Gemeenteblad van Westerkwartier
| Datum publicatie | Organisatie | Jaargang en nummer | Rubriek |
|---|---|---|---|
| Westerkwartier | Gemeenteblad 2026, 464825 | overige overheidsinformatie |
Authentieke versie (PDF)
Informatie
Printen
Delen
Gedragscode integriteit college van burgemeester en wethouders van de gemeente Westerkwartier 2026
De raad van de gemeente Westerkwartier;
gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders;
gelet op artikel 41c, tweede lid en 69, tweede lid van de Gemeentewet;
- -
- -
Integriteit is een onmisbare voorwaarde voor goed bestuur en het vertrouwen van inwoners in het gemeentebestuur. Het college van burgemeester en wethouders (hierna: het college) dienen het algemeen belang en handelen onafhankelijk, zorgvuldig en transparant. Deze gedragscode geeft richting aan dat handelen. De gedragscode maakt duidelijk welke normen en waarden gelden, biedt handvatten bij integriteitsdilemma’s en heeft als doel om openheid, aanspreekbaarheid en gezamenlijke verantwoordelijkheid te bevorderen. Iedere bestuurder is individueel verantwoordelijk voor zijn of haar handelen, terwijl het college als geheel verantwoordelijkheid draagt voor het agenderen, bewaken en bespreken van integriteit.
De voorliggende gedragscode bouwt voort op de basis van de oorspronkelijke gedragscode uit 2020 en biedt een moderner, concreter en beter toepasbaar kader voor integriteit binnen het college. De code versterkt transparantie, verduidelijkt de verantwoordelijkheden van individuele collegeleden en het college als geheel, en legt aanvullende afspraken vast over integriteitskwesties. Bijvoorbeeld als het gaat om de risicoanalyse integriteit die wethouders bij aanvang van hun ambt dienen af te leggen en afspraken over de omgang met uitnodigingen en buitenlandse reizen. Hiermee sluit de gedragscode beter aan bij de huidige bestuurlijke praktijk en maatschappelijke verwachtingen, en biedt zij praktische handvatten voor zorgvuldig en onafhankelijk handelen.
In deze gedragscode staan de afspraken omschreven die het college met elkaar heeft gemaakt rondom het thema integriteit. Deze concrete afspraken zijn zo bondig als mogelijk gevat in de artikelen. In de bijlage bij deze gedragscode staat de artikelsgewijze toelichting. Hier worden begrippen uitgelegd, wettelijke kaders geschetst en voorbeelden gegeven die houvast bieden bij het interpreteren van de artikelen.
Deze gedragscode is van toepassing op de burgemeester en de wethouders. Waar in deze code wordt gesproken over “college of collegeleden” worden bedoeld: de burgemeester en de wethouders. De gedragscode is openbaar en digitaal toegankelijk via de website van de gemeente.
In gevallen waarin deze gedragscode niet voorziet of toepassing niet eenduidig is, vindt bespreking plaats in het college. De burgemeester bevordert een eenduidige interpretatie van deze gedragscode.
Artikel 2.1 Onthouding van beraadslaging en besluitvorming
Collegeleden nemen niet deel aan beraadslaging en stemming over een onderwerp waarbij sprake is van een direct of indirect persoonlijk belang. Van een belang is in ieder geval sprake indien: het onderwerp het collegelid persoonlijk aangaat; het collegelid optreedt als vertegenwoordiger van een derde; sprake is van financiële, zakelijke of andere persoonlijke betrokkenheid. Ook de schijn van belangenverstrengeling wordt vermeden.
Collegeleden zijn vooraf open en transparant over mogelijke belangen. In het geval dat een collegelid zich onthoudt van beraadslaging of stemming, wordt dit via de burgemeester aan het college gemeld.
Artikel 2.3 Vertegenwoordiging van derden
Collegeleden treden niet op als belangenbehartiger of woordvoerder van inwoners, organisaties of bedrijven richting de gemeente.
Artikel 2.4 Risicoanalyse integriteit
Nieuwe wethouders ondergaan bij aantreden een risicoanalyse integriteit. De conclusies worden gedeeld met de commissie geloofsbrieven.
Collegeleden maken bij aanvang van het ambt al hun (neven)functies bekend bij de gemeentesecretaris. Wijzigingen worden onverwijld gemeld bij de gemeentesecretaris.
Artikel 3.2 Register nevenfuncties
De gemeentesecretaris houdt een openbaar register van (neven)functies bij. Het register is digitaal toegankelijk via de website van de gemeente.
Nevenfuncties zijn slechts toegestaan als zij verenigbaar zijn met het ambt. Bij raakvlakken vindt overleg plaats met de burgemeester of gemeentesecretaris. Indien nodig worden aanvullende afspraken schriftelijk vastgelegd.
Artikel 3.4 Functies na aftreden
Collegeleden handelen niet zodanig dat zij vooruitlopen op functies na aftreden. Het voornemen tot tussentijdse aanvaarding van een functie na aftreden wordt besproken met de burgemeester.
Artikel 3.5 Werkzaamheden en benoemingen na aftreden
Gedurende één jaar na aftreden verrichten voormalige collegeleden geen betaalde werkzaamheden voor de gemeente, tenzij dit een dienstbetrekking betreft bij dezelfde gemeente. Gedurende één jaar na aftreden worden zij niet voorgedragen voor benoeming bij een verbonden partij. Onder verbonden partij wordt verstaan het wat in artikel 1.1 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten is vastgelegd.
Collegeleden accepteren geen giften, geschenken, faciliteiten of uitnodigingen als dit hun onafhankelijke positie kan beïnvloeden of de schijn daarvan wekt.
Geld wordt nooit aangenomen. Geschenken worden niet op het huisadres ontvangen. Geschenken met een waarde van meer dan €50 worden eigendom van de gemeente. De gemeentesecretaris houdt een openbaar register bij, digitaal toegankelijk via de website van de gemeente.
Artikel 5.1 Melding en besluitvorming
Het voornemen tot deelname aan een buitenlandse dienstreis of een uitnodiging daartoe wordt vooraf gemeld aan burgemeester en wethouders. In deze melding worden het doel, de bestemming, de duur, de beleidsmatige overwegingen en de geraamde kosten opgenomen. Het college van burgemeester en wethouders besluit over deelname.
Indien een buitenlandse dienstreis geheel of gedeeltelijk wordt verlengd voor privédoeleinden, komen de daarmee samenhangende extra kosten volledig voor rekening van de deelnemer.
De gemeentesecretaris beheert een openbaar register van buitenlandse dienstreizen en uitnodigingen. Dit register is digitaal toegankelijk via de gemeentelijke website. In het register wordt ook vastgelegd wat het doel, de bestemming, de duur en de geraamde kosten zijn geweest.
Deze bepalingen zijn niet van toepassing op reguliere dienstreizen naar Europese instellingen en op een door een verbonden partij georganiseerde activiteit in het buitenland.
Collegeleden gaan zorgvuldig om met vertrouwelijke en geheime informatie en dragen zorg voor veilige opslag.
Artikel 6.2 Gebruik informatie
Niet-openbare informatie wordt niet gebruikt voor eigen voordeel of dat van derden.
Artikel 7.1 Inrichting financiële en administratieve organisatie
Het bestuursorgaan richt de financiële en administratieve organisatie zo in dat er een getrouw beeld mogelijk is van de juistheid en rechtmatigheid van uitgaven en hanteren heldere procedures over de wijze waarop de functionele uitgaven rechtstreeks in rekening worden gebracht of kunnen worden gedeclareerd bij de gemeente. Dubbele declaraties zijn niet toegestaan. Gemeentelijke eigendommen worden niet privé gebruikt, tenzij anders afgesproken.
Vermoedens van integriteitsschendingen worden altijd gemeld bij de burgemeester, die handelt in overeenstemming met de vastgestelde procedures.
Integriteit wordt jaarlijks besproken in het college. De gedragscode wordt ten minste eenmaal per vier jaar geëvalueerd.
Bijlage: Artikelsgewijze toelichting Gedragscode Integriteit College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Westerkwartier 2026
In deze bijlage worden artikelen van de gedragscode nader toegelicht. Hierbij wordt uitgelegd wat de artikelen betekenen, welk wettelijk kader van toepassing is en worden praktische voorbeelden gegeven die houvast bieden bij interpretatie en toepassing.
Paragraaf 1 – Algemene bepalingen
Deze gedragscode is van toepassing op de burgemeester en alle wethouders van de gemeente Westerkwartier. De code is openbaar en digitaal toegankelijk, zodat inwoners en externe partijen kunnen controleren welke normen gelden.
Gemeentewet, artikel 41c lid 2: de gemeenteraad stelt voor de wethouders een gedragscode vast.
Gemeentewet artikel 69, lid 2: de gemeenteraad stelt voor de burgemeester een gedragscode vast.
Een inwoner vraagt zich af of een wethouder persoonlijke belangen heeft bij een aanbesteding. Dankzij de openbare gedragscode kan de inwoner nagaan welke normen voor integriteit en belangenverstrengeling gelden.
In situaties die niet expliciet in de code zijn geregeld, bespreekt het college gezamenlijk hoe te handelen. De burgemeester coördineert de interpretatie en zorgt voor consistentie binnen het college.
Een wethouder ontvangt een uitnodiging voor een diner van een lokale ondernemer. De gedragscode biedt geen directe richtlijn. Het college bespreekt of deelname passend is en adviseert de burgemeester.
Nieuwe collegeleden worden bij aanvang van hun ambt gewezen op de gedragscode en de inhoud wordt besproken. Dit zorgt voor bewustwording en voorkomt dat onbedoeld regels worden overtreden.
Tijdens de introductie van een nieuwe wethouder wordt de gedragscode doorgenomen en wordt bevestigd dat deze bekend is.
Paragraaf 2 – Voorkomen van (de schijn van) belangenverstrengeling
Artikel 2.1 Onthouding van beraadslaging en besluitvorming
Collegeleden mogen niet deelnemen aan beraadslaging of besluitvorming waarin sprake is van een persoonlijk belang. Persoonlijk belang kan financieel, zakelijk of anderszins zijn. Ook de schijn van belangenverstrengeling moet worden vermeden.
Gemeentewet artikel 169 lid 1: het college en elk van zijn leden afzonderlijk zijn aan de raad verantwoording schuldig over het door het college gevoerde bestuur.
Een wethouder bezit aandelen in een bedrijf dat subsidie aanvraagt bij de gemeente. Hij of zij onthoudt zich van deelname aan de besluitvorming.
Mogelijke belangen worden vooraf gemeld aan de burgemeester. Transparantie versterkt het vertrouwen binnen het college en naar de raad en samenleving.
Een wethouder meldt dat zijn familielid een aannemersbedrijf heeft dat meedingt naar een gemeentelijk project.
Artikel 2.3 Vertegenwoordiging van derden
Collegeleden mogen geen belangenbehartiger zijn voor inwoners, organisaties of bedrijven richting de gemeente.
Het volgt niet expliciet uit één enkele bepaling, maar kan worden afgeleid uit zowel de regels over nevenfuncties in de Gemeentewet als uit de algemene beginselen van behoorlijk bestuur zoals neergelegd in de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Deze beginselen stellen eisen aan de zorgvuldigheid, onpartijdigheid en motivering van bestuurlijk handelen.
Zo verplicht artikel 2:4 Awb bestuursorganen tot onpartijdigheid en het voorkomen van belangenverstrengeling, wat direct raakt aan het vervullen van nevenfuncties. Artikel 3:2 Awb vereist een zorgvuldige voorbereiding van besluiten, terwijl artikel 3:3 Awb misbruik van bevoegdheid verbiedt. Daarnaast schrijft artikel 3:4 Awb een evenwichtige belangenafweging voor, en bepaalt artikel 3:46 Awb dat besluiten deugdelijk gemotiveerd moeten zijn.
Een wethouder mag geen inwoner helpen bij het verkrijgen van een vergunning.
Artikel 2.4 Risicoanalyse integriteit
Nieuwe wethouders ondergaan een integriteitsrisicoanalyse bij aantreden. Conclusies worden gedeeld met de commissie geloofsbrieven.
Mogelijke belangenverstrengeling door nevenfuncties of financiële belangen wordt vroegtijdig gesignaleerd.
Collegeleden melden alle nevenfuncties bij aanvang van hun ambt en bij wijzigingen. Dit bevordert transparantie en voorkomt dat belangenconflicten ontstaan.
Artikel 36b Gemeentewet (wethouders)
Dit artikel regelt dat wethouders hun nevenfuncties openbaar moeten maken. Het gaat zowel om functies die zij uit hoofde van hun ambt vervullen als om andere (neven)functies. Ook moet worden aangegeven of deze functies bezoldigd zijn of niet. Het doel is transparantie, zodat controle mogelijk is en belangenverstrengeling kan worden voorkomen.
Artikel 67 Gemeentewet (burgemeester)
Dit artikel bevat een vergelijkbare verplichting voor de burgemeester: ook hij of zij moet nevenfuncties openbaar maken. Net als bij wethouders geldt dat duidelijk moet zijn welke functies worden vervuld en of daar een vergoeding tegenover staat.
Artikel 68 Gemeentewet (burgemeester)
Dit artikel ziet op beperkingen en waarborgen rondom nevenfuncties van de burgemeester. Het beoogt te voorkomen dat de burgemeester functies vervult die onverenigbaar zijn met het ambt of die de onafhankelijkheid en onpartijdigheid in gevaar kunnen brengen.
Een wethouder is lid van een lokale sportvereniging als penningmeester. Dit moet gemeld worden.
Artikel 3.2 Register nevenfuncties
De gemeentesecretaris houdt een openbaar register bij dat digitaal toegankelijk is. Dit versterkt het vertrouwen van de inwoners in het college.
Alleen nevenfuncties die verenigbaar zijn met het ambt zijn toegestaan. Bij twijfel wordt overleg gevoerd met de burgemeester of gemeentesecretaris.
Het voorzitterschap van een lokale zorginstelling kan conflicteren met besluitvorming over subsidies in de zorg.
Artikel 3.4 Functies na aftreden
Voorkomt dat collegeleden al tijdens hun ambt vooruitlopen op een toekomstige functie.
Artikel 3.5 Werkzaamheden en benoemingen na aftreden
Gedurende één jaar na aftreden: geen betaalde werkzaamheden voor de gemeente of benoeming bij een verbonden partij.
Een wethouder treedt een jaar na aftreden niet toe tot een gemeentelijk vastgoedbedrijf waar hij toezicht op had tijdens zijn/haar ambt.
Paragraaf 4 – omgang met giften, geschenken en uitnodigingen
Collegeleden accepteren geen giften die hun onafhankelijke positie beïnvloeden of de schijn daarvan wekken.
Geld wordt nooit aangenomen. Geschenken tot €50 mogen worden geaccepteerd, alles daarboven wordt eigendom van de gemeente. Het register van geschenken wordt openbaar bijgehouden.
Het wettelijk kader voor de omgang met giften, geschenken en uitnodigingen door gemeentebestuurders wordt in de eerste plaats gevormd door de Gemeentewet. Op grond van artikel 41c (voor wethouders) en artikel 15 (voor raadsleden) zijn gemeenten verplicht een gedragscode vast te stellen, waarin regels zijn opgenomen over integriteit, het aannemen van giften en het voorkomen van belangenverstrengeling.
Daarnaast zijn de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, zoals neergelegd in de Algemene wet bestuursrecht (met name artikel 3:2 en 2:4 Awb), van belang. Deze beginselen waarborgen dat bestuurders zorgvuldig en onpartijdig omgaan met giften en uitnodigingen en hierover transparant handelen.
Een wijnpakket ter waarde van €60 van een lokale ondernemer wordt geregistreerd en wordt eigendom van de gemeente.
Paragraaf 5 – Uitnodigingen en buitenlandse reizen
Artikel 5.1 Melding en besluitvorming
Wanneer een collegelid wordt uitgenodigd voor een buitenlandse dienstreis of officieel bezoek, moet dit altijd vooraf worden gemeld aan het hele college. In de melding staat het doel, de bestemming, de duur, de beleidsmatige redenen en de geraamde kosten. Het college beslist gezamenlijk of deelname passend is en informeert de gemeenteraad achteraf.
Het wettelijk kader voor uitnodigingen en buitenlandse reizen van gemeentebestuurders wordt in de eerste plaats gevormd door de Gemeentewet. Op grond van artikel 41c (voor wethouders) en artikel 15 (voor raadsleden) zijn gemeenten verplicht een gedragscode vast te stellen, waarin regels zijn opgenomen over het accepteren van uitnodigingen en deelname aan (buitenlandse) reizen, mede ter voorkoming van belangenverstrengeling en oneigenlijke beïnvloeding.
De voorliggende gedragscode bevat nadere bepalingen over de functionele noodzaak van reizen, transparantie, meldingsplichten en kostenverdeling.
Daarnaast zijn de algemene beginselen van behoorlijk bestuur uit de Algemene wet bestuursrecht van belang, met name het zorgvuldigheidsbeginsel (artikel 3:2 Awb) en het onpartijdigheidsbeginsel (artikel 2:4 Awb). Deze beginselen waarborgen dat uitnodigingen en buitenlandse reizen uitsluitend worden aanvaard indien deze passend, uitlegbaar en in het publieke belang zijn.
Een wethouder wordt uitgenodigd voor een studiereis naar Scandinavië over duurzaam bouwen. Vooraf bespreekt het college de relevantie, de kosten en de voordelen van deelname.
Als de reis privé wordt verlengd (bijvoorbeeld voor vakantie), dan zijn de extra kosten volledig voor rekening van het collegelid.
Een wethouder verlengt een dienstreis met twee dagen privévakantie. De extra hotel- en reiskosten worden door hem/haar zelf betaald.
De gemeentesecretaris houdt een openbaar register bij van alle buitenlandse dienstreizen en uitnodigingen. In dit register staan: doel van de reis, bestemming, duur en kosten. Zo blijft het gebruik van publieke middelen transparant en controleerbaar.
Bepaalde reizen vallen buiten deze regeling: Reguliere dienstreizen naar Europese instellingen, reizen naar buurgemeenten net over de grens, activiteiten georganiseerd door verbonden partijen. Deze reizen worden geacht tot normale uitvoering van het werk te behoren.
Paragraaf 6 – Omgang met informatie
Collegeleden moeten zorgvuldig omgaan met vertrouwelijke en geheime informatie. Gegevens dienen veilig opgeslagen te worden en alleen gedeeld met bevoegde personen.
Het wettelijk kader voor de omgang met informatie door gemeentebestuurders wordt gevormd door de Gemeentewet (artikelen 169 lid 1 en 170 lid 2) en de verplichting tot een gedragscode (artikelen 41c en 15), waarin regels over vertrouwelijkheid en zorgvuldig gebruik van informatie zijn opgenomen. Daarnaast gelden de algemene beginselen van behoorlijk bestuur uit de Algemene wet bestuursrecht, zoals het zorgvuldigheidsbeginsel en het evenredigheidsbeginsel. Specifieke regels voor persoonsgegevens en openbaarheid volgen uit de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) en de Wet openbaarheid van bestuur (Woo).
Een wethouder mag interne financiële rapportages niet delen met externe partijen voordat deze openbaar zijn gemaakt.
Artikel 6.2 Gebruik informatie
Niet-openbare informatie mag nooit gebruikt worden voor persoonlijk gewin of voor derden.
Een wethouder mag geen informatie over geplande grondverkopen gebruiken om zelf aandelen te kopen in een betrokken bedrijf.
Paragraaf 7 – Gebruik van gemeentelijke voorzieningen
Artikel 7.1 Inrichting financiële en administratieve organisatie
De gemeente moet zo ingericht zijn dat er altijd een correct beeld bestaat van uitgaven en rechtmatigheid. Collegeleden mogen gemeentelijke middelen alleen gebruiken voor hun officiële taken, tenzij anders afgesproken. Dubbele declaraties zijn verboden.
Het wettelijk kader wordt gevormd door de Gemeentewet (artikelen 41c, 15 en 170 lid 2), waarin het vaststellen van een gedragscode en het bevorderen van bestuurlijke integriteit verplicht is. Hierin zijn regels opgenomen over zorgvuldig en passend gebruik van gemeentelijke middelen en faciliteiten. Ook de algemene beginselen van behoorlijk bestuur uit de Algemene wet bestuursrecht waarborgen dat dit gebruik transparant, evenredig en integer gebeurt.
Een wethouder kan geen privéontbijt declareren bij een werkbezoek, en mag geen gemeentelijke laptop voor persoonlijke doeleinden gebruiken.
Paragraaf 8 – Naleving, meldingen en evaluatie
Integriteitsdilemma’s moeten actief bespreekbaar worden gemaakt binnen het college. De burgemeester kan advies geven bij twijfelgevallen.
Een wethouder twijfelt of een cadeau van een bedrijf geaccepteerd mag worden; dit wordt besproken in het college.
Vermoedens van integriteitsschendingen moeten gemeld worden bij de burgemeester. De burgemeester volgt hiervoor vastgestelde procedures.
Artikel 170, lid 2 Gemeentewet stelt dat de burgemeester de bestuurlijke integriteit van de gemeente bevordert, waarmee hij of zij een actieve rol heeft in het waarborgen van integer handelen van het college en de ambtelijke organisatie.
Integriteit wordt jaarlijks besproken binnen het college. De gehele gedragscode wordt ten minste eens per vier jaar geëvalueerd en zo nodig geactualiseerd.
Het college bespreekt jaarlijks een relevante casus.
De gedragscode kan officieel worden aangehaald als:
“Gedragscode integriteit college van burgemeester en wethouders van de gemeente Westerkwartier 2026”.
De code treedt in werking op de dag na bekendmaking van het besluit van de gemeenteraad.
Alle eerdere gedragscodes voor het college van burgemeester en wethouders worden ingetrokken. Zo ontstaat duidelijkheid over welke regels van toepassing zijn.
Permanente link
Kopieer de link naar uw clipboard
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2026-464825.html