U bekijkt een publicatie met

Toon versie van document

Ontwerp - Wijziging omgevingsplan Laanboomteelt

Het college van burgemeester en wethouders van Gemeente Overbetuwe

gelezen de tekstinhoud van ”Wijziging omgevingsplan Laanboomteelt” d.d. 15 september 2026

Besluit vrij te geven voor ter inzage legging;

Artikel I

"Wijziging omgevingsplan Laanboomteelt" opgenomen in Bijlage A .

Artikel II

Van de terinzagelegging, de termijn voor terinzagelegging en de mogelijkheid om te reageren wordt kennis gegeven in het gemeenteblad en lokale huis-aan-huisbladen.

Aldus besloten in de collegevergadering van 15 september 2026.

De gemeentesecretaris,

 

D.C. van Eeten

 

De voorzitter,

 

R.P. Hoytink-Roubos

Bijlage A Bijlage bij artikel I

A

Artikel 1.1 wordt op de aangegeven wijze gewijzigd:

Artikel 1.1 Begripsbepalingen

  • 1.

    Begripsbepalingen die, op de dag van de inwerkingtreding van de Omgevingswet, zijn opgenomen in de bijlage bij de Omgevingswet en in bijlage I bij het Besluit activiteiten leefomgeving, bijlage I bij het Besluit bouwwerken leefomgeving, bijlage I bij het Besluit kwaliteit leefomgeving, bijlage I bij het Omgevingsbesluit en bijlage I bij de Omgevingsregeling, zijn van toepassing op hoofdstuk 22 van dit omgevingsplan.

  • 2.

    Bijlage II bij dit omgevingsplan bevat begripsbepalingen voor de toepassing van hoofdstuk 22 van dit omgevingsplan.

  • 3.

    Bijlage III bij dit omgevingsplan bevat begripsbepalingen voor de toepassing van hoofdstuk 19 van dit omgevingsplan.

B

Het opschrift van hoofdstuk 2 wordt op de aangegeven wijze gewijzigd:

Hoofdstuk 2 GERESERVEERD

C

Het opschrift van hoofdstuk 3 wordt op de aangegeven wijze gewijzigd:

Hoofdstuk 3 GERESERVEERD

D

Het opschrift van hoofdstuk 4 wordt op de aangegeven wijze gewijzigd:

Hoofdstuk 4 GERESERVEERD

E

Het opschrift van hoofdstuk 5 wordt op de aangegeven wijze gewijzigd:

Hoofdstuk 5 GERESERVEERD

F

Het opschrift van hoofdstuk 6 wordt op de aangegeven wijze gewijzigd:

Hoofdstuk 6 GERESERVEERD

G

Het opschrift van hoofdstuk 7 wordt op de aangegeven wijze gewijzigd:

Hoofdstuk 7 GERESERVEERD

H

Het opschrift van hoofdstuk 8 wordt op de aangegeven wijze gewijzigd:

Hoofdstuk 8 GERESERVEERD

I

Het opschrift van hoofdstuk 9 wordt op de aangegeven wijze gewijzigd:

Hoofdstuk 9 GERESERVEERD

J

Het opschrift van hoofdstuk 10 wordt op de aangegeven wijze gewijzigd:

Hoofdstuk 10 GERESERVEERD

K

Het opschrift van hoofdstuk 11 wordt op de aangegeven wijze gewijzigd:

Hoofdstuk 11 GERESERVEERD

L

Het opschrift van hoofdstuk 12 wordt op de aangegeven wijze gewijzigd:

Hoofdstuk 12 GERESERVEERD

M

Het opschrift van hoofdstuk 13 wordt op de aangegeven wijze gewijzigd:

Hoofdstuk 13 GERESERVEERD

N

Het opschrift van hoofdstuk 14 wordt op de aangegeven wijze gewijzigd:

Hoofdstuk 14 GERESERVEERD

O

Het opschrift van hoofdstuk 15 wordt op de aangegeven wijze gewijzigd:

Hoofdstuk 15 GERESERVEERD

P

Het opschrift van hoofdstuk 16 wordt op de aangegeven wijze gewijzigd:

Hoofdstuk 16 GERESERVEERD

Q

Het opschrift van hoofdstuk 17 wordt op de aangegeven wijze gewijzigd:

Hoofdstuk 17 GERESERVEERD

R

Het opschrift van hoofdstuk 18 wordt op de aangegeven wijze gewijzigd:

Hoofdstuk 18 GERESERVEERD

S

Hoofdstuk 19 wordt op de aangegeven wijze gewijzigd:

Hoofdstuk 19 THEMATISCHE WIJZIGINGEN

[Gereserveerd]

Afdeling 19.1 Landschapswaarden

Paragraaf 19.1.1 Agrarische activiteiten - laanboomteelt verbod
Artikel 19.1 Toepassingsbereik

Deze paragraaf gaat over het verrichten van laanboomteeltactiviteiten ter plaatse van de locatie laanboomteelt verbod.

Artikel 19.2 Voorrangsbepaling

Op de locatie laanboomteelt verbod blijven de besluiten op grond van artikel 22.1, onder a, van de Omgevingswet van toepassing, met dien verstande dat bij strijdigheid met de regels in deze paragraaf de regels in deze paragraaf gelden.

Artikel 19.3 Oogmerken

De regels in deze paragraaf zijn gesteld met het oog op:

  • a.

    het behouden en versterken van de landschappelijke en cultuurhistorische waarden in het algemeen en van de openheid in het bijzonder;

  • b.

    het voorkomen van een monotoon landelijk gebied;

  • c.

    het waarborgen van een goed woon- en leefklimaat.

Artikel 19.4 Algemene regels
  • 1.

    Het is verboden om ter plaatse van de locatie laanboomteelt verbod gronden te gebruiken ten behoeve van laanboomteelt.

  • 2.

    Het in het eerste lid bedoelde verbod is niet van toepassing op gronden die op 20 mei 2025 legaal in gebruik waren ten behoeve van laanboomteelt, mits de op dat moment bestaande legale omvang niet wordt vergroot.

T

Het opschrift van hoofdstuk 20 wordt op de aangegeven wijze gewijzigd:

Hoofdstuk 20 GERESERVEERD

U

Het opschrift van hoofdstuk 21 wordt op de aangegeven wijze gewijzigd:

Hoofdstuk 21 GERESERVEERD

V

Na het lichaam worden twee bijlagen ingevoegd, luidende:

Bijlage I Overzicht Informatieobjecten

laanboomteelt verbod

/join/id/regdata/gm1734/2026/249fcdb2022f4d62a16eef0d9ed09d32/nld@2026‑09‑21;10162645

Bijlage III Begripsbepalingen bij artikel 1.1, derde lid, van dit omgevingsplan

laanboomteelt:

het bedrijfsmatig telen van houtgewassen, waaronder laan-, sier- en vruchtbomen, in open grond alsmede in potten, containers en dergelijke.

Motivering

1 Inleiding

1.1 Aanleiding

Op 20 mei 2025 heeft de gemeenteraad van de gemeente Overbetuwe een voorbereidingsbesluit genomen, waarin voor een gedeelte van het gemeentelijk grondgebied een verbod is ingesteld om gronden te gebruiken ten behoeve van laanboomteelt. Voor bestaande teelt geldt een uitzondering op dit verbod. Binnen het omgevingsplan van de gemeente Overbetuwe is laanboomteelt op de betreffende gronden niet uitgesloten.

Het voorbereidingsbesluit heeft een geldigheidsduur van anderhalf jaar. Vóór die tijd moet, om het verbod te kunnen continueren, een besluit tot wijziging van het omgevingsplan bekendgemaakt zijn. Daarom wordt het omgevingsplan gewijzigd. Hierbij is gekozen voor een zogeheten thematische wijziging. De bestaande regels uit het tijdelijke omgevingsplan blijven verder van toepassing.

1.2 Plangebied

Het plangebied van deze omgevingsplanwijziging komt overeen met de gronden waarop het voorbereidingsbesluit (TAM-voorbereidingsbesluit Laanboomteelt, 20 mei 2025) betrekking heeft. In grote lijnen betreft dit het gemeentelijke grondgebied ten oosten van de A50, met uitzondering van het bestaand stedelijk gebied. Figuur 1.1 geeft de begrenzing van het plangebied weer.

afbeelding binnen de regeling
figuur 1.1: Begrenzing plangebied wijziging omgevingsplanRegels op de kaart

1.3 Huidig juridisch-planologisch regime

In het plangebied is het op 1 januari 2024 van rechtswege ontstane tijdelijke omgevingsplan van toepassing. Als onderdeel van het tijdelijke omgevingsplan zijn binnen het plangebied diverse bestemmingsplannen en andere ruimtelijke plannen van toepassing. Hieronder vallen onder meer de volgende plannen:

  • Bestemmingsplan ‘Buitengebied Overbetuwe’ (2013);

  • Bestemmingsplan ‘Park Lingezegen’ (2013);

  • Bestemmingsplan ‘Oosterhout’ (2012);

  • Beheersverordening ‘Buitengebied, beheersverordening De Danenberg’ (2013).

 

Binnen deze ruimtelijke plannen zijn diverse agrarische bestemmingen van toepassing, waarin laanboomteelt op niet is uitgesloten. Binnen deze bestemmingen zijn grondgebonden agrarische bedrijven toegestaan. Laanboomteelt behoort tot deze gebruiksvorm. Er zijn enkele uitzonderingen op deze regel, waaronder een omgevingsvergunningplicht voor het aanbrengen van hoog opgaande beplanting en houtopstanden binnen bepaalde gebieden met landschappelijke waarden. De wens van de gemeente is om de gebruiksmogelijkheden voor laanboomteelt te beperken. Om dit juridisch-planologisch te borgen is een wijziging van het omgevingsplan noodzakelijk.

In onderhavige motivering worden alle relevante gevolgen van de voorgenomen omgevingsplanwijziging voor de fysieke leefomgeving uiteengezet en wordt onderbouwd dat deze wijziging in overeenstemming is met een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (ETFAL) en deze uitvoerbaar is.

1.4 Leeswijzer

Voorliggende motivering bestaat uit verschillende onderdelen. Na dit inleidende hoofdstuk volgt in hoofdstuk 2 een beschrijving van het plan, waarin de achtergronden, aanleiding en het doel van de wijziging uiteengezet worden. In hoofdstuk 3 wordt gemotiveerd op welke wijze de wijziging past binnen de geldende beleidskaders, regelgeving en visie/doelen op de verschillende overheidsniveaus. Hierna volgt in hoofdstuk 4 een beoordeling van de wijziging aan de milieuaspecten met betrekking tot de fysieke leefomgeving. Tot slot wordt in hoofdstuk 5 ingegaan op de financiële en maatschappelijke uitvoerbaarheid. 

2 Planbeschrijving

2.1 Aanleiding en doel

De gemeente Overbetuwe ligt in het Betuwse rivierenlandschap, tussen de Waal en de Nederrijn. Deze ligging bepaalt het landschappelijk en ruimtelijk karakter van de gemeente sterk, in het bijzonder in het buitengebied. De verschillende landschapstypen (oeverwallen, komgronden en uiterwaarden) maken het landschap bijzonder. De gemeente vindt het belangrijk de bestaande landschapswaarden en de kenmerken en kwaliteiten van de verschillende gebieden en landschapstypen te behouden en waar mogelijk te versterken. Dit streven staat al geruime tijd centraal in het ruimtelijke beleid van de gemeente. In de Omgevingsvisie 2040 (vastgesteld in 2019), die het actuele algemene ruimtelijke beleidskader van de gemeente bevat, komt dit eveneens nadrukkelijk terug. De gemeente onderscheidt 7 deelgebieden binnen de gemeente met verschillende doelen, ambities, kenmerken en ontwikkelingsmogelijkheden. Centraal doel hierbij is dat er meer differentiatie in het buitengebied ontstaat. Belangrijk is dus dat het juridisch-planologisch kader in het omgevingsplan van de gemeente het voorkomen van monotone agrarische gebieden voorkomt.

De gemeente heeft in 2015 de Intergemeentelijke Strategische visie laanboom-centrum Betuwe (verder: IGS) vastgesteld, samen met de gemeenten Neder-Betuwe en Buren. De IGS is ook één van de onderleggers van de al genoemde Omgevingsvisie 2040 geweest. In de IGS is bepaald dat boomteelt grofweg ten oosten van de A50 niet gewenst is.

De afgelopen jaren is het areaal aan laanboomteelt binnen het gemeentelijk grondgebied aanmerkelijk toegenomen. Dit geldt ook voor het oostelijke deel van de gemeente, ten oosten van de A50. Dit staat in het bijzonder in deze zone op gespannen voet met de koers die de gemeente voor het buitengebied wil voeren en die is vastgelegd in onder meer de IGS en de Omgevingsvisie. 

Gebleken is dat de gewenste koers uit de IGS/Omgevingsvisie nog niet voldoende is doorvertaald in de bestemmingsplannen en overige regels, die onderdeel uitmaken van het omgevingsplan van de gemeente Overbetuwe. Laanboomteelt is in de Agrarische bestemmingen van de verschillende onderdelen van het tijdelijke omgevingsplan veelal rechtstreeks toegestaan. Slechts in sommige delen van het grondgebied zijn hier nadere voorwaarden aan gesteld door middel van een omgevingsvergunningplicht voor werken en werkzaamheden. Om te voorkomen dat op korte termijn ontwikkelingen plaatsvinden, die zich niet verenigen met de gewenste (nieuwe) koers, heeft de gemeenteraad op 20 mei 2025 een voorbereidingsbesluit genomen. Dit voorbereidingsbesluit heeft betrekking op het in paragraaf 1.2 beschreven plangebied ten oosten van de A50. 

Het voorbereidingsbesluit houdt het volgende in. Voor zover het omgevingsplan activiteiten mogelijk maakt die niet in overeenstemming zijn met de voorbeschermingsregels uit dit besluit, zijn deze activiteiten door de werking van de voorbeschermingsregels niet toegestaan. Deze voorbeschermingsregels gaan in zoverre dus vóór op de regels van het omgevingsplan. De voorbeschermingsregels bepalen dat het binnen het besluitgebied verboden is om gronden te gebruiken ten behoeve van laanboomteelt (artikel 2.1). Het begrip ‘laanboomteelt’ is als volgt gedefinieerd:

Laanboomteelt: het bedrijfsmatig telen van houtgewassen, waaronder laan-, sier- en vruchtbomen, in open grond alsmede in potten, containers en dergelijke.

Het verbod geldt niet voor gronden die op het moment van besluitvorming van het voorbereidingsbesluit passend in het tijdelijke omgevingsplan in gebruik zijn voor laanboomteelt. De bestaande omvang van de voor laanboomteelt in gebruik zijnde gronden (in mei 2025) is hiervoor maatgevend.

Een voorbereidingsbesluit kent een beperkte geldigheidsduur en is bedoeld om ongewenste ontwikkelingen tegen te gaan, vooruitlopend op een wijziging van de ruimtelijke regels. Maximaal één jaar en 6 maanden na het nemen van het voorbereidingsbesluit moet een wijziging van het omgevingsplan bekend zijn gemaakt. Om het verbod c.q. de regulering met betrekking tot laanboomteelt voort te zetten, moet het omgevingsplan tijdig worden gewijzigd.

2.2 Toelichting op de wijziging

De gemeente kiest ervoor om het omgevingsplan te wijzigen en laanboomteelt binnen het plangebied te reguleren in het omgevingsplan. Hiermee wordt de koers van, de Omgevingsvisie, de IGS en het voorbereidingsbesluit voortgezet en wordt het ruimtelijk beleid vertaald in het omgevingsplan. Er is gekozen voor een zogeheten thematische wijziging van het omgevingsplan. Deze houdt in dat er voor het plangebied regels worden gesteld met betrekking tot laanboomteelt. Deze regels gaan bij strijdigheid voor op de overige regels uit het omgevingsplan. Het betreffen daarmee zogeheten voorrangsregels.[1] Voor het overige blijven de huidige ruimtelijke regels uit het tijdelijke omgevingsplan onverkort van toepassing. 

De regels in deze omgevingsplanwijziging voorzien in een verbod op laanboomteelt volgens de reikwijdte uit het voorbereidingsbesluit. Daarbij wordt de uitzondering voor bestaande laanboomteelt (op het moment dat het voorbereidingsbesluit van kracht werd) gehandhaafd. Zie voor een nadere toelichting op de wijziging ook hoofdstuk 5 van deze motivering.

[1] Het werken met voorrangsregels in het omgevingsplan is door de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State geaccepteerd in recente jurisprudentie (ABRvS 18 maart 2026, ECLI:NL:RVS:2026:1510).

3 Beleidsmatige aspecten en regelgeving in de fysieke leefomgeving

3.1 Rijksbeleid en Rijksregels

3.1.1 Nationale Omgevingsvisie

Op 11 september 2020 is de Nationale Omgevingsvisie vastgesteld. Met de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) geeft het Rijk een langetermijnvisie op de toekomst en de ontwikkeling van de leefomgeving voor Nederland in 2050. De NOVI komt voort uit de Omgevingswet, die op 1 januari 2024 in werking is getreden. Uitgangspunt in de nieuwe aanpak is dat ingrepen in de leefomgeving niet los van elkaar plaatsvinden, maar in samenhang. Het Rijk wil sturen en richting geven op vier prioriteiten:

  • Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie;

  • Een duurzaam en (circulair) economisch groeipotentieel;

  • Sterke en gezonde steden en regio's;

  • Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.

 

Om beleidskeuzes op een heldere en voorspelbare manier te maken, hanteert de NOVI drie afwegingsprincipes, die helpen bij het prioriteren en afwegen van de verschillende belangen en opgaven:

  • Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: in het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Er wordt weer gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van ruimte.

  • Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: er moet altijd gekeken worden naar de context van het gebied. Keuzes in verschillende gebieden kunnen daarom verschillen.

  • Afwentelen wordt voorkomen: het is van belang dat onze leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie van inwoners zonder dat dit ten koste gaat van toekomstige generaties.

 

Doorwerking plangebied

Deze omgevingsplanwijziging heeft specifiek betrekking op het beperken van de juridisch-planologische mogelijkheden voor laanboomteelt. Deze afweging is op lokaal/regionaal niveau tot stand gekomen, waarbij overigens de kenmerken en identiteit van het plangebied centraal staan. Dit is in lijn met de afwegingsprincipes van de NOVI. Met de regulering van laanboomteelt zijn geen nationale belangen in het geding. De wijziging is in overeenstemming met de NOVI.

3.1.2 Instructieregels Rijk

In hoofdstuk 5 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) zijn instructieregels opgenomen, waaraan bij een wijziging van het omgevingsplan moet worden voldaan. Het Bkl bevat instructieregels voor een evenwichtige toedeling van functies aan locaties voor onder andere de volgende hoofdonderwerpen:

  • algemene bepalingen (paragraaf 5.1.1 Bkl);

  • waarborgen van veiligheid (paragraaf 5.1.2 Bkl);

  • beschermen van waterbelangen (paragraaf 5.1.3 Bkl);

  • beschermen van gezondheid en milieu (paragraaf 5.1.4 Bkl), waaronder instructieregels voor de kwaliteit van de buitenlucht, trillingen, geluid en geur en bodemkwaliteit;

  • beschermen van landschappelijke of stedenbouwkundige waarden en cultureel erfgoed (paragraaf 5.1.5 Bkl), waaronder de ladder voor duurzame verstedelijking;

  • het behoud van ruimte voor toekomstige functies (paragraaf 5.1.6 Bkl) voor autowegen, buisleidingen, natuur- en recreatiegebieden;

  • het behoeden van de staat en werking van infrastructuur of voorzieningen voor nadelige gevolgen van activiteiten (paragraaf 5.1.7 Bkl), waaronder landsverdediging en nationale veiligheid, elektriciteitsvoorziening, rijksvaarwegen en luchtvaart, fiets- en wandelroutes, aanwijzing van woningbouwcategorieën;

  • het bevorderen van de toegankelijkheid van de openbare buitenruimte voor personen (paragraaf 5.1.8 Bkl).

 

Voor de instructieregels voor bovenstaande thema’s is een toepassingsbereik bepaald. Het is mogelijk dat een thema niet van toepassing is op een specifieke activiteit.

Doorwerking plangebied

In deze motivering wordt in hoofdstuk 4 ‘Milieuaspecten in de fysieke leefomgeving’ gedetailleerd ingegaan op de doorwerking van het grootste deel van de bovengenoemde instructieregels in het plangebied. Het hoofdstuk geeft een grondige bespreking van de bovenstaande onderwerpen, waarbij wordt aangegeven in welke mate wordt voldaan aan de instructieregels van het Bkl. De instructieregels genoemd in paragraaf 5.1.6, 5.1.7 en 5.1.8 Bkl zijn voor deze omgevingsplanwijziging niet relevant. De omgevingsplanwijziging is in overeenstemming met de instructieregels van het Rijk.

3.1.3 Ladder voor duurzame verstedelijking

Binnen het omgevingsplan is de beoogde ontwikkeling niet toegestaan. Om de ontwikkeling formeel mogelijk te maken, is het noodzakelijk om af te wijken van het omgevingsplan. Daarbij is het doorlopen van de Ladder voor duurzame verstedelijking verplicht voor iedere ‘nieuwe stedelijke ontwikkeling’, op grond van artikel 5.129g lid 1 van het Bkl. De Ladder voor duurzame verstedelijking is een instructieregel voor zorgvuldig ruimtegebruik en het tegengaan van leegstand. 

Een stedelijke ontwikkeling is de ontwikkeling of uitbreiding van een bedrijventerrein, een zeehaventerrein, een woningbouwlocatie, kantoren, een detailhandel voorziening, of een andere stedelijke voorziening die voldoende substantieel is. In artikel 5.129g Bkl staat geen ondergrens genoemd. Op basis van vaste jurisprudentie wordt gesteld dat bij woningbouw een plan vanaf 12 woningen een nieuw stedelijke ontwikkeling is. Voor alle andere stedelijke functies wordt een oppervlakte van 500m2 BVO aangehouden als ondergrens.

Doorwerking plangebied

Deze omgevingsplanwijziging heeft uitsluitend betrekking op de regulering van laanboomteelt binnen het plangebied. Er zijn geen nieuwe stedelijke ontwikkelingen aan de orde. Verdere toetsing aan de Ladder voor duurzame verstedelijking is daarmee niet nodig.

3.2 Provinciaal beleid en provinciale instructieregels

3.2.1 Omgevingsvisie Gaaf Gelderland

Provinciale Staten hebben op 19 december 2018 de Omgevingsvisie Gaaf Gelderland (hierna: de Omgevingsvisie) vastgesteld. Deze is in werking getreden op 1 maart 2019. Het doel van de Omgevingsvisie is: een gezond, veilig, schoon en welvarend Gelderland, vanuit het verleden én met het oog op de toekomst. De provincie is als middenbestuur een belangrijke schakel bij het bereiken van deze doelstellingen en wil op een aantal manieren waarde toevoegen:

  • met een brede blik kijken naar de inrichting en kwaliteit van de Gelderse leefomgeving;

  • stimuleren van ontwikkelingen enerzijds en beschermen van waarden anderzijds;

  • focussen op duurzaamheid, onderlinge verbondenheid en een economisch krachtig Gelderland;

  • door middel van 7 ambities verder verdiepen van de focus.

 

De 7 ambities van de provincie zien op de volgende thema's: energietransitie, klimaatadaptatie, circulaire economie, biodiversiteit, bereikbaarheid, vestigingsklimaat en de woon- en leefomgeving. Per ambitie is de provinciale aanpak beschreven.

Doorwerking plangebied

Deze omgevingsplanwijziging heeft specifiek betrekking op het beperken van de juridisch-planologische mogelijkheden voor laanboomteelt. Deze afweging is op lokaal/regionaal niveau tot stand gekomen. Er worden geen nieuwe ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden geboden. Het doel van de omgevingsplanwijziging is het beschermen van de (landschappelijke) waarden in het plangebied en bij te dragen aan een evenwichtiger balans tussen voldoende gebruiks-/ontwikkelruimte enerzijds en de bescherming van de betreffende waarden anderzijds. Dit past bij de provinciale doelen zoals geformuleerd in de Omgevingsvisie.

3.2.2 Omgevingsverordening Gelderland

Provinciale Staten hebben de Omgevingsverordening Gelderland (hierna: de Omgevingsverordening of verordening) vastgesteld op 24 september 2014. De verordening wordt geregeld geactualiseerd. De meest recente actualisatie van de Omgevingsverordening dateert van november 2025.

De regels in de verordening kunnen betrekking hebben op het hele provinciale grondgebied, op delen of op gebiedsgerichte thema's. De regels in de verordening zijn gebaseerd op de provinciale omgevingsvisie en hebben de status van algemeen verbindende voorschriften.

Doorwerking plangebied

Deze omgevingsplanwijziging heeft specifiek betrekking op het beperken van de juridisch-planologische mogelijkheden voor laanboomteelt. Aangezien er geen nieuwe ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden worden geboden, is het grootste deel van de (instructie)regels uit de provinciale omgevingsverordening niet relevant. Wel van belang is dat het plangebied ligt binnen de aangewezen ‘Gelderse streek Over-Betuwe’. Artikel 5.41 van de Omgevingsverordening, dat is opgesteld met als doel om het (Gelderse) landschap te beschermen, bevat de instructieregel dat bij het toestaan van een nieuwe activiteit of ontwikkeling rekening moet worden gehouden met de voor die streek vastgestelde kernkwaliteiten en ontwikkeldoelen van het landschap.

Kernkwaliteiten zijn de essenties van het landschap van de Gelderse streken; de te behouden kenmerken waarmee de deelgebieden zich van elkaar onderscheiden. Deze kernkwaliteiten vormen de basis van de ruimtelijke kwaliteit en bepalen de identiteit van Gelderland. Ze zijn gebaseerd op de ruimtelijke opbouw van het historisch gegroeide landschap met de karakteristieken van de bodem en het watersysteem, de ecologie, ontginningsgeschiedenis, cultuurhistorie en verstedelijking. De ontwikkeldoelen geven aan wat wordt beoogd met versterking van de kernkwaliteiten. Uitgangspunt is dat alle ruimtelijke ontwikkelingen bijdragen aan de versterking van de kernkwaliteiten van de Gelderse streken.

De kernkwaliteiten voor de streek Over-Betuwe zijn als volgt geformuleerd:

  • Verstedelijkt rivierengebied (als “Gelderse poort van de delta”) tussen Pannerdens Kanaal, Nederrijn en Waal, met een afwisseling van enkele nog relatief open (vrij van bebouwing) overwegend agrarische landschappen.

  • Van oudsher wringt de Rijn zich tussen de stuwwallen van Montferland, Nijmegen en Veluwe. Met indrukwekkende en unieke splitsingspunten van rivieren: Rijn-Waal en Rijn-IJssel. Ruimtelijke ensembles waarin de combinatie van landschap en historie, afzijdige ligging, barrièrewerking en grens tot uitdrukking komt.

  • Rivierengebied met klassieke opbouw van rivier, brede en smalle uiterwaarden, dijktrajecten, fijnmazige (hoger gelegen) oeverwallen en min of meer open (lager gelegen) komgronden.

  • Vrij uitzicht vanaf dijken over het binnendijkse landschap, over de rivieren en naar de stuwwallen van de Veluwe en van Nijmegen.

  • Verstedelijking vanuit Arnhem en Nijmegen via ‘riviersprongen’, aangevuld met landschapspark Lingezegen als buffergebied. Grote variatie in grondgebruik, infrastructuur en bebouwing.

  • Gegraven Linge als structurerend landschapselement.

  • Waardevol open komgebied Hollanderbroek: uitgestrekt grootschalig open landschap en rustig en stil gebied met oud ontwateringssysteem met de Linge. Zicht op de stuwwallen van het Veluwemassief.

  • IJssellinie: (relicten van) een historische verdedigingslinie uit de jaren '50 van de 20e eeuw.

  • Ecologische waarden met name langs de rivieren en zegen en in weidevogelgebieden. Natura-2000 waarden in Rijntakken en Huissense waarden.

  • Overblijfselen en verwijzingen naar de Hollandse Waterlinie (Fort Pannerden) en Limes (UNESCO-waarde).

  • Relatieve stilte en rust als contrast met de stedelijke zones, zoals in omgeving van Doornenburg, in de brede uiterwaarden en in de nog relatief ‘lege’ gebieden zoals het Hollanderbroek.

 

Tot het plangebied behoort het in deze kernkwaliteiten onder g. en k. benoemde open, lege gebied Hollanderbroek. Dit is grofweg gelegen ten oosten van de A50 tussen Driel, Heteren, Valburg en Elst. Zoals in hoofdstuk 2 al is beschreven vormt laanboomteelt een potentiële bedreiging voor de kenmerken en waarden binnen dit gebied. (Grootschalige) laanboomteelt leidt tot een monotoon agrarisch landschap en doet bovendien afbreuk aan de openheid van dit landschap. Dit is een voorname reden voor de regulering in deze thematische omgevingsplanwijziging. Deze wijziging sluit dan ook goed aan op de provinciale doelen en regels met betrekking tot de Gelderse streek Over-Betuwe. 

3.3 Gemeentelijk en regionaal beleid

3.3.1 Intergemeentelijke Strategische Visie laanboomcentrum Betuwe (IGS)

De gemeenten Overbetuwe, Neder-Betuwe en Buren hebben in 2015 de Intergemeentelijke Strategische visie laanboom-centrum Betuwe (verder: IGS) vastgesteld. De IGS bestaat uit een aantal onderdelen en bevat onder meer de dromen en ambities voor de laanboomteelt in het plangebied voor 2030. Het Laanboomcentrum Betuwe heeft zich in deze visie verder ontwikkeld tot hét toonaangevende laanboomcentrum in de wereld. Hierbij is sprake van scherp ondernemerschap én een scherp oog voor maatschappelijke randvoorwaarden en veranderende marktomstandigheden. De laanboomteeltsector is een belangrijk fundament voor de economie van het gebied en heeft een intensieve samenwerking op regionaal en landelijk niveau. Dit droombeeld is uitgewerkt in een gebiedsvisie voor de laanboomteelt.

Er zijn verschillende factoren binnen de laanboomteelt die een invloed hebben op de verkaveling en daarmee ook op de ruimte. Dit betreffen onder andere schaalvergroting, automatisering, milieueisen, rentabiliteit en nieuwe teelttechnieken zoals de pot- en containerteelt. Deze stellen eisen aan bij voorbeeld de kavelgrootte, kavelvorm en kavelligging. Kiezen voor het Laanboomcentrum Betuwe als wereldspeler betekent ruimte geven aan economische ontwikkeling. Daarvoor is schaalvergroting nodig. Het huidige productielandschap is in veel gevallen fijnmazig in het bestaande oeverwallenlandschap. Op sommige locaties zal onder voorwaarden een grootschaliger landschap kunnen ontstaan of nodig zijn. Deze (potentiële) gevolgen voor het landschap vragen om scherpe keuzes en afbakening. Dit is in de gebiedsvisie van de IGS gedaan. De gebiedsvisie omvat de visie voor de oeverwallen, komgebieden en uiterwaarden en gaat specifiek in op de Linge en de aspecten natuur, archeologie en cultuurhistorie.

Doorwerking plangebied

Het plangebied bestaat deels uit het komgebied Hollanderbroek. In de komgebieden bestaat het gewenste beeld uit het in stand houden en versterken van de openheid, grootschaligheid en kenmerkende weidebouw. De melkveehouderij is van belang voor het behouden van de openheid in het gebied. Om de openheid te bewaren, kan in het komgebied geen uitbreiding plaatsvinden van laanboomteelt of andere teelten die het doorzicht belemmeren. In eerste instantie zijn de komgronden ook niet de beste gronden voor de laanboomteelt. Uit de IGS blijkt dan ook dat boomteelt grofweg ten oosten van de A50 niet gewenst is. In het verlengde van dit uitgangspunt is het voor het plangebied wenselijk om de mogelijkheden voor de laanboomteelt te beperken. Dit temeer omdat in de afgelopen jaren het areaal aan laanboomteelt binnen het plangebied is toegenomen, terwijl hier ten tijde van de vaststelling van de IGS nog weinig sprake van was. De nadere regulering van de mogelijkheden voor laanboomteelt in het plangebied sluit aan op de visie uit de IGS en geeft hier concrete juridisch-planologische uitvoering aan, die noodzakelijk is gezien de ontwikkelingen in de afgelopen jaren. Hieruit blijkt immers dat het huidige juridisch-planologische kader onvoldoende is toegerust om de visie voor het plangebied te waarborgen.

3.3.2 Omgevingsvisie Overbetuwe 2040 (incl. Koersdocument)

Op 1 oktober 2019 heeft de gemeenteraad van Overbetuwe de Omgevingsvisie Overbetuwe 2040 (hierna: Omgevingsvisie) vastgesteld. De Omgevingsvisie geeft de integrale koers en ambities van de gemeente Overbetuwe voor de fysieke leefomgeving voor de periode tot en met 2040 aan. De Omgevingsvisie is er primair op gericht om de kwaliteit van het leefmilieu te behouden en waar mogelijk te versterken.

In de Omgevingsvisie wordt een omschrijving gegeven welke ontwikkelingen passend zijn in het buitengebied. Agrarisch wordt hierbij als belangrijk en karakteristiek gezien. Er wordt opgemerkt dat door digitalisering, schaalvergroting, verstedelijking en klimaatverandering ruimte nodig is voor verbreding naast de agrarische activiteiten. In Overbetuwe worden er zeven deelgebieden onderscheiden met verschillende ontwikkelmogelijkheden. Er zijn echter ontwikkelingen die overstijgend zijn aan de deelgebieden en deze overstijgen. Het gaat om de volgende vier ontwikkelingen:

  • Bij vrijkomende agrarische bebouwing waardecreatie vooropstellen aan de hand van (verbeteren van) omgevings- en milieuwaarden, aansluitend op de ambities per deelgebied.

  • Meer gedifferentieerd bezien van mogelijke nieuwe functies voor tijdelijk gebruik van vrijkomende agrarische loodsen, met respect voor de ambities per deelgebied.

  • Toepassing van clustering en bundeling bij transformatie van (leegstaand) agrarisch vastgoed naar woonfuncties. Waar nodig gebruiken we daarbij ook saldering om 'plussen' en 'minnen' op meerdere locaties met elkaar te verbinden en als totaal meerwaarde te creëren.

  • Kleinschalige extensieve recreatie (nevenfuncties) vooral stimuleren nabij het netwerk van recreatieve routes dat zich door het gehele buitengebied begeeft.

 

Momenteel is de gemeente bezig met een actualisatie van de Omgevingsvisie. In maart 2025 stelde de gemeenteraad het Koersdocument actualisatie omgevingsvisie (hierna: Koersdocument) vast.

In het Koersdocument is aangegeven dat de gemeente een meer samenhangende visie op het buitengebied wil ontwikkelen. Daarvoor is aantal keuzes gemaakt en richtingen aangegeven. De gemeente streeft onder andere naar een landelijk gebied met een diverse agrarische sector zonder monotoon, grootschalig en/of intensief beeld. Inzet is een variëteit van activiteiten die gezamenlijk het landelijk gebied versterken. Deze mix verschilt per landschapstype. In de open kommen is dit primair grondgebonden veeteelt. Expansie waar één van de functies te dominant of grootschalig wordt, wil de gemeente voorkomen. In het Koersdocument is het volgende opgenomen ten aanzien van de agrarische sector:

We streven naar een landelijk gebied met een diverse agrarische sector zonder monotoon, grootschalig en/of intensief beeld. We zetten in op een variëteit van activiteiten die gezamenlijk het landelijk gebied versterken. Deze mix verschilt per landschapstype. In de open kommen is dit primair grondgebonden veeteelt. Op de meer kleinschalige oeverwallen is dit een afwisseling van met name akkerbouw, fruit- en boomteelt (die laatste ten westen van de A50), aangevuld met nevenactiviteiten zoals wonen en extensieve recreatie (netwerk) ten behoeve van dagrecreatie. We zijn terughoudend met functies die niet of minder grondgebonden zijn. De functionele balans verschilt per deelgebied, beïnvloed door identiteit (..). Expansie waar één van de functies te dominant of grootschalig wordt, willen we voorkomen.

Doorwerking plangebied

De afgelopen jaren is het areaal aan laanboomteelt binnen het gemeentelijk grondgebied aanmerkelijk toegenomen. Dit geldt ook voor het plangebied in het oostelijke deel van de gemeente, ten oosten van de A50. Dit staat in het bijzonder in deze zone op gespannen voet met de koers die de gemeente voor het buitengebied wil voeren en die is vastgelegd in de Omgevingsvisie. Het plangebied bestaat grotendeels uit komgronden. Deze lager gelegen gronden zijn van oorsprong natter, zijn weinig bebouwd en kennen een waardevolle openheid. De Omgevingsvisie stelt dat de nadruk op grondgebonden agrarisch gebruik moet liggen, waarbij de kenmerkende openheid en grootschaligheid van de komgebieden behouden en versterkt wordt. Die visie sluit aan op de in par. 3.3.1 beschreven gebiedsvisie uit de IGS.

Zoals eerder aangegeven, is in de praktijk gebleken dat de gewenste koers uit de Omgevingsvisie (inclusief het Koersdocument) voor het plangebied nog niet voldoende is doorvertaald in de bestemmingsplannen en overige regels, die onderdeel uitmaken van het omgevingsplan van de gemeente Overbetuwe. Laanboomteelt is in de Agrarische bestemmingen van de verschillende onderdelen van het tijdelijke omgevingsplan veelal rechtstreeks toegestaan. Slechts in sommige delen van het grondgebied zijn hier nadere voorwaarden aan gesteld door middel van een omgevingsvergunningplicht voor werken en werkzaamheden. Om te voorkomen dat op korte termijn ontwikkelingen plaatsvinden, die zich niet verenigen met de gewenste (nieuwe) koers, heeft de gemeenteraad op 20 mei 2025 een voorbereidingsbesluit genomen en wordt in vervolg op dit voorbereidingsbesluit het omgevingsplan gewijzigd. Deze wijziging sluit dan ook aan op de koers die de gemeente in de Omgevingsvisie en in het recente Koersdocument heeft ingezet.

3.3.3 Landschapsontwikkelingsplan Overbetuwe (LOP)

In het Landschapsontwikkelingsplan (LOP) uit 2009 zijn de (algemene) doelstellingen en gebiedsspecifieke opgaven voor Overbetuwe geformuleerd. De hoofddoelstelling betreft het ontwikkelen van een sterke samenhangende landschappelijke structuur met een eigen Betuwse identiteit, die tegenwicht biedt aan de verstedelijking en waarbij belangrijke landschappelijke waarden duurzaam in stand worden gehouden. Per deelgebied zijn daarnaast gebiedsspecifieke opgaven opgenomen.

Doorwerking plangebied

In het LOP zijn is het gemeentelijk grondgebied onderscheiden in diverse deelgebieden. Voor elk deelgebied zijn gebiedsspecifieke opgaven, maatregelen en voorwaarden opgenomen, waarmee rekening moet worden gehouden bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen binnen de gemeente. Het onderscheid in diverse deelgebieden met elk hun specifieke opgaven draagt bij aan het behouden en versterken van de differentiatie in landschappelijke en cultuurhistorische waarden binnen de gemeente. Voor de komgebieden in het plangebied is onder meer de waardevolle openheid benoemd als kwaliteit, die moet worden behouden. Dit is zowel in de algemene visiekaart als in de gebiedsspecifieke opgaven beschreven. De lijn die in het LOP is ingezet ten aanzien van de waardevolle openheid in dit gebied, is in de Omgevingsvisie en het Koersdocument voortgezet. Dit illustreert dat er sprake is van een langjarige consistente beleidslijn, die met de voorliggende omgevingsplanwijziging wordt voortgezet. Deze wijziging past bij het bereiken van de doelstellingen uit het LOP.

4 Milieu- en omgevingsaspecten

4.1 Motivering milieu- en omgevingsaspecten

Deze omgevingsplanwijziging is thematisch opgezet en heeft uitsluitend betrekking op het beperken van de huidige juridisch-planologische mogelijkheden voor laanboomteelt binnen het plangebied. Er worden geen nieuwe activiteiten mogelijk gemaakt, maar uitsluitend bestaande directe gebruiksmogelijkheden beperkt. Bestaande teelt mag worden voortgezet, maar niet uitgebreid. De omgevingsplanwijziging heeft bovendien geen gevolgen voor de bouwmogelijkheden binnen het plangebied.

Gezien de aard van de omgevingsplanwijziging kunnen negatieve (potentiële) effecten op de verschillende milieu- en omgevingsaspecten, die onderdeel uitmaken van de fysieke leefomgeving, op voorhand worden uitgesloten. Hierna volgt een beknopte motivering van deze constatering voor de voornaamste aspecten.

  • Milieueffectrapportage: er zijn geen mer-plichtige of mer-beoordelingsplichtige activiteiten aan de orde.

  • Geluid: er worden geen geluidgevoelige activiteiten mogelijk gemaakt.

  • Luchtkwaliteit: de wijziging heeft geen invloed op de luchtkwaliteit.

  • Activiteiten en milieuzonering: er worden geen milieubelastende activiteiten mogelijk gemaakt.

  • Spuitzones gewasbeschermingsmiddelen en gezondheid: het beperken van de mogelijkheden voor laanboomteelt beperkt de risico’s die samenhangen met het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen dat samenhangt met laanboomteelt. Over de risico’s van het gebruik van dergelijke middelen en de reikwijdte van deze risico’s bestaat in de wetenschap veel onzekerheid. De beperking van laanboomteelt draagt bij aan het terugdringen van deze gezondheidsrisico’s.

  • Geurhinder: er worden geen activiteiten mogelijk gemaakt die geurhinder (kunnen) veroorzaken.

  • Bodem: er worden geen bodemgevoelige functies mogelijk gemaakt en ook geen activiteiten met potentiële negatieve effecten op de bodemkwaliteit.

  • Omgevingsveiligheid: er worden geen risicobronnen of (beperkt) kwetsbare objecten mogelijk gemaakt.

  • Water: de wijziging heeft geen invloed op het verhard oppervlak, de hoeveelheid toegestane bebouwing of op aanwezige oppervlaktewateren en waterkeringen binnen het plangebied.

  • Natuur: omdat er geen nieuwe activiteiten mogelijk worden gemaakt, kunnen potentiële negatieve effecten op beschermde soorten, natuurgebieden en houtopstanden op voorhand worden uitgesloten.

  • Archeologie en cultuurhistorie: er worden geen nieuwe activiteiten mogelijk gemaakt, die mogelijk tot verstoring van archeologische waarden leiden. De bestaande regels voor de bescherming van archeologische waarden en verwachtingswaarden blijven van toepassing. Het met de wijziging beoogde verbod op laanboomteelt draagt bij aan het behoud en de versterking van de bestaande landschappelijke en cultuurhistorische waarden binnen het plangebied, die voornamelijk bestaan uit het historische open landschap van de open kom.

  • Verkeer en parkeren: aangezien er geen nieuwe activiteiten mogelijk worden gemaakt, heeft de wijziging geen invloed op de verkeers- en parkeersituatie.

 

Ten aanzien van de verschillende relevante milieu- en omgevingsaspecten is er sprake van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.

5 Juridische planopzet

5.1 Algemene opzet omgevingsplan en wijziging

Op dit moment geldt in de gemeente Overbetuwe het van rechtswege ontstane tijdelijke omgevingsplan. De gemeente beschikt nog niet over een volwaardig omgevingsplan en heeft daarvoor tot 2032 de tijd. De voorliggende omgevingsplanwijziging betreft een thematische wijziging, die betrekking heeft op het onderwerp laanboomteelt. Met deze wijziging wordt een deel van de thans geldende regels uit het tijdelijke deel, namelijk de regels betreffende de mogelijkheden voor laanboomteelt als onderdeel van de vigerende bestemmingsplannen en andere ruimtelijke plannen, gewijzigd. Hierbij wordt gebruik gemaakt van voorrangsregels: de regels uit deze wijziging gaan vóór op de regels uit het tijdelijke deel.

Deze nieuwe regels maken onderdeel uit van het omgevingsplan. Het is nadrukkelijk niet de bedoeling dat de overige geldende regels uit het tijdelijke deel niet meer van toepassing zijn na deze wijziging. Voor het overige blijven de huidige ruimtelijke regels uit het tijdelijke omgevingsplan dus onverkort van toepassing. Daarom is het toepassingsbereik van de nieuwe regels specifiek bepaald door middel van voorrangsbepalingen.

De regels uit deze thematische omgevingsplanwijziging krijgen, samen met toekomstige thematische en gebiedsgerichte wijzigingen totdat de gemeente over een volledig omgevingsplan beschikt, een plaats in een separaat hoofdstuk binnen het omgevingsplan.

5.2 Toelichting op de regels

De regels in deze omgevingsplanwijziging voorzien in een verbod op laanboomteelt, ook daar waar de onderliggende bestemmingen binnen het tijdelijke omgevingsplan dit niet uitsluiten. Dit verbod geldt binnen het plangebied van deze omgevingsplanwijziging. Aan het verbod is een specifiek werkingsgebied op de kaart gekoppeld. Dit werkingsgebied volgt de reikwijdte van het voorbereidingsbesluit.

Voor bestaande laanboomteelt (op het moment dat het voorbereidingsbesluit van kracht werd) geldt een uitzondering op het verbod: deze teelt mag worden voortgezet, maar niet verder worden uitgebreid.

6 Financiële en maatschappelijke uitvoerbaarheid

6.1 Financiële toelichting en uitvoerbaarheid

De voorliggende omgevingsplanwijziging maakt geen nieuwe activiteiten mogelijk, waarvoor de kosten moeten worden verhaald (zoals bedoeld in artikel 8.13 van het Omgevingsbesluit). Er is geen kostenverhaalsplicht aan de orde en het opnemen van kostenverhaalsregels in het omgevingsplan is niet nodig. Er zijn ook anderszins geen omstandigheden aan de orde waardoor de financiële uitvoerbaarheid in het geding is.

6.2 Maatschappelijke uitvoerbaarheid

Inleiding

De procedures voor een wijziging van het omgevingsplan zijn door de wetgever geregeld. Daarnaast bepaalt de Omgevingswet dat bij ruimtelijke ontwikkelingen zorgvuldige participatie moet plaatsvinden en de gemeente overleg met belanghebbende instanties moet voeren.

Participatie

De wijze waarop participatie wordt uitgevoerd is door de wetgever niet bepaald. Gemeenten kunnen hiervoor beleid opstellen. De gemeente Overbetuwe beschikt over beleid op dit gebied.

Er is sprake van een specifieke, thematische wijziging, die een vervolg is op eerdere gemeentelijke en intergemeentelijke besluitvorming. In mei 2025 is een voorbereidingsbesluit genomen, vooruitlopend op deze omgevingsplanwijziging. Sinds die tijd lopen tussen de gemeente en diverse belanghebbenden uit de boomteeltsector gesprekken. Deze hebben onder meer betrekking op de uitzonderingsmogelijkheden op het in te stellen verbod.

Voor nu kiest de gemeente ervoor het voorbereidingsbesluit één op één te vertalen in deze wijziging van het omgevingsplan. Hoe de uitkomst van alle gesprekken met de sector en hoe deze eventueel vertaald gaan worden, staat nog niet vast. Dit kan via een nieuwe wijziging van het omgevingsplan. Een afwegingskader vaststellen voor individuele situaties is echter ook een mogelijkheid.

Overleg

Bij de voorbereiding van een wijziging van het omgevingsplan moet overleg worden gevoerd met bestuursorganen en instanties die belast zijn met de behartiging van belangen, welke in het plan (mogelijk) in het geding zijn, zoals de provincie en het waterschap.

De stukken behorende bij het ontwerpbesluit tot wijziging van het omgevingsplan worden aan de betrokken vooroverlegpartners voorgelegd.

Wijziging van het omgevingsplan

Op de wijziging van het omgevingsplan is de uniforme openbare voorbereidingsprocedure van toepassing. Het voornemen tot wijziging van het omgevingsplan moet door de gemeente bekendgemaakt worden. Vervolgens wordt het ontwerpbesluit tot wijziging gedurende zes weken ter inzage gelegd. Gedurende deze periode kan eenieder zijn zienswijzen kenbaar maken tegen het plan. Hierna wordt de wijziging aan de gemeenteraad voorgelegd ter vaststelling.

Beroep

Tegen het besluit van de gemeenteraad tot vaststelling van de wijziging van het omgevingsplan kunnen belanghebbenden gedurende zes weken beroep instellen bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

Naar boven