Gemeenteblad van Boekel
| Datum publicatie | Organisatie | Jaargang en nummer | Rubriek | Datum ondertekening |
|---|---|---|---|---|
| Boekel | Gemeenteblad 2026, 429971 | ruimtelijk plan of omgevingsdocument |
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.
Officiële publicaties van de overheid.
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.
U bent hier:
| Datum publicatie | Organisatie | Jaargang en nummer | Rubriek | Datum ondertekening |
|---|---|---|---|---|
| Boekel | Gemeenteblad 2026, 429971 | ruimtelijk plan of omgevingsdocument |
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Boekel maakt bekend dat de "Ontwerp Omgevingsvisie Boekel 2040" ter inzage wordt gelegd.
"Ontwerp Omgevingsvisie Boekel 2040" opgenomen in Bijlage A wordt vrijgegeven voor terinzagelegging.
Van de terinzagelegging, de termijn voor terinzagelegging en de mogelijkheid om te reageren wordt kennis gegeven in het gemeenteblad en lokale huis-aan-huisbladen.
Beste inwoners, ondernemers en partners,
Boekel staat voor belangrijke keuzes over de toekomst van onze leefomgeving. We willen ruimte bieden aan nieuwe woningen, een sterke lokale economie, een duurzaam en agrarisch buitengebied en goede voorzieningen, terwijl we tegelijkertijd het dorpse karakter en de kwaliteit van onze leefomgeving willen behouden. De omgevingsvisie helpt ons daarbij. We geven richting aan de ontwikkelingen van morgen, met oog voor de belangen van huidige en toekomstige generaties.
Deze visie is niet alleen van de gemeente, maar van onze hele gemeenschap. Samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties bouwen we voort op wat Kern Boekel en Kern Venhorst sterk maakt. We hebben oog voor plekken, die onze gemeente haar eigen identiteit geven, waaronder de Peelrandbreuken en Kern Huize Padua, waar erfgoed, landschap en een lange traditie van zorg op bijzondere wijze samenkomen.
De omgevingsvisie is ook geen eindpunt, maar een vertrekpunt. Voortbouwend op wat de gemeenteraad eerder heeft besloten geeft zij richting aan de ontwikkeling voor de lange termijn. En tegelijkertijd is er ruimte om in te spelen op nieuwe inzichten of meer in detail te treden. Daarom werken we onderdelen van de visie, zoals het buitengebied, nader uit in beleidsnota’s en (uitvoerings)programma’s en actualiseren we de omgevingsvisie als dat nodig is.
Zo blijft de visie een actueel en toekomstbestendig kader voor de keuzes die voor ons liggen.
De kracht van Boekel ligt in haar gemeenschap, haar ondernemerschap en de zorg voor elkaar. Laten wij zo samen verder werken aan een gemeente die gastvrij, leefbaar en toekomstbestendig blijft.
Eric Daandels
Wethouder gemeente Boekel
Onze gemeente is van ons allemaal. Het maakt niet uit of je hier woont of werkt, we vinden het belangrijk dat onze gemeente als een thuis aanvoelt. Je moet je hier welkom voelen. Daarom is het belangrijk dat we met z’n allen nadenken over onze toekomst. Wie willen we zijn in 2040? Hoe ziet onze gemeente er dan uit? En waar moeten we mee aan de slag? Daarom hebben we uitgebreid geparticipeerd. Dit hebben we gedaan door verschillende bewonersavonden, een online enquête, momenten met stakeholders en ketenpartners en bestuurlijke participatie met college en raad. Daarnaast hebben er tijdens het opstellen van de omgevingsvisie voor verschillende andere beleidsdocumenten (onder andere voor de toekomstvisie en preventievisie) en ontwikkelingen in onze gemeente participatiesessies plaatsgevonden. De relevante informatie uit deze sessies, is ook meegenomen bij het opstellen van deze omgevingsvisie.
We zijn als gemeente trots op de zelfstandigheid van onze kernen, ons vitaal buitengebied en de sterke sociale samenhang, waarin inwoners elkaar kennen en betrokkenheid vanzelfsprekend is. Dit betekent echter niet dat we, ondanks onze zelfstandigheid, niet samenwerken met andere overheden en partijen. Ook omliggende gemeenten, provincie, waterschap etc. zijn betrokken geweest bij het opstellen van deze omgevingsvisie. We geloven dat we samen tot het beste resultaat komen.
Er komt veel op onze gemeente af. Zo zijn er grote maatschappelijke en demografische ontwikkelingen, veranderingen in de agrarische sector en klimaatdoelen. We willen goed voorbereid zijn op de toekomst. Wij staan achter de Sustainable Development Goals en hanteren deze als richtinggevend kader voor een evenwichtige en duurzame ontwikkeling van onze leefomgeving. Dit betekent dat we toe willen werken naar een gemeente zoals wij in 2040 willen zijn. Met de omgevingsvisie zetten we onze stip op de horizon. De gezonde leefomgeving en leefbaarheid van onze gemeente is hierbij voorwaardelijk.
In de omgevingsvisie bundelen we onze visie op allerlei verschillende thema’s. Op sommige vlakken snijdt de omgevingsvisie zowel het fysieke als het sociaal domein aan. Dit gaat om sociale aspecten, met een ruimtelijke impact. Denk aan opgaven rondom het voorzieningenniveau of de sociale cohesie, zoals buurthuizen en sportcomplexen. Door deze bundeling hebben we één visie voor ons toekomstbeeld. De omgevingsvisie is een belangrijk document, omdat:
De omgevingsvisie schetst de gewenste strategische richting en zet een stip op de horizon. Daarmee vormt de visie het overkoepelende kader voor latere beleidsuitwerkingen van thema’s en gebieden in beleidsnota’s en (uitvoerings-)programma’s. De omgevingsvisie helpt ons daardoor ook om keuzes te maken en de prioriteiten te bepalen.
De omgevingsvisie is een leidraad voor initiatieven uit de samenleving. Ze biedt inspiratie voor nieuwe ideeën en vormt het afwegingskader voor voorstellen die (nog) niet passen binnen het omgevingsplan. De omgevingsvisie biedt handvatten om gemeentelijke activiteiten en de inzet van instrumenten te prioriteren.
De omgevingsvisie vormt de basis voor het toepassen van het kostenverhaal-instrumentarium.
Allemaal zodat we uiteindelijk een fijne gemeente zijn om te wonen, werken en te recreëren.
Onze omgevingsvisie gaat over veel verschillende thema’s en over alle gebieden in onze gemeente. We kijken in onze visie wie we nu zijn, wie we willen worden en hoe we dit willen bereiken. Daardoor is het een uitgebreid document. Onze omgevingsvisie is als volgt opgebouwd:
Hoofdstuk 3: Onze trots. In dit hoofdstuk kijken we naar wat onze gemeente kenmerkt en waar we trots op zijn. We willen onze identiteit en waar we trots op zijn behouden. Dit is voor ons de basis om na te denken over de toekomst.
Hoofdstuk 4: Dit betekent ‘Samen vooruit’ voor ons. In dit hoofdstuk lichten we onze visie per thema toe. We geven hierbij aan wat we willen bereiken, waarom we dit willen bereiken en waar we als gemeente mee aan de slag gaan. Het hoofdstuk begint met een samenvatting van onze visie, waar ook de visiekaart voor onze gemeente onderdeel van is.
Hoofdstuk 5: Deelgebieden. Onze gemeente bestaat uit verschillende gebieden met allemaal eigen kenmerken. Daardoor spelen er per gebied ook andere opgaven en ambities. Aan de hand van 6 deelgebieden (kern Boekel, kern Venhorst, kern Huize Padua, broekontginningslandschap, kampenlandschap en peelontginningslandschap) beschrijven we wat er in onze gemeente speelt en welke opgaven er specifiek zijn.
Hoofdstuk 6: Vervolg en verantwoording. De omgevingsvisie is geen eindpunt, maar zal continu blijven ontwikkelen. In dit hoofdstuk gaan we in op hoe we omgaan met actualisatie van de visie, hoe we hierover in de toekomst blijven participeren en lichten we de gemaakte keuzes rondom de wettelijke vereisten toe.
We zijn trots op onze gemeente. Onze gemeente bestaat uit drie kernen, namelijk Boekel, Venhorst en Huize Padua. In totaal wonen er ongeveer 11.000 mensen in onze gemeente. We zijn een kleine gemeente, omringt door grotere gemeenten die in het verleden samengevoegd zijn.
We geloven juist in de kracht van onze sterke sociale netwerken en zelfstandigheid. Hierdoor zijn we flexibel en staan inwoners en ondernemers dicht bij de gemeente. Hierdoor denken we continu samen na over wat goed is voor de toekomst van onze gemeente. Deze kleinschaligheid en zelfstandigheid is de basis voor onze werkwijze en zie je ook terug in alles waar we trots op zijn.
Onze trots is de basis voor onze visie. We willen onze trots behouden. Dit maakt onze gemeente eigen. Zo blijven we wie we zijn en wie we ook willen zijn.
De gemeente Boekel heeft ruim 11.000 inwoners, waar we trots op zijn. Onze inwoners zijn betrokken en zorgen voor elkaar. Daardoor hebben we hechte gemeenschappen waarin niemand er alleen voor staat. Samen zetten we ons in om dingen voor elkaar te krijgen. Inwoners nemen zelf initiatief om activiteiten, voor jong en oud, te organiseren. Maar bovenal staan inwoners open voor elkaar én voor anderen. Samen geven we vorm aan onze gemeente.
De gemeente Boekel is een fijne plek om te wonen, nu én in de toekomst. We willen dat iedereen in onze gemeente de ruimte heeft om te leven, te wonen en te werken. Onze gemeente heeft een dorps karakter waarin mensen elkaar kennen. Dat gemoedelijke, dorpse gevoel willen we behouden. Door te blijven bouwen en vernieuwen, zorgen we ervoor dat de leefbaarheid van onze gemeente ook in de toekomst gewaarborgd blijft.
We zijn van oudsher een gemeente met een agrarisch karakter. Onze boerenbedrijven bepalen nog altijd voor een belangrijk deel het beeld van ons buitengebied. We waren ook altijd een gemeente waar zorg voor elkaar centraal staat, wat heeft geleid tot goede zorgvoorzieningen, waardoor veel expertise op dit gebied beschikbaar is.
Tegelijkertijd is onze lokale economie inmiddels verbreed en veelzijdig: van metaalbewerking en logistiek tot financiële dienstverlening. Naast een krachtig midden- en kleinbedrijf zijn er ook grotere bedrijven met een regionale uitstraling, onder andere binnen innovatieve en technische sectoren. Al deze bedrijvigheid is van grote waarde voor de werkgelegenheid en de leefbaarheid in onze gemeente en dat willen we zo houden. Daarom stimuleren we ondernemerschap op passende locaties binnen onze gemeente. Duurzaamheid staat daarbij in alle sectoren centraal, en we bieden ruimte aan de ontwikkeling van nieuwe, toekomstbestendige economische dragers.
Gemeente Boekel kent een gevarieerd buitengebied, met open weilanden, kleinschalige bossen en bijzondere landschapselementen zoals de Peelrandbreuk. Onze gemeente kent drie verschillende landschapstypen, die samen zorgen voor een afwisselend buitengebied. In het westen ligt het broekontginningslandschap, in het oosten het peelontginningslandschap, en daartussen het kampenlandschap met zijn karakteristieke enken.
Het groene karakter van gemeente Boekel staat symbool voor rust en ruimte, iets waar we trots op zijn. Die groene identiteit is ook in onze kernen zichtbaar, waar natuur en wonen op een natuurlijke manier met elkaar verweven zijn.
Wat ons kenmerkt is de Boekelse manier van doen: nuchter, daadkrachtig en met lef. We durven te proberen en te leren van wat niet in een keer lukt.
Zelfstandigheid combineren we met actief samenwerken: inwoners krijgen ruimte om mee te denken en initiatieven van onderop te organiseren. Respect, samenwerking en oog voor elkaar vormen de basis voor een leefomgeving waarin iedereen zich thuis voelt. We zijn trots op onze innovatiekracht: als kleine gemeente realiseerden we grootschalige glasvezeluitrol, succesvolle woningbouw en het Ecodorp, een circulair living lab voor biobased bouw, klimaat- en energieoplossingen, waarmee we onderzoek, ondernemerschap en veerkracht in de gemeente stimuleren.
We bundelen ook krachten met buurgemeenten, provincie en waterschappen binnen samenwerkingsverbanden (bijvoorbeeld de RNOB, energieregio, ODBN) om efficiënt resultaten te behalen. Deze Omgevingsvisie bouwt op input van inwoners en partners.
Wij zijn trots op onze gemeente Boekel, die bestaat uit drie eigenzinnige kernen met elk een eigen verhaal: het organisch gegroeide dorp Boekel, de planmatige ontginning Venhorst en de institutionele enclave Huize Padua. Samen vormen zij ons landschap en erfgoed — plekken waar sterke sociale en kerkelijke verbondenheid en een traditie van agrarische vernieuwing al eeuwenlang de lokale ontwikkeling sturen.
De sociale samenhang, die een groot deel van de Boekelse identiteit vormt is al oud. Gemeente Boekel was opvallend door het relatief grote aantal priesterroepingen per hoofd van de bevolking. Een dichte parochiale structuur, invloedrijke pastoors en nabijheid van kloostercongregaties boden jongeren mogelijkheden om een religieuze roeping te volgen; velen werden pastoor of missionaris binnen Nederland en daarbuiten. De kerkelijke instellingen waren niet alleen spiritueel maar ook sociaaleconomisch van betekenis: zij brachten ook scholen, liefdadigheid, verenigingen en lokale zorg.
Ook kenden inwoners van onze gemeente vroeg al een opvallende innovatiekracht in agrarisch en organisatorisch opzicht. Waar veel plattelandsplaatsen vasthielden aan traditionele praktijken, ontwikkelde onze gemeente zich relatief snel richting coöperatieve organisatie en technologische vernieuwing. Eind 19e en begin 20e eeuw ontstonden landbouwclubs en groeide de rol van de Boerenbond. Lokale agrariërs experimenteerden met verbeterde rassen, drainagetechnieken en stalinrichting, en pastoors en kloosters fungeerden als katalysatoren door ruimte te bieden voor bijeenkomsten en vorming. Investeringen in infrastructuur werden door gezamenlijke actie en gemeentelijk beleid voortvarend aangepakt, waardoor mechanisatie en specialisatie (tuinbouw, varkenshouderij, champignonteelt) versneld ingang vonden. De innovatie vond ook plaats in zorg en onderwijs: kloosters en Huize Padua combineerden zorg, arbeid en opleiding, en introduceerden methodes om zorgproductie economisch te integreren met de instelling (bijv. landbouwbedrijven, werkplaatsen en ambachtelijke productie binnen de instelling). Deze “Boekelse manier” van doen koesteren wij nog steeds.

Onze oudste en grootste kern Boekel ontwikkelde zich vanaf de middeleeuwen als een netwerk van hoeven rond gemeenschappelijke gronden. Boekel ontstond in de late middeleeuwen; het dorp wordt voor het eerst genoemd in bronnen uit de 13e eeuw (ongeveer 1200–1300). In de daaropvolgende eeuwen ontwikkelde Boekel als landbouwdorp binnen het Hertogdom Brabant, met verspreide hoeven, gemeenschappelijke essen en een sterke parochiale structuur rond de St. Agathakerk, die in 1925 gebouwd is in de stijl van de Amsterdamse School naar ontwerp van architect J. Franssen. Tot de 19e eeuw bleef de bevolkingsgroei langzaam; pas met ontginning van omliggende heide- en veengebieden en verbeterde wegen nam de agrarische activiteit en dorpsuitbreiding merkbaar toe. Boekel kent twee karakteristieke vormen van organische plattelandsontwikkeling: de kransakker, een kring van erven rondom een gemeenschappelijke akker of brink, en lintbebouwing langs de wegen die het dorp met het omliggende landschap verbindt. De kerk, pastorie en het dorpsplein fungeerden als ruimtelijke kern, die in de huidige tijd met de herinrichting van het St. Agathaplein nog steeds het hart van Boekel vormt.
Rondom deze kern werden de oude boerderijen en erven later aangevuld met 19e–21e‑eeuwse uitbreidingen. De lintboerderijen, zoals aan de Gemertseweg, Carréerven zoals op de Voskuilenweg (oostelijk lint), kopgevelboerderij aan de Handelstraat zijn inmiddels opgenomen in een doorgaand dorpsbeeld.
Uit de agrarische vernieuwing, de planmatige Peelontginning, is Venhorst ontstaan. Voor twintigste eeuw bestond de Peel, het gebied waar Venhorst in ligt, uit moerassen en veen. Begin twintigste eeuw werd de Peel ontgonnen. In de eerste decennia van de 20e eeuw vestigden zich pioniers in deze ontginningsnederzetting in de Peel, op de hoge zandruggen tussen vennen. De kern Venhorst ontstond rond het St. Josephplein en de belangrijke ontsluitingsassen. De kerk en de school fungeerden vanaf de aanleg mee als sociaal bindmiddel voor nieuwkomers. Kleinschalige boerderijen met landbouwgronden vestigden zich rond Venhorst Grootschalige planvorming begon in 1932 toen de gemeenteraad het dorpsplan van de Streekplancommissie goedkeurde. Kavels werden ingericht, wegen rechtgetrokken en woningen en agrarische percelen volgens een dorpsplan aangelegd. De rechtlijnige structuur van de peelontginning is terug te zien in de hoofdstructuur van Venhorst. Venhorst groeide verder langs de Ringbaan waardoor een dorpsrand ontstond. De regelmatige perceelindelingen, rechtlijnige wegen en functionele opbouw van woningrijen en bedrijfsgebouwen maken Venhorst tot een voorbeeld van moderne ontginning en planmatige dorpsvorming.
Agrarisch gezien bood de nieuw belegde peelgrond unieke kansen voor schaalvergroting en mechanisatie: drainage, rechtlijnige akkerindelingen en moderne stalbouw maakten een snelle omschakeling naar intensieve akkerbouw, tuinbouw en veehouderij mogelijk. Vanaf 1975 vond de uitbreiding van Venhorst voornamelijk plaats binnen de bestaande dorpskern. Nieuwe woonbuurten sloten aan op de Ringbaan, waardoor de noordzijde van het dorp geleidelijk werd verdicht. Ten oosten van Venhorst vestigen zich in deze periode de eerste bedrijven op bedrijventerrein Kraaiendonk, waarmee de economische structuur van het dorp verbreedt. De Biezen zal in de toekomst de nieuwe noordelijke dorpsrand vormen. Eerder heette deze nieuwgevormde kern St. Jozefpeel; vanaf 1936 werd de naam veranderd in Venhorst die de ligging op een zandrug (horst) in het ven aanduidt. Het authentieke dorpsgezicht wat kenmerkend is voor Venhorst, is tot op heden nog steeds zichtbaar en draagt sterk bij aan de herkenbaarheid en de identiteit van de kern.
In 1723 verhuizen de Broeders Penitenten - een katholieke congregatie onder leiding van Daniël de Brouwer - van Meerveldhoven naar Handel. Nadat zij in 1732 gevestigd waren op ‘het goed Strijbos’, vestigden zij zich in 1742 in het vrije land van Ravenstein, net over de grens van de Heerlijkheid Gemert. Zij bouwen hun nieuwe woning ‘Padua’ ‘op de uyterste paalen van Boekel, opdat sij mogte blyve naby de capel van onse lieve vrouw in Handel’. De grens tussen de beide gebieden is nog steeds herkenbaar; deze wordt gemarkeerd door de Landmeerse Loop die uitmondt in de Aa.
Vanaf 1826 leggen de broeders zich toe op het verzorgen van krankzinnigen. Het klooster groeit snel uit tot het eerste instituut voor behandeling van psychiatrische patiënten in Nederland.
Het bakstenen complex ligt opvallend tussen gelegen tussen Kluisstraat, Daniël de Brouwerstraat en Handel; zowel het complex als meerdere gebouwen zijn rijksmonumenten. Het omvat zes gebouwen van de psychiatrische inrichting Huize Padua: het oudste onderdeel is het kloostergebouw De Kluis (1742). Vanaf 1832 verzorgden de Broeders Penitenten hier geesteszieken en werden diverse gebouwen toegevoegd: de kleine kapel Onze Lieve Vrouwe (1871–1878), de grote neo‑gotische kapel van 1897 (ontwerp J. Heykants), een Heilig‑hartbeeld (ca. 1920–1925) aan de noordzijde, het administratiekantoor/broederhuis van 1923 met Amsterdamse School-invloed en een paviljoen uit 1930 (vroeger Eikenheuvelpaviljoen) met recreatieruimtes. Architectuurhistorisch zijn stijl, materiaalgebruik en ornamentiek van belang; typologisch en ensemblegewijs is het complex waardevol als congregatieklooster met bijbehorende zorggebouwen, die de opkomst van orden en liefdadigheid kenmerken.
Vanaf de jaren zestig van de twintigste eeuw vinden ingrijpende veranderingen plaats op Huize Padua en wordt het onderdeel van de GGZ Noord Brabant. Ten noordoosten van de Kluis wordt langs de Kluisstraat een nieuw hoofdgebouw gerealiseerd met daaromheen lage paviljoenen naar een plan van Jos Bedaux. Het zwaartepunt van de bebouwing verschuift in noordelijke richting en er ontstaat een open ruimte met tuin: de bomenweide. Het gebied heeft nu een meer open karakter, waarbij de tuinen, bossen en lanen toegankelijk zijn voor omwonenden.
In dit hoofdstuk beschrijven wij onze visie voor de komende jaren. Dit doen we aan de hand van verschillende thematische paragrafen. Deze paragrafen staan niet los van elkaar, maar zijn met elkaar verbonden. De omgevingsvisie is name-lijk een integrale visie, waarin alle thema’s samen komen.
Het hoofdstuk is ingedeeld in 5 thematische paragrafen, waarin de onderwerpen worden behandeld, namelijk:
Gezond en saamhorig;
Fijn en aantrekkelijk wonen;
Economisch vitaal en bereikbaar;
Klimaatadaptief, energieneutraal en duurzaam;
Landschap, natuur en erfgoed.
Dit hoofdstuk start met een zeer beknopte samenvatting van de ambities en doelen per thema (paragraaf 4.2). Vervolgens lichten we per thema uitgebreider toe wat onze visie hierop is (paragrafen 4.3 tot en met 4.7). Ieder paragraaf start met een infographic en eindigt met een duidelijk over-zicht waar we als gemeente de komende jaren mee aan de slag willen gaan.
Gezond en saamhorig Boekel
Binnen dit thema zetten we in op 5 hoofdambities.
We zetten in op een Goed Beter Boekel. We vinden het belangrijk dat inwoners een betekenisvol en gezond leven hebben. Ook willen we dat de leefomgeving uitno-digt om te bewegen, ontmoeten en ontspannen. We hebben oog voor het individu, maar ook de publieke ge-zondheid. Milieuaspecten spelen hierin een belangrijke rol.
We zijn een saamhorige en inclusieve gemeente. We vinden het belangrijk dat iedereen zich hier thuis voelt. Ook als je hier later bent komen wonen. We vinden het belangrijk dat inwoners elkaar kennen en de saamhorig-heid hoog is.
We stimuleren fysieke gezondheid. We willen inwoners stimuleren meer te bewegen in het dagelijks leven. Hier-voor zetten we in op een openbare groene ruimte en een divers inclusief sportaanbod. Voor kinderen vinden we het belangrijk dat er voldoende speelgelegenheden zijn. Daarnaast hebben we aandacht voor de inclusiviteit van de openbare ruimte.
Het voorzieningenaanbod draagt bij aan de leefbaar-heid. We willen dat ons voorzieningenaanbod aansluit op de behoefte van inwoners. Nu én in de toekomst. Hierbij hebben we ook aandacht voor de bereikbaarheid van ba-sisvoorzieningen, zoals zorg, en voor de toekomstbe-stendigheid van maatschappelijk vastgoed.
Onze gemeente is veilig. We willen dat onze gemeente fysiek én sociaal veilig is en zetten daarom in op handha-ving en pakken ondermijning aan.
Voor meer informatie, zie paragraaf 4.3.
Fijn en aantrekkelijk wonen
Binnen dit thema zetten we in op 4 hoofdambities.
Blijven bouwen helpt ons vooruit. We willen voldoende woningen bouwen voor de lokale behoefte. Met woning-bouw wordt het vanzelfsprekend drukker in gemeente Boekel, maar dit laten we niet ten koste gaan van andere kwaliteiten. Daarom wegen we plannen integraal af en zetten we in op woningbouw die past bij de schaal en omvang van de kern en passen wij onze voorzieningen hierop aan.
Onze woningen passen bij onze inwoners. We vinden het belangrijk dat er voor iedereen die hier wil wonen een passende woning is. Daarom zetten we in op het bouwen van woningen die een aanvulling zijn op onze huidige woningvoorraad. Ook kijken we hoe we de bestaande woningvoorraad beter kunnen benutten. We hebben hierbij oog voor verschillende aandachtsgroepen, waar-onder jongeren, senioren en kleinere huishoudens. Initia-tieven voor gemengde woonvormen dragen hieraan bij.
We hebben een betaalbare woningvoorraad. We willen dat er voldoende betaalbare woningen zijn in onze ge-meente, zodat starters, senioren en mensen met een la-ger inkomen ook een woning kunnen vinden.
We bouwen op de goede plek. Door onze grote wo-ningbouwambitie zetten we in op inbreiding én uitbrei-ding. Bij inbreiding letten we op het behoud van de kwa-liteit van de leefomgeving en benutten we kansen om seniorenwoningen nabij centra toe te voegen. Bij uit-breiding zetten we in op een goede ruimtelijke inpassing en overgang naar het buitengebied. In het buitengebied zijn de buurtschappen onder voorwaarden aanvaardbare locaties voor woningbouw.
Voor meer informatie, zie paragraaf 4.4.
Economisch vitaal en bereikbaar
Binnen dit thema zetten we in op 7 hoofdambities.
Werkgelegenheid die bij ons past. We streven naar bedrijven die aansluiten op onze beroepsbevolking. Hier-bij hebben we oog voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.
Ruimte bieden voor bedrijventerreinen. We vinden dat bedrijven (met uitzondering van agrarische bedrijven) op bedrijventerreinen horen, maar deze zitten vol. Daarom onderzoeken we mogelijkheden voor nieuwe locaties en staan we bedrijven onder voorwaarde toe in het buiten-gebied. Ook hebben we oog voor startups.
Inzetten op innovatieve agrarische bedrijvigheid. We vinden het belangrijk dat de agrarische sector toekomst-bestendig is. Dit betekent dat een deel van de sector moet transformeren naar een duurzamere vorm. Dit draagt bij aan de balans tussen leefbaarheid en natuur én de agrarische bedrijvigheid.
We hebben levendige centra. We combineren detail-handel en horeca in centra met andere voorzieningen, zoals ontmoeten, sport en zorg. Dit doen we passend bij de maat en schaal van de kernen.
We zetten in op gastvrije recreatie. We vinden het belangrijk dat ons recreatie-aanbod aansluit op de wen-sen van onze inwoners en dat dit voor iedereen toegan-kelijk is.
We stimuleren duurzame vervoersopties. Door wo-ningbouw wordt het drukker in onze gemeente, en om-dat fietsen en wandelen gezonder is, zetten we in op het stimuleren hiervan, waar mogelijk. Dit stimuleert ook een gezonde en groene inrichting van onze woonwijken. Bij nieuwbouw hanteren we het STOMP‑principe: prioriteit voor lopen en fietsen, toekomstbestendig openbaar ver-voer, deelmobiliteit opties en duurzamer autoverkeer. Daarnaast zetten we in op het verbeteren van de oost‑westverbinding.
We werken aan verkeersveiligheid. We zetten in op veilige schoolomgevingen; daarnaast onderzoeken we kansen voor verkeersveiligheid door de routering van zwaar verkeer in het buitengebied aan te passen.
Voor meer informatie, zie paragraaf 4.5.
Klimaatadaptief, energieneutraal en duurzaam
Binnen dit thema zetten we in op 3 hoofambities.
Klimaatadaptieve wijken als uitgangspunt. We willen dat we in de toekomst ook fijn kunnen wonen in onze gemeente. Daarom vinden we het belangrijk dat we in-zetten op klimaatadaptatie en klimaatmitigatie. Onder andere met klimaatadaptieve maatregelen in de openba-re ruimte willen we de gevolgen van klimaatveranderin-gen in onze gemeente beperken.
Stap voor stap naar een duurzame gemeente. We dragen bij aan de energietransitie, waardoor we van fos-siele brandstoffen overstappen op hernieuwbare brand-stoffen. Hiervoor benutten we kansen en zetten we in op het opwekken van duurzame energie én het besparen van energie. Hierbij hebben we ook oog voor de capaci-teit van het elektriciteitsnet. Ook stimuleren we de circu-laire economie, om ons gebruik van grondstoffen te verminderen. Zo willen we in 2050 energie- en broeikas-gasneutraal zijn.
Duurzaamheid en betaalbaarheid in balans. Om onze gemeente te verduurzamen weten we dat er investerin-gen nodig zijn. Zowel van ons als gemeente, als van onze inwoners en ondernemers. We stimuleren eigenaren hun panden te verduurzamen en onderzoeken als gemeente wat goede betaalbare manieren zijn om de verduurza-ming van onze gemeente te stimuleren.
Voor meer informatie, zie paragraaf 4.6.
Landschap, natuur en erfgoed
Binnen dit thema zetten we in op 6 hoofdambities.
We worden bodem en water sturend. Dit betekent dat we bij ruimtelijke ontwikkelingen rekening houden met landschap, bodem en water: we bouwen op geschikte lo-caties of stemmen technische oplossingen op maat af om problemen niet door te schuiven naar toekomstige generaties.
Een divers en aantrekkelijk buitengebied. We brengen verschillende functies in het buitengebied samen, zoals natuurbeheer (en het behoud van natuurwaarden), eco-logie, wonen, werken, waterbeheer, erfgoed en recreatie. Hierbij zoeken we koppelkansen tussen verschillende functies.
We zetten in op meer en beleefbaar groen. We willen samen met onze inwoners onze gemeente vergroenen. Hierbij zetten we in op uitnodigende groene plaatsen in de kernen én op een groen netwerk in het buitengebied. Ook stimuleren we bewegen in het groen.
We streven naar meer biodiversiteit. We verhogen de inzet voor biodiversiteit: we vergroten de variatie in be-planting, vragen ecologisch verantwoorde inrichting bij nieuwe ontwikkelingen en voeren passend onderhoud uit om soortenrijkdom te bevorderen. Bij projecten toetsen we hier expliciet op.
Aandacht voor cultuurhistorie. We willen cultuurhisto-rische structuren en erfgoed behouden. Dit doen we door de belevingswaarde van erfgoed en landschappelijke structuren te verhogen, met bijzondere aandacht voor de Peelrandbreuk als opvallend landschapselement, Hui-ze Padua als herkenbaar zorgerfgoed, het karakteristieke dorpsplein in Venhorst, en de kerk van Boekel als sociaal-religieus herkenningspunt.
We hebben een gestructureerde bodem. Onze bodem wordt op veel verschillende manieren gebruikt. Voor de leidingen en kabels, wortelruimte voor bodem en voor wateropslag. We willen dat bij ontwikkelingen rekening wordt gehouden met de schaarse ruimte onder de grond.
Voor meer informatie, zie paragraaf 4.7.

Iedere inwoner een fijn en betekenisvol leven leidt, met de middelen en kansen om gezond te blijven en veerkrachtig om te gaan met de uitdagingen van het leven.
We in gemeente Boekel een sterke, gastvrije gemeenschap vormen waarin we er echt voor elkaar zijn, zodat iedereen — van jong tot oud, de ruimte krijgt om mee te doen en zich te ontwikkelen. Zo realiseren en behouden we een fijne plek om op te groeien, jezelf te kunnen ontwikkelen en om vitaal oud te worden.
Onze leefomgeving mogelijkheden biedt voor een gezond, gelukkig en actief leven, door plekken te creëren die uitnodigen tot ontmoeting, beweging en samenzijn en aandacht te hebben voor de impact van milieuaspecten op de gezondheid van inwoners. We hechten waarde aan een (groene) uitnodigende omgeving.
Iedereen in onze gemeente een passende bijdrage kan leveren en kan terugvallen op een stevig sociaal vangnet wanneer dat nodig is.
Dat onze openbare ruimte, voorzieningen en organisaties goed aansluiten bij de behoefte om vitaal ouder te worden en fijn op te groeien.
Wonen, zorg en welzijn in samenhang worden ontwikkeld, zodat inwoners in elke levensfase zo lang mogelijk zelfstandig en veilig in hun eigen kern kunnen blijven wonen.

Onze sociale visie Goed Beter Boekel gaat uit van gezond, gelukkig en actief leven in de brede zin van het woord waarbij we inzetten op het versterken van preventie. In de gemeente Boekel streven we naar een betekenisvol en gezond leven voor iedere inwoner, ondersteund door een weerbare houding en een sterke, gastvrije gemeenschap. Daarnaast zetten we, als gemeente met een belangrijke GGZ-instelling op ons grondgebied, ook in op herstel en re-integratie. Samen creëren we een gemeente waar iedereen kan meedoen, groeien en vitaal oud kan worden door voor elkaar klaar te staan. Een integrale aanpak voor wonen, werken, zorg, welzijn en veiligheid is hiervoor belangrijk.
Onze (groene) leefomgeving vormt hiervoor de basis; zij nodigt uit tot ontmoeting, beweging en ontspanning in alle facetten van het dagelijks leven. We bouwen voort op bestaande krachten om toekomstbestendige keuzes te maken. Inwoners van de gemeente Boekel leven gezond en actief, kunnen meedoen in de samenleving en zijn gelukkig. Gezamenlijk zorgen we ervoor dat er voldoende voorwaarden en optimale omstandigheden hiervoor aanwezig zijn. De manier waarop we bouwen en wonen organiseren, ondersteunt deze ambitie door passende woonvormen te bieden die gezondheid, zelfredzaamheid en nabijheid van zorg versterken.
We hebben de ambitie dat we in onze gemeente een sterke, gastvrije gemeenschap vormen waarin we er echt voor elkaar zijn, zodat we samen een fijne plek realiseren om op te groeien en vitaal oud te worden. Dat doen we in een netwerk waarin gemeente, maatschappelijke partners en inwoners als gelijkwaardige partners in nauw contact en vertrouwen met elkaar optrekken. Door de verbinding te zoeken, zorgen we ervoor dat iedereen mee kan doen en een eigen passende bijdrage kan leveren.
We hebben de ambitie dat we bestaande krachten in onze dorpen benutten om de saamhorigheid te versterken, waarbij we specifiek oog hebben voor diversiteit en maatwerk bieden voor wie dat nodig heeft. Zo streven we naar gelijke kansen en een omgeving waarin iedereen zich betrokken voelt, met als centrale vraag bij alles wat we doen: wat heeft de inwoner eraan? Dit vraagt om woonomgevingen waarin ontmoeting, informele zorg en onderlinge ondersteuning vanzelfsprekend samenkomen.
We zetten ook in op het versterken van mentale gezondheid, waarbij iedere inwoner een betekenisvol leven ervaart. Hiervoor investeren we in een sterke basis voor een gezonde en krachtige jeugd, het versterken van het mentaal welbevinden en weerbaarheid en een stabiele basis voor iedereen. We bieden uimte voor mensen, die niet op hetzelfde niveau kunnen meedoen in de samenleving.
Onze gemeente wordt diverser in nationaliteiten, leeftijden, leefstijlen en inkomen. Ook zien we meer noodzaak in ondersteuning van inwoners ontstaan. Door passende huisvesting bieden we een stabiele basis en door ontmoeting, inclusieve evenementen, recreatie, betaalbare voorzieningen en gezamenlijke initiatieven versterken we begrip en verbondenheid - zo werken we aan een warme gemeente met respect voor elkaar.
In onze gemeente zetten we ons gezamenlijk in voor een gezond, gelukkig en actief leven voor iedere inwoner, waarbij de preventieve basis van ‘Goed Beter Boekel’ centraal staat. Door de uitvoering van het Lokaal Sport- en Beweegakkoord realiseren we een breed en inclusief sportaanbod. Daarbij willen we sportvoorzieningen inzetten als vitale plekken voor gezondheid, ontmoeting en beweging; samen met lokale verenigingen en partners zorgen we dat sportvoorzieningen in de kernen Boekel en Venhorst toegankelijk, toekomstbestendig en multifunctioneel blijven. Omdat woningbouw naar verwachting zorgt voor meer kinderen en gebruikers, houden we bij ruimtelijke plannen rekening met toevoegen en verbetering van sportvoorzieningen op termijn.
We willen inwoners stimuleren meer te bewegen en een gezonde leefstijl te hebben. Daarvoor zetten we onder andere in op het creëren van een uitnodigende, groene leefomgeving, zoals beschreven in het beleidsplan Groen Natuurlijk Boekel 2025–2034, zodat inwoners graag naar buiten gaan om te bewegen (zie ook paragraaf 4.7.4). Voor kinderen (en volwassenen) faciliteren we voldoende speel- en beweegmogelijkheden in de wijk die ook tot ontmoetingen kunnen leiden.
Ook stimuleren we korte afstanden te lopen of de fiets te pakken in plaats van de auto en versterken het recreatienetwerk om bewegen aantrekkelijker te maken. Een belangrijke voorwaarde is een veilige openbare ruimte die uitnodigt tot bewegen; daarom zetten we in op een groene, uitnodigende omgeving voor bewegen, ontmoeten en samenzijn (zie ook paragraaf 4.5.9).
Een inclusieve leefomgeving betekent ook dat iedereen zelfstandig in onze gemeente zich kan verplaatsen. We hebben daarom extra aandacht voor de toegankelijkheid van de openbare ruimte. Ons uitgangspunt hierbij is dat de openbare ruimte op zo’n manier wordt ingericht dat deze ook geschikt is voor bijvoorbeeld mensen die minder ter been zijn of een visuele beperking hebben. Bij de herinrichting van de openbare ruimte is dit een belangrijk onderwerp waar bij iedere herinrichting rekening mee wordt gehouden.
Iedere inwoner heeft toegang tot een diversiteit aan maatschappelijke voorzieningen. We zien het belang van welzijnsvoorzieningen en culturele verenigingen voor een gezondheid en sociaal leven; dit maatschappelijke voorzieningenaanbod sluit aan op de behoeften van inwoners, van laagdrempelig en preventief tot gespecialiseerd. Een samenleving die diverser wordt heeft invloed op hoe we onze ruimte gebruiken. Het is belangrijk om hier rekening mee te houden. Met de groei van het aantal jonge gezinnen en een veranderende bevolkingsopbouw is het ook van belang dat we als gemeente rekening houden met de toenemende vraag naar meer en diverse basisvoorzieningen. Een van onze speerpunten is het behouden van een breed en laagdrempelig maatschappelijk voorzieningenaanbod, herkenbaarheid en toegankelijkheid van voorzieningen en een sluitend aanbod.
Voor een vitale gemeente is goede bereikbaarheid van basisvoorzieningen zoals gezondheidszorg, onderwijs en dagelijkse boodschappen essentieel, met bijzondere aandacht voor ontsluiting via het openbaar vervoer. We zien dat bevolkingsgroei kansen biedt voor het draagvlak van alle voorzieningen, maar dat de veranderende samenstelling van de bevolking ook druk zet op de toegankelijkheid van bepaalde diensten zoals huisartsenzorg en onderwijs. Sommige voorzieningen groeien niet snel genoeg mee, terwijl andere krimpen door tekort aan vrijwilligers of werknemers. Vanwege de genoemde spanningen tussen vraag en aanbod willen we bij woningbouw rekening houden met de effecten op de voorzieningenstructuur. Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen sturen we daarom op de nabijheid en bereikbaarheid van zorg-, welzijns- en ondersteunende voorzieningen. (Voor onze visie op woningbouw: zie paragraaf 4.4.)
Omdat een toekomstbestendige voorzieningenstructuur de leefbaarheid bepaalt, neemt de gemeente haar verantwoordelijkheid en onderzoeken we per voorziening welke rol zij kan en wil spelen om aansluiting bij de veranderende bevolking te waarborgen. Om de toekomstbestendigheid van onze voorzieningenstructuur in de gaten te houden monitoren we ons aanbod.
In de kern Boekel zijn onze bovenlokale voorzieningen geclusterd, Venhorst kent lokale voorzieningen. Huize Padua heeft een aparte status. Om het draagvlak onder de voorzieningen te handhaven blijven we deze indeling hanteren. Momenteel omvat ons aanbod aan maatschappelijke voorzieningen onder meer Nia Domo, Ontmoetingscentrum Boszicht, Sint Jan-gebouw en Gemeenschapshuis De Horst. Met zicht op de toekomstige ontwikkelingen onderzoeken we de toekomstbestendigheid van het bestaande maatschappelijk vastgoed. We weten dat een deel verouderd is en dat er investeringen nodig zijn. Dit kan bijvoorbeeld verduurzaming van de huidige gebouwen zijn, maar ook sloop en nieuwbouw of verplaatsing.
Zowel in Boekel als in Venhorst versterken we de centrumfunctie integraal door hierbij te zoeken naar de juiste koppelkansen per locatie. In de kern Boekel realiseren we met de ontwikkeling van een nieuwe multifunctionele accommodatie (MFA) een toekomstbestendige plek waar verschillende voorzieningen voor de gemeenschap samen komen. Ook breiden we de huisvesting voor onderwijs uit om ruimte te bieden aan het groeiend aantal leerlingen. In Venhorst onderzoeken we hoe het Sint Josephplein en gemeenschapshuis De Horst samen kunnen uitgroeien tot een aantrekkelijke, levendige ontmoetingsplek die de sociale samenhang in het dorp versterkt.
Hierbij betrekken we ook locaties waar wonen, zorg en welzijn elkaar aanvullen, zodat ondersteuning dichtbij en laagdrempelig beschikbaar is. Daarom hebben we in onze Woonzorgvisie zorgcirkels bepaald. We realiseren in de kern Boekel een centrale woonzorgzone waar wonen, welzijn en zorgpunten op maximaal 500 meter loopafstand samenkomen, en voor de kern Venhorst verkennen we in nauw overleg met inwoners en zorgpartners welke maatregelen nodig zijn.
Een veilige omgeving heeft directe invloed op de gezondheid van inwoners. Hierbij hebben we oog voor de fysieke en sociale veiligheid. De samenwerking met onze partners is hierin erg belangrijk.
De fysieke veiligheid gaat over de mate waarin de leefomgeving mensen beschermt tegen fysieke bedreigingen en fysieke schade. Een belangrijk deel van de fysieke veiligheid heeft te maken met omgevingsveiligheid, waaronder geur, geluid, bodemverontreiniging. Een belangrijk opgave in onze gemeente met betrekking tot de fysieke veiligheid, is het vinden van de balans tussen het bieden van ruimte aan bedrijvigheid (zowel agrarische bedrijvigheid als het overige bedrijfsleven) en het realiseren van een gezonde leefomgeving voor onze inwoners. Om de gezondheid van inwoners te waarborgen hanteren we met betrekking tot geur onze huidige geurverordening. Hierdoor zetten we sterk in op het verminderen van geuroverlast. Met betrekking tot geluid, water- en luchtkwaliteit hanteren we voorlopig de landelijke normen. Ook hebben we onder andere aandacht voor flora en fauna, die een grote rol spelen in de gezondheid van inwoners (zie verder paragraaf groen 4.6). Tot slot hebben we ook aandacht voor gewasbescherming en de invloed hiervan op de gezondheid van onze inwoners. De ontwikkelingen rondom gewasbeschermingsmiddelen vragen om regie van zowel het Rijk als de provincie. We volgen dit nauwgezet en pakken hierin, in afstemming met de regio mede onze rol.
Verder zetten we in op het waarborgen van de externe veiligheid door kwetsbare gebouwen en risicobronnen zoveel mogelijk te scheiden. Bodemverontreiniging wordt gericht opgeruimd, passend bij toekomstige functie, en wordt rekening gehouden met verwijdering van asbest bij oude gebouwen.
In de openbare ruimte zetten we in op het verhogen van de verkeersveiligheid. We hebben onder andere oog voor verkeersveilige wegen en kruispunten, veilige schoolomgeving, veilig bereikbaar buitengebied, en veilige fietsroutes scholieren en forensen. We stimuleren inwoners om de auto vaker te laten staan en vaker te wandelen of te fietsen om zo ook de verkeersdrukte te verminderen. Met kwalitatief goede wandel- en fietspaden verhogen we de verkeersveiligheid. Waar nodig zetten we in op extra verlichting.
Daarnaast verhogen we in onze gemeente de sociale veiligheid door een integrale aanpak uit de Preventievisie Sociaal Domein 2024-2040, het Integraal Veiligheidsbeleid 2025-2028, het beleid Aanpak Mensenhandel 2024-2028 en focussen op het versterken van sociale netwerken. Door de inzet van het ‘ogen-op-straat-principe’ en een overzichtelijke inrichting volgens Groen Natuurlijk Boekel, creëren we een veilige leefomgeving waarin handhaving de leefbaarheid garandeert en we via de Wet Bibob, het RIEC Oost-Brabant en het Interventieteam Maas en Leijgraaf ondermijning actief voorkomen en verstoren. Iedere inwoner in de drie dorpskernen en het buitengebied maakt hierbij deel uit van een stimulerende gemeenschap, waarbij het faciliteren van ontmoeting, burgerinitiatieven en investeringen in duurzame veiligheid essentieel zijn voor onze doelstelling van positieve gezondheid.
Het realiseren van een goed sport- en beweegaanbod en passende faciliteiten;
Onderzoeken of de voorzieningenstructuur nu én in de toekomst voldoende aansluit op de behoefte;
Het realiseren van een centrale woonzorgzone waar wonen, welzijn en zorgpunten op maximaal 500 meter loopafstand samenkomen;
Het in beeld brengen van de toekomstbestendigheid van bestaand gemeentelijk maatschappelijk vastgoed.
We voldoende woningen bouwen zodat iedereen die in onze gemeente wil (blijven) wonen, hier fijn kan wonen.
Er een gevarieerd en passend woningaanbod is voor verschillende huishoudens, levensfasen en inkomensgroepen. Bij nieuwe woningbouwplannen streven we naar een evenwichtige programmering van 30% sociale woningen, 67% betaalbare woningen en 30% woningen in de vrije sector, aansluitend bij de uitgangspunten van de Woondeal en de Wet versterking regie volkshuisvesting.
We bij de woningbouwprogrammering aandacht hebben voor verschillende woonbehoeften, waaronder die van jongeren en starters, senioren, kleine huishoudens, bewoners met een ondersteuningsbehoefte en tijdelijke en permanente migranten.
Wonen en zorg in samenhang worden geprogrammeerd, zodat inwoners ook bij veranderende zorgbehoeften in hun vertrouwde woonomgeving kunnen blijven wonen.
Bij het bouwen van nieuwe woningen sluiten we aan het op het dorpse karakter van onze gemeente. We bouwen divers met volop ruimte voor groen.
We de leefbaarheid op peil houden door aandacht te hebben voor een passend aanbod aan voorzieningen, een passende mobiliteit en faciliteiten;
Ontwikkelingen vinden plaats door middel van inbreiding en uitbreiding. We willen niet dat inbreiding ten koste gaat van waardevol groen in de openbare ruimte. Bij uitbreiding zetten we in op het ontwikkelen van ruimtelijke en groene wijken die voldoen aan duurzame principes.

Als gemeente maken we continu ruimte voor nieuwe woningen. Hierdoor zijn we de snelst groeiende gemeente van Noord-Brabant. Hier zijn we trots op! We vinden het belangrijk dat inwoners in onze gemeente kunnen blijven wonen en dat we tegelijkertijd ook nieuwe inwoners welkom kunnen heten. Ook de komende jaren willen we vol doende blijven bouwen. Daarvoor is het cruciaal om vol doende woningbouwplannen te hebben. We zien dat we voor de korte en middellange termijn voldoende plannen hebben, maar zien ook dat voor de lange termijn nieuwe plannen nodig zijn.
Bij de ontwikkeling van nieuwe woningbouwplannen streven we naar een evenwichtige woningbouwprogrammering, waarbij als uitgangspunt een verdeling van 30% sociale huurwoningen, 67% betaalbare woningen en 30% woningen in de vrije sector wordt gehanteerd. Hiermee zorgen we voor een gevarieerd woningaanbod en vergroten we de mogelijkheden voor verschillende huishoudens en inkomensgroepen om in onze gemeente een passende woning te vinden. De programmering wordt afgestemd op de lokale en regionale woningbehoefte en de geldende kaders vanuit de Woondeal en de Wet versterking regie volkshuisvesting.
We vinden het belangrijk dat onze eigen inwoners kunnen blijven, of kunnen terugkeren. We staan open voor nieuwe inwoners, maar bewaken de balans. Als verdringing dreigt, onderzoeken we passende maatregelen. Daarbij sturen we nadrukkelijk op woningbouw die bijdraagt aan doorstroming en het beter benutten van de bestaande woningvoorraad. Om de huidige woningvoorraad beter te benutten staan we open voor initiatieven voor woningsplitsing, woningdeling, het realiseren van mantelzorgwoningen of familiewoningen. Daarnaast wijzen we in deze Omgevingsvisie zoekgebieden en potentiële woningbouwgebieden aan, die volgens de lagenbenadering geschikt zijn voor uitbreiding.
Woningbouw vraagt altijd om zorgvuldige keuzes: de juiste woningen op de juiste plekken. Daarbij gaat het niet alleen om bodem en landschap, maar ook om verbondenheid, bereikbaarheid en een woningaanbod dat aansluit op demografische ontwikkelingen en woonbehoeften. We hebben behoefte aan meer variatie in woningtypen, passend bij elke levensfase, zoals verschillende typen seniorenwoningen en voorzieningen die passen bij diverse culturele achtergronden.
Woningbouw vergroot de druk op voorzieningen en infrastructuur, maar ondersteunt tegelijkertijd het behoud ervan. Deze belangen brengen we samen in een aantrekkelijke en toekomstbestendige woon- en leefomgeving.
Bij nieuwbouw gaan we zuinig om met de schaarse ruimte. We hanteren duidelijke richtlijnen: STOMP, parkeren op eigen terrein en minimaal 20% groen.
Het woningprogramma stemmen we af op het karakter, de schaal en de behoefte van elke kern. In Boekel passen andere en meer woningen dan in Venhorst of bij Huize Padua. Zo sluit de ontwikkeling aan op de identiteit en behoefte van de betreffende kern. Omdat de ruimte beperkt is, zoeken we per locatie naar de beste oplossing.
In het centrum van Boekel biedt hoogbouw (tot 5 lagen) kansen om op een passende manier woningen toe te voegen, bijvoorbeeld voor senioren, starters en andere doelgroepen waarvoor woningen op centrale locaties gewenst zijn. Door verschillende woningtypen en doelgroepen binnen een gebied te combineren, ontstaan gemengde woonomgevingen met ruimte voor ontmoeting en sociale verbinding. In nieuwe woonwijken geven we de voorkeur aan laagbouw (maximaal 3 lagen) met middelhoge accenten op strategische plekken.
Bebouwing in Venhorst moet aansluiten bij de bestaande ruimtelijke en stedenbouwkundige structuur van de kern, waarbij we vooral ook het centrumgebied met zijn monumentale karakter willen beschermen. Hoogbouw blijft maatwerk: we passen het alleen toe wanneer het de omgeving versterkt.
Om voldoende sturing te kunnen geven aan de woningbouwcategorieën en de samenstelling van het woningbouwprogramma zetten we, voor zover mogelijk, actief grondbeleid in.
Voldoende woningen hebben is niet genoeg. De woningvoorraad moet ook aansluiten op de wensen en mogelijkheden van onze huidige en toekomstige inwoners. De woonbehoefte verandert door ontwikkelingen in de bevolkingssamenstelling, huishoudens en woonwensen. We zien onder andere een toename van een- en tweepersoonshuishoudens en een groeiende behoefte aan betaalbare, kleinere en toegankelijke woningen. Tegelijkertijd blijft er behoefte aan woningen voor gezinnen en andere huishoudens. Ook jongeren en starters, senioren, bewoners met een ondersteuningsbehoefte en tijdelijke en permanente migranten vragen om passende huisvesting.
Om tot een toekomstbestendige woningvoorraad te komen, zetten we in op nieuwbouw én op het beter benutten en aanpassen van de bestaande woningvoorraad. We willen een gevarieerd aanbod van woningtypen, woonvormen en prijsklassen, zodat inwoners in verschillende levensfasen en omstandigheden een passende woning kunnen vinden.
Inwoners geven aan graag in onze gemeente te willen blijven wonen, maar kunnen niet altijd een geschikte woning vinden. Dit geldt bijvoorbeeld voor starters die op zoek zijn naar een eerste woning, maar ook voor huishoudens die door veranderingen in hun levensfase of persoonlijke situatie behoefte hebben aan een ander type woning. Door meer variatie in het woningaanbod en doorstroming binnen de woningmarkt willen we de mogelijkheden voor verschillende huishoudens vergroten.
Binnen de woningmarkt onderscheiden we een aantal aandachtsgroepen:
Jongeren en starters: We vinden het belangrijk dat jongeren en starters een geschikte en betaalbare woning in onze gemeente kunnen vinden. We willen voorkomen dat zij de gemeente verlaten omdat zij geen passende woning kunnen vinden en bieden ruimte voor betaalbare huur- en koopwoningen en andere passende woonvormen. Ook willen we het mogelijk maken dat jongeren na hun studie kunnen terugkeren naar onze gemeente.
Senioren: Door de vergrijzing groeit de behoefte aan woningen die aansluiten bij het ouder worden en veranderende mobiliteit. We zetten daarom in op voldoende toegankelijke en levensloopbestendige woningen, bij voorkeur op locaties binnen woonzorgcirkels waar voorzieningen en ontmoetingsmogelijkheden goed bereikbaar zijn. Daarbij gaat het om verschillende woonvormen, zoals nultredenwoningen, geclusterde woningen en waar nodig zorggeschikte woningen. Zo vergroten we de keuzevrijheid van senioren en dragen we bij aan doorstroming binnen de woningmarkt.
Bewoners met een ondersteuningsbehoefte: We willen dat inwoners met een psychische, sociale of fysieke kwetsbaarheid zo zelfstandig mogelijk kunnen wonen. Samen met ketenpartners zetten we in op passende woonvormen en ondersteuning die aansluit bij de behoefte van de inwoner. De ontwikkeling van ‘beschermd wonen’ naar ‘beschermd thuis’ vraagt daarbij om verschillende woonvormen waarin ondersteuning kan worden geboden en waar nodig kan worden opgeschaald.
Tijdelijke en permanente migranten: We hebben aandacht voor de huisvesting van onder andere arbeidsmigranten, asielzoekers en statushouders. Voor tijdelijke migranten zetten we in op humane, veilige en kwalitatief goede huisvesting, waarbij ook aandacht is voor de leefbaarheid in de omgeving. Voor permanente migranten is naast passende huisvesting ook aandacht voor een goede aansluiting op de woon- en leefomgeving. Voor de huisvesting van tijdelijke arbeidsmigranten hanteren we het Programma huisvesting tijdelijke arbeidsmigranten als afwegingskader. Voor asielzoekers en statushouders sluiten we aan bij de wettelijke en regionale afspraken; de verdere uitwerking hiervan volgt in het volkshuisvestingsprogramma.
Kleine huishoudens: Het aantal een- en tweepersoonshuishoudens neemt toe. Deze ontwikkeling komt onder andere door vergrijzing, veranderingen in huishoudens en het feit dat mensen langer alleen wonen. Dit vraagt om meer kleinere en betaalbare woningen, naast het bestaande aanbod van grotere gezinswoningen. We stimuleren daarom verschillende woningtypen en woonvormen die aansluiten bij de behoefte van kleine huishoudens.
Voor deze aandachtsgroepen streven we naar passende woonvormen die bijdragen aan zelfstandigheid, sociale verbinding en een inclusieve woonomgeving. We hebben daarbij ook aandacht voor andere woonurgenten, zodat onwenselijke woonsituaties zoveel mogelijk worden voorkomen.
We staan open voor bewonerscollectieven en initiatieven voor bijzondere woonvormen, zoals hofjes, meergeneratiewoningen, tiny houses en mantelwoningen. Ook initiatieven waarin verschillende groepen samenwonen kunnen bijdragen aan een gevarieerde en levendige woonomgeving. We willen dergelijke initiatieven waar mogelijk faciliteren, mits ze passen bij de schaal, identiteit en ruimtelijke kwaliteit van de betreffende kern.
In de huidige woningmarkt staat de betaalbaarheid onder druk. We vinden het belangrijk dat inwoners met verschillende inkomens in onze gemeente kunnen wonen. Daarom streven we bij nieuwe woningbouwplannen naar een evenwichtige programmering waarin twee derde van de nieuwe woningen betaalbaar is.
De verdere uitwerking van deze segmentering en de toepassing ervan bij woningbouwplannen leggen we vast in het volkshuisvestingsprogramma. Daarbij houden we rekening met de woningbehoefte en de kenmerken van onze verschillende kernen. Waar passend zetten we instrumenten zoals een zelfbewoningsplicht en antispeculatiebeding in om betaalbare koopwoningen beschikbaar te houden voor de doelgroep.
Zoals in paragraaf 4.4.2. aangegeven, blijven we de komende jaren volop woningen bouwen. De provincie geeft hierbij de voorkeur aan inbreiding: bouwen binnen de bestaande kernen. Wij volgen dit beleid omdat woningen dicht bij winkels en scholen ervoor zorgen dat deze voorzieningen kunnen blijven bestaan. Ook hoeven inwoners dan minder ver te reizen. Dit kan door onbebouwde plekken te ontwikkelen tot woningbouw of door de bestaande woningvoorraad beter te benutten, bijvoorbeeld door woning- en kavelsplitsing, optopping en transformatie. Tegelijkertijd zien wij dat inbreiding alleen niet voldoende is om in de woningbehoefte te voorzien. Daarnaast willen we ook niet dat een focus op inbreiding ten koste gaat van het groen en de kwaliteit van de leefomgeving in kernen. We zijn namelijk trots op de groene woonomgeving, zowel binnen als buiten de kernen. Deze groene woonomgeving is onderdeel van ons dorpse en landelijke karakter en willen we in de toekomst behouden.
Daarom kan het in sommige gevallen nodig zijn om, naast inbreiding, ook te kiezen voor uitbreiding in onze kernrandzones (bouwen aan de rand van de bestaande kern). We hebben in de gemeente verschillende locaties waarvan we zeker weten dat we hier woningen gaan bouwen. Dit zijn bijvoorbeeld Schutboom (fase 1 en 2), De Biezen fase 2 en De Burgt (fase 2).
Bij het kiezen van geschikte nieuwe locaties voor uitbreiding houden we in ieder geval rekening met het principe water en bodem sturend en de lagenbenadering. Deze principes nemen we ook mee in de vroege fasen van de planvorming. De kenmerken van het landschap en de bodem zijn, naast de bereikbaarheid in brede zin, sterk bepalend bij het zoeken van een geschikt woonprogramma voor die desbetreffende locatie. We zetten principieel voor iedere uitbreidingslocatie in op het ontwikkelen van ruimtelijk en groene wijken, die voldoen aan alle moderne eisen en duurzame principes en ontsloten kunnen worden op een veilige wijze met langzaam vervoer. Hierbij kan gedacht worden aan ruimte voor waterberging, schaduw in de openbare ruimte en ruimte om te bewegen, te fietsen, te lopen en te ontmoeten. In nieuwe wijken krijgen voetgangers en fietsers een duidelijke prioriteit boven autoverkeer, bijvoorbeeld met fietsstraten en een andere manier van parkeren. Deze principes dragen bij aan woonomgevingen die veilig zijn, toegankelijk zijn en ontmoeten en bewegen stimuleert. Dit komt de gezondheid van al onze inwoners ten goede.
De ontwikkeling van Venhorst is beschreven in de gebiedsvisie Venhorst. Voor Huize Padua vormt de gebiedsvisie Levendig Landgoed de leidraad voor ontwikkelingen binnen het erfgoedcomplex. De ligging in bebouwd gebied brengt hier specifieke bepalingen met zich mee.
Voor het buitengebied hanteren we een terughoudend beleid. Het buitengebied is primair bedoeld voor landbouw, natuur en landschap. Tegelijkertijd is er, in een zorgvuldige balans met deze functies, ruimte voor wonen en bedrijvigheid. Nieuwe woningen zijn daarom mogelijk, mits zij passen binnen de ruimtelijke en landschappelijke kwaliteiten van het gebied en geen onevenredige druk leggen op de agrarische functie of de kwaliteit van het landelijk gebied. Daarbij moet sprake zijn van een passende locatie binnen een buurtschap en geldt, ook bij overige incidentele woningen, de provinciale regeling voor maatwerk omgevingskwaliteit, zoals opgenomen in de Omgevingsverordening Noord-Brabant.
Beoordelingscriteria voor buurtschappen zijn vastgelegd in de nieuwe Buurtschappennota, waarin de kwalitatieve versterking van de tien buurtschappen centraal staat. Behoud en versterking van erfgoed en landschappelijke waarden vormen daarbij het uitgangspunt voor toekomstige ontwikkelingen. Door karakteristieke bebouwing, waardevolle zichtlijnen en historische paden te beschermen en waar mogelijk te herstellen, ontstaat ruimte voor nieuwe woningen die bijdragen aan de vitaliteit van de buurtschappen én het kleinschalige karakter en de openheid van het buitengebied respecteren.
Kaders voor bebouwing in het overige buitengebied worden opgenomen in het nieuwe beleid voor het buitengebied. Deze documenten vormen dan het toetsingskader voor ontwikkelingen, die, gezien hun ligging, altijd gepaard gaat met een aantoonbare versterking van de omgevingskwaliteit.
De gemeente Boekel onderzoekt de mogelijkheden om, eventueel in aansluiting op bestaande fondsen, een fonds omgevingskwaliteit in te stellen ter ondersteuning van de versterking van de ruimtelijke kwaliteit in het buitengebied. Dit fonds biedt de mogelijkheid om de vereiste fysieke tegenprestatie die samenhangt met het toevoegen van woningen in het landelijk en bebouwd gebied, geheel of gedeeltelijk te realiseren via een financiële bijdrage. Hiermee wordt flexibiliteit geboden wanneer kwaliteitsmaatregelen niet doelmatig op of direct nabij de ontwikkellocatie kunnen worden uitgevoerd, terwijl de verbetering van de omgevingskwaliteit wordt geborgd. Hiervoor gaan we in gesprek met de provincie en onderzoeken we de ruimtelijke impact.
We onderzoeken hoe we actiever kunnen sturen op grond- en gebiedsontwikkeling, onder andere door het in beeld brengen van mogelijk nieuwe ontwikkellocaties.
Een beleidsnota Buitengebied als vervanging van het huidig beleid Vitaal Buitengebied om kaders voor een integraal gebruik van dit gebied vast te leggen.
Onderzoeken mogelijkheden voor het inrichten van een fonds voor omgevingskwaliteit, waarbij nadrukkelijk wordt gekeken naar aansluiting bij bestaande instrumenten, om een overvloed aan fondsen te voorkomen.
De werkgelegenheid aansluit op de beroepsbevolking;
Er ruimte is om te ondernemen en voor bedrijvigheid;
De agrarische sector innovatief is;
We startups aanmoedigen in gemeente Boekel te vestigen;
Ons centrum levendig is;
We onze recreatieve potentie beter benutten;
Ons buitengebied diverse functies (werken, wonen, recreëren, natuur, mobiliteit etc.) goed samenbrengt;
We het STOMP-principe naleven. De voetganger en fietser staan op 1.
Onze gemeente goed bereikbaar is, binnen de gemeente, maar ook met de regio en daarbuiten;
We meer duurzame vervoersmiddelen gebruiken;
De verkeersveiligheid verbetert.
We ruimte geven aan lokale ondernemers die verduurzamen en aan kleinschalige maakbedrijven, diensten en startups.

In onze gemeente zijn we trots op de grote diversiteit aan bedrijvigheid. Deze diversiteit aan bedrijvigheid draagt ook bij aan een groot aanbod aan werkgelegenheid. We hebben bijvoorbeeld veel werkgelegenheid in onze agrarische sector en bij de bedrijven op de bedrijventerreinen. Maar onze werkgelegenheid gaat nog verder. Zo hebben we levendige centra met een passend aanbod aan voorzieningen, een mooi evenementenaanbod en verschillende recreatiemogelijkheden. Daarnaast is de GGZ Oost Brabant een van onze grootste werkgevers in de gemeente.
Ook bieden we ruimte voor nieuwe bedrijven, zoals startups. Want we geloven dat ook zij belangrijk zijn voor onze werkgelegenheid in de toekomst.
Wat onze werkgelegenheid kenmerkt is dat we nadrukkelijk aandacht hebben dat de bedrijven in onze gemeente aansluiten op onze beroepsbevolking. Dit willen we ook in de toekomst behouden, maar we zien tegelijkertijd dat er veel krapte is waardoor bedrijven met personeelstekorten kampen. Daarom zijn ontwikkelingen op de arbeidsmarkt van belang en waar het mogelijk is willen we als gemeente een bijdrage leveren om deze krapte tegen te gaan. Met onze grote woningbouwambities zorgen we er bijvoorbeeld voor dat onze gemeente aantrekkelijk is voor nieuwe inwoners om hier te komen wonen én werken.
Omgekeerd houden we ook rekening met de werkgelegenheid. Voor inwoners die, bijvoorbeeld door een afstand tot de arbeidsmarkt, moeite hebben met het vinden van een passende baan, willen we dat er passende werkgelegenheid is. Zo zetten we niet alleen in op het ondersteunen van onze bedrijvigheid, maar ook op het ondersteunen van de beroepsbevolking.
Het merendeel van de niet agrarische bedrijven in onze gemeente is gevestigd op bedrijventerreinen. De vraag naar ruimte is groot: we krijgen veel aanvragen voor nieuwvestiging, uitbreiding en verplaatsing. Tegelijkertijd is de beschikbare ruimte beperkt. Daarom zetten we sterk in op zorgvuldig ruimtegebruik: eerst benutten, intensiveren en herstructureren we bestaande terreinen voordat uitbreiding aan de orde is. Nieuwe ontwikkelingen stemmen we regionaal af en richten we vooral op lokaal en regionaal gebonden bedrijven.
Grootschalige, ruimte intensieve functies, “foot-loose”, zonder duidelijke meerwaarde voor de regio faciliteren we niet. Zo blijft de beschikbare ruimte ten goede komen aan de vitaliteit en toekomstbestendigheid van onze lokale economie.
We werken aan nieuwe bedrijventerreinen in Boekel en Venhorst en onderzoeken uitbreiding van Lage Raam en Middenpeelweg voor de langere termijn. Daarbij letten we op verkeersveiligheid voor zwaar verkeer en op de aansluitmogelijkheden op het stroomnet, omdat de netcapaciteit per gebied verschilt. Nieuwe terreinen moeten daarom goed bereikbaar zijn via hoofdwegen én passen binnen de energie-infrastructuur.
Omdat de ontwikkeling van nieuwe terreinen tijd kost, blijft het belangrijk dat ondernemers ook op korte termijn ruimte kunnen vinden. Transformatie van agrarische bedrijven naar andere functies in het buitengebied blijft echter terughoudend en altijd maatwerk. Als er ruimte is op bedrijventerreinen, vestigen bedrijven zich daar.
Tot slot zetten we breed in op verduurzaming. Bestaande bedrijven ondersteunen we bij het vergroenen van hun bedrijfsvoering, en bij nieuwe bedrijventerreinen wordt duurzaamheid vanaf het begin meegenomen als standaard uitgangspunt.
We actualiseren het beleid voor het buitengebied, waar veel functies samenkomen en de druk op de ruimte toeneemt. De provincie Noord‑Brabant zet met de transitie van Stad en Platteland in op een gebiedsgerichte benadering waarin landschap, leefbaarheid en innovatie centraal staan. De traditionele scheiding tussen stedelijke en landelijke functies maakt plaats voor een ‘ja, mits’-benadering, waarbij nieuwe initiatieven worden beoordeeld op hun bijdrage aan ruimtelijke kwaliteit, vitaliteit en duurzame ontwikkeling. Deze koers vormt nu al het kader in onze lokale strategie Vitaal Buitengebied Boekel. Hierin werken we met gebiedsgerichte perspectieven die passen bij de landschapstypen in onze gemeente. In deze transitie werkt Boekel samen met NOVEX De Peel, in de regionale natuur, water- en landbouwopgaven.
Daarbij zoeken we naar manieren om verdringing van agrariërs te voorkomen, maar houden we ook rekening met stoppende boeren en vrijkomende erven. Afwegingen maken we integraal en op basis van zorgvuldig onderzoek. Omschakeling naar andere functies – zoals recreatie, kinderopvang of lichte bedrijvigheid – maken we onder voorwaarden mogelijk. Alleen wanneer die ruimte op bedrijventerreinen ontbreekt, kan onder voorwaarden een niet-agrarisch bedrijf in het buitengebied worden toegestaan: met maximaal milieucategorie 2, een afname van bebouwd oppervlak en een goede landschappelijke inpassing. Dit maatwerk bekijken we per landschapstype. In het Peelontginningslandschap is iets meer ruimte mogelijk dan in de andere landschapstypen.
Voor ondernemers bieden we maatwerk, waarbij we toetsen op leefklimaat en gezondheid, landschappelijke inpassing en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Voor startups geldt hetzelfde beleid. We willen innovatieve bedrijven graag behouden, maar ook zij vestigen zich primair op bedrijventerreinen en alleen onder voorwaarden in het buitengebied.
Dit beleid willen we actualiseren en verder uitwerken in een beleidsnota Buitengebied.
De agrarische sector is een belangrijke pijler van onze lokale economie. Daarom zetten we in op een toekomstbestendige landbouw, waarin agrariërs worden ondersteund bij de omschakeling naar duurzame, natuurinclusieve en circulaire bedrijfsvoering. Deze transitie versterkt de biodiversiteit, draagt bij aan een gezonde leefomgeving en houdt het buitengebied van hoge kwaliteit. Omdat deze omschakeling gevolgen kan hebben voor verschillende bedrijven zoeken we daarbij steeds de balans tussen ontwikkelmogelijkheden voor agrariërs en het behoud van leefkwaliteit en natuur; dit blijft altijd maatwerk. Hierbij zoeken we ook naar koppelkansen en meervoudig ruimtegebruik om de bestaande ruimte zo toekomstbestendig mogelijk te benutten.
Algemeen stimuleren we landbouw die aansluit bij de draagkracht van het bodem en watersysteem en onze landschapstypen. In het kampenlandschap, hoger gelegen, relatief droge gronden met een fijnmazige verkaveling, kan landbouw goed blijven functioneren, mits er aandacht is voor bodemkwaliteit, het vasthouden van water en het voorkomen van verdroging. Dit landschap leent zich voor bodemverbetering, kringlooplandbouw en kleinschalige waterberging, en vraagt om een zorgvuldige balans tussen agrarische bedrijvigheid en de nabijgelegen buurtschappen. De broekontginningen, van oorsprong natte en laaggelegen gronden, vragen om functies die de waterhuishouding versterken en om een landbouw die meebeweegt met de natuurlijke vochtigheid. In de veenontginningen staat het herstellen van de sponswerking en het tegengaan van bodemdaling centraal. Deze gebiedsgerichte perspectieven vormen de basis voor onze koers, die we verder uitwerken in een nieuwe Beleidsnotitie Buitengebied als actualisatie van Vitaal Buitengebied Boekel.
Zo willen we gebiedsgericht sturen op landgebruik dat past bij de natuurlijke draagkracht van bodem en watersysteem én bijdraagt aan een sterke, toekomstbestendige agrarische sector.
Ten noorden van de kern Boekel ligt ons glastuinbouwconcentratiegebied. Glastuinbouw is een belangrijke pijler van onze lokale landbouw en economie. Om bedrijven economisch vitaal te houden is schaalvergroting soms nodig. Maar uitbreiding mag niet ten koste gaan van de leefomgeving. Glastuinbouw zorgt voor veel verkeersbewegingen, waardoor een zorgvuldige locatiekeuze en goede ontsluiting essentieel zijn.
We kijken primair naar ontwikkelruimte op bestaande locaties aan de Neerbroek en de Waterdelweg. Schaalvergroting, met een duidelijk begrensd maximum, staan we toe wanneer deze aantoonbaar bijdraagt aan verduurzaming en ruimtelijke kwaliteit. Daarnaast verkennen we of een mogelijke nieuwe glastuinconcentratie aan de Middenpeelweg voor ons zinvol is. Bij alle ruimtelijke ontwikkelingen leggen we de nadruk op een zorgvuldige landschappelijke inpassing, goede verkeersveiligheid en het beperken van overlast.
Het centrum van Boekel is een levendig dorpshart waar horeca, winkels en voorzieningen rond het Sint Agathaplein samenkomen. Deze mix van functies maakt het centrum tot een belangrijke plek voor werkgelegenheid én een aantrekkelijke ontmoetingsplek. De ontwikkeling van het Dorpshart en de herontwikkeling van Nia Domo geven een stevige impuls aan de leefbaarheid, bereikbaarheid en aantrekkelijkheid van het centrum. We werken stapsgewijs toe naar een toekomstbestendig centrum waar ontmoeten, verblijven, wonen en ondernemen centraal staan.
Het centrum van Boekel ontwikkelt zich stap voor stap tot een prettige plek om te verblijven, ontmoeten en ondernemen. Waar de openbare ruimte meer wordt ingericht op verblijf krijgen de bebouwingswanden een openbaar karakter met het kindpark en een nieuwe multifunctionele accommodatie. Ondernemers blijven een belangrijke pijler voor het centrum; daarom onderhouden we nauw contact en stimuleren we een aantrekkelijk winkel- en horecagebied. Terrassen en levendige voorzieningen dragen bij aan een bruisende sfeer en versterken de verblijfskwaliteit van het dorpshart. Rondom deze ontwikkelingen verbeteren we de groene kwaliteit van het park, richten we het plein zo in dat evenementen goed kunnen blijven plaatsvinden en zorgen we voor veilige, praktische fietsenstallingen die aansluiten op goede fietsroutes. Zo ontstaat een centrum dat uitnodigt om te ontmoeten, te recreëren en langer te verblijven.
Ook de bereikbaarheid wordt zorgvuldig aangepakt. Eerst richten we de Wilhelminastraat en de Helfrichstraat opnieuw in, waarna we onderzoeken of het Sint Agathaplein autoluw wordt of afgesloten voor doorgaand verkeer.
Deze samenhangende aanpak sluit aan bij Boekel Beleven: een centrum dat uitnodigt tot ontspanning, recreatie en vrije tijd. Door meer groen en verblijfskwaliteit toe te voegen aan het Sint Agathaplein en het doorgaande verkeer af te waarderen of af te sluiten, maken we van het centrum een veilige, aantrekkelijke plek waar mensen niet alleen komen voor hun boodschappen, maar waar ze ook graag willen blijven.
In Venhorst zoeken we naar koppelkansen om het centrum een kwaliteitsimpuls te geven, bijvoorbeeld door het beter verbinden van voorzieningen. Hierin speelt Gemeenschapshuis De Horst een belangrijke sociaal-maatschappelijke rol. We weken aan een toekomstplan voor De Horst, gericht op functieversterking en een houdbare exploitatie waarbij de bredere centrumontwikkelingen en voorzieningen in Venhorst een rol spelen. Dit toekomstplan vormt de basis voor de vervolgstappen richting uitvoering.
Huize Padua vormt een belangrijke pijler onder de werkgelegenheid en maatschappelijke infrastructuur van de gemeente Boekel. Met ruim 600 medewerkers is GGZ Oost Brabant een grote werkgever binnen de gemeente. Daarnaast vervult de organisatie op diverse terreinen van de geestelijke gezondheidszorg een regionale en landelijke expertisefunctie. Hierdoor heeft Huize Padua niet alleen betekenis voor inwoners van Boekel, maar ook voor cliënten, professionals, onderwijsinstellingen en samenwerkingspartners uit de bredere regio. De ontwikkeling van Levendig Landgoed Huize Padua biedt ruimte aan de verdere versterking van deze zorg- en kennisfunctie. Daarmee draagt het landgoed bij aan een veelzijdig economisch profiel in Boekel.
We vinden het belangrijk dat al onze inwoners zich thuis voelen in onze gemeente en onbelemmerd kunnen genieten van ons recreatie- en evenementenaanbod. In lijn met het programma Boekel Beleven 2025-2035 willen we toeristen en recreanten langer faciliteren en nieuwe bezoek motieven creëren.
Boekels Ven is een voorbeeld van waardevolle recreatie voor onze gemeente. Bij de ontwikkeling van Boekels Ven komen recreatie, natuur en economie samen. We streven naar een inclusief aanbod dat voor iedereen toegankelijk en beleefbaar is, ongeacht achtergrond of beperking. Hierin gaan we voor een open karakter van het park met aandacht voor toegankelijkheid, veiligheid en recreatief medegebruik door inwoners van onze gemeente. De plas en het park moeten openbaar en gratis toegankelijk zijn en blijven voor onze inwoners.
Recreatie draagt namelijk bij aan de aantrekkelijkheid en leefbaarheid van onze gemeente, wat economische activiteiten kan versterken. Denk bijvoorbeeld aan lokale werkgelegenheid, maar ook aan toename van bestedingen in de lokale economie.
De gemeente zet in op een kwalitatief sterk en toeristisch gericht verblijfsrecreatief aanbod. Ruimte voor nieuwe verblijfsrecreatie wordt geboden wanneer deze onderscheidend is, aansluit bij het kleinschalige en gastvrije karakter van Boekel en gericht is op recreatief gebruik. Daarbij ligt de nadruk op kwaliteit boven kwantiteit en op ontwikkelingen die bijdragen aan een aantrekkelijk verblijfsklimaat voor rustzoekers en bezoekers die natuur, landschap en het buitengebied waarderen.
Als gastvrije gemeente geloven we dat we ook bezoekers veel te bieden hebben. Onze kracht ligt in de lokale samenwerking en het bloeiende verenigingsleven, die de basis vormen voor unieke activiteiten. Om ons in de regio te onderscheiden, benutten we onze lokale identiteit en ons rijke erfgoed, zodat de historie van Boekel, Venhorst en Huize Padua voor iedereen tot leven komt.
Een essentieel onderdeel hiervan is een aantrekkelijk en veilig recreatief netwerk. Hoewel onze gemeente prachtige routes kent langs de Peelrandbreuk, natuurgebied De Perekker en De Mouthoeve, laten rapportages zien dat het fietscomfort momenteel nog achterblijft bij het gemiddelde. Daarom investeren we gericht in de kwaliteit van onze fiets- en wandelpaden. Door in te zetten op een goede landschappelijke inpassing en het verhogen van zowel de objectieve verkeersveiligheid als het subjectieve veiligheidsgevoel, creëren we een omgeving waarin jong en oud zich onbelemmerd door onze kernen en het buitengebied kunnen bewegen.
We zetten verder in op het ontwikkelen van kunst in de openbare ruimte door kunstroutes en kunst op de rotondes. Hiermee brengen we ook het verhaal over onze gemeente tot uitdrukking.
Met het programma Boekel Beleven maken we onze geschiedenis ook meer beleefbaar: van het Sint Agathaplein tot de bijzondere verhalen in Venhorst en Huize Padua. Door deze historische plekken goed te onderhouden en toegankelijk te maken, versterken we de lokale trots en de levendigheid in onze kernen en buurtschappen. Zo zetten we onze gemeente stevig op de kaart. Daarnaast werken we met gemeenten in de omgeving samen aan ‘Vrijstaat Land van Ravenstein’, wat een kwalitatieve impuls is voor onze lokale toerisme en recreatie. Om de bijzondere geologische waarden in ons gebied zichtbaar en beleefbaar te maken werken we samen met andere gemeenten, waterschappen en provincies aan Geopark Peelhorst en Maasvallei met de Unescostatus als stip op de horizon. Wij doen dit op allerlei manieren, zoals ook in onze nieuwbouwwijk De Burgt, waar de Peelrandbreuk integraal is meegenomen in het ontwerp.
Ook de ontwikkeling van Levendig Landgoed Huize Padua draagt bij aan de versterking van de vrijetijdseconomie van Boekel. Door de combinatie van cultuurhistorie, recreatie, natuur, zorg en ontmoeting ontstaat een aantrekkelijk gebied voor zowel inwoners als bezoekers. Het landgoed biedt ruimte voor recreatieve routes langs de Landmeerse Loop, kleinschalige evenementen en ontmoetingsplekken in een bijzondere groene omgeving. Ook cultuurhistorische elementen, zoals de aanwezige rijksmonumenten en Museum De Kluis, vergroten de recreatieve en toeristische aantrekkingskracht van het gebied. Daarmee levert Huize Padua niet alleen een bijdrage aan de maatschappelijke en landschappelijke kwaliteit van Boekel, maar ook aan een onderscheidend en veelzijdig vrijetijdsaanbod.
Tot slot borgen we dat onze recreatie en evenementen duurzaam zijn, met oog voor natuur, landschap en leefomgeving, zodat iedereen nu en in de toekomst van ons prachtige aanbod kan blijven genieten.
De openbare ruimte wordt steeds schaarser en autowegen binnen onze kernen drukker, waardoor het zinvol is om binnenstedelijk te kiezen voor alternatieve vervoersvormen en autoverkeer zoveel mogelijk buitenom te leiden. Wij zijn ons er ook van bewust dat woningbouw juist leidt tot meer verkeersbewegingen. Daarom zetten we in op het stimuleren van fietsgebruik en andere duurzame mobiliteitsopties. We passen daarbij het STOMP-principe toe: voetgangers (Stappen) en fietsers (Trappen) krijgen de hoogste prioriteit, gevolgd door openbaar vervoer en deelvervoer (Mobility as a Service), en tot slot de privéauto. Ook zien we een belangrijke rol hierin voor ons parkeerbeleid, waarin een passende balans tussen parkeren met ontmoeten, spelen, bewegen, groen en water gewenst is. Door meer ruimte te bieden aan sociale interactie en bewegen in de openbare ruimte, komt dit de gezondheid van onze inwoners te goede en dragen we bij aan een toekomstbestendige gemeente met het oog op klimaatmitigatie. Hierbij moet wel de toegankelijkheid voor alle doelgroepen gewaarborgd worden.
We weten dat het veranderen van dagelijks reisgedrag tijd kost, omdat mensen gewend zijn aan vaste patronen. Daarom zetten we in op bewustwording én het aantrekkelijk maken van alternatieven. Om wandelen en fietsen te stimuleren verbeteren we de kwaliteit en veiligheid van wandelroutes, (snel)fietsroutes, fietsstraten en het netwerk tussen Boekel, Uden en Gemert. Zo wordt de fiets een logische keuze voor meer inwoners.
Voor langere afstanden willen we het openbaar vervoer aantrekkelijker maken. Dat is niet alleen duurzamer, maar versterkt ook de toekomstbestendigheid van het OV, dat nu kampt met rendabiliteitsproblemen. We blijven daarom actief in gesprek met het vervoersbedrijf en de provincie om de verbindingen te optimaliseren en verkennen de mogelijkheden voor een OV-hub in Boekel. Daarnaast onderzoeken we alternatieven, zoals vraaggericht vervoer.
Verder onderzoeken we welke duurzame vervoersalternatieven inwoners kunnen ondersteunen, zodat we een toekomstbestendig mobiliteitssysteem realiseren. Een belangrijk onderdeel hiervan is deelmobiliteit. We blijven actief bekijken hoe deelauto’s kunnen worden ingezet binnen onze kernen, zodat inwoners minder afhankelijk zijn van een eigen auto en duurzame vervoerskeuzes worden gestimuleerd. Daarnaast willen we het bezit van elektrische auto’s motiveren door de randvoorwaarden hiervoor te optimaliseren, bijvoorbeeld met een goed dekkend netwerk aan laadpunten. Zo hopen we dat privéauto’s in de toekomst ook in onze gemeente duurzamer worden. We zijn ons er namelijk van bewust dat in onze gemeente de autobereikbaarheid, goede verbindingen naar het achterland en het bezit van een auto belangrijk blijven.
Wij hebben verkeersveiligheid hoog in het vaandel en zien dit als een belangrijk doel op zich én als randvoorwaarde om wandelen en fietsen te stimuleren. Inwoners kiezen immers eerder voor de fiets of om te wandelen als zij zich veilig voelen. Bij ruimtelijke ontwikkelingen houden wij daarom nadrukkelijk rekening met verkeersstromen en verkeersveiligheid. Verder stellen we een nieuw uitvoeringsplan op om de verkeersveiligheid te verbeteren. We hebben aandacht voor een aantal specifieke situaties in onze gemeente. Dit zijn:
In het buitengebied richten wij ons op een betere routering van vrachtverkeer en landbouwverkeer, waarbij ongeschikte wegen worden ontlast en alternatieve routes worden aangewezen.
In het centrum van Boekel zetten we in op het terugdringen van autoverkeer door wegen af te waarderen of af te sluiten en fietsverbindingen te verbeteren. Zo ontstaat meer ruimte voor een veilige, aantrekkelijke inrichting voor fietsers en voetgangers en verbeteren we de verblijfskwaliteit van het centrum. Schoolomgevingen krijgen daarbij extra aandacht: we willen dat kinderen veilig en zelfstandig aan het verkeer kunnen deelnemen en op termijn zelf naar school kunnen gaan. Door de verkeersveiligheid rond scholen te vergroten en vooral ruimte te bieden aan fietsers en voetgangers, maken we deze stap voor ouders én kinderen makkelijker en veiliger.
Opstellen van een beleidsnota buitengebied met uitvoeringsprogramma, waarbij we ook voorwaarden voor vestiging van bedrijvigheid (anders dan agrarische bedrijvigheid) in het buitengebied uitwerken en aandacht besteden aan verkeersveiligheid;
Verkennen opties voor een nieuwe ontwikkellocatie van glastuinbouw aan de Middenpeelweg.
Impuls geven aan het centrum van Boekel met verschillende ruimtelijke ingrepen die het verblijf en multifunctioneel gebruik bevorderen.
Onderzoeken welke koppelkansen we kunnen benutten, om een kwaliteitsimpuls te geven aan het centrum van Venhorst;
Het verder uitwerken van recreatie en toerisme als economische drager, onder andere door evenementenbeleid.
Onderzoeken kansen voor toekomstbestendig ov, bijvoorbeeld door vraaggericht ov;
Uitwerken verbeteren oost-west verbinding.
We de gezondheid van onze inwoners en fysieke leefomgeving beschermen en een bijdrage leveren aan de omgevingskwaliteit;
We bijdragen aan een klimaatveerkrachtige en water robuuste gemeente Boekel;
We bijdragen aan de energietransitie en circulaire economie;
Alle nieuwbouwwoningen voldoen aan de BENG-eisen en minimaal een energielabel A hebben;
Duurzaam reizen wordt gestimuleerd;
We de gestelde RES-doelstellingen (energieregio) behalen;
Natuurinclusief – en klimaatadaptief bouwen een belangrijk uitgangspunt binnen toekomstige ontwikkelingen wordt.
Energie opwekken door middel van zonne-energie gebeurt, waarbij zon op dak de voorkeur heeft;
Er wordt ingezet op energiebesparende maatregelen en de focus ligt op besparen in plaats van opwekken.

Natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen is een belangrijk uitgangspunt voor toekomstige ontwikkelingen. Dit houdt in dat we gebouwen en openbare ruimte zo ontwerpen dat zij beter bestand zijn tegen de gevolgen van klimaatverandering en rekening houden met de beschermde plant- en diersoorten. We werken met oplossingen zoals waterberging en infiltratie op eigen terrein, gebruik van natuurinclusieve maatregelen, het beperken van verharding en het toevoegen van groen voor verkoeling. Door natuurinclusief en klimaatadaptief te bouwen zorgen we voor een leefomgeving die ook op lange termijn veilig, gezond en comfortabel blijft. Daarom zijn we bezig met het opstellen van het beleid Natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen.
Een gezonde en toekomstbestendige leefomgeving is voor ons een belangrijk doel, onder andere omdat de effecten van klimaatverandering steeds duidelijker worden. Zo neemt het aantal zeer warme dagen in de zomer toe en komen langere periodes van droogte steeds vaker voor. Door ons goed voor te bereiden op deze veranderingen willen we de leefbaarheid in onze gemeente zo veel mogelijk behouden. We kiezen hiervoor voor een combinatie van klimaatadaptatie en klimaatmitigatie. Klimaatadaptatie betekent dat we ons aanpassen aan de gevolgen van klimaatveranderingen om negatieve effecten te beperken. Deze werkzaamheden in de openbare ruimte bieden altijd kansen om gebieden integraal te verbeteren.
In bestaande wijken passen we klimaatadaptieve ingrepen toe, zoals het creëren van schaduwplekken, het verminderen van verhard oppervlak en het realiseren van openbare ruimte met veel groen en water. De wijken Vogelenzang, Dooleggen en beperkte delen van Venhorst hebben onze eerste prioriteit als het gaat om klimaatadaptatie. Dit zijn relatief oudere wijken, waardoor de effecten van de klimaatveranderingen hier meer worden ervaren.
Klimaatmitigatie is een belangrijk uitgangspunt in onze nieuwbouwwijken. Hier zetten we bijvoorbeeld in op woningen die van het gas af zijn zodat deze woningen geen gas uit fossiele brandstoffen nodig hebben. Hiermee voorkomen en verminderen we broeikasgasuitstoot en dragen we ons steentje bij aan het beperken van verdere klimaatveranderingen (klimaatmitigatie).
In alle wijken stimuleren we klimaatadaptieve maatregelen in, zoals vergroening, en het afkoppelen van regenwater. Onze visie op groen en blauw in de kernen wordt verder toegelicht in het Omgevingsprogramma Groen ‘Natuurlijk Boekel 2025-2034’.
We zijn trots op onze vooruitstrevende aanpak van duurzaamheid en innovatie, met Ecodorp Boekel als internationaal boegbeeld. Dit project aan het Klein Rondeel laat zien hoe we in onze gemeente pionieren met klimaatpositief bouwen, circulair materiaalgebruik en collectieve energieoplossingen. Duurzaamheid is voor ons niet alleen een klimaatopgave, maar ook een investering in een gezonde toekomst voor onze inwoners.
De duurzaamheidsvisie geeft richting aan de koers die we als gemeente varen. We hebben al veel stappen gezet, maar om een duurzame gemeente te worden, is blijvende inzet nodig. De komende jaren blijven we daarom actief werken aan verdere verduurzaming.
Een belangrijke stap in de verduurzaming is de energietransitie: de overgang van fossiele brandstoffen naar duurzame en hernieuwbare energiebronnen, zoals zonne-energie. In 2050 willen we energie- en broeikasgasneutraal zijn. Dat betekent dat we evenveel energie gebruiken en uitstoten als we opwekken of kunnen laten opnemen.
Om energie te besparen zetten we sterk in op het verduurzamen van gebouwen en woningen. Voor de opwek van duurzame energie is windenergie in Boekel geen optie. Daarom hanteren we de zonneladder als leidend principe. Deze bestaat uit vier treden, in volgorde van voorkeur: eerst zon op daken, gevels en andere bebouwde plekken; daarna zon langs infrastructuur, bij industriële plassen of pauzelandschappen; vervolgens zon op gevoelige locaties zoals dorpsranden of minder efficiënte agrarische gronden; en pas als deze mogelijkheden onvoldoende zijn, grootschalige zonnevelden op landbouwgrond.
Onze voorkeur is om zoveel mogelijk in te zetten op zon op dak. Als dat onvoldoende is om de doelen te halen, zetten we in beperkte mate in op zon op land. Daarbij maken we bewuste keuzes via een afwegingskader dat helpt om belangen zoals landschap, leefomgeving, natuur en draagvlak zorgvuldig tegen elkaar af te wegen. Dit kader biedt richting aan initiatiefnemers en ondersteunt de gemeente bij transparante en consistente keuzes binnen de energietransitie.
We hebben oog voor de kansen die de energietransitie biedt, zoals meer lokale grip op het energievraagstuk, zelfstandigheid en flexibiliteit. Tegelijkertijd kent onze gemeente een dorpse schaal en een complexe bodem met peelrandbreuken. Daarnaast hebben we weinig grootschalige warmtebronnen zoals geothermie of aquathermie. In combinatie met de lage bebouwingsdichtheid maakt dit warmtenetten kostbaar en minder haalbaar. Daarom kiezen we primair voor een individuele warmtestrategie, vastgelegd in het Warmteprogramma Boekel 2026–2031.
Met het Warmteprogramma zet de gemeente in op individuele all-electric warmteoplossingen als uitgangspunt. Hoewel grootschalige warmtenetten technisch en financieel niet haalbaar zijn, blijft er op de lange termijn potentiële ruimte voor kleinschalige collectieve oplossingen. De gemeente houdt de mogelijkheid open om te onderzoeken of bedrijven nabij de kernen in de toekomst als warmtebron kunnen dienen.
Belangrijk voor de verduurzaming is de beschikbare capaciteit op het elektriciteitsnet. De druk op het net neemt sterk toe en in onze regio is weinig capaciteit beschikbaar. Hierdoor komen aanvragen op wachtlijsten en worden deze pas aangesloten zodra er ruimte is. Netbeheerders breiden de capaciteit de komende jaren uit, maar schaarste blijft bestaan. Daarom wordt netbewust werken steeds belangrijker. We zetten in op maatregelen die het energienet ontlasten, zoals energiebesparing, kleinschalige collectieve warmte- en energieoplossingen en netneutraal bouwen. Samen met partners zoals Boekel Energie en Enexis werken we aan het verlagen van piekbelasting via innovaties zoals buurtbatterijen en opwek op buurtniveau. Ook staan we bij nieuwbouw en herinrichtingen open voor innovatieve oplossingen zoals energieopslag.
De directe focus ligt op isolatie en elektrische oplossingen, met als doel 2.750 woningen te isoleren en 4.230 woningen aardgasvrij te maken richting 2050.
Een andere manier waarop wij graag onze gemeente willen verduurzamen is door in te zetten op de circulaire economie. Bij een circulaire economie verminderen we de hoeveelheid grondstoffen die we nodig hebben, door de grondstoffen die we hebben, wanneer dat kan, opnieuw te gebruiken. Een manier om dit te doen is bijvoorbeeld door het recyclen van afval. In onze Duurzaamheidsvisie is opgenomen dat groen gas interessant kan zijn voor het lokaal opwaarderen van eigen, ter plaatse geproduceerde mest. Overige voorbeelden van groen gas kunnen zijn: GFT-afval of reststromen uit de voedingsindustrie. Andere vormen van industriële mestverwerking zijn binnen de gemeente Boekel niet passend. Groen gas wordt, aansluitend bij het Warmteprogramma, uitsluitend gezien als sluitstuk van de energietransitie; vanwege prijsontwikkeling, landelijke richtlijnen en beperkte beschikbaarheid is het geen voorkeursoplossing voor de warmtetransitie.
Een andere manier is door materialen zonder deze aan te passen opnieuw te gebruiken, zoals door bij de herinrichting van een weg eerder gebruikte stenen te gebruiken. Om de circulaire economie te stimuleren vinden we het belangrijk dat afval in onze gemeente beter wordt gescheiden, zowel door inwoners als door bedrijven. Dit draagt namelijk sterk bij aan de mogelijkheden om afval opnieuw te gebruiken. Ook stimuleren we bij ruimtelijke ontwikkelingen in onze gemeente het hergebruiken van (bouw)materialen.
De verduurzaming van onze gemeente vraagt om investeringen. Deze investeringen zullen deels door ons als gemeente worden gedaan, maar zullen voor een deel ook door inwoners en ondernemers gedaan moeten worden. Vanuit de Rijksoverheid zijn er doelstellingen met betrekking tot het verduurzamen van vastgoed. In 2030 moeten bijvoorbeeld alle utiliteitsgebouwen en huurwoningen minimaal energielabel D hebben en moet nieuwbouw volledig emissievrij zijn.
Een deel van de toekomstige bebouwing moet nog gerealiseerd worden. Bij gemeentelijke kavels leggen we de eisen hoger, zodat we ontwikkelaars stimuleren actief te verduurzamen en bewoners daarvan profiteren. We zien namelijk grote kansen voor duurzame woonvormen en vinden het Ecodorp hier een goed voorbeeld van. Ook denken we hiervan te kunnen leren. De uitvoering volgt het 'Boekels model': een regelarme aanpak die uitgaat van vertrouwen en eigen initiatief. De gemeente ziet af van de juridische aanwijsbevoegdheid en laat de keuzevrijheid bij de inwoners, bedrijven en bij de corporatie, waarbij wordt aangesloten bij natuurlijke momenten zoals renovaties.
Uitwerken van de mogelijkheden voor collectieve oplossingen om stroom beter te gebruiken;
Uitwerken van de beste kansen voor een betaalbare manier van verduurzaming;
Uitwerken van ingrepen die nodig zijn om onze gemeente klimaat adaptief te maken;
Opstellen beleid natuur inclusief en klimaat adaptief bouwen;
Verduurzaming van de gehele gemeente, met prioriteit voor oudere wijken.
We landschappelijke structuren behouden blijven;
We water en bodem sturend als uitgangspunt gebruiken bij ruimtelijke ontwikkelingen;
Ons groen beleefbaar is en bijdraagt aan de kwaliteit van de omgeving;
De ondergrondse, waardevolle breuklijnen beschermd zijn en zichtbaar worden maken;
We de lokale biodiversiteit behouden en versterken;
Dat we een gemeentelijke ontheffing krijgen op het Soortenmanagementplan
De agrarische sector en natuurbeheer hand in hand gaan;
We door groene kernen en een groen buitengebied de bijdragen aan klimaatmitigatie;
We initiatieven voor inwoners stimuleren die zorgen voor vergroening;
Cultuurhistorie een prominente plek heeft in onze gemeente;
We oog hebben voor de ruimteclaims in de bodem.

We vinden het belangrijk dat ons landschap in de toekomst ook van hoge kwaliteit blijft. Daarom hebben we bij ontwikkelingen nadrukkelijk aandacht voor de effecten die dit heeft op ons landschap. We vinden het belangrijk dat er vroeg in de planvorming al rekening wordt gehouden met de uitgangspunten van het principe bodem en water sturend. De verschillende landschapstypen geven gemeente Boekel namelijk haar identiteit en het is belangrijk dat deze behouden blijven. Daarom willen we dat deze landschapstypen zich beter onderscheiden en meer herkenbaar worden door de (her-)introductie van karakteristieke landschapselementen.
Omdat we verschillende landschapstypen hebben, zullen er ook andere maatregelen nodig zijn om de landschapstypen tot hun recht te laten komen. Op de hogere veenontginningen is het van belang dat water wordt vastgehouden in infiltratie wordt gestimuleerd, terwijl op de lagere delen ingezet kan worden op het vertraagd afvoeren van water door de meandering van beken. Om de landschappelijke kwaliteit te beschermen en te verbeteren werken we samen met Waterschap. Het Waterschap is een belangrijke partner van ons. Gezamenlijk werken we aan ontwikkelingen zoals ecologische verbindingszones en natuurvriendelijke oevers.
Een bijzonder element in ons landschap zijn de Peelrandbreuken. We willen regionaal dit erfgoed benutten voor educatie en duurzaam toerisme. Regionaal ambiëren we daarmee de status van UNESCO Global Geopark te krijgen. Door deze status wordt het geologisch erfgoed benut als basis voor regionale identiteit en zijn er nieuwe kansen voor educatie en toerisme, waarmee direct wordt bijgedragen aan de Sustainable Development Goals van de VN.
We willen onze landschappelijke kwaliteiten dus behouden en versterken. Dit betekent echter niet dat ontwikkelen rondom deze structuren niet mogelijk is. Met oog voor een goede inpassing vinden we dat ontwikkeling rondom structuren mogelijk moet zijn en ook past binnen het principe ‘bodem en water sturend’. Bij dit principe is het uitgangspunt dat het bodem- en watersysteem een belangrijke rol heeft bij de inrichting van de gemeente. Het achterliggende principe hierbij is dat de eigenschappen van het bodem- en watersysteem, in combinatie met de beheerlasten op de lange termijn, aangeven welke ontwikkelingen gewenst en ongewenst zijn. Hoewel de term ‘water en bodem sturend’ relatief nieuw is, betekent dit niet dat we vroeger hier geen rekening mee hielden. Van oudsher zijn de kernen Boekel en Huize Padua op de hoger gelegen delen van onze gemeente gebouwd. De klimaatonderlegger is een belangrijk middel om te bepalen waar we wel én niet gaan ontwikkelen. Voor ons betekent het naleven van bodem- en water sturend bijvoorbeeld dat we in principe geen woningbouw realiseren op kwetsbare plekken we in de vroege planfasen rekening hiermee houden. Zo vinden we dat bouwen rondom de breuken mogelijk is, als de breuken goed worden ingepast. De wijk De Burgt is hier een goed voorbeeld van. Ook betekent dit dat we meer ruimte reserveren voor wateropslag, brede groenstroken en wadi’s en we inzetten op klimaatadaptieve herinrichting van oudere wijken.
Ons landschap
We vinden het belangrijk dat ons landschap in de toekomst ook van hoge kwaliteit blijft. Daarom hebben we bij ontwikkelingen nadrukkelijk aandacht voor de effecten die dit heeft op ons landschap. Ons landschap wordt sterk beïnvloed door de Peelrandbreuken. De Peelrandbreuken vormen als 'levende breuken' een uniek Europees natuurverschijnsel met het fenomeen wijstgronden en zichtbare hoogteverschillen in het landschap. Deze breuken hebben, samen met de beken in het westen, gezorgd voor een gevarieerd landschap met drie karakteristieke landschapstypen. In het westen van onze gemeente liggen de historische beekdalen, die in de 20e eeuw zijn ontgonnen voor efficiënte landbouw. Dit heeft geleid tot het broekontginningslandschap. Ten noorden en ten zuiden van de kern Boekel liggen de oude zandontginningen, waar het kleinschalige historische patroon nog deels zichtbaar is. In het oosten van de gemeente zijn de jonge veenontginningen, gekenmerkt door grootschalige percelen die van oudsher zijn ingericht voor het landbouwsysteem, gelegen.
Onze gemeente is van oudsher een agrarische gemeente, maar in het buitengebied zijn ondertussen veel meer functies aanwezig dan alleen de agrarische bedrijvigheid. In ons buitengebied zoeken we naar de balans tussen de agrarische sector, recreatie, wonen, werken, natuur, bodem- en waterbeheer, erfgoed en kernuitbreiding.
Het behoudt van balans is een duidelijk streven ons beleid voor het buitengebied. We streven naar integraliteit waarin leefbaarheid centraal staat en waarin we samen met verschillende taakvelden, provincie en rijk zoeken naar slimme combinaties van functies. Hierbij vinden we het belangrijk dat koppelkansen worden benut. Waar mogelijk komen boer en natuur weer samen. We zetten in op een toekomstbestendig en duurzaam perspectief voor de agrarische sector. We omarmen natuurlijke systemen maar hebben ook oog efficiënte landbouwprocessen. Groene omzomingen van landbouwpercelen biedt kansen voor natuur, biodiversiteit en het toevoegen van recreatieve paden. Gezien de vele doelstellingen werken wij dit uit in een aparte beleidsnota voor het buitengebied.
Op dit moment zien we de verschillende landschapstypen en de peelrandbreuken worden ondergewaardeerd. Met het versterken van de landschappelijke kwaliteiten willen we ons landschap daarom ook meer beleefbaar maken. We denken dat we de waardering voor ons landschap kunnen vergroten door meer recreatieve mogelijkheden aan te leggen. Met langere wandel- en fietsnetwerken, gecombineerd met kleinere wandel- en fietsrondjes dichtbij huis willen we inwoners en bezoekers bewust maken van onze landschappelijke kwaliteit.
We zetten in op versterking van onze natuur in de Groene Ladder en de Voskuilenheuvel, waarbij we kijken naar revitalisering en uitbreiding door middel van aankopen.
Een goede aansluiting op de wandel- en fietsnetwerken van onze buurgemeenten is hierbij erg belangrijk.
Een andere belangrijke stap om ons landschap en groen meer beleefbaar te maken is het vergroenen van de dorpsranden. Op deze manier zorgen we ervoor dat groen dichtbij huis beschikbaar is. Ook willen we bestaande gebieden met een hoge landschappelijke kwaliteit beter aan elkaar koppelen, zodat er een aaneengesloten netwerk ontstaat in plaats van versnipperde stukken met een hoge kwaliteit.
In onze kernen is voldoende en beleefbaar groen essentieel. Het verhoogt niet alleen de kwaliteit van de openbare ruimte, maar helpt ook om de gevolgen van klimaatextremen te verminderen. In de gemeente Boekel staat kwalitatief groen voor een toekomstbestendige en biodiverse leefomgeving. Daarom vervangen we onnodige verharding door gevarieerde, inheemse beplanting en bomen met een maximaal kroonvolume om hittestress en wateroverlast tegen te gaan. Als gemeente nemen we het voortouw door de openbare ruimte te vergroenen, maar we stimuleren ook inwoners en eigenaren om hun eigen percelen aan te pakken. Dit doen we via voorlichting en door koppelkansen te benutten bij nieuwe ontwikkelingen, bijvoorbeeld door een tegenprestatie op het gebied van natuur of water te vragen. Tegelijkertijd verbeteren we de infiltratie van regenwater en investeren we in hoogwaardig onderhoud.
Om het gebruik van de groene ruimte te bevorderen, voegen we actieve elementen toe zoals speelveldjes, natuurlijke speeltuinen en beweegtuinen. In lijn met ons Programma Groen Natuurlijk Boekel 2025-2035 versterken we de natuurwaarden én de algemene woon- en leefkwaliteit voor al onze inwoners
Onderdeel van onze ruimtelijke kwaliteit is onze cultuurhistorie. Onze cultuurhistorie is van grote waarde voor ons als gemeente. Onze gemeente is trots op haar geschiedenis. Overal in het landschap en in de dorpen zie je sporen van vroeger. In het centrum van Boekel is het Sint Agathaplein het historisch hart. Hier begon het dorp ooit met een kleine kapel. Het centrum van Venhorst wordt gekenmerkt door een cultuurhistorisch dorpsaangezicht, met de H. Josef kerk als historisch herkenningspunt. Een ander mooi voorbeeld is de Mouthoeve, die nu een gezellige plek is voor winkels en horeca. Een andere bijzondere plek is Huize Padua. Dit landgoed heeft een rijke geschiedenis in de zorg die bijna tweehonderd jaar teruggaat. Met de historische kapel en museum De Kluis is dit een uniek stukje erfgoed. We willen dit rustige en groene karakter van het landgoed goed beschermen bij nieuwe plannen zonder het gebied op slot te zetten.
Dwars door onze gemeente loopt de Peelrandbreuk. Dit is een bijzondere breuk in de grond die je op sommige plekken in de natuur goed kunt zien, zoals bij De Perekker. Deze breuk heeft vroeger bepaald waar mensen gingen wonen en hoe de landbouw zich ontwikkelde. Ook Venhorst is een echt ontginningsdorp. Je ziet dit nog steeds aan de strakke, rechte wegen die in de jaren '30 zijn aangelegd om het peelland bruikbaar te maken. Het dorp heeft daarom in onze ogen ook een beschermd dorpsgezicht. Door deze plekken en verhalen te bewaren, blijft onze gemeente herkenbaar voor iedereen.
We behouden en versterken deze cultuurhistorische waardevolle structuren, zowel bebouwd als landschappelijk. Onze landschapstypen, samen met de peelrandbreuklijnen, is een groot onderdeel van onze cultuurhistorie. Deze willen we beschermen en beter beleefbaar maken. Daarnaast integreren we erfgoed in ruimtelijke plannen. Hierbij kan gedacht worden aan het herbestemmen van monumenten of het behoud van historische structuren, zoals historische lijnen of zichtassen. Om erfgoed te behouden zetten we in op het versterken van de belevingswaarden van erfgoed door te zorgen voor een goede toegankelijkheid, een duidelijke informatievoorziening en landschappelijke aankleding. Cultuurhistorie en erfgoed spelen daarmee een belangrijke rol in het benutten van onze recreatieve kansen en het aantrekkelijk maken van onze gemeente.
We vinden het belangrijk om de biodiversiteit in onze gemeente te vergroten. Om dit te doen hebben we meer en diverser groen nodig. Dit willen we bereiken door het gemeentelijk beheer aan te passen, natuurgebieden te ontwikkelen en ecologische verbindingszones in te richten, te revitaliseren en te beschermen. We werken met een Soortenmanagementplan om zorgvuldig om te gaan met beschermde planten- en diersoorten. Dit plan helpt ons om bij nieuwe ontwikkelingen vroegtijdig geschikte maatregelen te nemen, onnodige vertraging te voorkomen en de biodiversiteit in onze gemeente te versterken. Daarbij zetten we in op het standaardiseren van mitigerende maatregelen voor beschermde woningen bij nieuwbouwprojecten. Natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen is daarvoor een belangrijk uitgangspunt. Dit houdt in dat we gebouwen en openbare ruimte zo ontwerpen dat zij beter bestand zijn tegen de gevolgen van klimaatverandering en rekening houden met de beschermde plant- en diersoorten. We stimuleren oplossingen zoals waterberging en infiltratie op eigen terrein, gebruik van natuur inclusieve maatregelen, het beperken van verharding en het toevoegen van groen voor verkoeling. De maatregelen, zoals het toevoegen van minimaal 20% groen bij nieuwe ontwikkelingen, zijn beschreven in ons programma Natuurlijk Boekel. Door natuurinclusief- klimaatadaptief te bouwen zorgen we voor een leefomgeving die ook op lange termijn veilig, gezond en comfortabel blijft. Daarom zijn we bezig met het opstellen van het beleid Natuurinclusief- en klimaatadaptief bouwen.
Ons buitengebied wordt gekenmerkt door drie landschapstypen en dit zien we ook terug in onze bodem. We hebben oog voor een goede bodemkwaliteit, passend bij het landschap. Daarnaast hebben we veel ruimte in de bodem nodig, zoals ruimte voor wortels van planten en bomen door vergroening, ruimte voor waterberging en wateropslag, ruimte voor verzwaring van het elektriciteitsnet, ruimte voor riolering, funderingen voor gebouwen en andere gebouwde constructies, energieopslag, archeologische waarden etc. We gaan goed nadenken over hoe we omgaan met de schaarse ruimte in de bodem, want ook hierbij geldt: we moeten zorgen voor een goede combinatie van functies.
Daarnaast zorgen we voor een robuust en toekomstbestendig afvalwatersysteem, waarbij de inzameling en verwerking van stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater integraal wordt benaderd en wordt aangepast aan klimaatverandering en ruimtelijke ontwikkelingen. Een nadere uitwerking hiervan kan gevonden worden in Programma Omgevingswet Water & Riolering Boekel uit 2023.
Uitwerken van de mogelijkheden voor UNESCO status voor het Geopark Peelhorst en Maasvallei
Het inzetten van een Soortenmanagementplan om bij ruimtelijke ontwikkelingen vooraf duidelijkheid te bieden over beschermde soorten en om natuurwaarden op een efficiënte en gebiedsgerichte manier te versterken.
Kern Boekel is het grootste dorp in onze gemeente, met ongeveer 9.500 inwoners. De kern van Boekel kan in grofweg drie type gebieden worden ingedeeld, namelijk het centrum de woonwijken en de bedrijventerreinen.
De woonwijken
Hoewel Boekel de grootste kern is van onze gemeente, is dit nog altijd een kern met vooral dorpse woonwijken. De woningen in Boekel zijn voornamelijk grondgebonden woningen voor gezinnen. De laatste jaren zijn hier steeds meer doelgroepwoningen, zoals seniorenwoningen en starterswoningen toegevoegd. De kern Boekel wordt gekenmerkt door een geleidelijke groei, waarbij Boekel de laatste jaren met name aan de randen van de kern is uitgebreid. De ontwikkeling van de Burgt is hier een voorbeeld van. Ook richting de randweg zijn er verschillende mogelijkheden. Wij hebben de Ontwikkelvisie Dorpsmantel Noordwest opgesteld om de toekomst van het gebied tussen de dorpsrand en de nieuwe randweg richting te geven. Hierin leggen wij de ruimtelijke ambities, randvoorwaarden en geschikte functies voor nieuwe ontwikkelingen vast. De visie vormt het kader voor projecten en plannen in dit deel van de dorpsmantel. Daarnaast willen wij nieuwe woonwijken aan de zuidkant van het centrum toevoegen.
Ook kijken we vanwege de veranderde woonbehoefte naar mogelijkheden om deze kern te verdichten. Om de kern van Boekel willen we geclusterde woonvormen en zorggeschikte woningen realiseren rondom zorg- en welzijnsvoorzieningen, zodat zogenaamde woonzorgzones ontstaan die bijdragen aan een toekomstbestendige en levensloopbestendige woonomgeving. Voor de toekomst onderzoeken we de kansen voor seniorenwoningen, eventueel ook in de vorm van gepaste hoogbouw.
Naast het toevoegen van nieuwe woningen hebben we ook oog voor de toekomstbestendigheid van de bestaande woonwijken en woningvoorraad. We zijn in de kern Boekel aan de slag met het verduurzamen van de openbare ruimte in bestaande woonwijken. Vogelenzang en Dooleggen zijn twee oudere wijken in Boekel, die de komende jaren ingepland zijn.
Het centrum
De kern Boekel heeft een levendig dorpshart waar wonen, werken en vrije tijd samenkomen. Het centrum is de plek waar inwoners elkaar ontmoeten en is daarom cruciaal voor het behoud van de sociale samenhang. De Kerkstraat en het Sint Agathaplein vormen samen de ruggengraat van dit centrum. Het plein is de plek voor grote evenementen en ontmoetingen, terwijl de Kerkstraat van oudsher dé plek is voor lokale winkels en ondernemers. Om dit hart vitaal te houden, richten we het centrum de komende jaren opnieuw in. We zijn al bezig met de Zuidwand en willen het Sint Agathaplein transformeren tot een fijne plek om te verblijven met meer groen, nieuwe maatschappelijke voorzieningen en ruimte voor aanvullende horeca.
Een belangrijk onderdeel van deze vernieuwing is de herontwikkeling van Nia Domo, het kindcentrum en het park. De openbare ruimte krijgt een kwaliteitsimpuls en de diverse locaties worden in samenhang zo ontwikkeld, dat er een levendig centrum ontstaat met openbaar karakter. Daarnaast zetten we in de Kerkstraat in op een goede mix van winkels en functies, waarbij het streven is om de auto meer 'te gast' te laten zijn. Om het sluipverkeer door het centrum terug te dringen realiseren we de oost-westverbinding.
Zo ontstaat er meer ruimte voor voetgangers en fietsers. In dit vernieuwde dorpshart is ook de woonzorgzone gelegen. Deze plannen maken het centrum tot een levendige plek maken waar jong en oud ontmoeten.
Bedrijventerreinen
Tot slot zijn erin of nabij de kern Boekel twee bedrijventerreinen gelegen. Aan de noordwestelijke rand van de kern ligt het bedrijventerrein De Vlonder. Dit bedrijventerrein is de afgelopen jaren vrijwel helemaal gevuld met ondernemers. Ook is er hier ruimte voor ondersteunde functies zoals de brandweer en de gemeentewerf. Daarnaast ligt ten zuiden van de kern van Boekel nog het bedrijventerrein Zandhoek. Verder zijn we bezig met het mogelijk maken van een nieuw bedrijventerrein in Boekel, namelijk Lage Raam. Hiermee willen we meer ruimte kunnen bieden aan ondernemers in onze gemeente. Omdat de druk op bedrijventerreinen groot is, ook na realisatie van bedrijventerrein Lage Raam, hebben we oog voor het ontwikkelen van nieuwe bedrijventerreinen. Voor bestaande bedrijventerreinen zetten we in op het verduurzamen van deze terreinen en kijken we of de ruimte beter benut kan worden.
Overige ambities
Naast de ontwikkelingen in de kern, hebben we voor Boekel natuurlijk ook aandacht voor de overgang naar het buitengebied en de verbindingen met omliggende plaatsen. We willen de entrees waar mensen Boekel binnen komen aantrekkelijker maken. We willen dat de dorpsentrees mensen uitnodigt om Boekel te bezoeken en dat inwoners trots zijn als ze de kern in komen rijden. Voor iedere locatie moet gekeken worden hoe dit het best gerealiseerd kan worden, maar manieren om dit te doen is bijvoorbeeld door meer groen toe te voegen of te kiezen voor andere bestrating. Ook aan de overige randen van de kern streven we naar een kwalitatief hoogwaardige overgang tussen de kern en het buitengebied. Hier zien we ook kansen voor recreatieve routes die de kern en het buitengebied verbinden.
Daarnaast vinden we het belangrijk dat de verbondenheid van Boekel met Huize Padua, Uden, Veghel, Gemert en Venhorst wordt verbeterd door (snel)fietsroutes en busverbindingen.

Kern Venhorst is met ongeveer 1.800 inwoners de tweede kern van onze gemeente. De sterke onderlinge verbondenheid en trots van inwoners vormen een belangrijk onderdeel van de identiteit van het dorp. Mensen staan voor elkaar klaar en hechten waarde aan het dorpse karakter en de menselijke maat.
In 2023 is voor Venhorst een gebiedsvisie vastgesteld, die blijft gelden als ruimtelijk toetsingskader voor initiatieven in de komende jaren. Hierin hebben we vastgelegd dat Venhorst zich ontwikkelt als een hechte, groene dorpsgemeenschap met een sterke eigen identiteit. We bouwen zorgvuldig in aansluiting op het bestaande dorp, met aandacht voor betaalbaarheid, passende woonvormen, nabijheid van zorg en voorzieningen, en het behoud van historische structuren. Zo blijft Venhorst een prettig woon- en leefdorp.
Venhorst ligt in een ontginningslandschap, gekenmerkt door lange rechte wegen, bomenlanen en een open, droog en schaars landschap. Het dorp wordt omkaderd door een stevige dorpsrand van waardevolle boomstructuren die behouden moeten blijven. Bij nieuwe ontwikkelingen schuift deze dorpsrand op. Door rondom uitbreidingslocaties een nieuw groen kader te realiseren, wordt het dorp opnieuw op een herkenbare en landschappelijk passende manier beëindigd. Daarbij versterken we de orthogonale (rechte) structuren van het landschap met groene omrandingen die aansluiten op de bestaande landschapsstructuur.
De woonwijken
Inwoners van Venhorst blijven graag in hun eigen kern wonen. Voor starters en senioren is dat echter niet altijd eenvoudig: een groot deel van de woningvoorraad bestaat uit vrijstaande woningen en twee‑onder‑een‑kapwoningen, waardoor betaalbare en passende opties beperkt zijn. Daarom zetten we in op een breder woningaanbod, met meer woningen in het betaalbare segment voor zowel starters als ouderen. Daarnaast onderzoeken we welke voorzieningen en woonvormen ouderen nodig hebben om in Venhorst te kunnen blijven wonen.
Om deze ambities te realiseren werken we aan meerdere woningbouwlocaties. De ontwikkeling van De Biezen 1 is in uitvoering en voor De Biezen 2, ten noorden van de kern, worden plannen voorbereid.
Bij een toekomstige uitbreiding staan een zorgvuldige landschappelijke inpassing en een duurzame afronding van de kern centraal. Deze krijgt vorm door de potentiële ontwikkellocatie ten westen van de kern aan de Telefoonstraat. Ook hier moeten de overgang tussen het dorp en het omliggende landschap moet kwalitatief hoogwaardig en toekomstbestendig worden vormgegeven.
Naast nieuwe woningbouw besteden we aandacht aan de bestaande woonwijken. De oudste delen van Venhorst worden actief verduurzaamd, zodat de totale woningvoorraad toekomstbestendig blijft en aansluit bij de woonwensen van huidige en toekomstige inwoners.
Het dorpshart
Het Sint Josephplein vormt het hart van Venhorst. Rond dit historische plein liggen de belangrijkste voorzieningen van het dorp, waaronder de kerk, het gemeenschapshuis, de basisschool, een supermarkt en kleinschalige horeca. Een deel hiervan is gevestigd in monumentale panden, wat het plein een herkenbare en waardevolle uitstraling geeft.
Om deze historische kwaliteit te behouden en te versterken, is het voornemen om het Sint Josephplein en de omliggende monumentale bebouwing aan te merken als beschermd dorpshart. Daarmee wordt zowel de cultuurhistorische waarde als de ontmoetingsfunctie van het plein geborgd. Het plein moet zich ontwikkelen tot een aantrekkelijke en levendige plek waar bewoners elkaar kunnen blijven ontmoeten. Het plein heeft daarmee een functie om de sociale samenhang in de kern te behouden.
Een belangrijke voorziening in dit dorpshart is gemeenschapshuis De Horst. Dit gebouw heeft veel potentie als centrale ontmoetingsplek en als thuisbasis voor lokale verenigingen. Bij de verdere ontwikkeling van het centrum van Venhorst wordt integraal gekeken welke koppelkansen benut kunnen worden om zowel het plein als De Horst een kwaliteitsimpuls te geven.
Het bedrijventerrein
Bedrijventerrein Kraaiendonk vormt een vitale spil voor het ondernemerschap in Venhorst. Om ook in de toekomst aan de grote vraag naar bedrijfsruimte te kunnen voldoen, onderzoeken we mogelijkheden voor extra ruimte, waarbij intensivering van het bestaande terrein voorop staat. In het overgangsgebied tussen de woonkern en het bedrijvenpark zien we daarnaast kansen voor kleinschalige (woon-) werkcombinaties, zodat een gezonde balans ontstaat tussen bedrijvigheid en leefbaarheid. Bij de ontwikkeling van het tussengebied Daandelendennen–Kraaiendonk moet extra rekening worden gehouden met de vleermuiszone aan de noordzijde. Op dit nieuwe deel van het bedrijventerrein worden voornamelijk werkkavels gerealiseerd, aangevuld met enkele woonwerkkavels, geschikt voor bedrijven in milieucategorie 1 en 2. De ontsluiting verloopt via het bestaande bedrijventerrein Kraaiendonk, zodat de Daandelendennen wordt ontlast.
Overige ambities
Omdat het voorzieningenniveau in Venhorst compacter is dan in Boekel, is een sterke onderlinge verbinding essentieel. Autoverkeer blijft belangrijk voor de bereikbaarheid, maar we verbeteren de bereikbaarheid tussen Venhorst en Boekel door in te zetten op een snelle en veilige fietsroute
De Telefoonstraat, Ringbaan, het St. Josephplein, de Peelkensweg en de Daandelendennen vormen de belangrijkste ontsluitingswegen. Deze rechte wegen worden geaccentueerd door (dubbele) bomenrijen. De Daandelendennen is een historische bomenlaan met een smal profiel; een extra directe ontsluiting is hier niet wenselijk.
Daarnaast streven we naar efficiëntere publieke mobiliteit, met aandacht voor een betere busverbinding en vraaggericht openbaar vervoer als aanvulling op de bestaande Buurtbus tussen Venhorst, Huize Padua, Boekel, Erp en Veghel. Ook verbinden we recreatieve routes vanuit Venhorst beter met het buitengebied.
De overgang van de kern naar het omliggende agrarische landschap is van groot belang. De Gebiedsvisie vormt bij alle ontwikkelingen het afwegingskader, zodat nieuwe ontwikkelingen passen bij de identiteit en landschappelijke kwaliteit van Venhorst. Hierbij zetten we in op het behoud van het karakter van Venhorst. Een voorbeeld hiervan is dat groene plekken in de kern, zoals de huidige dierenweide, behouden blijven bij ontwikkelingen.

Kern Huize Padua is gelegen aan de zuidkant van onze gemeente en grenst aan Handel. Dit is een bijzondere kern met een eigen cultuurhistorische identiteit. Het landgoed Huize Padua ademt de sfeer van bijna twee eeuwen zorggeschiedenis met monumenten zoals de kapel en Museum De Kluis. De zorginstelling heeft beeldbepalende bebouwing en beplanting in een herkenbare oostwest structuur en is door de provincie als cultuurhistorisch complex aangewezen.
Hoewel we Huize Padua beschouwen als onze derde kern, behoudt het vanwege de grote cultuurhistorische waarde de status van bebouwd gebied en zien we het niet als een volwaardig dorp. De kern bestaat uit de complexen van zorginstelling Huize Padua, met tegenoverliggende monumentale bebouwing. Daarnaast zijn er reguliere woningen om het landgoed gelegen. Deze woningen vormen een lintbebouwing grenzend aan de instelling.
Aangezien Huize Padua aangewezen is als Complex van Cultuurhistorisch belang (CC157 Klooster Huize Padua en daaraan gekoppeld Cultuurhistorisch waardevol gebied Huize Padua) zetten we in op behoud en versterking van de cultuurhistorische identiteit: het ensemble van gebouwen, lanenstructuren en het karakteristieke zorglandschap vormt een waardevolle drager van de omgeving. Nieuwe ontwikkelingen moeten deze kwaliteiten respecteren én via maatwerk bijdragen aan een zorgvuldige ruimtelijke afronding en een sterker groen raamwerk rondom het terrein. Hierbij blijven we voortdurend aandacht houden voor het behoud van rust voor de zorgbewoners.
GGZ Oost Brabant streeft in haar zorgconcept naar een sterkere integratie van reguliere bewoners met de instelling. Een wens vanuit de GGZ is om hiervoor reguliere woningen en kleinschalige voorzieningen met openbaar toegankelijk karakter toe te voegen.
Om dit op een goede wijze te doen vormt de visie “Levendig Landgoed” het kader, waarin wordt beschreven hoe deze unieke locatie op een eigen en herkenbare manier in 4 zones kan worden doorontwikkeld (parkzone, natuurzone, dorpslint en buitengebied). Onderdeel van de ontwikkeling zijn groen (-structuren), kunst, ontmoeten en kleinschalig (zorg-) wonen. Het gebied achter De Kluis vormt het hart van het historische ensemble van Huize Padua, in de beoordeling van initiatieven in dit gebied komt bijzondere aandacht toe omdat zij de monumentale hoofdstructuur niet mogen overvleugelen.
Reguliere woningen kunnen worden toegevoegd mits zij het cultuurhistorisch karakter versterken en aangetoond kan worden dat zij niet ten koste gaan van het woningbouwprogramma van gemeente Boekel. Bij de verdere uitwerking zullen we in nauwe afstemming met de provincie de plannen beoordelen.
We vinden de sociale samenhang in Huize Padua een belangrijk aandachtspunt, kleinschalige voorzieningen kunnen hier een rol in spelen. Gezien de korte afstand tot Boekel, Venhorst en Handel is in Huize Padua echter een terughoudende benadering ten aanzien van het toevoegen van nieuwe, zelfstandige voorzieningen op zijn plek. Hierdoor kunnen zodat de bestaande functies in de nabijgelegen kernen hun positie behouden.
Kleinschalige voorzieningen die ook toegankelijk zijn voor buurtbewoners of recreanten zijn mogelijk. Deze voorzieningen vervullen nadrukkelijk een ondersteunende rol ten opzichte van de zorginstelling en dragen bij aan het levendig en samenhangend landgoed.
Naast de status van cultuurhistorisch complex stelt ook de status van bebouwd gebied scherpe eisen aan de ruimtelijke kwaliteit in de kern Huize Padua: elke zorgvuldig ingepaste woningbouwontwikkeling moet direct bijdragen aan een substantiële versterking van het groen in de directe omgeving. Daarnaast moet woningbouw op het landgoed zelf bijdragen aan de cultuurhistorische waarde en het unieke landgoedkarakter van het complex.
We streven naar een robuuste groene zoom aan de noordzijde, die zowel de ruimtelijke afronding van Huize Padua naar Arendsnest versterkt als zorgt voor een zorgvuldige landschappelijke inpassing. Een vergroting van de groene structuur kan de Groene Ladder verbinden met de landschappelijke elementen op en rond het GGZ‑terrein, zoals de Landmeerse Loop en de omliggende NNB‑gebieden. Dit biedt kansen om de recreatieve routes verder uit te breiden tot een aaneengesloten netwerk.
Gezien de grote werkgelegenheid van de GGZ-instelling is een goede bereikbaarheid met zowel auto, openbaar vervoer en fiets belangrijk en is aandacht nodig voor de verkeersveiligheid van de doorgaande wegen rondom de instelling. Afgelopen jaren hebben we ervoor gezorgd dat de busverbinding naar Huize Padua is verbeterd, hierop zetten we blijvend in. Ook onderzoeken we opties om de verkeersveiligheid te vergroten. Daarnaast willen we aan de slag met het onderzoeken van de mogelijkheden voor een (snel)fietsroute naar Boekel, Handel en Gemert.

Het buitengebied van onze gemeente wordt gekenmerkt door drie landschapstypen. In het westen liggen de historische beekdalen, die in de 20e eeuw zijn ontgonnen voor efficiënte landbouw. Dit heeft geleid tot het broekontginningslandschap. Ten noorden en ten zuiden van de kern Boekel ligt het kampenlandschap, waar het kleinschalige historische patroon nog deels zichtbaar is. En in het oosten van de gemeente zijn het peelontginningslandschap, gekenmerkt door grootschalige percelen die zijn ingericht voor een efficiënt landbouwsysteem, gelegen.
De verschillende landschapstypen geven onze gemeente haar identiteit en het is belangrijk dat deze behouden blijven. Er zijn ambities en opgaven die voor het gehele buitengebied hetzelfde zijn, maar dit is niet voor alle opgaven en ambities het geval. Vooral op het gebied van de mogelijkheden voor de agrarische sector, de mogelijkheden voor het opwekken van duurzame energie en de maatregelen die nodig zijn om het buitengebied klimaatbestendiger in te richten, zien we dat er verschillende opgaven en ambities zijn. Daarom beginnen we dit hoofdstuk met een paragraaf over ambities die voor het hele buitengebied gelden en gaan we vervolgens in op de specifieke opgaven en ambities van de drie verschillende landschapstypen. Hierdoor kunnen we zo veel mogelijk water en bodem sturend te zijn én de unieke kwaliteiten van de landschapstypenwaarborgen.
Het buitengebied is van grote waarde voor landbouw, natuur, recreatie en leefbaarheid. Tegelijkertijd zien we dat het buitengebied in transitie is en de ruimte schaars is. Veel veehouderijen stoppen of veranderen van functie. Dat vraagt om een gemeente die kijkt naar kansen en mogelijkheden in het buitengebied. Zo blijft ons buitengebied vitaal. We hanteren als uitgangspunt een “ja, mits”-benadering, waarbij ruimte wordt geboden aan ontwikkelingen die een kwaliteitswinst opleveren in het buitengebied.
In ons buitengebied komen veel verschillende functies samen. Al deze functies vragen om ruimte en moeten op een goede manier worden gecombineerd. Belangrijke ruimtevragers in ons buitengebied zijn de agrarische sector, de buurtschappen, landschap en natuur, mobiliteit, recreatie, uitbreidingsopgaven voor bedrijvigheid, wonen en duurzaamheid. Een nadere uitwerking van alle functies in het buitengebied zal plaatsvinden in een aparte beleidsnota voor het buitengebied.
Agrarische sector
De agrarische sector vormt de ruggengraat van ons buitengebied. In onze gemeente bestaat de agrarische sector uit een combinatie van akkerbouw, veeteelt, glastuinbouw en bedrijven in de champignonteelt. We weten dat met de agrarische transitie de bedrijfsvoering van deze bedrijven zal veranderen. We ondersteunen agrariërs waar mogelijk bij de omschakeling naar een duurzame, toekomstbestendige agrarische sector. Daarbij sturen we primair op de doelen die we voor landschap, natuur, water en leefomgeving willen bereiken, en bieden we ruimte aan ondernemers om binnen die kaders zelf invulling te geven aan de wijze waarop zij daaraan bijdragen. De ruimte die we bieden aan de agrarische sector hangt samen met het landschapstypen.
Recreatie
We streven ernaar de sterke kanten van onze agrarische sector te verbinden met nieuwe natuur en recreatie. Historische structuren en het landschap willen we beter zichtbaar en beleefbaar maken voor zowel inwoners als bezoekers. Door combinaties te bevorderen zorgen we dat ons buitengebied een vitale plek blijft om te werken en tegelijkertijd landschappelijke en historische structuren te beleven.
Natuur
In onze gemeente zijn beperkte hoeveelheden natuur aanwezig, maar dat wat er is willen we beschermen en versterken. Denk hierbij aan de Groene Ladder ten zuiden van de kern Boekel, de bospartijen ten oosten van Huize Padua en de schakeling van bospartijen nabij het Rietven. De manier hoe natuur en het landschap het best kan worden beschermd, en hoe het beste om gegaan kan worden met de klimaatveranderingen verschilt per landschapstypen. Daarom worden in de volgende paragrafen aangegeven hoe we hier per landschapstypen mee om willen gaan.
In het algemeen geldt dat we voor onze hele gemeente de verschillende natuurgebieden beter verbinden, bijvoorbeeld met recreatieve wandel- en fietsroutes. Hierbij zoeken we koppelkansen tussen natuur, ecologie, biodiversiteit en recreatie. Als we kijken naar de natuur in ons buitengebied, maken we onderscheid tussen twee niveaus. Het eerste niveau betreft de grote schaal en gaat over de gemeente overstijgende structuren, zoals de grotere natuurgebieden en de noordwestelijke ecologische verbindingszone. Het tweede niveau is de kleine schaal binnen onze gemeente. Dit is vooral gefocust op kleinschalige structuren, zoals het toevoegen van natuurlijke randen bij agrarische gronden of klompenpaden. We zien kansen om recreatieve netwerken aan beide niveaus te koppelen. Ook kunnen we hier mogelijk koppelingen maken met ons erfgoed en dit beter beleefbaar te maken. Herkenbare structuren, zoals oude wegennet laanbeplanting aan beide kanten waardevolle bomenlanen gaan wij behouden en beschermen.
Mobiliteit en infrastructuur
Mobiliteit en infrastructuur is ook een grote bepalende factor voor ons buitengebied. Wegen verdelen ons buitengebied in verschillende stukken. Zo kan de geplande oost-west verbinding effect hebbenop de aaneen geslotenheid van ons buitengebied. Een ander belangrijk aandachtspunt is de verkeersveiligheid en routering voor zwaar verkeer. We zien kansen om de verkeersveiligheid te verbeteren. Tot slot is ook de energie-infrastructuur onderdeel van onze infrastructuur. De mogelijkheden voor energieopwekking verschilt tussen de verschillende landschapstypen. Onze visie op deze onderwerpen wordt in een beleidsnota voor het buitengebied verder worden uitgewerkt en vervolgens in een programma gedetailleerd.
Buurtschappen en woningen
In het buitengebied van Boekel liggen verschillende buurtschappen, met een duidelijke concentratie in het kampenlandschap. We willen de karakteristieke kwaliteiten van deze buurtschappen behouden en versterken, zoals de openheid, zichtlijnen en landschappelijke identiteit. Het buitengebied zien we in de eerste plaats als een gebied voor landbouw, natuur en landschap. Nieuwe woningen zijn daarom alleen wenselijk als deze passen binnen de schaal en het karakter van het gebied en niet leiden tot verstedelijking of een onevenredige druk op de agrarische sector en de ruimtelijke kwaliteit.
Binnen de mogelijkheden van het provinciale beleid kan medewerking worden verleend aan woningbouw in het buitengebied. Daarbij moet iedere ontwikkeling bijdragen aan een versterking van de omgevingskwaliteit, overeenkomstig de provinciale regels voor maatwerk omgevingskwaliteit. Voor ontwikkelingen in de buurtschappen hebben we een aparte Beleidsnota Buurtschappen. Voor het bredere buitengebied werken we aan een integrale Beleidsnota Buitengebied, met een bijbehorend uitvoeringsprogramma.
Om de kwaliteit van het landelijk gebied verder te versterken, onderzoeken we de instelling van een fonds omgevingskwaliteit. Hiermee kan een financiële bijdrage worden ingezet voor kwaliteitsverbetering op een andere locatie, wanneer maatregelen op de ontwikkellocatie zelf minder doelmatig zijn. Over de verdere uitwerking hiervan en de mogelijkheden voor zorgvuldig maatwerk gaan we in gesprek met de provincie. Dit kan bijdragen aan toekomstige ontwikkelingen in zowel de buurtschappen als op Huize Padua.
In het westen van onze gemeente ligt het broekontginningslandschap. Broekontginningen zijn ontstaan in de beekdalen van het dekzandlandschap. Broek verwijst naar een moerassig beekdal en deze gebieden waren daarom ook vlak en nat. De karakteristieken van dit landschap, het open beekdal, de relatieve openheid en natte karakter bieden potentie voor een mix van functies. Vooral voor (natte) natuurontwikkeling en daaraan gerelateerde functies (zoals recreatieve en biologische functies) biedt dit landschap uitstekende mogelijkheden. Randvoorwaarde voor ontwikkelingen is het behouden van de openheid in het beekdal van de Aa en de Leijgraaf en de variatie van openheid en kleinschaligheid van de broekontginningen. Van oudsher was er in het Broekontginningslandschap sprake van een aaneengesloten structuur van houtsingels en bomenrijen (vooral noord-zuid), waarbinnen veel bebouwing kon worden opgevangen. Tegenwoordig zijn deze structuren geïsoleerd in het landschap komen te liggen en heeft kleinschaligheid plaats gemaakt voor meer openheid. De erven zijn hierdoor zichtbaarder geworden. Het broekontginningslandschap wordt in onze gemeente vooral gekenmerkt door de beken die op de gemeentegrens zijn gelegen en enkele struweelstroken die het landschap opbreken. Met nieuwe ontwikkelingen kan weer aansluiting worden gezocht met de geïsoleerd geraakte landschapselementen (houtsingels en bomenrijen). In het geval van schaalvergroting, dient dit gepaard te gaan met de aanplant van deze structuren, zodat het kleinschalige patroon van het landschap wordt hersteld en versterkt. In de meer open gronden tussen ontginningslinten (zonder restanten van landschapselementen) is het gewenst de openheid te handhaven. Ditzelfde geldt voor het open beekdallandschap. Het is gewenst dat erven aan het ontginningslint liggen en de openheid zo weinig mogelijk verkleinen.
In het broekontginningslandschap zijn enkele buurtschappen gelegen. Zij zijn mede beeldbepalend voor dit landschapstype. In veel ‘broeken’ kwamen ook broekbossen voor, deze zijn echter op veel plaatsen verdwenen, zo ook in onze gemeente.
In het broekontginningslandschap willen we de open, groene en natte karakteristieken behouden. Doordat dit gebied lager is gelegen, is het gebied gevoelig voor het afstromen van afvalstoffen naar het grondwater. Daarom is er extra aandacht nodig voor grondwaterbescherming. Maatregelen die water vasthouden of vertraagd afvoeren passen goed bij de bodemlogica.
Het is wenselijk het landschap klimaatadaptief in te richten met waterberging. Voor dit gebied vinden we een combinatie van broekbossen en grasland passend. Het landschap kan water bufferen, blijft lang nat en vraagt om functies die met die natte condities meebewegen, waardoor uitbreiding van het groen-blauw netwerk met recreatie nagestreefd wordt. Optimaal zien we hier een beweging naar biologische landbouw.
Nieuwe ontwikkelingen dienen bij te dragen aan het behouden en/of versterken van de landschapskarakteristieken: Relatieve openheid, een rationele (stroken)verkaveling, rechtlijnige landschapselementen en het natte karakter zijn leidend. Daarnaast dragen deze bij aan behoud/versterking van openheid rondom waterlopen, de vergroting van de zichtbaarheid ervan door begeleiding met wilgen en het benutten van kansen voor (natte) natuurontwikkeling (bijv. rietkragen).
Nieuwe ontwikkelingen sluiten aan bij de karakteristieke openheid van het beekdal en respecteren de aanwezige zichtlijnen. Bebouwing wordt bij voorkeur georiënteerd langs bestaande ontginningslinten, waarbij zowel ontwikkeling in de breedte als in de diepte mogelijk is zolang de achterliggende openheid van het beekdal behouden blijft. We willen het broekontginningslandschap beschermen. We vinden dit landschapstypen daarom minder geschikt voor het opwekken van energie door middel van zonnevelden.

Ten noorden en ten zuiden van de kern Boekel ligt het kampenlandschap. Dit landschapstype komt voor op de helling van hoge dekzandruggen naar lage beekdalen. Hierdoor konden bewoners vroeger gebruik maken van het natte grasland, droge grond voor akkers en de heide op de droge ruggen voor begrazing. De arme grond van de akkers werd vaak versterkt met heideplaggen welke de grond lokaal ophoogde. De individuele kleine boerencomplexen werden op de overgang van laag en nat naar hoog en droog gebouwd. Hierdoor ontstond een lint van dorpen evenwijdig aan het beekdal. Om percelen af te scheiden en gewassen te beschermen voor vraat werden landschapselementen als houtwallen en houtsingels aangelegd. Deze elementen hebben voor een kleinschalige kamerstructuur gezorgd.
Dit is altijd nog zichtbaar ten zuiden van de kern Boekel, waar een aaneengesloten landschappelijk raamwerk van bospercelen, houtwallen, houtsingels en bomenrijen is. Rondom de groene ladder zijn nog grote tot middelgrote enken gelegen. Hiervan is het bolle verloop nog goed te zien. In het ‘kampenlandschap met enken’ komt veel historische bebouwing voor, zoals oude T-boerderijen. Plaatselijk zijn nog waardevolle historische steilranden aanwezig (Peelrandbreuk). Ten noorden van de kern Boekel zijn veel van deze landschapselementen verdwenen en is het netwerk versnipperd. Hierdoor hebben de landschapselementen een vrije ligging in het landschap. Hier is geen sprake meer van grote bospercelen, maar meer van kleine bomengroepen, houtwallen en singels.
Dit landschapstype is van oudsher dus primair een woongebied. Hier ligt hier ook onze grootste kern, Boekel, net als onze vele buurtschappen. Doordat mensen op deze plek woonden zijn hier ook steeds meer andere functies bijgekomen. Dit zien we ook in onze gemeente terug, met de aanwezigheid van de nieuwe woonwijken, een bedrijventerrein, ons glastuinbouwconcentratiegebied, het natuurgebied de Groene Ladder en omliggende agrarische percelen. We willen deze functies een plek laten behouden binnen het kampenlandschap. Wonen behouden we vooral in de kern Boekel en aangrenzend aan de kern door uitbreiding. In principe vinden we dat het buitengebied niet geschikt is voor wonen, tenzij aan voorwaarden wordt voldaan. Hoewel de buurtschappen zijn gelegen in het buitengebied, vinden we dit wel aanvaardbare locaties voor woningbouw onder voorwaarden. Zo vinden we het belangrijk dat het kleinschalige karakter blijft behouden en dat de open zichtlijnen blijven. Een nadere uitwerking hiervan wordt toegelicht in de Buurtschappennota. Ten zuiden van de kern Boekel willen we, naast woningbouw, nadrukkelijk inzetten op het behouden en uitbreiden van de Groene Ladder.
Nieuwe bouwontwikkelingen dienen aan te sluiten bij het kleinschalige en grillige karakter van het kampenlandschap. Ze bieden kansen om geïsoleerd geraakte landschapselementen weer met elkaar te verbinden, waardevolle open ruimten (zoals kleine enken) te begeleiden en zichtlijnen te herstellen. Nieuwbouw kan worden verbonden met verbonden met het landschap door houtwallen-/singels, bomenrijen, bomengroepen en/of boomgaard.
De situering en oriëntatie van bebouwing is flexibel, mits deze past binnen de bestaande landschapsstructuren, historische verkaveling en aanwezige landschapselementen zoals houtwallen, houtsingels en bomenrijen.

In het oosten van onze gemeente ligt het peelontginningslandschap. Van oudsher werden de hoge droge heidegebieden van de dekzandruggen gebruikt als begrazing voor vee, voornamelijk schapen. Boeren plagden de heide om te gebruiken in hun stallen. Op den duur zijn deze woeste gronden ontgonnen voor de landbouw. De opkomst van kunstmest maakte het namelijk mogelijk om deze arme gronden hiervoor te gebruiken. Hierdoor zijn veel heidegebieden verdwenen. De nog bestaande heide- en bosgebieden zijn van grote ecologische, recreatieve en landschappelijke waarde. Deze willen we daarom ook behouden en versterken. Een goede manier is om deze met elkaar verbinden. Binnen deze gebieden zien we liever geen ontwikkelingen met een negatief effect op deze waarden.
De identiteit van Venhorst is als jong ontginningsdorp uit 1932 nauw verweven met de grootschalige ontginningen, die in meerdere fasen het oorspronkelijke woeste landschap ingrijpend heeft getransformeerd. Waar de Heidemij bij de stichting een strak en rationeel landschap ontwierp voor de eerste pionier-boeren, volgde na de Tweede Wereldoorlog een tweede grote transformatie gericht op modernisering en schaalvergroting. Deze ruilverkavelingen brachten het huidige landschap voort met zijn kenmerkende lange, rechte wegen en een efficiënt watersysteem van rechtgetrokken sloten. Deze historische structuur, de sterke focus op agrarische bedrijvigheid en de sobere, monumentale architectuur van bebouwing zoals de Sint-Jozefkerk, blijft de geschiedenis van noeste arbeid voor Venhorst tastbaar.
De maat en schaal van de bebouwing passen goed bij de weidsheid van het landschap en met een goede landschappelijke inpassing straalt het erf rust en ruimte uit. Rust en ruimte vormen de kernkwaliteiten van dit deelgebied.
De karakteristieken van dit landschap, openheid en een rationele verkaveling passen goed bij de functionele ordening van grootschalige (agrarische) bedrijvigheid. Hier willen we agrariërs stimuleren om op een duurzame manier hun bedrijfsvoering in te passen, waarbij specifiek rekening wordt gehouden met de hoge en relatief droge ligging van het gebied. Dit vraagt om een adaptieve aanpak die inspeelt op de natuurlijke bodemgesteldheid.
Om versnippering van het open landschap te voorkomen, maken we de keuze dat we bedrijvigheid en eventueel glastuinbouw bij voorkeur direct langs de Middenpeelweg (N277) concentreren. Deze locaties zijn goed bereikbaar, waardoor we de rest van de gemeente ontlasten van zwaar vrachtverkeer. Vanwege de hoge ligging zijn deze gronden voor hun watervoorraad volledig afhankelijk van regenwater.
Om verdroging tegen te gaan, is het cruciaal dat we dit kostbare regenwater beter vasthouden en laten infiltreren in de bodem.
Dit vraagt op termijn waarschijnlijk aanpassing van de bedrijfsvoering aan de natuurlijke, drogere waterhuishouding van het gebied, wat op dit moment nog door rechtgetrokken sloten snel wordt ontwaterd.
Wanneer alle mogelijkheden van de zonneladder maximaal zijn benut, is dit landschapstype het meest geschikt voor zonne-energie op land.
Nieuwe ontwikkelingen sluiten aan bij de grootschalige en rationele structuur van het peelontginningslandschap. Bebouwing wordt bij voorkeur georiënteerd langs bestaande ontginningslinten en wegen, waarbij de openheid van het landschap en de herkenbare verkavelingsstructuur behouden blijven.

De omgevingsvisie vormt het uitgangspunt bij nieuwe beleidsopgaven. Daarom is het essentieel dat deze visie steeds actueel blijft. Zodra er nieuwe inzichten ontstaan, wordt beoordeeld of een aanpassing nodig is. Bijstellingen van de omgevingsvisie kunnen voortkomen uit:
Nieuwe inzichten die ontstaan tijdens de uitwerking van thema’s en gebieden;
Nieuwe opgaven die nog niet in de visie zijn opgenomen;
Een verminderde aansluiting op maatschappelijke opgaven of de gekozen strategie.
We hebben afgesproken dat de omgevingsvisie minimaal één keer per raadsperiode (vier jaar) wordt geëvalueerd en waar nodig geactualiseerd. Dit kan echter ook vaker gebeuren, bijvoorbeeld wanneer blijkt dat de visie niet meer voldoende aansluit bij de praktijk of bij de wensen vanuit de samenleving. Bij een actualisatie houden we rekening met bestaande (uitvoerings-)programma’s, beleidsnota’s en actuele trends en ontwikkelingen. Een evaluatie kan uitwijzen dat er geen aanpassingen nodig zijn, dat een beperkte wijziging volstaat of dat een grotere herziening noodzakelijk is.
Bij het actualiseren van de omgevingsvisie gaan we zorgvuldig en transparant om met participatie. Niet iedere wijziging vraagt om een participatietraject. Kleine aanpassingen of wijzigingen die al recent in een ander participatieproces zijn besproken, maken aanvullende participatie overbodig. Afhankelijk van de aard en omvang van de wijziging bepalen we welke vorm van participatie passend is.
Wij hechten groot belang aan een zorgvuldige afweging van milieubelangen. Daarom zijn deze belangen nadrukkelijk meegenomen bij het opstellen van de omgevingsvisie en hebben ze een rol gespeeld bij de gemaakte keuzes. We hebben er echter bewust voor gekozen geen Milieu Effect Rapportage (M.E.R.) op te stellen. Een M.E.R. is een formele procedure die gebruikt wordt om milieubelangen systematisch te beoordelen.
Een planMER is verplicht wanneer een plan, zoals een omgevingsvisie, richtinggevend is voor toekomstige activiteiten die m.e.r.-plichtig zijn. Dit geldt ook wanneer er op grond van de Wet natuurbescherming een passende beoordeling nodig is.
Onze omgevingsvisie bevat geen nieuwe grootschalige ontwikkelingen. Nieuwe ontwikkelingen zijn slechts agenderend opgenomen. Daarmee laat de omgevingsvisie ruimte voor interpretatie en maatwerk. De daadwerkelijke milieueffecten hangen af van de wijze waarop deze ruimte in de praktijk wordt ingevuld. Om die reden is het doorlopen van een plan-MER-procedure bij de omgevingsvisie zelf niet nodig. Bij de verdere concretisering van bepaalde ontwikkelingen kan een planMER alsnog vereist zijn.
Bij het opstellen van onze omgevingsvisie is bewust rekening gehouden met het milieu en met de milieubeginselen uit artikel 3.3 van de Omgevingswet: het voorzorgbeginsel, het preventiebeginsel, het bronaanpakbeginsel en het principe ‘de vervuiler betaalt’. Deze beginselen vormen de leidraad voor onze keuzes en dragen bij aan een gezonde, veilige en toekomstbestendige leefomgeving. Bij het afwegen van verschillende belangen streven we naar duurzame ontwikkeling, waarbij we per situatie zorgvuldig een balans zoeken tussen milieu, maatschappelijke behoeften en economische of ruimtelijke opgaven.
Enkele voorbeelden van hoe milieubelangen in de visie zijn meegenomen:
In paragraaf 4.6.2 geven we aan hoe we willen omgaan met de klimaatveranderingen. We kiezen voor klimaatadaptatie in bestaande wijken en klimaatmitigatie in nieuwe wijken. We willen hierdoor een gezonde en veilige woonomgeving creëren voor onze inwoners.
In paragrafen 4.7.2 geven we aan dat bij ontwikkelingen is het principe bodem- en water sturend leidend. De eigenschappen van het bodem- en watersysteem geven hierbij aan welke ontwikkelingen gewenst en ongewenst zijn.
In paragraaf 4.3.6 geven we aan hoe we om willen gaan met de fysieke veiligheid in onze gemeente. We hanteren bijvoorbeeld minimaal de landelijke geurnormen omdat we de geuroverlast willen verminderen, maar kijken met maatwerk ook waar we meer kunnen doen. De gezondheid van onze inwoners heeft in onze gemeente extra de aandacht.
Met de omgevingsvisie geven we richting aan de toekomst en leggen we het publiekrechtelijk kader vast. Binnen dit kader kunnen zich nieuwe ontwikkelingen voordoen. Volgens de Omgevingswet zijn gemeenten verplicht om alle kosten en investeringen die zij maken voor planontwikkeling te verhalen op de partijen die hierdoor nieuwe bouwrechten verkrijgen. In gemeente Boekel verzekeren we het kostenverhaal bij voorkeur privaatrechtelijk met een anterieure overeenkomst. Het kostenverhaal moet voldoen aan de wettelijke kaders en is redelijk en billijk. Als het niet mogelijk is om met een anterieure overeenkomst tot overeenstemming te komen over onder andere het kostenverhaal, dan dient de gemeente het kostenverhaal publiekrechtelijk te verankeren: in het omgevingsplan of de omgevingsvergunning voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten. Onder kostenverhaal vallen binnen de Omgevingswet ook de vrijwillige en afdwingbare financiële bijdragen. De gemeente Boekel heeft de aanvullende regels, die buiten het wettelijk verplichte kostenverhaal vallen, op basis van artikel 13.22 van de Omgevingswet nader uitgewerkt in een programma over het kostenverhaal.
De omgevingsvisie is met veel belanghebbenden samen gemaakt. Daarom is er ook een uitgebreid participatieproces doorlopen:
Op verschillende momenten heeft inwonersparticipatie plaatsgevonden. Zo hebben we bewonersavonden gehad in de kernen Boekel en Venhorst om informatie voor de omgevingsvisie op te halen én hebben we ook sessies gehad om de concept omgevingsvisie te toetsen. Ook is er een bewonersenquête uitgezet waardoor inwoners op een laagdrempelige manier in de gelegenheid zijn gesteld mee te denken over de omgevingsvisie.
Gedurende het hele traject van de omgevingsvisies hebben diverse college- en raadsvergaderingen plaatsgevonden, zowel voor ophalende als toetsende participatie. College en raad is bovendien betrokken geweest in het voortraject van de omgevingsvisie: het koersdocument. Dit koersdocument is door de raad vastgesteld in december 2024.
Daarnaast zijn ketenpartners en stakeholders betrokken bij de omgevingsvisie. Zij hebben de mogelijkheid gekregen reactie te geven op de concept omgevingsvisie. Enkele punten zijn in de concept-omgevingsvisie aangepast, anderen zijn verder worden uitgewerkt in de ontwerp-omgevingsvisie.
Daarnaast heeft de ontwerp- omgevingsvisie tussen @@ en @@ ter inzage gelegen waarbij iedereen in de gelegenheid is gesteld een reactie te geven op de ontwerp omgevingsvisie.
Ook na de vaststelling blijft participatie een belangrijk onderwerp. Bij nieuw op te stellen programma’s of een actualisatie van de omgevingsvisie vinden we participatie belangrijk. Bij ieder programma of actualisatie van de omgevingsvisie kijken we wat een passende vorm van participatie is.
Niet alleen voor gemeente, maar ook voor initiatiefnemers is participatie belangrijk: De omgevingsvisie is een leidraad voor initiatieven uit de samenleving. Ze biedt inspiratie voor nieuwe ideeën en vormt het afwegingskader voor voorstellen die (nog) niet passen binnen het omgevingsplan. We nodigen initiatiefnemers nadrukkelijk uit om vroegtijdig met ons en de omgeving in gesprek te gaan. In een zorgvuldig georganiseerde omgevingsdialoog, met duidelijke spelregels, worden belanghebbenden vanaf het begin betrokken. Zo wordt de omgeving niet verrast en kan gezamenlijk worden gezocht naar aanpassingen die het draagvlak vergroten. Dit voorkomt onnodige procedures en zorgt voor een sneller en soepeler proces.
Door de nieuwe structuur van de Omgevingswet verandert de manier waarop de raad en het college samenwerken. De gemeenteraad stelt de omgevingsvisie vast en bepaalt daarmee de strategische koers voor de fysieke leefomgeving. Passend bij de Boekelse bestuurscultuur van vertrouwen, samenwerking en het beleggen van verantwoordelijkheden waar deze het beste passen, heeft de gemeente binnen de kaders van de Omgevingswet een eigen werkwijze ontwikkeld. Deze werkwijze is uitgewerkt in beleidsnota Beleidscyclus en bestuurlijke rolverdeling Omgevingswet Boekel, 13 januari 2026 en vertaalt de wettelijke beleidscyclus naar een praktische Boekelse aanpak.
In deze aanpak kan de gemeenteraad, wanneer de omgevingsvisie voor een bepaald thema of gebied onvoldoende concrete richting biedt, aanvullend een beleidsnota vaststellen. In een beleidsnota worden de ambities uit de omgevingsvisie vertaald naar beleidsdoelen, kaders en gewenste resultaten. Daarmee heeft de raad een kaderstellende rol bij zowel de visie als de beleidsnota.
Het college van burgemeester en wethouders werkt vervolgens binnen deze door de raad vastgestelde kaders de visie en eventuele beleidsnota uit in (uitvoerings-)programma’s. Deze programma’s beschrijven welke acties, projecten en middelen worden ingezet om de gestelde doelen te realiseren. Het vaststellen van programma’s is een bevoegdheid van het college.
De juridische vertaling van de omgevingsvisie, beleidsnota’s en programma’s vindt plaats via het omgevingsplan en andere decentrale regels. Deze worden vastgesteld door de gemeenteraad. Vervolgens neemt het college besluiten over omgevingsvergunningen en draagt de ambtelijke organisatie zorg voor vergunningverlening, toezicht en handhaving.
Uitgangspunt is dat programma’s moeten passen binnen de door de raad vastgestelde omgevingsvisie en eventuele beleidsnota’s. Wanneer het college tot de conclusie komt dat aanvullende of afwijkende beleidskaders nodig zijn, dient de omgevingsvisie of beleidsnota te worden aangepast. Het is aan de raad om hierover een besluit te nemen. Zonder passende beleidsmatige kaders kan een programma niet worden vastgesteld.
Voor de gemeente Boekel betekent dit concreet dat het college de gemeenteraad bij de voorbereiding van nieuwe programma’s tijdig informeert en actief betrekt bij de voorgenomen aanpak. Op die manier blijft de raad in staat zijn kaderstellende en controlerende rol goed uit te oefenen, terwijl het college verantwoordelijk is voor de verdere uitwerking en uitvoering van het beleid.
We kiezen er als gemeente bewust voor om een kleine en zelfstandige gemeente te blijven. We geloven namelijk dat kleinschaligheid bijdraagt aan een sterke, toegankelijke en wendbare overheid die dicht bij inwoners staat. Hierdoor kunnen we effectief inspelen op lokale ontwikkelingen en de leefbaarheid voor inwoners waarborgen. Korte lijnen en nabijheid zorgen ervoor dat inwoners eenvoudig contact hebben met ons als gemeente en actief kunnen bijdragen aan hun eigen leefomgeving.
We werken tegelijkertijd graag samen met onze partners in de provincie en regio. We zien dat deze samenwerking essentieel is om grote, grensoverschrijdende maatschappelijke opgaven aan te pakken, zoals klimaat, mobiliteit en migratie. We zijn ons bewust van de verantwoordelijkheid die we hebben als één van de 10 gemeenten in de regio. We willen ons positioneren als een betrouwbare en flexibele samenwerkingspartner binnen de regio, waarvan onze partners weten wat ze kunnen verwachten. Tegelijkertijd communiceren we ook helder over wat wel en niet realistisch is. Als kleinste gemeente in de regio beschikken we niet over dezelfde financiën en capaciteit als grotere gemeenten. We geloven echter dat onze kleine schaal er ook voor zorgt dat we snel kunnen schakelen en zicht hebben op maatschappelijke opgaven. Hier hebben de andere gemeenten in de regio baat bij.
/join/id/regdata/gm0755/2026/097aaa67b39743b696cd8fd1acdd674d/nld@2026‑09‑10;05185001
/join/id/regdata/gm0755/2026/f407160733374f28886bdf0a8099a097/nld@2026‑09‑10;05185001
/join/id/regdata/gm0755/2026/cdc2edb796144ba1ad7e4517cbcdf422/nld@2026‑09‑10;05185001
/join/id/regdata/gm0755/2026/512d5a26d8be4806ad79131eb3845087/nld@2026‑09‑10;05185001
/join/id/regdata/gm0755/2026/f3fd8c2938944ccf8cc1af8a3a8da98c/nld@2026‑09‑10;05185001
/join/id/regdata/gm0755/2026/9a6a3f4dd1304966b5aca071ee493c68/nld@2026‑09‑10;05185001
/join/id/regdata/gm0755/2026/b3be8835eca54450b4e54e4201eecf05/nld@2026‑09‑10;05185001
Kopieer de link naar uw clipboard
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2026-429971.html
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.