichting bij de uitgaven.

Bedragen in miljoenen guldens

XIB RIJKSGEBOUWENDIENST1996
UITGAVEN  
  
Stand Miljoenennota 19971 450,5
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 30,0
 – 30,0
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen13,6
 13,6
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen1,0
 1,0
  
4. OVERBOEKINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
douane/belastingdienst programma60,8
diversen13,8
 74,6
Totaal relevante mutaties59,2
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 199759,1
Stand Najaarsnota 19961 509,6

Uitgaven

Overboekingen

Ten behoeve van de huisvesting voor de Douane voert de Rijksgebouwendienst tal van bouw- en verbouwingsactiviteiten uit. De overboeking heeft betrekking op de in 1996 te verrichten activiteiten.

Bedragen in miljoenen guldens

XIB RIJKSGEBOUWENDIENST1996
NIET-BELASTINGONTVANGSTEN 
  
Stand Miljoenennota 1997135,7
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS 
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 9,0
 – 9,0
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen1,0
 1,0
Totaal relevante mutaties– 8,0
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997– 7,9
Stand Najaarsnota 1996127,8

Bedragen in miljoenen guldens

XII VERKEER EN WATERSTAAT1996
UITGAVEN  
  
Stand Miljoenennota 199710 547,6
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS 
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 3,4
 – 3,4
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
Hartelkering45,0
kapitaaldotatie NS-cargo132,0
vertraging projecten primaire waterkeringen– 31,7
verzelfstandiging rijksdienst wegverkeer– 59,8
diversen– 19,6
 65,9
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen4,2
 4,2
  
4. OVERBOEKINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 0,4
 – 0,4
Totaal relevante mutaties66,3
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 199765,9
Stand Najaarsnota 199610 613,5

Uitgaven

Beleidsmatige mutaties

De voorfinanciering van de Hartelkering door de gemeente Rotterdam wordt voor een bedrag van 45 miljoen vervroegd afgelost.

In het kader van de verzelfstandigingsoperatie is met NS een kapitaaldotatie van 162 miljoen voor NS-cargo overeengekomen, die met het oog op een rentebeding nog dit jaar volledig wordt betaald. Hiervoor was reeds 62 miljoen in de begroting van Verkeer en Waterstaat gereserveerd. Daarnaast is overeengekomen dat NS-cargo afziet van het voornemen om E1700 locomotieven van NS-reizigers over te nemen. NS-reizigers krijgt hiervoor een compensatie van 32 miljoen toegekend.

Enkele projecten uit het Deltaplan Grote Rivieren hebben in de uitvoering vertraging opgelopen; van de geraamde uitgaven komt een bedrag van circa 32 miljoen in 1996 niet meer tot besteding.

In verband met de verzelfstandiging van de Dienst voor het Wegverkeer per 1 juli dit jaar wordt de uitgavenraming op de begroting van Verkeer en Waterstaat aangepast. Deze aanpassing is het saldo van enerzijds een uitname van de uitgaven van deze dienst van circa 127 miljoen. Anderzijds wordt 20 miljoen bijgedragen aan het eigen vermogen van deze dienst en wordt voor de lopende exploitatie in het tweede halfjaar van 1996 een bijdrage van circa 47 miljoen toegekend.

Bedragen in miljoenen guldens

XII VERKEER EN WATERSTAAT1996
NIET-BELASTINGONTVANGSTEN 
  
Stand Miljoenennota 19971 876,1
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen44,7
 44,7
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
opbrengst grondverkopen IJsselmeerpolders48,0
verzelfstandiging rijksdienst wegverkeer– 75,6
diversen34,7
 7,1
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen4,2
 4,2
Totaal relevante mutaties56,0
  
5. NIET TOT EEN IJKLIJN BEHOREND 
heffingen wet verontreiniging oppervlaktewateren– 25,9
diversen– 12,9
 – 38,8
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 199717,2
Stand Najaarsnota 19961 893,3

Ontvangsten

Beleidsmatige mutaties

Door niet geraamde verkopen van gronden en opstallen aan pachters en gemeenten in Flevoland, worden extra ontvangsten gerealiseerd voor een bedrag van 48 miljoen.

In het kader van de verzelfstandiging van de Dienst voor het Wegverkeer per 1 juli 1997 worden de op de begroting van Verkeer en Waterstaat geraamde ontvangsten, voorzover deze in het eerste halfjaar nog niet zijn gerealiseerd, met een bedrag van circa 76 miljoen afgeboekt.

Niet tot een ijklijn behorend

Als gevolg van minder belastbare vervuilingseenheden dan geraamd, worden minder ontvangsten gerealiseerd in het kader van de Wet Verontreiniging Oppervlaktewateren.

Bedragen in miljoenen guldens

XIII ECONOMISCHE ZAKEN1996
UITGAVEN  
  
Stand Miljoenennota 19974 172,6
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES 
Rijksbegroting in enge zin  
lagere uitgaven investeringspremieregeling– 35,0
vertraging specifieke bedrijfsgerichte technologiestimulering– 39,6
diversen– 28,8
 – 103,4
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen32,8
 32,8
  
4. OVERBOEKINGEN 
Rijksbegroting in enge zin  
naar VROM: Covra– 25,0
diversen1,3
 – 23,7
Totaal relevante mutaties– 94,3
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997– 94,4
Stand Najaarsnota 19964 078,2

Uitgaven

Beleidsmatige mutaties

De uitgaven van Economische Zaken aan de provincies in het kader van de decentrale investeringspremieregeling, worden momenteel 35 miljoen lager geraamd. Vooralsnog is verondersteld dat een deel van de oorspronkelijk geraamde bevoorschotting in 1996 achterwege kan blijven, gelet op de liquiditeitspositie van de provincies.

Op technologiebeleid wordt de uitgavenraming met ruim 39 miljoen neerwaarts bijgesteld. Deze verlaging wordt veroorzaakt door een kasvertraging bij het programma ten behoeve van de Elektronische Snelwegen en een daling van het aantal declaraties bij de bedrijfsgerichte technologiestimulering. (Deze mutatie is beleidsmatig gelabeld, omdat zij onder een budgetteringsafspraak valt.)

Overboekingen

De mutatie betreft een overboeking van 25 miljoen naar het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu ten behoeve van een bijdrage aan de Centrale Organisatie Voor Radio-actief Afval (COVRA).

Bedragen in miljoenen guldens

XIII ECONOMISCHE ZAKEN1996
NIET-BELASTINGONTVANGSTEN 
  
Stand Miljoenennota 19976 296,7
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
aflossing achtergestelde lening DAF40,0
gasbaten buitenland exclusief fes123,6
diversen9,9
 173,5
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen32,8
 32,8
Totaal relevante mutaties206,3
  
5. NIET TOT EEN IJKLIJN BEHOREND  
gasbatenmutatie binnenland74,7
verkoop aandelen DAF315,7
 390,4
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997596,7
Stand Najaarsnota 19966 893,4

Ontvangsten

Beleidsmatige mutaties

Als gevolg van de verkoop van de aandelen DAF wordt een aan DAF verstrekte achtergestelde lening ten bedrage van 40 miljoen vervroegd afgelost.

De hogere ontvangsten voor gasbaten buitenland (exclusief FES) worden hoofdzakelijk verklaard door een hogere olieprijs, waaraan de gasprijs is gekoppeld, en door definitieve afrekening van vorige jaren.

Niet tot een ijklijn behorend

De opwaartse bijstelling voor gasbaten binnenland wordt voornamelijk veroorzaakt door een hogere olieprijs.

Door de verkoop van haar aandelenbezit in DAF ontvangt de Staat 315,7 miljoen in 1996.

Bedragen in miljoenen guldens

XIV LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJ1996
UITGAVEN 
  
Stand Miljoenennota 19973 239,2
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 41,8
 – 41,8
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 0,5
 – 0,5
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen9,3
 9,3
  
4. OVERBOEKINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen1,5
 1,5
Totaal relevante mutaties– 31,5
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997– 31,4
Stand Najaarsnota 19963 207,8

Bedragen in miljoenen guldens

XIV LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJ1996
NIET-BELASTINGONTVANGSTEN 
  
Stand Miljoenennota 1997558,7
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS 
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 16,1
 – 16,1
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen9,3
 9,3
Totaal relevante mutaties– 6,8
  
5. NIET TOT EEN IJKLIJN BEHOREND  
diversen– 11,3
 – 11,3
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997– 18,1
Stand Najaarsnota 1996540,6

Bedragen in miljoenen guldens

XV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID1996
UITGAVEN  
  
Stand Miljoenennota 199723 986,3
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS 
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 4,7
Sociale zekerheid  
experimenten activering uitkeringsgelden– 138,0
volume bijstandsregelingen c.a.172,0
volume jeugdwerkgarantiewet30,0
volume toeslagenwet– 45,3
diversen– 36,6
 – 22,6
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen6,6
Sociale zekerheid  
diversen0,7
 7,3
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen0,8
 0,8
  
4. OVERBOEKINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 2,0
 – 2,0
Totaal relevante mutaties– 16,5
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997– 16,4
Stand Najaarsnota 199623 969,9

Uitgaven

Mee- en tegenvallers

Sociale zekerheid:

De uitgaven voor de Experimenten activering uitkeringsgelden (EAU) zijn achtergebleven bij de raming als gevolg van een vertraagde opstart van de experimenten. Het totaal (cumulatief) beschikbare budget voor deze kabinetsperiode (720 miljoen) zal overigens niet worden gewijzigd.

De tragere opstart bij de Experimenten activering uitkeringsgelden leidt (omdat de EAU-banen worden vervuld door langdurig werkloze bijstandsgerechtigden) tot een spiegelbeeldige volume-tegenvaller in de Algemene Bijstandswet (Abw).

Op grond van de realisatiecijfers tot en met september is de volumeraming voor de Jeugdwerkgarantiewet (JWG) opwaarts bijgesteld.

Op grond van de uitvoeringsgegevens doet zich een meevaller voor bij de Toeslagenwet (TW).

Bedragen in miljoenen guldens

XV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID1996
NIET-BELASTINGONTVANGSTEN 
  
Stand Miljoenennota 1997801,1
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS 
Rijksbegroting in enge zin  
diversen4,5
Sociale zekerheid 
bijstandszaken: restituties48,5
sociale verzekeringsregelingen: restituties33,7
uitvoering WSW, JWG en banenpools: restituties25,6
 112,3
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen0,8
 0,8
Totaal relevante mutaties113,1
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997113,1
Stand Najaarsnota 1996914,2

Ontvangsten

Mee- en tegenvallers

Sociale zekerheid:

De restituties op het terrein van bijstandszaken hebben betrekking op een tweetal elementen. Ten eerste betreft het verrekeningen van declaraties over voorgaande jaren, onder andere ten aanzien van de Experimenten activering uitkeringsgelden. Ten tweede betreft het terugontvangen middelen op grond van het zogenaamde vaststellings- en maatregelenbeleid.

De restituties op het terrein van de sociale verzekeringsregelingen en het arbeidsmarktbeleid zijn het gevolg van afrekeningen over voorgaande jaren.

Bedragen in miljoenen guldens

XVI VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT1996
UITGAVEN 
  
Stand Miljoenennota 199712 876,6
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 7,0
Zorg  
diversen3,5
 – 3,5
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen0,0
Zorg  
diversen6,7
 6,7
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen2,2
Zorg 
diversen13,3
 15,5
  
4. OVERBOEKINGEN 
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 3,9
 – 3,9
Totaal relevante mutaties14,8
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 199714,8
Stand Najaarsnota 199612 891,4

Bedragen in miljoenen guldens

XVI VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT1996
NIET-BELASTINGONTVANGSTEN 
  
Stand Miljoenennota 1997230,6
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS 
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 7,0
Zorg 
diversen3,5
 – 3,5
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen2,2
Zorg 
diversen13,3
 15,5
Totaal relevante mutaties12,0
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 199711,9
Stand Najaarsnota 1996242,5

Bedragen in miljoenen guldens

GEMEENTEFONDS1996
UITGAVEN  
  
Stand Miljoenennota 199718 265,6
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 3,6
 – 3,6
  
4. OVERBOEKINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 0,2
 – 0,2
Totaal relevante mutaties– 3,8
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997– 3,8
Stand Najaarsnota 199618 261,8

Bedragen in miljoenen guldens

GEMEENTEFONDS1996
NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  
  
Stand Miljoenennota 1997  
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen0,1
 0,1
Totaal relevante mutaties0,1
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 19970,1
Stand Najaarsnota 19960,1

Bedragen in miljoenen guldens

PROVINCIEFONDS1996
UITGAVEN  
  
Stand Miljoenennota 19971 735,5
Totaal relevante mutaties  
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 19970,0
Stand Najaarsnota 19961 735,5

Bedragen in miljoenen guldens

INFRASTRUCTUURFONDS1996
UITGAVEN  
  
Stand Miljoenennota 19976 572,7
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS  
Rijksbegroting in enge zin  
investeringsbijdragen ten behoeve van rijksvaarwegen– 44,5
investeringsbijdragen ten behoeve van spoorwegen– 191,0
diversen– 41,0
 – 276,5
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
Hoge Snelheidslijn246,6
overdrachten Brokx nat60,3
diversen18,2
 325,1
3. DESALDERINGEN 
Rijksbegroting in enge zin  
bijdrage fes in verband met betaling België HSL181,0
fes projecten– 154,0
diversen– 30,9
 – 3,9
Totaal relevante mutaties44,7
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 199744,6
Stand Najaarsnota 19966 617,3

Uitgaven

Mee- en tegenvallers

De verlaging van de investeringsbijdragen ten behoeve van rijksvaarwegen wordt veroorzaakt door vertraging bij een aantal vaarwegprojecten. Voorts is de reservering ten behoeve van een nieuwe Europese sloopregeling voor de binnenvaart niet benodigd doordat deze regeling naar verwachting pas tegen het einde van het jaar zal worden geautoriseerd.

Doordat bij de uitvoering van een aantal spoorwegprojecten vertraging is opgelopen, komt een bedrag van 191 miljoen dit jaar niet meer tot besteding.

Beleidsmatige mutaties

In verband met de overeenkomst die met België is gesloten om in totaal 823 miljoen bij te dragen aan de aanleg van het voor Nederland meest gunstige HSL-tracé in België, wordt thans een bedrag van 246,6 miljoen betaald.

In het kader van Brokx-nat zal het onderhoud van een aantal vaarwegen en waterstaatkundige objecten tegen een afkoopsom met een omvang van ruim 60 miljoen aan provinciale en regionale overheden worden overgedragen.

Desalderingen

Met België is overeengekomen dat de HSL via het door Nederland gewenste traject langs de E19 zal worden aangelegd. Uit deze overeenkomst vloeit een compensatie voort voor het langere trace op Belgisch grondgebied van 823 miljoen. Hiervan zal 427,6 miljoen in 1996 betaald worden. De hiervoor benodigde dekking geschiedt voor 246,6 miljoen uit reguliere middelen Infrastructuurfonds en voor 181 miljoen uit een bijdrage van het FES.

De FES-bijdragen aan het Infrastructuurfonds die dit jaar niet meer tot besteding zullen komen, worden teruggeboekt naar het FES. Het gaat hierbij om de FES-bijdragen aan verkeersignaleringsprojecten, projecten vaarwegen, projecten spoorwegen (waarvan 80 miljoen voor de Betuweroute), lokale verkeersprojecten en bodemsaneringsprojecten.

Bedragen in miljoenen guldens

INFRASTRUCTUURFONDS1996
NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  
  
Stand Miljoenennota 19976 324,4
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS  
Rijksbegroting in enge zin  
verrekening voorschotten54,1
 54,1
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 19,0
 – 19,0
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
bijdrage fes in verband met betaling België HSL181,0
fes– 154,0
diversen– 30,9
 – 3,9
Totaal relevante mutaties31,2
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 199731,2
Stand Najaarsnota 19966 355,6

Ontvangsten

Mee- en tegenvallers

Na verrekening van over het vierde kwartaal 1995 verstrekte voorschotten voor aanleg van railinfrastructuur, is vastgesteld dat het Fonds nog circa 54 miljoen tegoed heeft.

Desalderingen

Zie de toelichting onder uitgaven.

Bedragen in miljoenen guldens

FONDS ECONOMISCHE STRUCTUURVERSTERKING 1996
UITGAVEN 
  
Stand Miljoenennota 19971 283,7
Totaal relevante mutaties  
  
5. NIET TOT EEN IJKLIJN BEHOREND  
betaling aan België in verband met HSL181,0
vertraging verkeer en vervoerprojecten– 47,0
vertraging Betuweroute– 80,0
vertraging bodemsanering VenW– 27,0
vertraging bodemsanering VROM– 38,5
diversen– 13,0
 – 24,5
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997– 24,5
Stand Najaarsnota 19961 259,2

Uitgaven

Niet tot een ijklijn behorend

Met België is overeengekomen dat de HSL via het door Nederland gewenste traject langs de E19 zal worden aangelegd. Uit deze overeenkomst vloeit een compensatie voort voor het langere trace op Belgisch grondgebied van 823 miljoen. Hiervan zal 427,6 miljoen in 1996 betaald worden. De hiervoor benodigde dekking geschiedt voor 246,6 miljoen uit reguliere middelen Infrastructuurfonds en voor 181 miljoen uit een bijdrage van het FES.

De uitgavenverlaging is het gevolg van vertragingen bij de kleinere verkeers- en vervoersprojecten.

Doordat de procedures voor het verwerven van grond meer tijd in beslag nemen dan aanvankelijk werd voorzien, komt 80 miljoen van de FES-bijdrage aan de Betuweroute dit jaar niet meer tot besteding.

De uitgavenverlaging voor bodemsaneringsprojecten voor het verkeer en vervoer is het gevolg van vertragingen bij de realisatie van deze projecten.

De daling in de uitgaven voor bodemsaneringsprojecten, die op de begroting van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu worden verantwoord, wordt eveneens veroorzaakt door een vertraging in de realisatie van deze projecten.

Bedragen in miljoenen guldens

FONDS ECONOMISCHE STRUCTUURVERSTERKING1996
NIET-BELASTINGONTVANGSTEN 
  
Stand Miljoenennota 19974 317,7
Totaal relevante mutaties  
  
5. NIET TOT EEN IJKLIJN BEHOREND  
diversen1,7
 1,7
Totaal mutaties na de Miljoenennota 19971,7
Stand Najaarsnota 19964 319,4

Bedragen in miljoenen guldens

KOPPELING UITKERINGEN/NOMINALE BIJSTELLING AKW 1996
UITGAVEN 
  
Stand Miljoenennota 19972,3
Totaal relevante mutaties  
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997– 2,3
Stand Najaarsnota 19960,0

Bedragen in miljoenen guldens

ARBEIDSVOORWAARDEN1996
UITGAVEN  
  
Stand Miljoenennota 1997153,4
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS  
Rijksbegroting in enge zin  
onderuitputting– 139,4
Sociale zekerheid  
diversen2,3
 – 137,1
4. OVERBOEKINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
van Binnenlandse Zaken: terugbetaling voorschot uszo28,3
diversen– 2,8
 25,5
Totaal relevante mutaties– 111,6
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997– 111,6
Stand Najaarsnota 199641,8

Uitgaven

Mee-en tegenvallers

Op het gedeelte van de aanvullende post arbeidsvoorwaarden wat onder de rijksbegroting in enge zin valt wordt in 1996 onderuitputting gerealiseerd omdat het beroep op de wachtgelden, gereserveerd als uitverdieneffect van ombuigingsmaatregelen, lager was dan geraamd en een gedeelte van de loonbijstelling niet tot betaling is gekomen.

Overboekingen

Op de aanvullende post arbeidsvoorwaarden wordt een overboeking van de begroting van Binnenlandse zaken verwerkt in verband met de terugbetaling van een voorschot aan USZO.

Bedragen in miljoenen guldens

BELASTINGAFDRACHTEN AAN DE EUROPESE UNIE 1996
UITGAVEN  
  
Stand Miljoenennota 19977 498,0
  
1. MEE- EN TEGENVALLERS  
Rijksbegroting in enge zin  
invoerrechten– 163,0
 – 163,0
Totaal relevante mutaties– 163,0
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997– 163,0
Stand Najaarsnota 19967 335,0

Uitgaven

Mee- en tegenvallers

Door de ontwikkeling van met name het invoervolume is de raming van de afdrachten van de invoerrechten aan de Europese Unie met 163 miljoen neerwaarts bijgesteld.

Bedragen in miljoenen guldens

NADER TE BEPALEN/TE VERDELEN OMBUIGINGEN 1996
UITGAVEN 
  
Stand Miljoenennota 1997– 676,7
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
realisatie eindejaarsmarge634,9
vrijval fiscale uitvoeringskosten– 25,8
Sociale zekerheid  
realisatie eindejaarsmarge56,7
 665,8
4. OVERBOEKINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
diversen– 3,5
 – 3,5
Totaal relevante mutaties662,3
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997662,3
Stand Najaarsnota 1996– 14,4

Uitgaven

Beleidsmatige mutaties

De bij de Voorjaarsnota 1996 verwerkte ramingsveronderstelling voor wat betreft de eindejaarsmarge en de bandbreedte ontwikkelingssamenwerking, is door de gelokaliseerde onderuitputting op de verschillende begrotingen voor de rijksbegroting in enge zin en het rijksbegrotingsdeel van de Sociale Zekerheid gerealiseerd.

De op deze aanvullende post geraamde fiscale uitvoeringskosten zijn voor 1996 niet meer nodig en vallen daarom vrij.

Bedragen in miljoenen guldens

NADER TE BEPALEN/TE VERDELEN OMBUIGINGEN 1996
NIET-BELASTINGONTVANGSTEN 
  
Stand Miljoenennota 19971 500,0
  
5. NIET TOT EEN IJKLIJN BEHOREND  
verkoop aandelen DAF– 315,7
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997– 315,7
Stand Najaarsnota 19961 184,3

Ontvangsten

Niet tot een ijklijn behorend

De geraamde ontvangstenpost buiten de sfeer van de microlasten (tevens niet relevant voor het beleidsrelevante tekort) wordt deels gerealiseerd via de opbrengst van de verkoop van aandelen DAF met 315,7 miljoen.

Bedragen in miljoenen guldens

ONTWIKKELINGSSAMENWERKING1996
UITGAVEN  
  
Stand Miljoenennota 19976 776,9
  
2. BELEIDSMATIGE MUTATIES  
Rijksbegroting in enge zin  
humanitaire noodhulp– 30,0
landenprogramma Azië en Oost-Europa85,4
diversen– 55,5
 – 0,1
Totaal relevante mutaties– 0,1
Totaal mutaties na de Miljoenennota 19970,0
Stand Najaarsnota 19966 776,9

Uitgaven

Beleidsmatige mutaties

De verlaging van de humanitaire noodhulp met 30 miljoen wordt veroorzaakt door vertragingen bij de herstelwerkzaamheden op Sint Maarten, waardoor de kosten van de herstelwerkzaamheden pas in 1997 tot betaling zullen komen.

De verhoging van 85,4 miljoen is de optelsom van een verhoging van 80 miljoen bij het programma Centraal-Aziatische Republieken en Oost-Europa en een verhoging van 5,4 miljoen bij het landenprogramma Azië. Deze verhoging heeft met name betrekking op de reconstructiehulp aan Bosnië, waartoe is opgeroepen door de Europese Unie en de Wereldbank. De verhoging bij het landenprogramma Azië wordt veroorzaakt door een gewijzigd kasritme bij onder meer het programma voor Pakistan, Bangladesh en overig Azië.

Bedragen in miljoenen guldens

CONSOLIDATIE1996
UITGAVEN  
  
Stand Miljoenennota 1997– 7 000,6
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
bijstelling in verband met FES en ISF74,4
 74,4
Totaal relevante mutaties74,4
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 199774,4
Stand Najaarsnota 1996– 6 926,2

Uitgaven

Desalderingen

De bijstelling op de post consolidatie (uitgaven en niet-belastingontvangsten) houdt verband met de geringere bijdrage van het FES aan andere begrotingen en een wijziging in de bijdrage van Verkeer en Waterstaat aan het Infrastructuurfonds (ISF). De aanpassing dient om de geringere dubbeltelling voor de totale rijksbegroting te corrigeren.

Bedragen in miljoenen guldens

CONSOLIDATIE1996
NIET-BELASTINGONTVANGSTEN  
  
Stand Miljoenennota 1997– 7 000,6
  
3. DESALDERINGEN  
Rijksbegroting in enge zin  
bijstelling in verband met FES en ISF74,4
 74,4
Totaal relevante mutaties74,4
  
Totaal mutaties na de Miljoenennota 199774,4
Stand Najaarsnota 1996– 6 926,2

Ontvangsten

Desalderingen

Zie toelichting bij de uitgaven.

BIJLAGE II

Onderstaand treft u een overzicht aan met het gebruik dat de departementen op dit moment van de eindejaarsmarge kunnen maken. Het overzicht is nog zeer indicatief.

BegrotingMaximale Eindejaarsmarge (in mln.)Eindejaarsmarge 1996 o.b.v. Najaarsnota
2.Hoge Colleges van Staat2,52,3
3.Algemene Zaken0,50,5
5.Buitenlandse Zaken2,80
6.Justitie57,30
7.Binnenlandse Zaken61,232,4
8.Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen344,00
9B.Financiën40,440,4
10.Defensie115,548,8
11A.Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (in enge zin)68,168,1
11B.Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (Rijksgebouwendienst)70,0121,1
12.Verkeer en Waterstaat72,223,0
13.Economische Zaken31,231,2
14.Landbouw, Natuurbeheer en Visserij30,510,9
15.Sociale Zaken en Werkgelegenheid (in enge zin)16,44,9
15.Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZ RBG-deel)226,4125,0
16.Volksgezondheid, Welzijn en Sport (in enge zin)25,00
16.Volksgezondheid, Welzijn en Sport (Z RBG-deel)101,00
Totaal 1265,0408,6

1 Conform kabinetsafspraak wijkt de eindejaarsmarge voor de RGD af van de 1%-regel: (t+1: 70 mln en t-1: 35 mln).


XNoot
1

De suppletore begrotingswetsvoorstellen bevatten wijzigingen ten opzichte van de suppletore wetten samenhangend met de Voorjaarsnota. Ze bevatten derhalve ook wijzigingen die bij Vermoedelijke Uitkomsten reeds zijn gemeld.

Naar boven