Gemeenteblad van Maastricht
| Datum publicatie | Organisatie | Jaargang en nummer | Rubriek |
|---|---|---|---|
| Maastricht | Gemeenteblad 2026, 496701 | beleidsregel |
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.
Officiële publicaties van de overheid.
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.
U bent hier:
| Datum publicatie | Organisatie | Jaargang en nummer | Rubriek |
|---|---|---|---|
| Maastricht | Gemeenteblad 2026, 496701 | beleidsregel |
De gemeente Maastricht wil het toezicht binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) versterken en duurzaam verankeren in beleid en uitvoering. Toezicht is niet alleen een wettelijke taak, maar vooral een voorwaarde om erachter te komen of de ondersteuning die inwoners ontvangen rechtmatig, veilig en van goede kwaliteit is. We willen weten wat goed gaat, waar risico’s ontstaan en waar verbetering nodig is. Daarvoor zijn duidelijke kaders, structurele samenwerking en goed toegeruste toezichthouders noodzakelijk.
De afgelopen jaren is het toezicht in Maastricht vooral reactief ingericht. Verschillende teams en partners, zoals het team Sociale Recherche, Wmo-consulenten, het contractmanagement en de GGD, werken ieder vanuit hun eigen invalshoek. Hierdoor ontbreekt een integraal beeld van de kwaliteit en rechtmatigheid van de geleverde zorg. Dit actieplan biedt de routekaart om te komen tot een samenhangend toezichtstelsel waarin signalering, analyse, toetsing en opvolging elkaar versterken.
Het plan bouwt voort op wat er al goed gaat: de inzet vanuit het team Sociale Recherche, de bestaande samenwerking met de verschillende actoren in het werkveld en de professionaliteit van Wmo-consulenten en contractmanagers. Tegelijkertijd richt het zich op de noodzakelijke versterking van randvoorwaarden zoals eenduidige kaders, een centraal meldpunt, structurele data-analyse en scholing.
Met dit actieplan leggen we de basis voor een lerend en toekomstbestendig toezichtstelsel, waarin kwaliteit en rechtmatigheid hand in hand gaan. Het biedt de route naar een professioneel, transparant en effectief toezicht binnen de Wmo in Maastricht.
1.1 Maatschappelijke context & nationale ontwikkelingen
De afgelopen tijd is de publieke en politieke aandacht voor fraude en ondermijnende criminaliteit in de zorg fors toegenomen. Landelijke berichtgeving schetst een beeld waarin naar schatting 5 10 % van alle zorguitgaven onrechtmatig wegvloeit naar malafide zorgaanbieders. Recente media cases – o.a. de zogeheten ‘zorgcowboys’– laten zien dat fraude niet alleen leidt tot financiële schade, maar ook tot ondermaatse zorg en uitbuiting van kwetsbare burgers.
1.2 Regionale ontwikkelingen – RIEC onderzoek Limburg
Het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Limburg heeft recent een fenomeenonderzoek afgerond naar zorgfraude en ondermijnende criminaliteit in de brede zorgketen (Wmo, Jeugdwet en Wlz). De bevindingen zijn openbaar gemaakt en bevestigen het belang van een gezamenlijk en regionaal gecoördineerd toezicht en handhavingskader. De resultaten worden benut voor de nadere invulling van dit actieplan.
1.4 Lokale urgentie – vraag vanuit het Team Sociale Recherche
Binnen onze gemeente constateert het Team Sociale Recherche dat een uniform kader ontbreekt om de rechtmatigheid van geleverde Wmo-ondersteuning integraal te beoordelen; toezicht vindt nu voornamelijk reactief en melding gestuurd plaats en is enkel gericht op rechtmatigheid. Het team vraagt om een breed gedragen kader.
1.5 Strategische Agenda Toezicht Wmo & Jeugdwet 2030 (VNG)
Om deze trend te keren presenteerden VNG en gemeenten op 19 mei 2025 de Strategische Agenda Toezicht Wmo en Jeugdwet 2030. De agenda benoemt zeven principes van goed toezicht – onafhankelijk, transparant, selectief, slagvaardig, samenwerkend, professioneel en reflectief – als randvoorwaarden om fraude duurzaam te voorkomen. Daarbij wordt expliciet de verbinding gelegd tussen kwaliteit en rechtmatigheid. Deze principes vormen de richting voor dit actieplan. Parallel daaraan startte op 28 mei 2025 het Stimuleringsprogramma Wmo toezicht van de VNG, met een beoogde financiering van € 85 miljoen.
Fraude, ondermaatse zorg en georganiseerde criminaliteit bedreigen zowel de financiële houdbaarheid als de publieke legitimiteit van het Wmo stelsel. Er is een actiegerichte aanpak nodig waarin preventie, toezicht en handhaving elkaar versterken. Deze urgentie – gevoed door landelijke ontwikkelingen, regionale analyses en lokale signalen – vormen de basis om te komen tot de Ist analyse, Soll situatie en bijbehorend actieprogramma uit de volgende hoofdstukken.
Het toezicht op de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) in Maastricht wordt uitgevoerd door:
Door het ontbreken van een overkoepelend rechtmatigheids en kwaliteitskader, een centraal meldpunt en eenduidige escalatie routes blijft het stelsel voornamelijk reactief. Signalering, analyse en opvolging verlopen versnipperd, waardoor zowel fraude indicatoren als structurele kwaliteitsproblemen laat of onvolledig aan het licht kunnen komen.
Toezicht op de Wmo kent twee kanten: rechtmatigheid — naleving van wet en regelgeving en correcte besteding van publieke middelen — en kwaliteit — passende, veilige en doeltreffende ondersteuning voor inwoners. De juridische basis berust op:
Alle medewerkers in het Team Sociale Recherche zijn via Collegebesluit aangewezen als toezichthouder Wmo. Zij kunnen - in lijn met de Awb – ter plaatse inspecteren, administraties vorderen en getuigen horen. Overtredingen leiden tot herziening of intrekking van beschikkingen, terugvordering van de Wmo gelden, bestuurlijke boetes of – bij fraude – kunnen de BOA’s uit het team een strafrechtelijk traject inzetten.
Kwaliteitsnormen uit de Verordening vereisen dat aanbieders “goede kwaliteit” leveren volgens professionele standaarden. Zolang er geen gemeentelijk beleidskader met concrete indicatoren is, blijft deze norm echter rekbaar en kun je hierop niet toezien.
Team Sociale Recherche (TSR) is de aangewezen gemeentelijke toezichthouder Wmo. Medewerkers sociale recherche hebben soms ook BOA-bevoegdheden en hanteren de Awb bevoegdheden om dossier , locatie en getuigenonderzoek uit te voeren. Zij rapporteren rechtstreeks aan het College B&W. Capaciteit is schaars, 1,6 Fte, waardoor prioritering grotendeels naar meldingsdruk verschuift. Daarnaast worden deze Fte’s ook ingezet binnen de Participatiewet en de Jeugdwet waardoor de daadwerkelijke capaciteit in de praktijk lager ligt (circa 0,8 Fte).
GGD Zuid Limburg voert voor de zestien gemeenten, waaronder Maastricht, het calamiteiten toezicht uit op incidenten. De rol is strikt reactief: pas na melding wordt onderzocht. Structurele kwaliteitsaudits ontbreken.
Wmo consulenten (Toegang) vormen de voordeur. Zij verrichten vraagverheldering, indicatieonderzoek, periodieke herbeoordelingen en nazorgtrajecten. Tijdens huisbezoeken signaleren zij zowel kwaliteits als rechtmatigheidsafwijkingen — maar beschikken niet over formele sanctiebevoegdheden. Hoewel zij onregelmatigheden kunnen signaleren, is er in de praktijk nog nauwelijks gerichte sturing op het actief herkennen van fraude indicatoren. Terugkoppeling naar TSR of CRT verloopt niet volgens een vast proces, waardoor structurele thema’s soms onzichtbaar blijven en gefragmenteerd binnen komen. Tevens worden de nazorgtrajecten nu niet/nauwelijks ingezet.
De contractmanager bewaakt met het contractregieteam (CRT) de contractuele prestaties van de Zorg in Natura (ZIN) aanbieders. Kwaliteit wordt besproken met bestuurders van aanbieders. Bij forse afwijkingen hebben zij contractuele middelen tot hun beschikking, variërend van een bestuurlijk gesprek of een verplicht verbeterplan tot – in het uiterste geval – het (tijdelijk) stopzetten van betalingen.
Sociale Verzekeringsbank: Bij PGB’s rust er geringe controle bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Zij controleren de juistheid van de factuur, zorgovereenkomst en beschikbaarheid van budget. Indien aan deze drie voorwaarden wordt voldaan keren zij uit. Gemeentelijk toezicht blijft daarom nodig om bijvoorbeeld spookzorg en belangenverstrengeling op te sporen.
3.3 Signaal en expertisepunten
Regionaal Informatie en Expertisecentrum (RIEC) Limburg – analyseert regionale patronen van georganiseerde zorgfraude en ondermijnende criminaliteit en verstrekt periodiek rapportages.
Informatie Knooppunt Zorg (IKZ) – verzamelt data over o.a. opvallende declaratiestromen of belangenverstrengeling tussen Wlz, Zvw en Wmo, die als early warning dienen voor rechtmatigheidscontroles.
Team Openbare Orde en Veiligheid (OOV) – verbindt signalen uit het veiligheidsdomein (bijv. witwasconstructies, Bibob bevindingen) met potentiële Wmo fraude en zet casuïstiek door naar TSR.
Cliëntervaringsonderzoek (CEO Wmo) – signaleert op macroniveau structurele tekortkomingen in ondersteuning of ongebruikelijk hoge ontevredenheid die kunnen wijzen op slechte kwaliteit of misbruik.
Thema onderzoeken IGJ/Toezicht Sociaal Domein (TSD) – leveren aanvullende thematische inzichten (bijv. veiligheid thuis, dagbesteding) die het gemeentelijke beeld van risico’s completeren.
Burgers – dienen klachten of signalen in via publieksbalie, wijkteams of anonieme meldingen; deze signalen vormen vaak het eerste bewijs van onrechtmatigheid of gebrekkige kwaliteit, maar komen versnipperd binnen doordat een centraal meldpunt ontbreekt.
Per actor worden structurele knelpunten benoemd.
Team Sociale Recherche – rechtmatigheid
GGD Zuid Limburg – calamiteitentoezicht
Wmo consulenten – toegang & nazorg
Contract Regie Team (CRT) – contractbeheer
Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ)
Informatie Knooppunt Zorg (IKZ)
De gemeente Maastricht wil haar toezicht op de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015) verder professionaliseren. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) onderscheidt zeven principes van goed toezicht: onafhankelijkheid, transparantie, selectiviteit, slagvaardigheid, samenwerking, professionaliteit en reflectief vermogen. Deze principes zijn verankerd in de Strategische Agenda Toezicht Wmo en Jeugdwet 2030 van de VNG, die gemeenten een gemeenschappelijk kader biedt om toezicht toekomstbestendig en goed in te richten.
Strategische Agenda Wmo en Jeugdwet 2030
De Strategische Agenda Wmo en Jeugdwet 2030 van de VNG omvat drie pijlers:
Voor Maastricht betekent dit dat we aansluiten bij landelijke agenda's, pilots en actief deelnemen aan VNG werkgroepen/klankbordgroepen.
2. De zeven principes van goed toezicht
Het gemeentelijk toezicht wordt uitgevoerd door onafhankelijke functionarissen—de toezichthouder rechtmatigheid en de toezichthouder kwaliteit—die losstaan van beleidsvorming en uitvoering. Zij rapporteren rechtstreeks aan het college en beschikken over eigen onderzoeksruimte. Deze objectieve positie versterkt het vertrouwen van inwoners, aanbieders en de gemeenteraad.
Maastricht hanteert het principe “openbaar, tenzij”. Onderzoeksprogramma’s, inspectierapporten en handhavingsbesluiten worden proactief gedeeld, behoudens privacy of opsporingsbelangen. Heldere publicatierichtlijnen vergroten de uitlegbaarheid van beslissingen en stimuleren lerende gesprekken met aanbieders.
3. Focus op rechtmatigheid en kwaliteit
Kwaliteit binnen dit kader is: vaststellen of Wmo-ondersteuning voor de inwoner passend, veilig en doeltreffend is en of aanbieders professioneel en continu leveren conform de geldende kwaliteitseisen.
Rechtmatigheid binnen dit kader is: vaststellen of toekenning, levering en bekostiging van Wmo-voorzieningen voldoen aan wet- en regelgeving en contractuele afspraken, met correcte besteding van publieke middelen en aanpak van misbruik en oneigenlijk gebruik.
Het Maastrichtse toezicht kent een splitsing binnen dit toezicht, maar binnen één toezicht team:
Een integrale benadering voorkomt dat signalen in één domein (bijv. ongeoorloofde winst) onopgemerkt blijven in het andere.
Door de zeven VNG principes te implementeren en te verrijken met een stevige focus op rechtmatigheid én kwaliteit, datagedreven sturing en regionale samenwerking, creëert Maastricht een toekomstbestendige toezichtstructuur. Deze structuur beschermt inwoners, garandeert rechtmatige besteding van middelen en verstevigt de kwaliteit van de zorg.
De acties komen voort uit de knelpunten en worden gekoppeld aan de gewenste situatie vanuit de 7 principes van goed toezicht.
Actie 1 – Rechtmatigheidskader vaststellen
Maastricht beschikt nu niet over een beoordelingskader rechtmatigheid; Deze dient geformuleerd te worden en vastgesteld in samenspraak met het team Sociale Recherche en het CRT.
Dit sluit aan bij het VNG-principe slagvaardig & professionaliteit.
Actie 2 – Kwaliteitskader vaststellen
De verordening vereist “goede kwaliteit”, maar geeft geen meetbare indicatoren. Door aan te sluiten bij het door de VNG opgestelde kwaliteitskader, wordt de norm toetsbaar en handhaafbaar.
Dit sluit aan bij het VNG-principe slagvaardig & professionaliteit.
Taken & Capaciteit vaststellen
Actie 3 – Functieprofiel vaststellen en werven
Beperkte formatie en gebrek aan specialisatie remt onderzoeken (nu 0,8 Fte); Door toezichthouder(s) rechtmatigheid en toezichthouder(s) kwaliteit aan te trekken creëren we de specialisatie welke nodig is om professioneel toezicht uit te voeren. Tevens dient hiervoor een functieprofiel opgesteld te worden. Deze dient daarna ook ingeschaald te worden binnen HR21.
Dit sluit aan bij het VNG-principe professionaliteit.
Actie 4 – Nazorg trajecten beleggen bij de Toezichthouder Kwaliteit
Door nazorg te beleggen binnen het team van de toezichthouders concentreer je de expertise en ondervang je de (financiële) prikkel van aanbieders om burgers buiten zorg te houden bij lumpsum financiering.
Dit sluit aan bij het VNG-principe reflectief vermogen.
Actie 5 – Cliëntervaringsonderzoek inzetten bij strategisch partners
CEO bij strategisch partners - vormen een weegfactor in het risicomodel, zodat lage tevredenheid sneller aanleiding geeft tot inspectie en als input voor contractregieteams.
Dit sluit aan bij het VNG-principe reflectief vermogen.
Processen beschrijven en implementeren
Actie 6 – Eén centraal meldpunt inrichten
Signalen kunnen nu via veel kanalen binnenkomen en worden nergens systematisch geregistreerd. Een centraal systeem met achterliggende programma’s zorgen voor uniformiteit en duidelijkheid.
Dit sluit aan bij het VNG-principe slagvaardigheid.
Actie 7 – Risicogestuurde prioriteringsmatrix bouwen
Toezichthouders beoordelen meldingen ad hoc; een datagedreven matrix ordent zaken op potentiële schade en cliëntrisico, zodat schaarse capaciteit selectief kan worden ingezet
Dit sluit aan bij het VNG-principe selectiviteit.
Actie 8 – Es-calatieladder en herstelpad vaststellen
Een uniforme route van waarschuwing tot contractontbinding verkort doorlooptijden en waarborgt rechtsgelijkheid.
Dit sluit aan bij het VNG-principe transparantie & selectiviteit.
Actie 9 – Uniform onderzoeks- en rapportageprotocol adopteren
Aansluitend op het landelijke format (VNG, 2025) krijgen alle onderzoeken dezelfde structuur, inclusief termijnen en hoor- en wederhoor. Dat verhoogt de kwaliteit en maakt publicatie eenvoudiger.
Dit sluit aan bij het VNG-principe professionaliteit.
Actie 10 – ‘Openbaar, tenzij’ in praktijk brengen
Inspectieprogramma’s, rapportages en handhavingsbesluiten worden proactief online gezet, met uitzondering van privacy- of opsporingsgevoelige delen. Hierbij als leidraad het VNG rapport openbaar, tenzij.
Dit sluit aan bij het VNG-principe transparantie.
Actie 11 – Jaarlijks reflectierapport en beleidscyclus
Alle toezichtdata worden gebundeld in een openbaar rapport aan college en raad; aanbevelingen worden direct verwerkt in beleid en inkoopvoorwaarden
Dit sluit aan bij het VNG-principe transparantie & reflectief vermogen.
Actie 12 – Jaarlijkse training fraudeherkenning voor medewerkers
Consulenten leren systematisch fraude-indicatoren herkennen, waardoor meldingen eerder en vollediger binnenkomen.
Dit sluit aan bij het VNG-principe samenwerking & professionaliteit.
Actie 13 – Bibob (light)-screening bij inschrijving nieuwe aanbieders
OOV-signalen over integriteitsrisico’s worden structureel meegenomen; malafide partijen stranden aan de poort.
Dit sluit aan bij het VNG-principe onafhankelijkheid & slagvaardigheid.
Deze 13 acties volgen rechtstreeks uit de knelpunten- en soll-analyse van het Actieplan Toezicht in de Wmo. Samen vormen zij een sluitende keten van preventie, toezicht en handhaving in lijn met de zeven VNG-principes.
Fasering 2025–2027 (indicatief)
Fase 1 – Fundament (Q4 2025–Q2 2026)
Fase 2 – Implementatie (Q2 2026–Q4 2026)
Kopieer de link naar uw clipboard
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2026-496701.html
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.