Beleidsregels Eigen bijdrage Ontheemden Oekraïne Bodegraven-Reeuwijk

Het college van burgemeester en wethouders van Bodegraven-Reeuwijk,

Gezien het collegevoorstel van 15-09-2026 met zaaknummer Z/26/245946/ DOC-26593643,

Gelet op de ‘Regeling Opvang Ontheemden Oekraïne’, de ‘Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne’ en de ‘Tijdelijke Wet opvang ontheemden Oekraïne’,

Constaterende dat deze regeling ruimte laat aan de lokale invulling van een beleid voor het opleggen en innen van de eigen bijdrage van ontheemden uit Oekraïne;

Besluit de Beleidsregels Eigen bijdrage Ontheemden Oekraïne Bodegraven-Reeuwijk vast te stellen:

Doelstelling:

• 1. Bijdrage aan opvangkosten Werkende ontheemden uit Oekraïne leveren een redelijke financiële bijdrage aan de exploitatiekosten van de gemeentelijke opvangvoorzieningen, waaronder gas, water, elektra en – indien van toepassing – catering.

• 2. Bevorderen van gelijke behandeling De regeling draagt bij aan het verkleinen van de ongelijkheid tussen werkende Oekraïense ontheemden en andere asielzoekers die eveneens een eigen bijdrage leveren.

• 3. Stimuleren van arbeidsparticipatie De regeling is erop gericht om arbeidsparticipatie onder ontheemden te stimuleren en te waarborgen dat werken financieel aantrekkelijk blijft.

• 4. Eerlijke verdeling van maatschappelijke kosten Door het heffen van een eigen bijdrage wordt beoogd de maatschappelijke kosten van de opvang op een evenwichtige en rechtvaardige wijze te verdelen.

Artikel 1 Begripsbepalingen

In deze beleidsregels en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder:

• a. Regeling: Regeling ontheemden opvang Oekraïne (RooO);

• b. Ontheemde: de vluchteling uit Oekraïne met de Oekraïense nationaliteit of een andere nationaliteit die vallen onder het toepassingsbereik van de Tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne als bedoeld in artikel 1 sub c van de Regeling;

• c. Gemeentelijke opvanglocatie: een opvangvoorziening als bedoeld in artikel 1 sub h van de Regeling;

• d. Particuliere opvang: een opvangvoorziening als bedoeld in artikel 1 sub i van de Regeling;

• e. Opvang: de opvang zoals gedefinieerd in artikel 6 lid 1 van de Regeling;

• f. Eigen bijdrage: de bijdrage die een ontheemde betaalt voor de exploitatiekosten van de opvangvoorziening, waaronder in ieder geval gas, water, elektra en locatiebegeleiding (en indien van toepassing een afzonderlijke bijdrage voor catering).

• g. Leefgeld: een maandelijkse financiële toelage ten behoeve van voedsel, kleding en andere persoonlijke uitgaven.

• h. Gezin: een gezin bestaat uit:

  • echtgenoten of aan gehuwden gelijkgestelde partners of samenwonende niet-gehuwde partners die met elkaar een duurzame relatie onderhouden;

  • hun minderjarige kinderen;

  • een ouder of voogd die volgens het recht of de praktijk in Nederland verantwoordelijk is voor de minderjarige en ongehuwde kinderen.

• i. Duurzame relatie: hiervan is sprake als de betrokken ontheemden:

  • als koppel/stel geregistreerd staan in het bewonersregistratiesysteem;

  • zij samen een kamer bewonen;

  • zij zich naar feitelijke omstandigheden gedragen als een gezin.

• Alle andere begrippen die in deze beleidsregels worden gebruikt en die hierboven niet nader zijn omschreven hebben dezelfde betekenis als in de Regeling Opvang Ontheemden Oekraïne, de Algemene wet bestuursrecht, alsmede andere relevante wet- en regelgeving.

• j Inkomen: het netto-inkomen dat de ontheemde en/of diens meerderjarige gezinslid geniet uit arbeid in loondienst, uit inkomsten uit zelfstandige arbeid of onderneming als bedoeld onder k, uit een loondervingsuitkering, of uit een toeslag op grond van de Toeslagenwet, ontvangen in Nederland of in het buitenland, inclusief bonussen en een eventuele dertiende maand. Pensioen uit het buitenland, vakantietoeslag, reiskostenvergoeding en andere onkostenvergoedingen worden niet aangemerkt als inkomen.

• k. Inkomsten uit zelfstandige arbeid of onderneming: de netto-inkomsten die een ontheemde geniet uit werkzaamheden als zelfstandige, freelancer, zzp'er of ondernemer, ongeacht of voor deze werkzaamheden een inschrijving bestaat in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel of in een buitenlands ondernemingsregister, en ongeacht de wijze waarop deze inkomsten worden ontvangen, waaronder in ieder geval begrepen: betalingen per bank, via elektronische betaaldiensten en contante betalingen.

Artikel 2 Ontheemden die een eigen bijdrage moeten betalen

• 1. Bijdrageplichtig zijn:

  • a. Volwassen ontheemden met inkomsten uit arbeid, in binnen- of buitenland;

  • b. Volwassen ontheemden die een loondervingsuitkering of toeslag ontvangen;

  • c. Volwassen gezinsleden zonder eigen inkomsten, als zij zijn getrouwd met of een geregistreerd partnerschap hebben met een ontheemde die eigen inkomsten heeft.

  • d. Volwassen gezinsleden zonder eigen inkomsten, als zij samenwonende niet-gehuwde partners zijn die een duurzame relatie onderhouden met een ontheemde die eigen inkomsten heeft.

  • e. de ontheemde die gedurende twee weken niet heeft voldaan aan een door of namens het college gedaan verzoek om informatie over inkomsten en/of gezinssamenstelling.

  • f. de ontheemde die inkomsten heeft verzwegen of verborgen gehouden en daardoor ten onrechte van verstrekkingen gebruik heeft gemaakt.

• 2. Niet bijdrageplichtig zijn:

  • a. minderjarige gezinsleden, ongeacht of zij inkomsten hebben;

  • b. ontheemden die verblijven in particuliere opvang;

  • c. ontheemden met pensioen.

Artikel 3 Drempelbedrag geen eigen bijdrage

• 1. Het leefgeld en de eigen bijdrage worden slechts (deels en naar rato) ingehouden of geïnd voor zover het netto-inkomen van de ontheemde ten minste 115% bedraagt van het bedrag aan leefgeld dat hij of zij zonder eigen inkomsten zou ontvangen, respectievelijk 115% van het volledig ingetrokken leefgeld vermeerderd met de eigen bijdrage.

• 2. De in het eerste lid genoemde bedragen worden van rechtswege geïndexeerd bij een wijziging van de Regeling opvang ontheemden Oekraïne (RooO). De exacte hoogte van de eigen bijdrage bedragen is vastgelegd in artikel 7, vierde lid, en artikel 8, tweede lid, van de RooO.

• 3. Raadplegen Suwinet

  • a. Het college maakt voor het vaststellen van het recht op leefgeld, de hoogte van de eigen bijdrage en de rechtmatigheid van eerder verstrekte bedragen gebruik van de door het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV) aan het college verstrekte gegevens, die op grond van artikel 33, tweede lid, onderdelen a tot en met c, van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen worden verwerkt in de polisadministratie (Suwinet).

  • b. Het college raadpleegt deze gegevens in ieder geval bij:

    • a. het beoordelen van een aanvraag om, of een wijziging van, leefgeld;

    • b. het vaststellen van een op te leggen eigen bijdrage;

    • c. de handhaving op de rechtmatige verstrekking van leefgeld;

    • d. het vaststellen van de hoogte van een terug te vorderen bedrag aan leefgeld of eigen bijdrage

  • c. Voor inkomsten uit zelfstandige arbeid of onderneming, die niet via de polisadministratie kunnen worden vastgesteld, is artikel 5, leden 6 tot en met 9, van toepassing.

Artikel 4 Eigen bijdrage voor catering

Indien catering op de gemeentelijke opvanglocatie aanwezig is, dient een eigen bijdrage voor catering betaald te worden; ongeacht of de ontheemde daadwerkelijk gebruik maakt van deze faciliteit.

Artikel 5 Innen eigen bijdrage

• 1. De ontheemde verstrekt maandelijks de benodigde inkomens- en gezinsgegevens volgens de door het college vastgestelde werkwijze, met als peildatum de eerste dag van de daaropvolgende maand. Als de ontheemde geen wijzigingen doorgeeft, gaat het college uit van inkomsten ten minste ter hoogte van het drempelbedrag en wordt de eigen bijdrage overeenkomstig geïnd.

• 2. Voor de verplichting tot het verstrekken van gegevens geldt de inlichtingenplicht zoals vastgelegd in artikel 2a RooO. Indien een ontheemde geen gegevens verstrekt, gaat het college er in beginsel van uit dat sprake is van eigen inkomen en wordt een eigen bijdrage opgelegd.

• 3. Het innen van de eigen bijdrage is verplicht vanaf 1 januari 2025. De verhoging van de eigen bijdrage, zoals vastgelegd in de RooO, geldt vanaf 1 oktober 2025 en wordt voor het eerst geïnd per 1 november 2025.

• 4. Indien de ontheemde een opgelegde eigen bijdrage niet (meer) betaalt, wordt een betalingsherinnering gestuurd, vervolgens wordt een aanmaning verzonden.

• 5. Als er na de verstuurde betalingsherinnering of aanmaning nog geen betaling wordt ontvangen, zal een incassobureau worden ingeschakeld om de vordering bij de ontheemde te incasseren.

• 6. Indien een ontheemde staat ingeschreven als zelfstandige of ondernemer in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel of in een buitenlands ondernemingsregister, dan wel anderszins blijkt dat de ontheemde activiteiten als zelfstandige of ondernemer verricht, en de ontheemde aangeeft geen inkomsten uit deze activiteiten te ontvangen of met het inkomen onder het in artikel 3 bedoelde drempelbedrag te blijven, kan het college de ontheemde verzoeken de gegevens te verstrekken die noodzakelijk zijn om dit vast te stellen. De ontheemde dient zijn opgave met voldoende gegevens aannemelijk te maken.

• 7. Tot de gegevens als bedoeld in het zesde lid kunnen, voor zover noodzakelijk voor het vaststellen van de inkomsten, in ieder geval behoren: de omzet- en kasadministratie, facturen, aangiften omzetbelasting, relevante bankafschriften, overzichten van gebruikte elektronische betaaldiensten en andere gegevens waaruit de inkomsten uit de onderneming kunnen worden vastgesteld. Indien in de onderneming betalingen in contanten worden ontvangen, maakt de kas- of omzetadministratie waaruit deze ontvangsten blijken onderdeel uit van de te verstrekken gegevens.

• 8. De ontheemde verklaart dat de verstrekte opgave volledig is en dat alle inkomsten uit de onderneming daarin zijn opgenomen. Hieronder vallen ook inkomsten die contant, via elektronische betaaldiensten, op betaalrekeningen of op andere wijze zijn ontvangen.

• 9. Indien de op grond van het zesde tot en met achtste lid gevraagde gegevens niet of niet volledig worden verstrekt en daardoor de inkomsten niet kunnen worden vastgesteld, wordt de ontheemde in de gelegenheid gesteld de ontbrekende gegevens binnen twee weken alsnog te verstrekken. Indien de ontheemde binnen deze termijn niet volledig aan het informatieverzoek voldoet, is artikel 2, eerste lid, onder e, van toepassing.

Artikel 6 Onevenredige benadeling

• 1. De eigen bijdrage wordt niet geheven indien dit heffen zou leiden tot een onevenredige benadeling voor de meerderjarige ontheemde en diens gezin (artikel 2b, eerste lid, RooO).

• 2. De meerderjarige ontheemde doet een beroep op onevenredige benadeling en verstrekt hiertoe alle benodigde informatie.

• 3. Bij het bepalen van onevenredige benadeling kunnen overige financiële verplichtingen en schulden in aanmerking genomen worden, tenzij deze zijn ontstaan door een verwijtbare gedraging.

• 4. Voor het in aanmerking nemen van schulden geldt dat een concrete aflossingsverplichting op schrift gesteld moet zijn met duidelijke voorwaarden.

• 5. Tegen een besluit van het college op grond van deze beleidsregels; waaronder in ieder geval besluiten over het recht op leefgeld, het opleggen van de eigen bijdrage en het terugvorderen van ten onrechte verstrekte bedragen; kan een belanghebbende binnen zes weken na de dag van bekendmaking van dat besluit bezwaar maken bij het college, overeenkomstig artikel 7:1 juncto hoofdstuk 6 van de Algemene wet bestuursrecht.

• 6. Tegen de beslissing op het bezwaar kan de belanghebbende beroep instellen bij de bestuursrechter, overeenkomstig artikel 8:1 van de Algemene wet bestuursrecht.

Artikel 7 Citeertitel

Deze beleidsregels worden aangehaald als: Beleidsregels Eigen bijdrage Ontheemden Oekraïne Bodegraven-Reeuwijk.

Artikel 8 Inwerkingtreding

Deze beleidsregels treden in werking op de dag na bekendmaking onder gelijktijdige intrekking van de Beleidsregels Eigen bijdrage Ontheemden Oekraïne Bodegraven-Reeuwijk van 1 oktober 2025.

Aldus vastgesteld in de collegevergadering van 15 september 2026,

de secretaris a.i.,

A.Nijhuis

de burgemeester

drs. M.K.A. Grauss

Toelichting op beleidsruimte voor Bodegraven-Reeuwijk

De regering vindt het redelijk dat vluchtelingen uit Oekraïne die kunnen bijdragen aan de kosten dat doen. Andere vluchtelingen en asielzoekers met een eigen inkomen betalen ook een eigen bijdrage aan hun opvang. De eigen bijdrage is een bijdrage die betaalt dient te worden voor de exploitatiekosten van de opvang (gas, water en elektra, locatiebegeleiding) en de kosten van voeding in opvangvoorzieningen (catering) waar ontheemden zelf niet hun voeding kunnen bereiden.

Per artikel:

Artikel 1 h en i (gezinsdefinitie / duurzame relatie)

In afwijking van de landelijke handreiking hanteert de gemeente Bodegraven-Reeuwijk ook de categorie ‘duurzame relatie’ als gezinsdefinitie. Dit sluit aan bij de feitelijke plaatsing in de opvang, die gebaseerd was op een gezamenlijke huishouding. Daarmee wordt voorkomen dat ontheemden financieel voordeel behalen door zich nadien anders te presenteren.

Artikel 4 (catering)

In de opvanglocatie Reeuwijkse Poort is geen sprake van catering. Artikel 4 is opgenomen om de beleidsregels volledig in lijn te houden met de RooO.

Artikel 5 lid 1 en 2 (inlichtingenplicht en drempelbedrag)

Uitgangspunt is dat als een ontheemde geen wijzigingen doorgeeft of geen aanvraag voor leefgeld indient, wordt aangenomen dat sprake is van eigen inkomen en wordt een eigen bijdrage opgelegd. In de uitvoering wordt hierbij de formele lijn gevolgd van rappel, hersteltermijn van twee weken en een voornemen conform artikel 4:8 Awb, zoals voortvloeit uit artikel 2a RooO.

Het college acht het redelijk dat ontheemden die inkomen hebben, een bijdrage leveren aan de kosten van opvang. Belangrijk uitgangspunt is dat werken moet lonen: ontheemden mogen er door de eigen bijdrage niet op achteruitgaan ten opzichte van het ontvangen van leefgeld alleen. Daarom sluit de gemeente aan bij de landelijke 115%-norm. Deze norm garandeert dat de bestedingsruimte van een werkende ontheemde altijd hoger is dan die van iemand die alleen leefgeld ontvangt.

De 115%-norm werkt als een drempel: eerst wordt leefgeld (deels) ingehouden, daarna kan de eigen bijdrage (deels) worden geheven. Pas als het inkomen meer bedraagt dan 115% van leefgeld plus eigen bijdrage, wordt de volledige bijdrage geïnd. Zo wordt gewaarborgd dat de ontheemde na inhouding of heffing altijd minimaal hetzelfde bedrag overhoudt als bij uitsluitend leefgeld, en in de praktijk iets meer. Dit sluit aan bij het nationale beleid dat werken stimuleert.

Artikel 6 (onevenredige benadeling)

Dit artikel geeft uitvoering aan de hardheidsclausule in artikel 2b RooO. Het college kan in individuele gevallen geheel of gedeeltelijk afzien van inning wanneer dit tot onevenredige benadeling leidt. Voorbeelden zijn onvoorziene hoge medische kosten of schulden met een concrete aflossingsverplichting.