Vaststellen Evaluatie 2025 en Uitvoeringsprogramma 2026 VTH-taken gemeente Heemstede.

Onderwerp

Vaststellen Evaluatie 2025 en Uitvoeringsprogramma 2026 VTH-taken gemeente Heemstede.

Kernboodschap

De gemeente houdt toezicht op het naleven van regels voor bouwen, ruimtelijke ordening en de openbare ruimte. Dit wordt gedaan door vergunningverlening, toezicht en handhaving: de zogenaamde VTH-taken. Jaarlijks wordt door het college de uitvoering van de VTH-taken over het voorgaande jaar geëvalueerd en voor het nieuwe jaar een uitvoeringsprogramma vastgesteld. De VTH-taken zijn in 2025 uitgevoerd binnen het gestelde beleidskader. De geraamde inzet voor 2026 is in het uitvoeringsprogramma vastgesteld.

Besluit B&W

• 1. De Evaluatie 2025 van de uitvoering van de VTH-taken vast te stellen;

• 2. Het Uitvoeringsprogramma 2026 VTH-taken gemeente Heemstede vast te stellen;

• 3. Dit besluit ter kennisname te brengen van de commissie Ruimte.

Wettelijke grondslag

Juridisch en beleidskader

Gemeenten zijn wettelijk verplicht om de uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) volgens een vaste cyclus te organiseren en hierover verantwoording af te leggen. Dit is vastgelegd in de Omgevingswet en de daarbij behorende procescriteria uit het Omgevingsbesluit. De provincie Noord-Holland controleert of gemeenten deze cyclus volgen (verticaal toezicht). Met dit besluit voldoet Heemstede aan deze wettelijke verplichting.

• Omgevingswet (Ow) en Omgevingsbesluit, hoofdstuk 13 (procescriteria voor de beleidscyclus VTH-taken)

• Uitvoerings- en Handhavingsstrategie (U&H-strategie) Heemstede 2026-2031, het eigen beleidskader van de gemeente

Bevoegdheid

Het college is bevoegd tot het nemen van dit besluit op grond van artikel Gemeentewet Hoofdstuk X (artikel 160-169) en geeft daarmee uitvoering aan hoofdstuk 13 van het Omgevingsbesluit.

Bestuurlijke achtergrond

Waarom toezicht en handhaving?

Voor een veilige, gezonde en prettige leefomgeving gelden regels, bijvoorbeeld over bouwen, het gebruik van de openbare ruimte en verkeersveiligheid. Inwoners en ondernemers krijgen hiermee vooral te maken wanneer zij een vergunning aanvragen, een melding doen over overlast, of wanneer een toezichthouder langskomt bij een verbouwing. Door op de naleving van deze regels toe te zien en zo nodig te handhaven, zorgt de gemeente ervoor dat de regels ook echt effect hebben en dat iedereen zich eraan houdt. Dit draagt bij aan de veiligheid en leefbaarheid van Heemstede.

De provincie Noord-Holland houdt toezicht op de manier waarop gemeenten deze taken organiseren (verticaal toezicht). Daarom blikt het college elk jaar terug op de uitvoering van het voorgaande jaar (de evaluatie) en legt het vooruitkijkend vast wat er in het lopende jaar wordt gedaan (het uitvoeringsprogramma).

Een lerende organisatie: wat hebben we al ontwikkeld?

Heemstede werkt al een aantal jaren volgens deze evaluatie- en programmeercyclus en heeft de werkwijze in die tijd steeds verder verbeterd. Er wordt gewerkt met heldere doelstellingen, prioriteiten worden onderbouwd met cijfers, en ervaringen uit voorgaande jaren worden gebruikt om de aanpak voor het volgende jaar aan te scherpen. Zo is bijvoorbeeld de aansturing van het team Toezicht & Handhaving in 2025 centraal vanuit Heemstede georganiseerd, wat tot een efficiëntere en effectievere uitvoering heeft geleid.

Onze ambitie: verder doorontwikkelen onder de Omgevingswet

Met de invoering van de Omgevingswet is voor 2026-2031 een nieuwe Uitvoerings- en Handhavingsstrategie (U&H-strategie) opgesteld. Deze strategie is de komende jaren leidend en wordt stap voor stap uitgewerkt: 2026 is het eerste uitvoeringsjaar onder de nieuwe strategie.

Voor 2026 betekent dit concreet dat de gemeente haar reguliere wettelijke taken op het gebied van bouwen, ruimtelijke ordening en de openbare ruimte goed blijft uitvoeren, dat de belangrijkste samenwerkingsafspraken en werkprocessen tussen afdelingen en partners worden vastgelegd, en dat een nieuwe kwaliteitsverordening VTH wordt opgesteld.

De ambitie is om de jaarlijkse rapportage nog beter te laten aansluiten op de nieuwe strategie. Er is geprobeerd om het voorliggende Uitvoeringsprogramma 2026 volledig te herzien. Daar is meer tijd voor genomen, maar heeft niet het gewenste resultaat opgeleverd, waardoor we zijn teruggevallen op de opzet van afgelopen jaar. Dit traject heeft voor vertraging gezorgd en daarom liggen de evaluatie en het uitvoeringsplan nu voor ter besluitvorming. De ambitie voor de doorontwikkeling blijft en daar gaan we in de komende periode verder mee aan de slag.

Hoe bepalen we prioriteiten? Hoge, midden en lage prioriteit

Niet alles kan tegelijk gecontroleerd worden, dus maakt de gemeente keuzes over waar de meeste aandacht naar uitgaat. Dit gebeurt aan de hand van een indeling in hoge, midden en lage prioriteit. Bij hoge prioriteit gaat het om situaties met het grootste risico voor de veiligheid of gezondheid van inwoners, zoals constructieve veiligheid en brandveiligheid bij nieuwbouw. Bij lage prioriteit gaat het om zaken met een beperkt risico, zoals kleine bouwtechnische wijzigingen aan een bestaande woning. Op de prioriteiten met een hogere prioriteit wordt actief gecontroleerd; bij lagere prioriteit wordt vooral gereageerd op meldingen. Reguliere taken en meldingen worden hier in alle gevallen naast uitgevoerd.

Motivering

Met het vaststellen van de nu voorliggende documenten voldoet de gemeente Heemstede aan een aantal vereisten vanuit het verticaal toezicht. In de Omgevingswet worden eisen gesteld aan de beleidscyclus bij de taken van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). Deze eisen zijn geformuleerd in procescriteria, welke zijn opgenomen in verschillende omgevingsbesluiten. Het vastgestelde Evaluatie en Uitvoeringsprogramma voldoet aan deze procescriteria. De provincie houdt toezicht of dit proces binnen de gemeente voldoende is gewaarborgd.

Kort samengevat houdt dit voor de VTH-taken het volgende in:

• Er moet een meerjaren Uitvoerings- en Handhavingsstrategie worden opgesteld.

• Ieder jaar dient er een evaluatie te worden opgesteld.

• Ieder jaar dient er een uitvoeringsprogramma te worden opgesteld.

Vanaf 2026 is de U&H Strategie Heemstede 2026-2031 van kracht. Dit bestrijkt de aandachtsgebieden milieu, ruimtelijke ordening (RO), bouw- en woningtoezicht (BWT) en toezicht en handhaving openbare ruimte & leefbaarheid.

Argumenten

• 1. De VTH-taken zijn uitgevoerd binnen de gestelde kaders

De VTH-taken zijn in 2025 uitgevoerd binnen het gestelde beleidskader en de geraamde inzet. Zo zijn in 2025 304 omgevingsvergunningen verleend, is geen enkele vergunning van rechtswege ontstaan (dat is een vergunning die automatisch ontstaat omdat de gemeente niet op tijd heeft beslist) en is het aandeel gegronde bezwaarschriften beperkt gebleven. De ambtelijke organisatie beschikt daarmee over voldoende formatie, deskundigheid en ervaring om de taken zowel kwalitatief als kwantitatief uit te kunnen voeren.

• 2. Nieuwe Uitvoerings- en Handhavingsstrategie

Het uitvoeringsprogramma is gebaseerd op de U&H-strategie 2026-2031. In deze strategie staan een aantal strategische doelstellingen om de VTH-organisatie de komende jaren te verbeteren. Daarmee wordt in 2026 een start gemaakt. Daarnaast wordt in 2026 gewerkt aan een nieuwe opzet van de jaarlijkse rapportage om deze beter aan te laten sluiten op de U&H-strategie.

Kanttekeningen, risico’s en beheersmaatregelen

Met de invoering van de Omgevingswet zijn de procescriteria voor de U&H-strategie en de Uitvoeringsprogramma’s gewijzigd. De provincie heeft een handreiking uitgebracht waarin staat hoe een gemeente invulling kan geven aan de criteria. De provincie toets aan de eigen handreiking, die verder gaat de wetgever voorschrijft. Heemstede is hierover, samen met andere gemeenten in de regio, nog in gesprek met de provincie.

Veranderingen in regelgeving (bijvoorbeeld de invoering van de Omgevingswet en meer lokaal beleid) maken dat er meer VTH-taken bijkomen. Voor 2026 kunnen deze wettelijke taken met de huidige capaciteit worden uitgevoerd. In de U&H-strategie staat vermeld dat deze opgave jaarlijks wordt getoetst aan de beschikbare capaciteit, zodat tijdig duidelijk wordt of extra capaciteit of bijstelling van de prioriteiten nodig is.

Duurzaamheid

Niet van toepassing. Dit besluit gaat over het vaststellen van de jaarlijkse evaluatie en het uitvoeringsprogramma voor de wettelijke VTH-taken en heeft geen directe relatie met de duurzaamheidsdoelstellingen uit het Programma Heemstede Duurzaam.

Financiën

Niet van toepassing. Dit besluit heeft geen directe financiële gevolgen. Eventuele extra middelen voor de uitvoering van de VTH-taken, zoals de structurele inzet van ingehuurde handhavingscapaciteit, worden separaat via de reguliere begrotingscyclus aangevraagd.

Samenwerking en communicatie

Niet van toepassing. Het betreft een interne evaluatie en programmering van wettelijke gemeentelijke taken; hierbij is geen externe participatie vereist. Het uitvoeringsprogramma is afgestemd tussen de teams Bouw- en Woningtoezicht en Toezicht & Handhaving. Na vaststelling wordt het ter kennisname aangeboden aan de raadscommissie Ruimte.

Planning/uitvoering

Na vaststelling door het college:

• wordt dit besluit doorgestuurd naar de commissie ruimte.

• wordt dit besluit doorgestuurd naar de Provincie voor het Interbestuurlijk Toezicht Omgevingsrecht.

Bijlage(n)

• 1. Evaluatie 2025 en Uitvoeringsprogramma 2026 VTH-taken gemeente Heemstede

• 2. U&H strategie Heemstede 2026-2031