Verordening Inwoners- en overheidsparticipatie Sint-Michielsgestel 2026

De gemeenteraad van de gemeente Sint-Michielsgestel;

• gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 2 december 2025;

• gelet op de artikelen 149 en 150 van de Gemeentewet, de artikelen 3.1, 2.4 en 3.4 van de Omgevingswet en de artikelen 10.7, 10.2 en 10.8 van het Omgevingsbesluit;

besluit vast te stellen de volgende verordening:

• Verordening Inwoners- en overheidsparticipatie Sint-Michielsgestel 2026

Hoofdstuk 1 Inleidende bepalingen

Artikel 1. Definities

Deze verordening verstaat onder:

• beleid: gemeentelijke regels, project, programma of plan om een bepaald doel te realiseren;

• bestuursorgaan: het bestuursorgaan dat bevoegd is over het onderwerp een besluit te nemen, afhankelijk van de inhoud is dat de gemeenteraad, het college of de burgemeester;

• college: het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Sint-Michielsgestel;

• inspraak: de mogelijkheid die een bestuursorgaan inwoners en belanghebbenden biedt om hun mening over beleid te geven als bedoeld in artikel 150, tweede lid, van de Gemeentewet;

• inwoners: ingezetenen als bedoeld in artikel 2 van de Gemeentewet;

• inwonersparticipatie: op initiatief van de gemeente betrekken van inwoners, ondernemers en maatschappelijke partijen bij de voorbereiding, uitvoering of evaluatie van beleid;

• maatschappelijke partijen: verenigingen, stichtingen, buurtcomités of ondernemingen zonder winstoogmerk en andere organisaties die tot doel hebben een actieve bijdrage te leveren aan de samenleving binnen de gemeente;

• overheidsparticipatie: op initiatief van inwoners en maatschappelijke partijen betrekken van de gemeente bij activiteiten en initiatieven in de samenleving, daaronder ook het uitdaagrecht begrepen;

• participatie: een proces waarbij mensen, groepen of organisaties invloed uitoefenen op beleid, project of initiatief, bijvoorbeeld doordat zij meedenken, meebepalen of zichzelf organiseren om met een maatschappelijk vraagstuk aan de slag te gaan;

• uitdaagrecht: het recht van inwoners en maatschappelijke partijen om de feitelijke uitvoering van een gemeentelijke taak over te nemen als bedoeld in artikel 150, derde lid, van de Gemeentewet.

Hoofdstuk 2 Kaders en uitgangspunten

Artikel 2. Doelstelling

Het doel van deze verordening is:

• a. duidelijkheid geven over het proces van participatie en de voorwaarden waaronder toepassing van het uitdaagrecht mogelijk is;

• b. de kwaliteit van lokale democratische processen vergroten;

• c. de samenwerking tussen gemeente, inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en belanghebbenden versterken.

Artikel 3. Reikwijdte

• 1. Elk bestuursorgaan besluit ten aanzien van zijn eigen beleid, taken en bevoegdheden of participatie wordt toegepast.

• 2. Het bestuursorgaan past bij participatie bij het vaststellen of wijzigen van de omgevingsvisie als bedoeld in artikel 3.1 van de Omgevingswet, het omgevingsplan als bedoeld in artikel 2.4 van de Omgevingswet of een programma als bedoeld in artikel 3.4 van de Omgevingswet, zoveel mogelijk deze verordening toe. Daarbij neemt het bestuursorgaan de motiveringsplicht als bedoeld in de artikelen 10.7, 10.2 en 10.8 van het Omgevingsbesluit in acht.

• 3. Er vindt geen participatie plaats als:

  • a. het om een lopend uitvoerings- of evaluatietraject of een ondergeschikte herziening van die trajecten of het beleid gaat;

  • b. participatie bij of krachtens wettelijk voorschrift uitgesloten is;

  • c. de uitkomst van participatie vanwege de spoedeisendheid niet kan worden afgewacht;

  • d. de verantwoordelijkheid van het betrokken bestuursorgaan voor kwetsbare groepen in de samenleving zwaarder moet wegen;

  • e. sprake is van uitvoering van hogere regelgeving waarbij het bestuursorgaan geen of nauwelijks beleidsvrijheid heeft;

  • f. het om interne aangelegenheden van de gemeente gaat;

  • g. het om de begroting, de tarieven voor gemeentelijke dienstverlening en belastingen bedoeld in hoofdstuk XV van de Gemeentewet gaat.

Artikel 4. Zorgplicht bestuursorgaan

Het bestuursorgaan zorgt ervoor dat:

• a. inwoners en maatschappelijke partijen tijdig worden betrokken;

• b. inzichtelijk is hoe het proces van participatie eruitziet;

• c. de voor het proces van participatie benodigde stukken openbaar zijn;

• d. tijdens het proces van participatie inzichtelijk is wat de stand van zaken is;

• e. het proces van participatie zorgvuldig verloopt;

• f. na afloop kenbaar is hoe het proces van participatie is verlopen, wat de uitkomsten waren en hoe deze uitkomsten een plaats hebben gekregen in de besluitvorming.

Artikel 5. Participatieparagraaf en participatiejaarverslag

• 1. Het college neemt elk jaar een paragraaf in de begroting op waarin de speerpunten voor participatie in het komend jaar benoemd worden.

• 2. Het college neemt elk jaar een paragraaf in het jaarverslag op waarin het college verslag doet van de uitvoering van deze verordening.

Hoofdstuk 3 Inwonersparticipatie

Artikel 6. Plan voor inwonersparticipatie

• 1. Het bestuursorgaan stelt voorafgaand aan de voorbereiding, uitvoering of evaluatie van beleid, aan de hand van het door de gemeenteraad vastgestelde Participatiebeleid Sint-Michielsgestel, een plan met het proces en de planning van de inwonersparticipatie op en maakt dit openbaar.

• 2. Het plan bevat in elk geval:

  • a. een omschrijving van het beleid dat voorbereid, uitgevoerd of geëvalueerd wordt;

  • b. het participatiedoel en de ruimte voor inbreng;

  • c. het onderwerp van participatie;

  • d. het publiek of de doelgroepen die betrokken worden;

  • e. de vorm van participatie;

  • f. informatie over de procedure en planning;

  • g. een toelichting op de gekozen trede van de participatieladder, inclusief een gemotiveerde uitleg waarom een andere trede van participatie niet mogelijk of niet wenselijk is.

• 3. Als het college de besluitvorming over beleid voor de gemeenteraad voorbereidt, stelt het college het plan op en informeert de gemeenteraad over de inhoud.

Artikel 7. Inspraak

Als een bestuursorgaan in het kader van de inwonersparticipatie voor inspraak kiest of inspraak wettelijk verplicht is, is afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht van toepassing, tenzij het bestuursorgaan een ander proces vaststelt.

Hoofdstuk 4 Aanvullende bepalingen inwonersparticipatie

Artikel 8. Ondersteuning inwonersparticipatie

• 1. Het college zorgt voor ondersteuning van degene die aan het proces van inwonersparticipatie wil deelnemen.

• 2. Het college zorgt dat er in de buurt op een laagdrempelige manier om deze ondersteuning kan worden gevraagd.

Artikel 9. Eindverslag inwonersparticipatie

• 1. Nadat inwonersparticipatie heeft plaatsgevonden stelt het bestuursorgaan een eindverslag op en maakt dit openbaar.

• 2. Het eindverslag bevat in elk geval:

  • a. een beschrijving van het proces dat is gevolgd;

  • b. de uitkomsten van het proces;

  • c. een reactie op die uitkomsten waarbij beargumenteerd is aangegeven hoe het beleid naar aanleiding daarvan is aangepast; en

  • d. een evaluatie van het proces dat is gevolgd.

Hoofdstuk 5 Overheidsparticipatie

Artikel 10. Verzoek om overheidsparticipatie

• 1. Inwoners en maatschappelijke partijen kunnen bij het college een verzoek om overheidsparticipatie indienen.

• 2. Het verzoek bevat:

  • a. een omschrijving van het initiatief;

  • b. de reden dat de indiener het verzoek indient;

  • c. het resultaat dat de indiener beoogt;

  • d. bij een verzoek om toepassing van het uitdaagrecht hoe de indiener de kwaliteit en de uitvoering van de taak wil waarborgen.

• 3. Het college kan naar aanleiding van het verzoek aanvullende informatie opvragen.

Artikel 11. Ondersteuning indiener verzoek overheidsparticipatie

• 1. Het college zorgt voor ondersteuning van degene die een verzoek om overheidsparticipatie wil indienen of heeft ingediend.

• 2. Het college zorgt dat er in de buurt op een laagdrempelige manier om deze ondersteuning kan worden gevraagd.

Artikel 12. Beoordeling verzoek overheidsparticipatie

• 1. Het college zendt een ingediend verzoek door aan het bestuursorgaan dat bevoegd is om op het verzoek te reageren en informeert de indiener hierover.

• 2. Als de gemeenteraad op het verzoek moet reageren, bereidt het college de reactie op het verzoek voor.

• 3. Onverminderd artikel 3, derde lid, wijst het bestuursorgaan een verzoek af als:

  • a. het verzoek ziet op een taak waarvan de aard zich tegen toepassing van overheidsparticipatie verzet;

  • b. het verzoek in strijd is met door de gemeente vastgesteld beleid;

  • c. het verzoek niet voldoet aan de in artikel 10, tweede lid gestelde eisen.

  • d. het onderwerp overwegend het privébelang van de indiener dient;

  • e. het bestuursorgaan van oordeel is dat de taak met de overheidsparticipatie niet beter wordt uitgevoerd of de kosten hoger zijn;

  • f. als het verzoek op grond van de waarde die aan de uitvoering is gekoppeld, afwijkt van en/of in strijd is met het geldende inkoop- en aanbestedingsbeleid van de gemeente Sint-Michielsgestel of die waarde boven de Europese drempelwaarde als bedoeld in paragraaf 2.1.1.1 van de Aanbestedingswet 2012 uitkomt;

  • g. het een onderwerp betreft waartegen een bezwaar- of beroepsprocedure in de zin van de Algemene wet bestuursrecht openstaat of onderwerpen waarover de burgerlijke rechter is gevraagd een oordeel uit te spreken.

• 4. Het bestuursorgaan reageert binnen acht weken op het verzoek. Het bestuursorgaan kan deze termijn met zes weken verdagen.

• 5. Het bestuursorgaan onderbouwt de reactie op het verzoek en maakt de reactie en de onderbouwing binnen twee weken openbaar.

Artikel 13. Uitvoering overheidsparticipatie

Als het bestuursorgaan het verzoek om overheidsparticipatie toewijst, maakt het met de indiener afspraken over:

• a. het proces, het resultaat en de looptijd van de overheidsparticipatie;

• b. het budget en de financieringswijze van de overheidsparticipatie;

• c. het contact met en de ondersteuning door het bestuursorgaan gedurende het proces van de overheidsparticipatie;

• d. de stappen bij het niet nakomen van de gemaakte afspraken en het tussentijds beëindigen van de overheidsparticipatie; en

• e. de evaluatie van de overheidsparticipatie.

Hoofdstuk 6 Slotbepalingen

Artikel 14. Intrekking oude verordening en overgangsrecht

• 1. De Inspraakverordening Sint-Michielsgestel 2006 wordt ingetrokken.

• 2. De Inspraakverordening blijft van toepassing op beleid waarvoor ten tijde van de inwerkingtreding van deze verordening reeds een inspraakprocedure op grond van die verordening was gestart.

Artikel 15. Inwerkingtreding en citeerregel

• 1. Deze verordening treedt in werking op 1 maart 2026.

• 2. Deze verordening wordt aangehaald als: Verordening inwoners- en overheidsparticipatie Sint-Michielsgestel 2026.

Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 4 februari 2026.

de griffier,

D.S.J. Thissen

de burgemeester,

E. Smid