Gemeenteblad van Vijfheerenlanden
| Datum publicatie | Organisatie | Jaargang en nummer | Rubriek |
|---|---|---|---|
| Vijfheerenlanden | Gemeenteblad 2026, 407766 | beleidsregel |
Authentieke versie (PDF)
Informatie
Printen
Delen
Uitvoeringsprogramma verhardingen 2026 - 2029
Dit is het Uitvoeringsprogramma verhardingen 2026-2029 van de gemeente Vijfheerenlanden. Hierin lees je hoe Vijfheerenlanden omgaat met de wegen in de gemeente.
Wegen verbinden en zorgen ervoor dat iedereen elke dag veilig kan reizen. Dit geldt voor reizen binnen de kernen en buitengebieden, en voor het verkeer van en naar de regio.
Of je nu loopt, fietst of rijdt: goede wegen zijn voor de hele samenleving van belang. In dit programma beschrijft de gemeente hoe zij de wegen de komende jaren beheert en onderhoudt.
Discipline Wegen binnen de organisatie
Deel van Beheer Openbare Ruimte
De discipline Wegen beheert de wegen in Vijfheerenlanden. Deze discipline is onderdeel van de afdeling Beheer Openbare Ruimte (BOR). Beheer Openbare Ruimte zorgt voor de buitenruimte in de gemeente.
Uitvoeringsprogramma verhardingen hoort bij het POR van BOR
De disciplines werken veel met elkaar samen en kiezen waar dat past voor een geïntegreerde aanpak. Dit betekent dat werkzaamheden aan bijvoorbeeld wegen, riolering en groen zoveel mogelijk worden gecombineerd. Dit zorgt voor minder overlast voor de omgeving en een verstandige inzet van gemeentelijk geld. Hoe de gemeente dit doet, staat in het overkoepelende Programma Openbare Ruimte van Beheer Openbare Ruimte (POR van BOR).
Hierin vind je ook meer achtergrondinformatie over de gemeente en het beheer van de buitenruimte in de gemeente.
Hoewel de historie van het gebied Vijfheerenlanden ver teruggaat, is de huidige gemeente Vijfheerenlanden nog jong. De gemeente ontstond op 1 januari 2019 vanuit een fusie tussen de gemeenten Vianen, Leerdam en Zederik. De gemeente bestaat uit 16 kernen en ligt centraal in het midden in Nederland.
De bodem van Vijfheerenlanden bestaat vooral uit vruchtbare kleigronden. Rond Ameide, Tienhoven en delen van Leerdam komen ook veengebieden voor. Voor het beheer van wegen is kennis van de ondergrond belangrijk. Iedere grondsoort heeft een eigen aanpak nodig. De gemeente houdt hier rekening mee bij de aanleg en het onderhoud aan de wegen.
Opbouw Uitvoeringsprogramma verhardingen
In dit programma lees je hoe de gemeente Vijfheerenlanden haar wegennet beheert. In hoofdstuk 2 maak je kennis met de discipline Wegen en de omvang van het wegennet. Hoofdstuk 3 legt de focus op de (wettelijke) kaders, zoals de zorgplicht, en de landelijke CROW-richtlijnen die de gemeente gebruikt om de kwaliteit van de wegen objectief te meten.
In hoofdstuk 4 lees je meer over de missie en de visie van de gemeente. Hoe het er op dit moment voorstaat met de wegen en de meldingen van inwoners, lees je in hoofdstuk 5. In de hoofdstukken 6 tot en met 8 blikt dit Uitvoeringsprogramma verhardingen vooruit. In deze hoofdstukken vind je de belangrijkste trends, de benodigde personele inzet (fte) en het budget dat nodig is om de wegen in Vijfheerenlanden veilig en toekomstbestendig te houden. Dit document sluit af met een samenvatting van de belangrijkste punten en de bijlagen.
In dit document gebruikt de gemeente op sommige plekken kaders voor extra informatie:
- •
- •
Op veel plekken in dit Uitvoeringsprogramma verhardingen staat een uitleg van het beleid in gewone taal. De officiële wetten en de brontekst van het beleid blijven juridisch altijd leidend boven de teksten in dit programma.
Niet iedere weg is hetzelfde. De ene weg wordt vooral gebruikt om vlot van de ene kern naar de andere kern te rijden, terwijl een andere weg een rustige straat is waar kinderen buitenspelen op de stoep. De inrichting van een weg moet zo goed mogelijk passen bij hoe de weg gebruikt wordt.
Zo heeft een zwaar belaste weg een extra stevige ondergrond nodig en een veilige inrichting waarbij uitstraling minder belangrijk is. Terwijl bij een straat rond een plein in een historische kern de uitstraling van de weg juist wel belangrijk is. De gemeente past per situatie de bestrating aan. De gemeente gebruikt hiervoor de ontwerp uitgangspunten uit het Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR).
De gemeente Vijfheerenlanden is niet verantwoordelijk voor het beheer van alle wegen binnen de gemeentegrenzen. De gemeente zorgt voor de wegen binnen de bebouwde kom en voor enkele locaties buiten de bebouwde kom. In hoofdstuk 3 wordt verder toegelicht welke wetten en regels bepalen wie verantwoordelijk is voor het onderhoud van de verschillende wegen.
Keuzes maken bij het beheer van de wegen
De gemeente kan niet alles doen en moet vaak keuzes maken. Bijvoorbeeld over welke soort bestrating past op welke plek. De gemeente heeft daarvoor duidelijke uitgangspunten en ideeën die helpen bij het maken van deze keuzes. Deze staan in de visie, missie en de strategie. Hierover lees je meer verderop in hoofdstuk 4.
De juiste steen op de juiste plek Bas woont in een straat vlak bij een historisch plein in een van de dorpskernen. De straat wordt opnieuw ingericht. Hij merkt dat de gemeente in zijn straat kiest voor gebakken klinkers die passen bij de oude gebouwen, terwijl de doorgaande weg een paar straten verderop wordt geasfalteerd. Bas vraagt zich af waarom dat verschil er is. De gemeente legt uit dat de doorgaande weg veel zwaar verkeer te verwerken krijgt; asfalt is daar passender en gaat langer mee. In de straat van Bas is de uitstraling juist belangrijker voor de sfeer van de kern. Bovendien wordt daar minder hard gereden. Door per situatie de bestrating aan te passen, blijft de gemeente Vijfheerenlanden een fijne en veilige plek om te wonen en te reizen.
De gemeente moet zich houden aan verschillende landelijke en provinciale wetten en regels bij het beheer van de wegen. Dit is een verplichting. Deze wetten en regels bepalen bijvoorbeeld ook wie verantwoordelijk is als er schade ontstaat. Daarnaast zijn er ook richtlijnen waar de gemeente zich aan houdt. Deze richtlijnen helpen bijvoorbeeld bij het in kaart brengen van de kwaliteit van de wegen en het maken van planningen.
In de volgende alinea’s lees je over de Zorgplicht, de Wegenwet, de Wet milieubeheer en het verbod op het gebruiken en verwerken van teerhoudend asfalt. Er zijn ook andere wetten en regels waar de gemeente zich aan moet houden. Maar met de onderstaande wetten en regels heeft de discipline Wegen het meeste te maken.
1. Zorgplicht van de wegbeheerder
Wetgeving speelt een belangrijke rol in het wegbeheer. De wegbeheerder heeft een wettelijke taak: de zorgplicht. Deze zorgplicht staat in de Wegenwet beschreven. Dit betekent dat de gemeente moet zorgen voor veilige en goed toegankelijke wegen. De zorgplicht houdt in dat de gemeente:
- •
- •
- •
Naast landelijke regels zijn er ook regionale en lokale regels waar de wegbeheerder zich aan moet houden.
Zorgplicht na een flinke regenbui
Na een extreem zware regenbui ziet Layla dat er midden in het fietspad in haar straat een diep gat is ontstaan. Het zand onder de weg is door het vele water weggespoeld, waardoor de weg verzakt is. Layla maakt zich zorgen, want dit is een gevaarlijke situatie voor de mensen die daar fietsen.
Layla doet direct een melding bij de gemeente. Vanuit de zorgplicht moet de gemeente deze gevaarlijke situatie oplossen. Nog diezelfde middag komt iemand van de gemeente de situatie bekijken. Omdat de weg op dat moment niet veilig is, zet hij het weggedeelte direct af. Zo voorkomt de gemeente schade en ongelukken. Een paar dagen later is het zand aangevuld en het fietspad hersteld, zodat iedereen weer veilig gebruik kan maken van de weg.
De Wegenwet geldt voor alle openbare wegen in Nederland en vertelt waar deze aan moeten voldoen. De wet bepaalt bijvoorbeeld:
- •
- •
- •
- •
- •
- •
Voor gemeenten is vooral artikel 16 van de Wegenwet belangrijk:
gemeentelijke wegen moeten in goede staat verkeren. De wet geeft niet precies aan wat dit betekent. Het geeft wel aan dat de gemeente problemen aan een weg op tijd moet oplossen als de weg bijvoorbeeld niet meer veilig is.
Iedere gemeente moet een wegenlegger bijhouden. Dit staat in de Wegenwet. Een wegenlegger is een officieel document dat precies laat zien welke wegen in de gemeente openbaar zijn. In de wegenlegger staat per weg:
- •
- •
- •
Je kunt de wegenlegger zien als een soort paspoort van alle wegen binnen de gemeente. Zo is voor iedereen duidelijk wie verantwoordelijk is voor welke weg.
In de Wet milieubeheer staan de belangrijkste regels voor het beschermen van het milieu. De praktische regels staan in Algemene Maatregelen van Bestuur (AMvB’s) en ministeriële regelingen. Dit zijn besluiten of regels die een minister maakt om een wet in detail uit te voeren. Voor het beheer aan de weg zijn vooral de twee volgende AMvB’s belangrijk:
- •
- •
Daarnaast gaat deze wetgeving ook over de verwerking van teerhoudend asfalt. Sinds 2001 geldt er een verbod op het gebruiken en verwerken van teerhoudend asfalt. Volgens dat verbod moet de gemeente oud asfalt met teer weghalen en veilig afvoeren. Dit voorkomt milieuschade en sluit aan bij het landelijke beleid om materialen die teer bevatten uit de keten te halen.
De kwaliteit van een weg bepalen
Het onderhouden van wegen kost veel geld en vraagt om verstandige keuzes. De gemeente wil dat deze keuzes eerlijk en duidelijk zijn. Daarom gebruikt Vijfheerenlanden landelijke richtlijnen: de CROW-publicaties. Dit is een verzameling afspraken die in heel Nederland worden gebruikt door wegbeheerders en experts.
Waarom kiest de gemeente voor deze richtlijnen?
De gemeente kiest voor deze landelijke standaard om vier belangrijke redenen:
- •
- •
- •
- •
Met deze cijfers kan de gemeente berekenen hoeveel geld er nodig is voor het onderhoud. Met die kennis kan de gemeente keuzes maken over welke weg op welk moment onderhoud nodig heeft. De werkwijze laat ook zien wat er met de kwaliteit van de wegen gebeurt als de gemeente te weinig geld uitgeeft aan het onderhoud van de wegen.
De 3 belangrijkste CROW-publicaties De tekst in dit kader gaat dieper in op verschillende belangrijke CROW-publicaties die voor Vijfheerenlanden relevant zijn:
- •
- •
- •
1. Wegbeheersystematiek (CROW-publicatie 147)
Hoe controleert de gemeente de wegen?
CROW-publicatie 147 gaat over hoe de gemeente de kwaliteit van haar wegverhardingen controleert. De gemeente gebruikt sinds 1985 een vaste manier van werken om onderhoud te plannen en kosten te berekenen. Elke twee jaar controleert een expert de wegen. Deze inspectie bepaalt hoeveel geld er de komende vijf jaar nodig is voor het onderhoud.
Tijdens de controle kijkt de inspecteur naar technische schade aan de weg.
- •
- •
De gemeente deelt de ernst en omvang van deze schades in volgens vaste landelijke codes (zoals M3 of E1). Zo kan de gemeente de kwaliteit van elke weg eerlijk vergelijken. De score van de weg Elk wegvak krijgt na de controle een letter als rapportcijfer:
- •
- •
- •
2. Kwaliteitscatalogus openbare ruimte (CROW-publicatie 323)
Hoe ziet de openbare ruimte eruit?
In CROW-publicatie 323 staat hoe de openbare ruimte eruitziet. Gemeenten en provincies kiezen hierbij uit verschillende niveaus: van A+ (zeer hoog) tot D (laag). Voor elk onderdeel (zoals het onderhoud van wegen, groen en zwerfafval) is precies omschreven wat hoort bij welk kwaliteitsniveau.
De catalogus gebruikt duidelijke taal en foto’s. Zo kunnen bestuurders en beheerders makkelijker bepalen welk kwaliteitsniveau wenselijk is en welke kosten daarbij horen.
Verschillende kwaliteitsniveaus
Soort gebied bepaalt de kwaliteit van de weg
De gemeente kan per gebied een ander kwaliteitsniveau kiezen. De catalogus maakt het mogelijk om verschillende niveaus toe te passen in:
- •
- •
- •
- •
Het laagste niveau dat een gemeente kan kiezen is niveau C. Als een weg naar niveau D afzakt, dan voldoet deze niet meer aan de minimale eisen.
De technische richtlijnen (CROW 147) sluiten hier precies op aan. Ze zijn zo gemaakt dat ze passen bij dit minimale niveau van goed wegbeheer. Als de wegen niet aan deze richtlijnen voldoen, wordt de kans op schadeclaims groter. Onderhoud is dan echt nodig om de veiligheid en het comfort te garanderen. Kortom:
- •
- •
Relatie tussen Wegbeheersystematiek (CROW 147) en Kwaliteitscatalogus (CROW 323)
Deze koppeling tussen de technische staat en het uiterlijk van de weg zorgt voor duidelijke communicatie. Zo kan de gemeente de juiste budgetten bepalen en het noodzakelijke onderhoud goed plannen.
3. Beheerkosten-systematiek (CROW-publicatie 145)
Om de kosten voor de lange termijn te bepalen, gebruikt CROW-publicatie 145 een vaste rekenmethode. De richtlijn gaat uit van vaste periodes voor onderhoud. Daarbij houdt de richtlijn ook rekening met de ondergrond van de weg, zoals klei, zand of veen. Dit is belangrijk, omdat een weg op veen bijvoorbeeld vaker onderhoud nodig heeft dan een weg op zand.
Voor elke weg is berekend wat het onderhoud over de hele levensduur kost. Door dit totale bedrag te delen door het aantal jaren dat een weg meegaat, ontstaat een bedrag per vierkante meter, per jaar. Dit is het bedrag dat de gemeente jaarlijks opzij moet zetten om de weg in goede staat te houden. Je kunt dit vergelijken met een spaarrekening voor later onderhoud.
De rekenmethode gebruikt de kwaliteitsniveaus A+, A, B en C. Voor deze niveaus is precies bekend welk budget er nodig is. Niveau D betekent dat de kwaliteit te laag is en dat de weg niet voldoet aan het minimale basisniveau C. Omdat niveau D geen ondergrens heeft, kunnen hiervoor geen kosten worden berekend met de vaste rekenmethode van CROW-publicatie 145.
Wat betekenen de CROW-richtlijnen voor Vijfheerenlanden?
De wegen in de gemeente worden onderhouden op B-niveau met uitzondering van de bedrijventerreinen. Op bedrijventerreinen wordt C-niveau geaccepteerd waarbij de veiligheid wel gewaarborgd blijft. Zo houdt de gemeente de wegen in Vijfheerenlanden veilig en goed bereikbaar voor iedereen.
Hoe staat het met de wegen in Vijfheerenlanden?
Voor dit programma zijn de gegevens van de weginspectie uit 2024 gebruikt. De gemeente heeft deze gegevens vergeleken met de landelijke CROWrichtlijnen. Deze vergelijking geeft een eerlijk en duidelijk beeld van de technische staat van de wegen in Vijfheerenlanden. De resultaten van deze inspectie staan in Hoofdstuk 5.
Veilig, duurzaam en de weggebruikers centraal
De gemeente Vijfheerenlanden werkt aan een veilig, duurzaam en goed wegennet. Dit wegennet zorgt voor een goede bereikbaarheid en een fijne leefomgeving. De gemeente houdt de wegen in goede staat door het volgen van de landelijke CROW-richtlijnen (zie hoofdstuk 3). Bij alle keuzes staan de belangen van alle weggebruikers centraal.
Door het op tijd uitvoeren van onderhoud en door slim investeren, zorgt de gemeente voor veiligheid en een goede doorstroming van het verkeer. De gemeente houdt hierbij rekening met de omgeving en met toekomstige ontwikkelingen.
Duurzaamheid speelt een steeds grotere rol in het wegbeheer. Daarom volgt de gemeente de landelijke ontwikkelingen en nieuwe duurzaamheidsregels. Zo blijft het wegbeheer in Vijfheerenlanden ook in de toekomst van goede kwaliteit.
De gemeente Vijfheerenlanden wil als een zorgvuldig beheerder risico’s beheersen en grip houden op de uitgaven. Het kwaliteitsniveau van de wegen moet passen bij de kenmerken van een gebied en de functie van een weg. Er zijn vijf thema’s die extra belangrijk zijn voor deze visie:
De gemeente wil zorgen voor een duurzame leefomgeving waarin iedereen kan meedoen. Wegen en verhardingen moeten bijdragen aan veiligheid, comfort en ze moeten milieuvriendelijk zijn. Doordat de gemeente zorgvuldig omgaat met de beschikbare ruimte en alles goed toegankelijk maakt, zorgt de gemeente voor een prettige omgeving voor iedereen. Dit geldt voor nu en voor de toekomst.
Net als alle gemeenten in Nederland heeft Vijfheerenlanden vaker te maken met extreem weer, zoals hevige buien en langere droge perioden. Dit komt door klimaatverandering. De gemeente werkt aan een openbare ruimte die daar tegen bestand is. Hiervoor stemt de gemeente waterbeheer en de inrichting van de ruimte goed op elkaar af. Dit sluit aan bij het gemeentelijke doel: “In 2050 is Vijfheerenlanden klimaatrobuust ingericht. Wateroverlast, verdroging en hittestress zijn tot een minimum beperkt.
De gemeente kiest voor oplossingen waarbij weinig of geen nieuwe grondstoffen nodig zijn. Zo wil de gemeente verspilling tegengaan en de belasting op het milieu zo klein mogelijk maken.
De gemeente betrekt bewoners en belanghebbenden bij herinrichtingsprojecten. Dit doet de gemeente op een passende manier. Wat passend is kan voor ieder project anders zijn.
Door het combineren van werkzaamheden, werkt de gemeente efficiënter. Dit zorgt ook voor minder overlast voor omwonenden en bedrijven in de buurt. Bij de voorbereiding van werkzaamheden aan wegen betrekt de gemeente andere disciplines en afdelingen. Bijvoorbeeld de teams van verkeer, groen, water, riolering, duurzaamheid, teams in het sociale domein en WMO. Samen overleggen ze of werk gecombineerd kan worden.
Meer groen en minder hitte in de straat
Jan woont in een straat waar de parkeervakken en de stoep worden vernieuwd. Hij ziet dat de gemeente niet overal grijze tegels teruglegt. In plaats daarvan worden de parkeerplaatsen aangelegd met speciale stenen waar gras doorheen kan groeien. Ook zijn sommige brede voetpaden smaller gemaakt om ruimte te maken voor gras. Jan vraagt aan de wegbeheerder waarom dit zo is. De beheerder legt uit dat dit te maken heeft met de visie op klimaatadaptatie. Stenen houden hitte vast, terwijl groen de straat op warme dagen koel houdt. Bovendien kan het regenwater bij een zware bui nu makkelijker de grond in zakken. Jan vindt het een goed idee. Zijn straat ziet er niet alleen groener uit, maar het blijft er in de zomer ook koeler.
In de strategie staat hoe de gemeente de vijf thema’s binnen de visie uitvoert in de praktijk.
- 1.
De aanleg van wegen en verhardingen zorgt voor een veilige en prettige leefomgeving. Alle verhardingen zijn toegankelijk voor mensen met een beperking. De gemeente volgt hiervoor het Handboek Toegankelijkheid (ISBN: 978-90-12-58505-7). Verkeersveiligheid staat altijd centraal. Daarom zorgt de gemeente voor veilige fietspaden en voetpaden, en overzichtelijke kruispunten. De gemeente doet dit volgens CROW-publicatie: Aanbevelingen voor Verkeersvoorzieningen Binnen de Bebouwde Kom (ASVV).
- 2.
Straatstenen, stoeptegels en asfalt houden warme vast. Daarom zorgt minder verharding voor minder hittestress. Om die reden kiest de gemeente enkel voor verharding als dat echt nodig is. De gemeente richt parkeerplaatsen klimaatadaptief in, bijvoorbeeld met groene parkeerstroken of andere oplossingen die het water makkelijker doorlaten. Zo kan het regenwater beter weglopen bij heftige buien. Afwatering boven de grond heeft altijd de voorkeur. De gemeente zorgt voor genoeg ruimte voor het opvangen van water. Verhogingen zoals drempels krijgen een ontwerp waarbij regenwater goed kan wegstromen. De gemeente stemt dit af met de waterbeheerder in de omgeving.
- 3.
De gemeente werkt volgens circulaire principes en gebruikt daarbij de 10R-ladder (zie bijlage 1). Dit betekent dat de gemeente zo min mogelijk nieuwe grondstoffen gebruikt en kiest voor duurzame en hernieuwbare materialen. Waar het kan, ontwerpt de gemeente wegen en wegonderdelen zo, dat deze later uit elkaar kunnen. Zo zijn deze materialen opnieuw te gebruiken. Denk hierbij aan betonplaten, modulaire bushaltes en herbruikbare elementenverhardingen. Als het ontwerp het toelaat, gebruikt de gemeente materialen van biobased materiaal. Dit zijn bouw- en grondstoffen die gemaakt zijn van hernieuwbare, natuurlijke bronnen zoals planten, bomen en schimmels. De gemeente stimuleert innovatieve technieken en samenwerkingen die het opnieuw gebruiken van grondstoffen stimuleren. Daarnaast ontwikkelt de gemeente proefprojecten met modulaire en herbruikbare infraonderdelen. De gemeente monitort deze projecten om te bepalen welke oplossingen ook op andere plekken bruikbaar zijn. In de initiatief-, ontwerp- en contractfase houdt de gemeente rekening met de Total Cost of Ownership (TCO). Dit betekent dat de gemeente niet alleen kijkt naar aanlegkosten, maar ook naar onderhoud, levensduur en hergebruik. De gemeente ondertekende het Convenant Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB). Hierdoor kan de gemeente gebruik maken van subsidies om eventuele meerkosten van emissieloos werken te dekken.
- 4.
- 5.
De gemeente stemt de planning van werkzaamheden van elk project goed op elkaar af. Dit gebeurt in een tweewekelijks overleg waarin alle betrokken disciplines de planning afstemmen. Zo voorkomt de gemeente dat een weg onnodig meerdere keren open moet.
De gemeente onderzoekt bij elk project of de leefomgeving aantrekkelijker kan worden. Aanpassingen die bijdragen aan de leefbaarheid of de sociale samenhang betaalt de gemeente niet uit het wegenbudget. Deze kosten komen uit de beleidsdomeinen die daar over gaan, of via een apart voorstel aan het college of de raad. In 2027 stelt de gemeente een gezamenlijke agenda op. Daarin staan per jaar de projecten die helpen om de sociale cohesie te versterken.
In de Hoofdstukken 3 en 4 is besproken hoe de gemeente keuzes maakt bij het beheren van de wegen in Vijfheerenlanden. Bepaalde zaken zijn verplicht vanuit wetten en regels en op andere gebieden maakt de gemeente keuzes op basis van de gedeelde missie en visie.
In het volgende hoofdstuk lees je hoe het op dit moment gesteld is met de wegen in Vijfheerenlanden.
In dit hoofdstuk staat hoe het gaat met de wegen in Vijfheerenlanden. Je vindt hier de cijfers van de verschillende typen wegen en de uitkomsten van de inspecties in 2024. Ook lees je over de meldingen die de afgelopen jaren gedaan zijn die te maken hadden met de met de onderhoudstoestand van de wegen in de gemeente.
(Areaal: Dit zijn alle wegen in Vijfheerenlanden waar de gemeente verantwoordelijk voor is).
In de periode 2021–2025 zijn er veel nieuwe wegen bijgekomen in Vijfheerenlanden. Het areaal is met ruim 24% toegenomen. Wegen die net zijn aangelegd hebben in de eerste jaren weinig onderhoud nodig.
In 2024 is een inspectie uitgevoerd naar de beeldkwaliteit van het totale verharde oppervlak In de gemeente (zie figuur 2). Uit deze gegevens blijkt:
- •
- •
- •
Dit laat zien dat het wegennet in Vijfheerenlanden zeer goed onderhouden is. Verhardingen met niveau D krijgen in het eerste jaar onderhoud (planjaar 1). Gemiddeld krijgen verhardingen eens in de 20 jaar groot onderhoud. Dit betekent dat ieder jaar ongeveer 5% van het areaal groot onderhoud nodig.
Inwoners kunnen bij de gemeente een melding doen als er iets mis is met de weg, of als er andere problemen zijn in de buitenruimte. In de afgelopen vier jaar ontving de gemeente in totaal 3.423 meldingen die te maken hadden met de wegen in Vijfheerenlanden. Dat zijn gemiddeld 2,3 meldingen per dag.
Voor het opstellen van dit programma is een steekproef uitgevoerd van 500 meldingen. Hieruit komt naar voren dat:
- •
- •
- •
Het aantal meldingen is hoog vergeleken met andere gemeenten met ongeveer evenveel inwoners (bron: VNG Benchmark 2020). Dit kan te maken hebben met de toegenomen kabel- en leidingwerkzaamheden in de afgelopen jaren. Bijvoorbeeld voor de aanleg van glasvezel en extra elektrahuisjes in verband met de problemen met het elektriciteitsnet. Deze werkzaamheden hebben duidelijk invloed gehad op de openbare ruimte.
Het laat daarnaast ook zien dat de inwoners van gemeente Vijfheerenlanden het meldingssysteem goed gebruiken.
De wereld staat niet stil. Nieuwe technieken, een veranderend klimaat en strengere milieuregels vragen om een frisse blik op de wegen. In dit hoofdstuk kijkt de gemeente vooruit. Hoe speelt de gemeente in op de grote veranderingen van morgen? De gemeente bereidt zich nu al voor op de toekomst. In hoofdstuk 4 staat de visie van de gemeente beschreven. De trends en ontwikkelingen in dit hoofdstuk zijn waar mogelijk gekoppeld aan deze visie.
De basis voor kwaliteit ligt vast in landelijke CROW-richtlijnen, zoals beschreven in hoofdstuk 3. Dit zijn de technische afspraken die ervoor zorgen dat wegen overal in Nederland veilig zijn. Omdat deze regels de stabiele basis vormen voor het werk van de gemeente, verandert er op dit punt weinig. De gemeente blijft deze richtlijnen nauwgezet volgen.
Het weer wordt extremer. De gemeente ziet dat de buitenruimte moet mee veranderen om ook in de toekomst een fijne plek te blijven om te wonen en te werken. De gemeente heeft drie scenario’s voorbereid om de gevolgen van het veranderende klimaat zo klein mogelijk te maken:
a. Scenario: kort en heftig nat
Regenbuien worden in de toekomst zwaarder. Het riool kan al dit water niet snel genoeg afvoeren. Daarom moet water in de bodem kunnen zakken, boven de grond worden opgevangen en langzaam worden afgevoerd. Waar mogelijk voert de gemeente regenwater af naar bijvoorbeeld sloten en wadi’s. Wadi’s zijn lager gelegen plekken met gras en planten die in natte periodes onder water staan. Op die manier werken ze als een waterbuffer.
Natte winters zorgen voor een hogere stand van het grondwater. it is een risico voor de stevigheid van de wegen, omdat de fundering (de laag direct onder de weg) kan verzakken. Waar dat mogelijk is kiest de gemeente vaker voor groen in plaats van asfalt. De gemeente gebruikt hiervoor de nieuwste ontwerpregels uit het Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR).
Hitte en droogte komen steeds vaker voor. Om dorpen en steden koel te houden, vervangt de gemeente stenen door planten en bomen. Dit verlaagt de temperatuur op straat met een paar graden. Op rustige plekken of wandelroutes kiest de gemeente liever voor half verharding of voor stenen waar gras doorheen kan groeien. De wegbeheerder en de groenbeheerder trekken hierbij samen op om de straten leefbaar te houden.
3. Circulaire economie in de Openbare Ruimte
Bij het inrichten van de openbare ruimte blijft de gemeente goed letten op duurzaamheid en het tegengaan van verspilling. Hieronder staat waar de gemeente op let bij aanbestedingen (het inkopen van werk bij aannemers) van het werk aan de wegen.
1. Duurzaamheidseisen bij infraprojecten, zoals wegen
Vanaf 1 januari 2027 gelden er nieuwe regels voor het bouwen van wegen en andere infrastructuur. Dit staat in het Nationaal Programma Circulaire Economie. De gemeente Vijfheerenlanden past bij aanbestedingen de volgende twee eisen toe:
- •
Minimale eisen voor de milieubelasting:
Bij grote projecten stelt de gemeente harde eisen aan de milieubelasting van materialen zoals asfalt, beton en staal. Deze eisen staan in de contracten met aannemers.
De milieubelasting moet worden aangetoond met een speciale berekening: de Milieu Kosten Indicator (MKI-berekening) uit de Nationale Milieudatabase.
- •
2. Schoon en Emissieloos Bouwen
De gemeente Vijfheerenlanden heeft het convenant Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) ondertekend. Dit is een afspraak om met minder schadelijke uitstoot (zoals CO2 of stikstof) te bouwen. Door deze afspraak kan de gemeente gebruikmaken van de SPUK-subsidie. Dit is een geldbedrag van de landelijke overheid waarmee de gemeente de extra kosten van emissieloos bouwen (bouwen zonder uitstoot) kan betalen.
3. Budget voor groot onderhoud
Bij het maken van een begroting voor groot onderhoud, gaat de gemeente meestal uit van 20% extra budget boven op de normale kosten. Deze extra 20% is nodig voor:
- •
- •
- •
- •
De 20% richtlijn is gebaseerd op ervaring. De werkelijke kosten verschillen per project. Dit hangt af van hoe groot het project is en wat er precies moet gebeuren.
Participatie betekent in deze context dat de gemeente Vijfheerenlanden niet alles alleen bedenkt en beslist. Bijvoorbeeld dat inwoners en bedrijven op de hoogte gehouden worden, kunnen meedenken, of meedoen bij projecten in hun buurt. De gemeente Vijfheerenlanden beschrijft het thema ‘participatie’ niet apart in dit plan. De reden hiervoor is dat de gemeente al een officieel participatiebeleid heeft vastgesteld. Dit beleid is de basis voor de aanpak bij alle herinrichtingsprojecten. Hierin staat hoe de gemeente inwoners en partners betrekt bij plannen in de openbare ruimte.
Bij alle projecten – van initiatief tot ontwerp en contract – kijkt de gemeente naar de Total Cost of Ownership (TCO). Dit betekent dat de gemeente niet alleen kijkt naar de kosten nu, maar ook naar de kosten en voordelen op de lange termijn. Deze manier van werken helpt bij het maken van duurzame en toekomstbestendige keuzes.
7. Kwaliteitsniveau van wegen op bedrijventerreinen
Om de begroting gezond te houden, voert de gemeente ombuigingen door. Dit betekent dat de gemeente kritischer kijkt naar de uitgaven. Om die reden past de gemeente het onderhoudsniveau van de wegen op bedrijventerreinen aan. In de periode 2026–2029 gaan deze terreinen van kwaliteitsniveau B naar niveau C. Dit betekent dat de wegen veilig en heel blijven, maar dat er bijvoorbeeld meer kuilen in de weg komen en dat het er minder strak uitziet. Meer over wat de kwaliteitsniveaus betekenen lees je in de CROW-richtlijnen (hoofdstuk 3).
8. Vervangingsopgave van de riolering
In de gemeente Vijfheerenlanden liggen verschillende wijken die in de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw zijn gebouwd. Omdat riolering technisch gezien ongeveer 60 jaar meegaat, betekent dit dat de riolering in deze wijken de komende jaren aan vervanging toe is. Omdat de riolering onder de grond ligt, moet de straat open om erbij te kunnen. Dit zorgt voor veel extra werk aan de wegen in Vijfheerenlanden. Bij vervanging van oude riolering wordt in de meeste gevallen de bovenliggende verharding ook vervangen. De discipline Wegen werkt hiervoor nauw samen met andere vakgebieden (disciplines), zoals de discipline Riool. Vanwege de grote hoeveelheid werk spreidt de gemeente het werk over een langere periode.
In de periode 2026–2035 bouwt de gemeente Vijfheerenlanden gemiddeld 400 extra huizen per jaar. Deze woningen komen verspreid over de verschillende dorpen en kernen te staan. Op plekken waar nu nog geen huizen staan, legt de gemeente een volledig nieuwe infrastructuur aan. Denk hierbij aan wegen, fietspaden en stoepen, maar ook aan alle leidingen onder de grond. De nieuwe woningen hebben ook invloed op de bestaande wegen in de buurt van de nieuwe huizen. De gemeente Vijfheerenlanden kijkt daarom per locatie of er aanpassingen nodig zijn aan de omliggende wegen om het verkeer veilig te kunnen verwerken. Daarnaast brengt de bouwperiode veel extra zwaar verkeer met zich mee. De gemeente onderzoekt per project wat dit betekent voor de wegen in de directe omgeving. Bij het aanleggen van al deze voorzieningen werken alle disciplines nauw met elkaar samen.
Hoofdstuk 6 ging in op trends en ontwikkelingen die mogelijk invloed gaan hebben op de wegen in Vijfheerenlanden. Daarbij hebben wegen altijd onderhoud nodig, ook op plekken waar er geen bijzonderheden zijn. Dit wordt verzorgd door Team Wegen. In hoofdstuk 7 lees je hoe groot het team moet zijn voor het werk in de periode 2026-2029.
Om de wegen in de gemeente Vijfheerenlanden elke dag veilig en in goede staat te houden, is een vast team van deskundigen nodig. Dit team, de discipline Wegen, zorgt ervoor dat iedereen in onze gemeente vlot van A naar B kan reizen. In dit hoofdstuk lees je hoeveel mensen er precies nodig zijn om het standaard onderhoud en de nieuwe ambities op het gebied van duurzaamheid uit te voeren.
De basis: Hoeveel mensen zijn er nodig?
De gemeente werkt voor het onderhoud van de wegen volgens de landelijke richtlijnen van het CROW. Zoals je in hoofdstuk 3 hebt kunnen lezen, helpen deze richtlijnen om objectief te bepalen wanneer een weg aan onderhoud toe is. Op basis van deze richtlijn (CROW 147) is berekend dat er voor de dagelijkse werkzaamheden in totaal 7,7 fte (voltijdsbanen) nodig is. Hierbij gaat de gemeente uit van een aantal belangrijke punten:
- •
- •
- •
Inzet voor een duurzame toekomst
In hoofdstuk 4 en 6 heb je gelezen over de ambities op het gebied van duurzaamheid, circulariteit en het aanpassen aan het veranderende klimaat. Deze ambities vragen extra tijd en denkkracht van de medewerkers. Denk hierbij bijvoorbeeld aan:
- •
- •
- •
- •
In hoofdstuk 6 is al kort benoemd dat deze manier van werken invloed heeft op de projecten. Om deze visie echt waar te maken, zijn er extra werkzaamheden nodig bovenop het basisonderhoud. In de tabel op pagina 27 zie je waar deze extra tijd (in totaal 0,3 fte) aan wordt besteed.
Tabel 2. Extra werkzaamheden voor de beheerorganisatie
Goede wegen zijn een waardevol bezit van de gemeente Vijfheerenlanden. Om deze wegen veilig en bereikbaar te houden, zijn duidelijke financiële afspraken nodig. In dit hoofdstuk lees je wat de wegen in onze gemeente waard zijn en welk budget de gemeente jaarlijks opzij zet voor het onderhoud en de duurzame ambities voor de periode 2026-2029.
Het wegennet vertegenwoordigt een groot kapitaal. De gemeente spreekt hierbij over de vervangingswaarde. Dit is het totale bedrag dat het zou kosten om alle wegen in de gemeente in één keer helemaal nieuw aan te leggen. Het is de taak van de gemeente om dit kapitaal door middel van goed wegbeheer te behouden voor de toekomst.
Totale waarde bijna 200 miljoen:
De totale vervangingswaarde van alle wegen in Vijfheerenlanden is € 198.780.288,44.
Om de kwaliteit van de wegen op peil te houden, stelt de gemeente elk jaar geld beschikbaar. Het bepalen van dit budget is een optelsom van de huidige staat van de wegen en de keuzes die de gemeente maakt over het gewenste kwaliteitsniveau.
- •
- •
- •
- •
Speciale aandacht voor budget duurzaamheid
Budget duurzaamheid Naast het gewone onderhoud, investeert de gemeente extra in de toekomst. Dit geld is bedoeld voor maatregelen op het gebied van duurzaamheid, klimaatadaptatie en de circulaire economie (waarbij materialen worden hergebruikt).
De gemeente reserveert hiervoor jaarlijks € 150.000 (zie bijlage 3). Dit bedrag is gebaseerd op ongeveer 5% van het totale budget voor de buitenruimte in Vijfheerenlanden.
Deze 5% sluit aan bij de ervaringen van vergelijkbare gemeenten en het huidige wegenbeleid.
Met dit budget kan de gemeente:
- •
- •
- •
De kosten kunnen per plek verschillen. Ook kijkt de gemeente goed of een oplossing overal wel goed werkt. De gemeente volgt de ontwikkelingen in de markt om steeds de slimste keuzes te maken.
Een speciaal soort uitgave is het rehabilitatiebudget. Rehabilitatie betekent dat de gemeente een verhardingsconstructie - zoals een weg - volledig vervangt. De keuze voor volledige vervanging baseert de gemeente niet alleen op technische redenen. Ook andere redenen spelen een rol, zoals het verkeer, het riool en hoe een weg eruitziet.
Samenwerken met andere disciplines
Wanneer een beheerdiscipline (zoals de discipline Riool) een rehabilitatie voorstelt, onderzoekt de gemeente altijd of andere disciplines kunnen aansluiten. Deze integrale aanpak zorgt voor:
- •
- •
- •
- •
Geen budget voor rehabilitaties
De gemeente neemt in dit Uitvoeringsprogramma verhardingen 2026–2029 geen budget op voor rehabilitaties. De berekeningen voor het groot onderhoud aan de wegen gaan uit van regulier onderhoud. De vervangingsinvestering voor verhardingen maken daarom geen deel uit van dit programma.
Met de investeringen in de wegen die in dit hoofdstuk zijn besproken, zorgt de gemeente voor een wegennet dat niet alleen nu goed is, maar ook klaar is voor volgende generaties. Hiermee zijn alle onderdelen van dit programma behandeld. In het volgende hoofdstuk lees je de samenvatting van de belangrijkste punten uit dit Uitvoeringsprogramma verhardingen.
De gemeente Vijfheerenlanden beschrijft in dit Uitvoeringsprogramma verhardingen hoe zij de wegen binnen de bebouwde kom beheert en onderhoudt. Dit programma bouwt voort op de periode 2021–2025. De belangrijkste doelen zijn veiligheid, duurzaamheid, klimaatadaptatie (het aanpassen van de omgeving aan het veranderende weer) en participatie. Hiermee voldoet de gemeente aan haar wettelijke zorgplicht: de plicht om te zorgen voor wegen die veilig en goed bereikbaar zijn.
Kwaliteit en onderhoud per gebied
De gemeente stemt de kwaliteit van de wegen af op de functie van de weg en het soort gebied. De gemeente werkt volgens de landelijke CROW-richtlijnen. Dit zijn technische afspraken die ervoor zorgen dat de kwaliteit van wegen overal op dezelfde manier wordt gemeten. Je vindt meer uitleg over deze richtlijnen in hoofdstuk 3.
De gemeente kiest voor een integrale aanpak. Dit betekent dat de gemeente verschillende werkzaamheden, zoals aan het riool en de weg, tegelijk uitvoert om overlast te beperken. Andere belangrijke uitgangspunten zijn:
- •
- •
Circulaire economie: De gemeente gaat verspilling tegen door materialen opnieuw te gebruiken. Hierbij is de 10R-ladder de basis (zie de uitleg in hoofdstuk 4 en de bijlage). Dit is een lijst met treden die helpt bepalen hoe we grondstoffen het beste kunnen besparen.
De gemeente geeft de voorkeur aan hergebruik, recycling en biobased materialen (materialen gemaakt van natuurlijke grondstoffen).
- •
Inwoners praten en denken mee via participatie. Daarnaast werkt de discipline Wegen nauw samen met andere afdelingen, zoals het sociaal domein en de WMO (Wet maatschappelijke ondersteuning). Deze samenwerking helpt om de dorpen en steden leefbaar te houden en de sociale samenhang te versterken. De gemeente werkt volledig samen met alle betrokken vakmensen (multidisciplinair) aan projecten. Zo worden plannen goed voorbereid en uitgevoerd, met aandacht voor de kosten en de gevolgen op de lange termijn.
De gemeente plant het onderhoud zorgvuldig in voor de lange termijn.
- •
- •
- •
Met dit beleid zorgt de gemeente Vijfheerenlanden voor een veilig en duurzaam wegennet dat klaar is voor de toekomst.
Permanente link
Kopieer de link naar uw clipboard
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2026-407766.html