22 026
Nederlands deel van een hogesnelheidsspoorverbinding Amsterdam–Brussel–Parijs en Utrecht–Arnhem–Duitse grens

nr. 259
BRIEF VAN DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 19 december 2006

Het vervoer over de HSL-Zuid is 5 maanden vertraagd. Recent heeft HSA mij laten weten dat er niet in juli 2007 wordt gestart met het vervoer, maar pas in december 2007. Dan start HSA met een uurdienst tussen Amsterdam, Rotterdam en Breda en Amsterdam, Rotterdam, Antwerpen en Brussel. Daarnaast moet ik u helaas melden dat het moment waarop de HSL infrastructuur aan alle eisen voldoet en HSA haar testperiode heeft afgesloten, de Aanvangsdatum, moet worden verschoven naar oktober 2008.

Bovenstaande informatie is mij recent bekend geworden. Op 30 november heb ik van Rijkswaterstaat vernomen dat de migratie van het beveiligingssysteem in de infrastructuur van de met Infraspeed gecontracteerde versie naar de nieuwe Europese standaard niet voor februari 2008 volledig zal zijn afgerond. In een gesprek dat ik hierover afgelopen vrijdag met HSA en aandeelhouder NS heb gevoerd bleek dat de vervoerder vasthoudt aan haar contractuele recht om gedurende 20 weken voor Aanvangsdatum te testen op de infrastructuur zonder dat daarbij beperkende voorwaarden aan die testen zijn verbonden. Dit betekent dat de testperiode van HSA pas kan starten na februari 2008, waarmee de Aanvangsdatum zal verschuiven tot na 1 augustus 2008. Omdat Rijkswaterstaat heeft aangegeven dat er in het migratieproces, de certificering, en de vrijgave nog mogelijke extra vertraging kan ontstaan heb ik besloten de Aanvangsdatum voorlopig vast te stellen op 1 oktober 2008.

Hoewel ik nog niet over alle informatie beschik, wilde ik uw Kamer, gezien de ernst van de ontwikkelingen, onmiddellijk op de hoogte brengen. Ik ben momenteel alle consequenties van de vertraging op een rij aan het zetten. Na het kerstreces zou ik de ontstane situatie dan ook zo spoedig mogelijk met uw Kamer willen bespreken.

Start commerciële diensten

Zoals u weet is met HSA in december 2005 overeenstemming bereikt over het tijdelijk inzetten van alternatief materieel. Dit vanwege het feit dat HSA er niet in is geslaagd tijdig de door haar bestelde V300 en V250 treinen beschikbaar te hebben. HSA en haar aandeelhouder NS hebben mij vrijdag toegezegd dat ondanks de verschuiving van de Aanvangsdatum de start van het commercieel vervoer over de HSL-Zuid zal plaatsvinden in 2007. HSA en NS hebben aangeven dat er een uurdienst Amsterdam–Rotterdam–Breda en een uurdienst Amsterdam–Rotterdam–Antwerpen–Brussel over de HSL-Zuid zal worden uitgevoerd. Deze laatste dienst onder voorbehoud van het komen tot overeenstemming hierover tussen HSA en de Belgische vervoerder NMBS.

De treindiensten zullen vanaf december 2007 met het ingaan van dienstregeling 2008 starten. Eind 2005 werd door HSA aangegeven dat zij per juli 2007 konden starten. De verschuiving naar december is het gevolg van de wens van HSA om een aantal maanden met de treinen te testen voordat gestart wordt met het vervoer van reizigers. De recente gebeurtenissen bij Randstadrail hebben bij HSA en NS het belang van een degelijke testperiode nog eens onderstreept. Conform de concessieovereenkomst met HSA zal er in de periode december 2007/oktober 2008 een tijdelijke concessie moeten worden verleend voor de diensten en de gebruiksvergoeding. Over de voorwaarden en exacte inhoud van de concessie moet met HSA tot overeenstemming worden gekomen. Bij de diensten zal gebruik worden gemaakt van de door HSA geleasde locomotieven die 160 km/uur kunnen rijden.

Migratie ERTMS versies

De aanleg van de HSL-Zuid nadert zijn voltooiing. De bouw is bijna afgerond, de verwachting is dat aan Infraspeed eind dit jaar het certificate of availability (COA) wordt verleend voor het noordelijke deel van de HSL-Zuid. Bij oplevering van de infrastructuur zijn nog niet alle werkzaamheden afgerond. Zoals met u besproken tijdens ons overleg op 4 oktober zal Rijkswaterstaat nog tot april 2007 bezig zijn met de herstelwerkzaamheden aan de tunnel Rotterdam Noordrand. Hierna zal de infrastructuur gereed zijn voor gebruik tot 160 km/uur.

Om ook geschikt te zijn voor vervoerdiensten met 300 km/uur, op basis waarvan de met vervoerder HSA gecontracteerde reistijden zijn gebaseerd, zal het beveiligingssysteem ERTMS in de infrastructuur moeten worden gemigreerd van versie 2.2.2. naar versie 2.3.0. Deze versie is door Europa omarmd als de nieuwe standaard. De versie 2.3.0. is nieuw en vergt nog een aanzienlijke hoeveelheid technisch ontwikkelwerk en intenstief testtraject. Over de migratie van versie 2.2.2. naar 2.3.0 is de afgelopen periode intensief onderhandeld met Infraspeed. Met Infraspeed was versie 2.2.2 gecontracteerd aangezien dat de toenmalige vigerende versie in Europa was. Aanpassing naar versie 2.3.0. is meerwerk. Hoewel de onderhandelingen nog niet volledig zijn afgerond is inmiddels gebleken dat de migratie niet tijdig gereed kan zijn om de geplande Aanvangsdatum op 1 april 2007 te halen.

De migratie zal plaatsvinden in een aantal stappen. De laatste stap, de migratie van het systeem op de grensovergang met België, zal niet voor februari 2008 plaatsvinden. In de periode april 2007 tot en met februari 2008 is de infrastructuur wel geschikt voor vervoer tot een snelheid van 160 km/uur. Omdat vervoerder HSA heeft aangegeven vast te houden aan haar contractuele recht om pas te starten met de testperiode van 20 weken zodra er geen enkele beperking meer is aan het rijden met 300 km/uur, kan de testperiode pas starten na februari 2008.

Consequenties

De verschuiving van de Aanvangsdatum heeft consequenties voor de uitvoering van de concessieovereenkomst. Vervoerder HSA moet vanaf Aanvangsdatum de verschuldigde gebruiksvergoeding af dragen. De vertraging leidt de komende jaren dan ook tot een financiële tegenvaller op de begroting waarvoor dekking gezocht moet worden. Overigens schuift ook de einddatum van de concessie naar achteren zodat het totaal van HSA te ontvangen bedragen aan gebruiksvergoeding over de totale concessieperiode van 15 jaar nagenoeg identiek blijft.

Momenteel wordt onderzocht wat de exacte consequenties zijn van de nieuwe planning, of er nog versnellingsmaatregelen mogelijk zijn, en of er nog tijdwinst is te halen door de testperiode van HSA meer te integreren met het migratietraject.

Over de uitkomsten hiervan en de exacte financiële consequenties van de verschuiving van de Aanvangsdatum wil ik na het reces van de Kamer graag met u in gesprek treden.

De Minister van Verkeer en Waterstaat,

K. M. H. Peijs