Nota Reserves & voorzieningen gemeente Heemskerk 2025

Inleiding

Voor u ligt de Nota Reserves & voorzieningen gemeente Heemskerk 2025. Deze geactualiseerde nota bevat het wettelijk kader en de lokale uitganspunten met betrekking tot reserves en voorzieningen. Het vaststellen van de lokale uitgangspunten is een bevoegdheid van de raad.

In de Financiële verordening gemeente Heemskerk 2022 is bepaald dat de uitgangspunten met betrekking tot reserves en voorzieningen worden opgenomen in een periodiek door de raad vast te stellen nota reserves en voorzieningen.

De aanleiding voor actualisatie van de nota Reserves en voorzieningen 2020 is tweeledig.

Enerzijds is in de Financiële verordening opgenomen dat de nota een keer in de vier jaar wordt geactualiseerd. Anderzijds is het in het kader van de bezuinigingsopgave die de gemeenten hebben goed om kritisch te kijken naar de ingestelde reserves en deze te herijken.

De nota uit 2020 was een combinatie van reserve en voorzieningen en weerstandsvermogen. Het onderdeel weerstandsvermogen wordt opgenomen in een aparte nota.

Doelstelling

Doel van deze Nota Reserves & voorzieningen gemeente Heemskerk 2025 is om de beleidsuitgangspunten en uitvoeringsregels met betrekking tot reserves en voorzieningen opnieuw vast te leggen. Deze nota biedt de gemeenteraad handvatten om binnen de geldende wet- en regelgeving het budgetrecht en de kaderstellende rol maximaal tot z’n recht te laten komen daar waar sprake is beleidsvrijheid.

Opbouw van de nota

De nota bestaat uit twee delen:

Deel I. Beleidsnota, waarin inzicht in het wettelijk kader met betrekking tot reserves en voorzieningen wordt verstrekt en de wijze waarop hieraan binnen Heemskerk nader invulling wordt gegeven. Er zal tenminste moeten worden voldaan aan de voorschriften van het BBV. Hiervan afwijken is niet toegestaan.

Deel II. Heroverweging van de in gebruik zijnde reserves en voorzieningen. Dit deel bevat voorstellen tot heroverweging, een totaaloverzicht van de reserves en voorzieningen en een format per reserve en voorziening waarin naast de functie, het doel en een inhoudelijke toelichting, het geraamde verloop voor de jaren 2025 tot en met 2029 is weergegeven.

Op basis van de in de Beleidsnota geformuleerde beleidsuitgangspunten en uitvoeringsregels worden voorstellen tot heroverweging aan de raad gedaan.

Bijlage 1 bevat een overzicht van de meest relevante wetsartikelen uit het BBV.

Deel I. Beleidsnota

1 Wettelijk kader

1.1 Algemeen

De wettelijke bepalingen met betrekking tot reserves en voorzieningen en het weerstandsvermogen zijn vastgelegd in de Gemeentewet en het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Daarnaast vult de Commissie BBV het kader via notities, stellige uitspraken en richtlijnen nader in.

Reserves en voorzieningen worden vaak in één adem genoemd. Beide vermogensbestanddelen worden aan de passivazijde van de balans gepresenteerd. Toch bestaat er een wezenlijk onderscheid. Reserves worden gerekend tot het eigen vermogen van de gemeente. Voorzieningen tot het vreemde vermogen.

Voorzieningen worden gevormd omdat daar verplichtingen of risico’s tegenover staan waarbij de omvang en het tijdstip van optreden onzeker zijn. Het is voor de raad niet mogelijk om de bestemming van een voorziening te wijzigen. Voorzieningen zijn dus niet vrij besteedbaar of te bestemmen.

In het BBV is het onderscheid tussen reserves en voorzieningen gelegd bij de mogelijkheid voor de raad om de bestemming te kunnen wijzigen. Er is sprake van een reserve als de bestemming veranderd kan worden. Als de bestemming vast ligt is sprake van een voorziening.

In onderstaand overzicht zijn de meest kenmerkende verschillen tussen reserves en voorzieningen weergegeven.

Kenmerk	Reserve	Voorziening
Onderdeel van	Eigen vermogen	Vreemd vermogen
Instellen	Raadsbesluit	Verplicht te vormen (collegebesluit)
Besteden	Vrij besteedbaar	Vaste bestedingsrichting
Wijzigen van bestemming	Mogelijk	Niet mogelijk
Storten	Resultaat bestemmend: komt niet direct ten laste van de exploitatie (tenzij de raad hier vooraf toestemming voor gegeven heeft)	Resultaat bepalend: komt rechtstreeks ten laste van de exploitatie
Onttrekken	Resultaat bestemmend: komt niet direct ten gunste van de exploitatie (tenzij de raad hier vooraf toestemming voor gegeven heeft)	Besteding: rechtstreeks ten laste van voorziening. Vrijval: resultaatbepalend, komt rechtstreeks ten gunste van de exploitatie
Financiële onderbouwing	Niet verplicht, wel wenselijk	Verplicht
Toevoegen van rente	Toegestaan	Niet toegestaan
Omvang	Bestuurlijke keuze	Gelijk aan de verplichting

1.2 Reserves

Reserves laten zich het beste als volgt omschrijven: ‘reserves zijn vermogensbestanddelen die tot het eigen vermogen van de gemeente worden gerekend’. Vanuit bedrijfseconomisch oogpunt zijn deze vrij besteedbaar.

In het BBV wordt onderscheid gemaakt tussen algemene reserves en bestemmingsreserves.

Algemene reserves

Algemene reserves zijn reserves waaraan de raad geen bestemming heeft gegeven. Deze hebben als functie om risico’s in algemene zin op te vangen (de zogenaamde bufferfunctie).

Bestemmingsreserves

Bestemmingsreserves zijn reserves waaraan de raad een bepaalde bestemming (bestedingsdoel) heeft gegeven. Het gaat hierbij om een vastgelegde toekomstige aanwending, maar geen financiële verplichting. Om deze reden heeft de raad altijd de mogelijkheid een eerder toegekende bestemming te wijzigen.

Een bestemmingsreserve wordt ingesteld voor een concreet, in binnen een vooraf bepaalde tijd te realiseren, door de raad vastgesteld doel.

Het instellen, beschikken over en opheffen van reserves is, in lijn met het budgetrecht, een bevoegdheid van de raad.

Onder voorwaarde dat de bestemmingen gelijksoortig zijn, is het mogelijk bestemmingsreserves samen te voegen. Hiervoor is een raadsbesluit noodzakelijk.

Artikel 54 BBV definieert exact welke informatie jaarlijks en waar moet worden verantwoord.

In de jaarrekening moet in de toelichting op de balans de aard en reden van elke reserve en de mutaties worden vermeld en toegelicht.

Het BBV staat niet toe dat een (bestemmings-)reserve een negatieve stand heeft.

Functies reserves

Reserves dienen altijd een doel. Daarnaast vervullen reserves een bepaalde functie. De volgende functies worden onderscheiden.

Bufferfunctie

Reserves vormen een buffer voor het opvangen van onvoorziene (incidentele) uitgaven die noodzakelijk zijn en waarmee in de begroting geen rekening is gehouden. Tevens maken deze reserves het mogelijk noodzakelijke aanpassingen niet schoksgewijs te laten verlopen.

Bestedingsfunctie

Met uitzondering van de Algemene reserve zijn alle overige reserves ingesteld om specifieke, in principe incidentele, uitgaven te dekken.

Financierings- of inkomensfunctie

Door reserves als eigen financieringsmiddel in te zetten hoeft minder beroep te worden gedaan op de geld- en kapitaalmarkt voor het aantrekken van geldleningen.

Een andere vorm is dat renteopbrengsten van de reserves (bespaarde rentelasten) worden aangewend als dekkingsmiddel voor de exploitatielasten.

Reserves kunnen, wanneer in liquide vorm aanwezig, rentedragend worden uitgezet bij een bancaire instelling. Hierdoor worden rente-inkomsten gegenereerd. De rente kan aan het vermogen worden toegevoegd.

Egalisatiefunctie

Reserves kunnen worden ingesteld om lasten en baten over de jaren heen gelijkmatig te verdelen. Pieken en dalen in de exploitatiebegroting worden hiermee voorkomen. Tevens worden ongewenste schommelingen in tarieven die aan derden in rekening worden gebracht door middel van een egalisatiereserve opgevangen.

1.3 Voorzieningen

De vorming van voorzieningen is in het BBV veel dwingender voorgeschreven dan de vorming van reserves. De uitgangspunten voor het instellen van een voorziening en het in stand houden daarvan zijn binnen het BBV (artikel 44) aan strikte regelgeving gebonden.

Voorzieningen worden verplicht gevormd voor:

• verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten (bijvoorbeeld juridische claims in afwachting van een rechterlijke uitspraak).

• op de balansdatum bestaande risico's ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten (bijvoorbeeld reorganisaties).

• kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren (bijvoorbeeld cyclisch onderhoud aan gebouwen).

• de bijdragen aan toekomstige vervangingsinvesteringen, waarvoor een heffing wordt geheven, als bedoeld in artikel 35 lid 1 onder b: “investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven” (bijvoorbeeld riolering).

• de van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden. Met uitzondering van de van Europese en Nederlandse overheidslichamen ontvangen voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel die dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren.

• geen voorziening mag worden gevormd voor jaarlijks terugkerende aan arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van een vergelijkbaar volume, zoals vakantiegelden en pensioen- en wachtgeldverplichtingen. Dergelijke kosten moeten in de lopende exploitatie worden opgenomen. Voor verplichtingen waarvan het bedrag oploopt, bijvoorbeeld voor wachtgeldverplichtingen bij personele krimp, kan een voorziening worden gevormd als in de exploitatie geen rekening wordt gehouden met deze kosten.

De noodzaak voor toevoegingen aan en/of bestedingen ten laste van voorzieningen behorende tot het eerste en tweede aandachtsstreepje wordt beoordeeld aan de hand van feiten en omstandigheden die zich voordoen bij het opstellen van de jaarstukken. De bestedingen en toevoegingen van de andere categorieën zijn gebaseerd op bestedingsplannen, onderhoudsplanningen, vervangingsschema’s etc.

Een onderhoudsvoorziening mag alleen worden gevormd voor cyclisch onderhoud aan kapitaalgoederen zoals wegen en gebouwen. Het vormen van een voorziening is niet verplicht; lasten kunnen ook ongelijkmatig in de begroting worden opgenomen. Een onderhoudsvoorziening kan alleen worden gevormd indien een (meerjaren)onderhoudsplan (voor een periode van minimaal 4 jaar) beschikbaar is. Dit plan dient periodiek te worden geactualiseerd. Het groot onderhoud en de vervanging kunnen uit de voorziening worden gedekt. De paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen in de begroting en jaarrekening geeft inzicht in het gewenste onderhoudsniveau.

Een voorziening moet dekkend zijn voor toekomstige verplichtingen en de onderbouwde risico’s. Om deze reden mogen voorzieningen niet groter of kleiner zijn dan de risico’s of verplichtingen waarvoor ze zijn gevormd.

Artikel 45 BBV sluit het toerekenen van rente aan voorzieningen uit.

Artikel 55 BBV definieert exact welke informatie jaarlijks en waar moet worden verantwoord.

In de jaarrekening moet in de toelichting op de balans de aard en reden van elke voorziening en de mutaties worden vermeld.

Het BBV staat niet toe dat een voorziening een negatieve stand heeft.

2 Beleidsuitgangspunten en uitvoeringsregels

Dit hoofdstuk bevat de specifieke beleidsuitgangspunten voor reserves en voorzieningen en het weerstandvermogen. Daarnaast zijn de uitvoeringsregels voor reserves en voorzieningen opgenomen.

2.1 Beleidsuitgangspunten

De raad heeft kenbaar gemaakt het beleid, inzet en aanwending van reserves en voorzieningen en de normering van het weerstandsvermogen periodiek te willen herijken. Dit is geformaliseerd in de Financiële verordening gemeente Heemskerk 2022, artikel 9, lid 1 waarin is bepaald om de Nota Reserves, voorzieningen en weerstandsvermogen tenminste eenmaal in de vier jaar te actualiseren.

Bij de laatste actualisatie zijn in de vergadering van de Commissie ABF van 6 oktober 2020 aan de hand van de discussienota ‘Weerstandsvermogen en reserves & voorzieningen’ de volgende aspecten bediscussieerd:

• Financieringsfunctie van reserves (dekken van structurele lasten vanuit reserves).

• Rentetoerekening aan reserves.

• Periodieke heroverweging van reserves en voorzieningen.

• Vermogensbestanddelen beschikbare weerstandscapaciteit.

• Zekerheidspercentage weerstandsvermogen.

• Ratio weerstandsvermogen.

De commissie ABF heeft naar aanleiding van deze discussie richting gegeven aan bovenstaande onderwerpen wat vervolgens als input heeft gediend voor het actualiseren van de nota 2020.

De regelgeving omtrent de reserves en voorzieningen en het weerstandsvermogen is de afgelopen vijf jaren niet gewijzigd. Het college stelt voor om de beleidsuitgangspunten ongewijzigd te laten. Voor het begrip en de leesbaarheid van deze nota worden de beleidsuitgangspunten en de overwegingen hierna integraal opnieuw opgenomen.

1. Dekken van structurele lasten uit reserves

Het BBV staat toe dat reserves structureel worden aangewend ten behoeve van bijvoorbeeld het doen van investeringen. Dit betreft de financieringsfunctie. Aan deze functie kleven een aantal risico’s.

• als een reserve wordt vastgelegd voor het gehele bedrag van de investering en dekking van de daaruit voortkomende kapitaallasten, is wijzigen van de besteding, vanuit financieel oogpunt, niet mogelijk. De middelen zijn voor de gehele looptijd van de investering geblokkeerd.

• aan het einde van de looptijd van een investering vervallen de structurele kapitaallasten. Wanneer deze lasten vanuit de lopende exploitatie werden gedekt leidt dit tot vrijkomende budgetruimte. Deze ruimte kan vervolgens worden ingezet ter dekking van de structurele kapitaallasten van een nieuwe (vervangende) investering. Wanneer de dekking van de structurele kapitaallasten uit een reserve komt valt geen budgetruimte vrij, maar zal voor het doen van een nieuwe investering naar budgetruimte moeten worden gezocht. Om een solide toekomstbestendige begroting te creëren, dient de dekking van structurele kapitaallasten van met name omvangrijke investeringen niet aan reserves te worden onttrokken. Hiervoor moet budgettaire ruimte binnen de begroting worden gevonden.

• het inzetten van reserves voor het dekken van structurele lasten, anders dan investeringen, wordt door de Provinciale toezichthouder opgevat als het structureel niet in evenwicht hebben van de begroting. Hier wordt op getoetst en kan mogelijk een punt zijn bij het beoordelen of de gemeente wel of niet onder preventief toezicht wordt geplaatst.

• het instellen van specifieke reserves om structurele (kapitaal)lasten uit te dekken leidt tot een veelvoud aan reserves. Dit leidt tot een niet transparante situatie, waarin onvoldoende zicht bestaat op de lasten en de beschikbare middelen.

In dit kader is het van belang duidelijk onderscheid te maken in incidentele en structurele lasten en baten. Duidelijk is dat lasten en baten die zich slechts eenmalig voordoen incidenteel van aard zijn.

Het onderscheid tussen incidenteel en structureel is niet altijd helder. De commissie BBV heeft dit onderscheid daarom in een notitie meer ingekaderd. De richtlijn is dat, als de tijdelijke lasten en baten zich gedurende maximaal 3 jaar voordoen, het gaat om ‘eenmalige zaken’. Voor onttrekkingen aan reserves wordt in beginsel gesteld dat deze incidenteel van aard zijn. Onderstaand een nadere verheldering.

Incidentele lasten en baten zijn lasten en baten die onder ongewijzigd beleid en omstandigheden voor maximaal 3 jaar vaststaan. Rijksbijdragen, subsidies en projecten die langer dan 3 jaar lopen, maar waar vooraf van bekend is dat die bijdrage, subsidie of het project op termijn stopt, worden als incidenteel beschouwd

Hoewel het op het eerste oog praktisch lijkt om structurele lasten vanuit reserves te dekken is het voor de korte termijn geen goede oplossing. Er ontstaat geen budgetruimte voor nieuwe (vervangende) investeringen en het leidt niet tot een solide toekomstbestendige begroting.

Beleidsuitgangspunt 1. Geen structurele lasten (kapitaal-/exploitatielasten) dekken vanuit een reserve.

2. Toerekenen van rente aan reserves

Het toerekenen van rente aan reserves heeft als voordeel dat het niveau (de ‘koopkracht’) van de reserve op peil blijft. Daarentegen leidt rentetoerekening tot een hogere interne rentelast die beslag legt op de beschikbare begrotingsruimte. Vanwege de historisch lage rente leidt rentetoerekening enerzijds tot een verzwaring van de administratieve verwerking, anderzijds tot een marginaal effect op de reserve. Daarnaast leidt een stijgende rente tot een hogere interne rentelast waardoor de begroting meer onder druk komt te staan.

Beleidsuitgangspunt 2. Geen rente toerekenen aan reserves.

3. Periodiek heroverwegen reserves en voorzieningen

Het is ten behoeve van de inzichtelijkheid in de financiële positie van belang om de reserves en voorzieningen periodiek te toetsen aan de beleidsuitgangspunten en de opheffingscriteria in het algemeen. Met betrekking tot de voorzieningen of de hoogte van de voorziening nog in overeenstemming is met de te verwachte uitgaven of het bestaande risico in het bijzonder. Dit alles om te voorkomen dat middelen ongebruikt in reserves en voorzieningen achterblijven.

Door deze periodieke toetsing uit te voeren blijft tevens het aantal reserves en voorzieningen overzichtelijk en beheersbaar. Vanuit de toets kunnen voorstellen tot heroverweging aan de raad worden gedaan.

Beleidsuitgangspunt 3. Jaarlijkse toetsing van de reserves en voorzieningen bij het opstellen van de jaarrekening.

2.2 Uitvoeringsregels reserves

Instellen

Voor het instellen van een reserve zijn onderstaande uitvoeringsregels van toepassing:

• in het onderliggende raadsvoorstel moeten de volgende gegevens zijn opgenomen:

  • het soort reserve.

  • het doel waarvoor de reserve wordt ingesteld.

  • de gewenste of noodzakelijke minimale en/of maximale omvang.

  • de start- en einddatum van de reserve.

  • de omvang en de wijze van storten en onttrekken.

Mutaties reserves

Stortingen

• stortingen worden door de raad goedgekeurd via de P&C-cyclus of een apart raadsbesluit.

• stortingen worden gekoppeld aan de benodigde middelen voor het realiseren van de doelstelling (eventueel noodzakelijkheid van een plafond- en/of bodembedrag).

• in de jaarrekening worden stortingen verwerkt tot maximaal het bedrag dat via de begroting door de raad is goedgekeurd. Voor alle stortingen die dit maximum te boven gaan is een raadsbesluit vereist.

• de Algemene reserve wordt gevoed uit vrijval van reserves en overschotten op de jaarrekening.

Onttrekkingen

• onttrekkingen worden door de raad goedgekeurd via de P&C-cyclus of een apart raadsbesluit;

• onttrekkingen worden gedaan uitsluitend voor het doel waarvoor de reserve is gevormd, tenzij de raad hiervan wil afwijken.

• als geraamde onttrekkingen bij de realisatie niet noodzakelijk zijn, vinden deze onttrekkingen niet plaats, tenzij dit bij de aanvraag wel zo is geregeld.

• in de jaarrekening worden onttrekkingen verwerkt tot maximaal het bedrag dat via de begroting is goedgekeurd. Voor alle onttrekkingen die dit maximum te boven gaan is een raadsbesluit vereist.

• als de inzet van de reserve door omstandigheden in tijd anders is dan voorafgaand gepland dan legt het college daarover verantwoording af in de jaarrekening.

Egalisatiereserve

Een reserve kan een egalisatiefunctie hebben. Wanneer de raad een egalisatiereserve voor een doel heeft ingesteld kunnen tekorten en overschotten op de voor dat doel betreffende budgetten aan de reserve worden onttrokken of toegevoegd zonder dat daarvoor een apart raadsbesluit nodig is.

Opheffen

De raad besluit tot het opheffen van een reserve op het moment dat:

• het doel waarvoor de reserve oorspronkelijk werd gevormd is gerealiseerd of is komen te vervallen.

• de vooraf bepaalde looptijd is verstreken.

• gedurende een periode van 2 opeenvolgende jaren geen mutatie heeft plaatsgevonden.

• de stand van de reserve € 0,- bedraagt.

• de stand van een reserve (met een bestedingsfunctie) onder het drempelbedrag van € 50.000,-komt.

• het doel in belangrijke mate wijzigt en het nieuwe doel niet in de lijn van het oorspronkelijke doel ligt.

Tenzij de raad anders bepaalt, valt na het opheffen van de reserve het saldo vrij ten gunste van de Algemene reserve.

Budgethouder

Aan iedere bestemmingsreserve wordt één budgethouder (i.c. een domeinmanager) gekoppeld, analoog aan de toewijzing van bevoegdheden bij de exploitatiebudgetten. Deze functionaris doet voorstellen aan het college om een reserve in te stellen of over een reserve te beschikken. De financieel adviseur bewaakt de wettelijke en gemeentelijke kaders en adviseert over hoe om te gaan met de desbetreffende reserve.

2.3 Uitvoeringsregels voorzieningen

Instellen

De wet bepaalt dat voor bepaalde verplichtingen een voorziening moet worden gevormd. Dit betreft voorzieningen voor afdekking van risico’s, zoals toekomstige verplichtingen. In principe moeten lasten worden genomen zodra deze bekend zijn en baten op het moment dat deze zijn gerealiseerd. Dit betekent het direct verwerken ten laste van de exploitatie dan wel via het vormen van een voorziening. De raad bekrachtigt achteraf via vaststelling van de jaarrekening de nieuwe voorzieningen die rechtstreeks voortvloeien uit de bedrijfsvoering en uit wettelijke verplichtingen.

Het college gaat over het instellen en opheffen van en het beschikken over een voorziening.

Mutaties voorzieningen

Wanneer de omvang van de voorziening het noodzakelijke niveau overstijgt, valt het meerdere vrij ten gunste van de exploitatie. Tekorten binnen de voorziening dienen te worden aangevuld.

Dit houdt in, dat iedere voorziening moet zijn onderbouwd met een berekening van de achterliggende verplichting of risico. Indien er een kans is dat een risico zich voor zal doen en de omvang niet goed is in te schatten, is het niet mogelijk om een voorziening te vormen. Het risico moet dan worden opgenomen in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen & risicobeheersing’ als onderdeel van de begroting en jaarrekening.

Schematisch ziet dat er als volgt uit.

		Kans voordoen van verplichting, verlies of risico
Omvang financieel te bepalen?		Zeker	Waarschijnlijk	Niet uit te sluiten
	Ja	Crediteurenschuld	Voorziening	Paragraaf Weerstandsvermogen & risicobeheersing
	In te schatten	Voorziening	Voorziening	Paragraaf Weerstandsvermogen & risicobeheersing
	Nee	Paragraaf Weerstandsvermogen & risicobeheersing	Paragraaf Weerstandsvermogen & risicobeheersing	Paragraaf Weerstandsvermogen & risicobeheersing

Stortingen

• stortingen zijn gebaseerd op de noodzakelijke omvang.

• voorzieningen ter egalisatie van kosten worden afgestemd op de door de raad bepaalde kaders (beheerplannen).

• stortingen zijn een last in de exploitatie. Bij (verwachte) tekorten dienen de voorzieningen te worden aangevuld.

Aanwendingen

• aanwendingen worden rechtstreeks ten laste van de voorzieningen verantwoord.

• aanwendingen anders dan voor het doel waarvoor de voorziening is gevormd zijn niet toegestaan.

Afwijkingen in geraamde aanwendingen of stortingen worden in de tussentijdse rapportage vermeld en toegelicht in de jaarrekening.

Opheffen

Een voorziening wordt opgeheven:

• als de verplichting en/of het risico waartoe de voorziening is gevormd is komen te vervallen.

• als het doel niet langer bestaat of wijzigt.

Na het opheffen van een voorziening, valt het saldo vrij ten gunste van de exploitatie.

Budgethouder

Aan iedere voorziening wordt één budgethouder (i.c. een domeinmanager) gekoppeld, analoog aan de toewijzing van bevoegdheden bij de exploitatiebudgetten. Deze functionaris doet het college voorstellen tot het aanwenden van voorzieningen. De financieel adviseur bewaakt de wettelijke en gemeentelijke kaders en adviseert over hoe om te gaan met de desbetreffende voorziening.

2.4 Beschikkingsbevoegdheid

De beschikkingsbevoegdheid bepaalt wie wanneer mag beschikken over een reserve of voorziening.

Reserves

De raad beschikt over reserves. Dit kan zowel voor- als achteraf.

Vooraf

Het college vraagt voorafgaand aan de besteding toestemming aan de raad. Dat kan via de begroting of via een apart raadsvoorstel.

Achteraf

Het college vraagt achteraf (via tussentijdse rapportages of jaarrekening) toestemming aan de raad door aan te geven over welke reserves is beschikt, voor welk bedrag en met welk doel.

Voorzieningen

Voor de beschikkingsbevoegdheid van voorzieningen geldt dat het college bevoegd is voor de aanwending ervan, onder voorwaarde dat de uitvoering één op één loopt met de door de raad goedgekeurde (onderhouds-)plannen.

3 Slotbepalingen

3.1 Citeertitel

Deze nota wordt aangehaald als de Nota Reserves & voorzieningen gemeente Heemskerk 2025.

3.2 Wijziging van de nota

Indien wet- en regelgeving of andersoortige omstandigheden dit vereisen, wordt deze nota opnieuw beoordeeld op toepasbaarheid en actualiteit en waar nodig geactualiseerd. Om deze nota van karakter niet te statisch te laten zijn, wordt bijlage 3 jaarlijks ter actualisatie bij de behandeling van de begroting aan de raad aangeboden.

3.3 Inwerkingtreding

Deze nota treedt in werking op de dag na bekendmaking en werkt terug tot met ingang van 1 januari 2025. De Nota Reserves & voorzieningen en weerstandsvermogen gemeente Heemskerk 2020 wordt ingetrokken.

4 Overzicht beleidsuitgangspunten en uitvoeringsregels

In hoofdstuk 2 van Deel I. Beleidsnota zijn de beleidsuitgangspunten en uitvoeringsregels geformuleerd. In onderstaand overzicht zijn de belangrijkste nogmaals opgenomen.

Beleidsuitgangspunten

Beleidsuitgangspunt 1 Geen structurele lasten dekken vanuit een reserve.

Beleidsuitgangspunt 2 Geen rente toerekenen aan reserves.

Beleidsuitgangspunt 3 Jaarlijkse toetsing van de reserves en voorzieningen bij het opstellen van de jaarrekening.

Uitvoeringsregels reserves

• 1. In het raadsvoorstel tot het instellen van een reserve dient het soort, het doel, de minimale en maximale omvang, de wijze van storten en onttrekken en de start- en einddatum (indien van toepassing) te worden vermeld.

• 2. Een bestemmingsreserve mag uitsluitend worden aangewend voor het doel waarvoor deze is ingesteld, tenzij de raad een andere bestemming heeft aangegeven.

• 3. Toevoegingen aan reserves worden gekoppeld aan de benodigde middelen voor het realiseren van de doelstelling (eventuele noodzakelijkheid plafond- en/of bodembedrag).

• 4. Een reserve vervalt op het moment dat:

  • a) de doelstelling waarvoor deze reserve werd ingesteld is gerealiseerd of komt te vervallen;

  • b) de vooraf bepaalde looptijd is verstreken;

  • c) gedurende een periode van 2 opeenvolgende jaren geen mutatie heeft plaatsgevonden;

  • d) de stand van de reserve € 0,- bedraagt;

  • e) het doel van de reserve in belangrijke mate wijzigt en het nieuwe doel niet in de lijn van het oorspronkelijke doel ligt;

  • f) de stand van een reserve met een bestedingsfunctie onder het drempelbedrag van € 50.000,- komt.

• 5. Na het opheffen van een reserve, valt het positieve saldo vrij ten gunste van de Algemene reserve, tenzij de raad anders bepaalt.

• 6. Aan iedere bestemmingsreserve wordt één budgethouder (i.c. een domeinmanager) gekoppeld.

Uitvoeringsregels voorzieningen

• 7. Stortingen in voorzieningen moeten zijn gebaseerd op de noodzakelijke omvang en vinden plaats via de begroting. Bij (verwachte) tekorten worden de voorzieningen aangevuld.

• 8. Voorzieningen ter egalisatie van kosten worden afgestemd op de door de raad bepaalde kaders.

• 9. Aanwendingen anders dan voor het doel waarvoor de voorziening is gevormd zijn niet toegestaan.

• 10. Afwijkingen in geraamde aanwendingen of stortingen worden in de tussentijdse rapportage vermeld en toegelicht in de jaarrekening.

• 11. Een voorziening wordt opgeheven op het moment dat:

  • a) de verplichting en/of het risico waartoe de voorziening is gevormd is komen te vervallen;

  • b) als het doel niet langer bestaat of wijzigt.

• 12. Na het opheffen van een voorziening, valt het positieve saldo vrij ten gunste van de exploitatie.

• 13. Aan iedere voorziening wordt één budgethouder (i.c. een domeinmanager) gekoppeld.

Deel II. Heroverweging reserves en voorzieningen

Inleiding

Bij het opstellen van deze nota is ook naar de in gebruik zijnde reserves en voorzieningen gekeken. Per reserve en voorziening is een format opgesteld waarin naast de basisgegevens, het doel, de actuele stand en, indien van toepassing, de geraamde stortingen en onttrekkingen zijn opgenomen.

De cijfers zijn ontleend aan de Begroting 2025-2028 en de besluitvorming nadien.

Te weten:

Datum raadsvergadering	Onderwerp
24-10-2024	Noodmaatregelen perceel 1 (meervoudige specialistische jeugdhulp)
12-12-2024	Noodvoorziening Kenten
	Budgetoverhevelingen 2024-2025
	2e bestuursrapportage 2025
27-3-2025	Ombuigingen
	Voorbereidingskrediet woningbouw Tolhek en Stationsgebied
28-5-2025	IHP 2025-2040
26-6-2025	Jaarrekening 2024
25-9-2026	Stedebouwkundig Plan Stationsgebied
	Minigolfbaan aan de Vrijburglaan

Het voorstel om 2 miljoen euro eenmalig te storten in de bestemmingsreserve ‘Risico’s grondbeleid’, ten laste van de Algemene reserve, teneinde actief grondbeleid mogelijke te maken en hiervoor voldoende middelen te creëren (voorstel in de raadsvergadering van 30 oktober 2025) is niet opgenomen in de overzichten.

In de concept-Begroting 2026 wordt voorgesteld in 2026 € 250.000 in verband met de Kapschuur kasteel Assumburg ten laste van de Algemene reserve te brengen. Deze onttrekking is ook niet in de overzichten opgenomen.

Tenslotte wordt in de concept-Begroting 2026 voorgesteld de kosten voor de Aanjager Ruimtelijke ontwikkelingen (€ 120.000 in 2026 en 2027) en de Invulling Woonzorgvisie (€ 25.000 in 2026 en 2027) ten laste van de bestemmingsreserve Betaalbare huisvesting. Ook deze onttrekkingen zijn niet in de overzichten niet opgenomen.

De reserves en voorzieningen zijn getoetst op de beleidsuitgangspunten en uitvoeringsregels zoals geformuleerd in deel I. Beleidsnota.

Voorstellen

In de formats zijn de reserves en voorzieningen getoetst op de beleidsuitgangspunten zoals opgenomen in de Beleidsnota. Daar waar van toepassing wordt een voorstel tot heroverweging gedaan. De tekst van de voorstellen treft u aan in de formats.

Het college biedt uw raad de volgende voorstellen tot heroverweging aan.

A.	Instellen
Voorstel nummer	Bestemmingsreserve/voorziening	Voorstel
1	BR Budgetoverhevelingen	De over te hevelen budgetten niet langer opnemen in de Algemene reserve. Dit om het saldo van de Algemene reserve zuiver te houden. De over te hevelen budgetten kunnen daardoor ook beter worden gevolgd. Dit omdat deze bestemmingsreserve per definitie op nul sluit.

B.	Hernoemen
Voorstel nummer	Bestemmingsreserve/voorziening	Voorstel
2	Bestemmingsreserve Participatiewet	Bestemmingsreserve Herontwerp re-integratiedienstverlening

C.	Aanpassen looptijd
Voorstel nummer	Bestemmingsreserve/voorziening	Voorstel
3	Bestemmingsreserve Nieuw beleid	In verband met doorgeschoven zaken uit de (concept) Jaarrekening 2024 de looptijd van deze reserve verlengen tot 31-12-2025 en vervolgens op te heffen.
4	Bestemmingsreserve Herontwerp re-integratiedienstverlening (vh Participatiewet)	In verband met het herontwerp Ijmond Werkt! de looptijd verlengen tot 31-12-2030.
5	Bestemmingsreserve Energietransitie	In verband met doorgeschoven zaken uit de (concept) Jaarrekening 2024 de looptijd van deze reserve verlengen tot 31-12-2026
6	Bestemmingsreserve Woonvisie Beverwijk-Heemskerk	De looptijd van deze reserve verlengen tot 31-12-2029

D.	Opheffen
Voorstel nummer	Bestemmingsreserve/voorziening	Voorstel
7	Bestemmingsreserve Grondbeleid- en beheer	Na de voorstellen in de 1e berap 2025 is deze bestemmingsreserve 'leeg'. Voorstel is om de reserve op te heffen als de genoemde zaken in de 1e berap 2025 zijn afgewikkeld.
8	Bestemmingsreserve Planontwikkelingskosten	BR opheffen en saldo overhevelen naar de BR risico's grondexploitaties

Op basis van huidig beleid worden eind 2025 de bestemmingsreserves Nieuw beleid, Transformatiebudget SD en Verbindingsweg A8-A9 opgeheven.

Het niet langer dekken van structurele lasten uit reserves

Bij de actualisatie in 2020 is aangegeven – in de Commissie ABF van 6 oktober 2020 - niet langer structurele lasten (kapitaal- en exploitatielasten) uit reserves te willen dekken. Dit uitgangspunt heeft voornamelijk betrekking op die bestemmingsreserves die specifiek zijn ingesteld ter dekking van afschrijvingslasten van investeringen. Omdat als gevolg van dit uitgangspunt de dekking van structurele lasten niet langer uit een reserve maar ten laste van de exploitatie komt, wordt inzichtelijk gemaakt wat hiervan het meerjarig financieel effect is voor de exploitatie en in hoeverre de meerjarige begrotingspositie zich hiertoe verhoudt.

Naar aanleiding van dit beleidsuitgangspunt zijn bij de actualisatie in 2020 11 bestemmingsreserves komen te vervallen. De bestemmingsreserve Bouw en verbouw gemeentehuis is niet opgeheven, omdat de structurele lasten niet opgevangen konden worden in de exploitatie.

Ondanks dit beleidsuitgangspunt is op 30 mei 2024 besloten, bij uitzondering, 100 flexwoningen op de locatie Tolhek-Oost te realiseren en dit te dekken via een reserve.

Ook is op 30 januari 2025 besloten om per 1-1-2031 een bestemmingsreserve kapitaallasten nieuw zwembad in te stellen en ten laste van de Algemene reserve Zwembad-een storting te doen van € 5.773.850,-.

De huidige begrotingsruimte in de concept-meerjarenbegroting 2026-2029 is – nog steeds - onvoldoende om de structurele afschrijvingslasten van de hiervoor genoemde items te kunnen opvangen. Dekking van de structurele lasten blijven vooralsnog vanuit de genoemde bestemmingsreserves komen. Deze reserves worden als gevolg hiervan niet opgeheven. Hierdoor valt het saldo van deze reserve dan ook niet vrij ten gunste van de Algemene reserve.

F.	Muteren
Voorstel nummer	Bestemmingsreserve/voorziening	Voorstel
9	Bestemmingsreserve Herontwerp re-integratiedienstverlening (vh Participatiewet)	In verband met het herontwerp Ijmond Werkt! het doel actualiseren.
10	Bestemmingsreserve Risico's grondexploitatie	Plafondbedrag verhogen naar € 6.000.000,- (was € 3.000.000,-). Ook doel uitbreiden (faciliteren van actief grondbeleid).
11	Algemene reserve - BR Budgetoverheveling	De betreffende budgetten overhevelen van AR naar BR Budgetoverhevelen

De voorstellen nummer 1 tot en met 11 hebben betrekking op reserves en moeten ter vaststelling aan de gemeenteraad worden aangeboden.

Er zijn geen voorstellen met betrekking tot de voorzieningen.

Totaaloverzicht reserves 2025-2029

(Begroting 2025-2029 na wijzigingen)

Totaaloverzicht voorzieningen 2025-2029

Heroverweging reserves als bedoeld in artikel 43 lid 1a van het BBV

Rubriek a: Vrij besteedbare reserve (de algemene reserve cq. het weerstandsvermogen)

1. Algemene reserve
Doel	Buffer om financiële risico's op te kunnen vangen en ter dekking van incidentele, niet begrote uitgaven.
Basis	In de Begroting 2021-2024 is opgenomen om als streefwaarde voor de weerstandsratio (verhouding beschikbare/benodigde weerstandscapaciteit) C aan te houden. Naar de inzichten per 2025 is de benodigde weerstandscapaciteit € 5,3 miljoen (bodembedrag). Over de ontwikkeling van de ratio wordt de raad in ieder geval bij de jaarrekening geïnformeerd en zo nodig vaker.
Functie	Bufferfunctie.
Looptijd	Onbepaald.
Plafondbedrag	Onbepaald.
Stortingen	Op basis van specifieke raadsbesluiten tot bestemming van resultaten van de jaarrekeningen.
Onttrekkingen	Nader te bepalen bij het vaststellen van de jaarrekening.
Rentetoevoeging	Niet van toepassing.
Budgethouder	Gemeentesecretaris.
Heroverweging	Bij de nota R&V 2020 zijn de budgetoverhevelings-items onder gebracht in de algemene reserve. Hierdoor is het aantal onttrekkingen uit deze reserve groot. Het is daardoor lastiger om overzicht en inzicht te hebben. Voorgesteld wordt om voor de budgetoverhevelingen wederom een aparte bestemmingsreserve Budgetoverhevelingen te gebruiken. Zodat 1. de budgetoverhevelingen goed in beeld zijn en 2. de vastgestelde onttrekkingen uit de algemene reserve ook goed kunnen worden gevolgd.

Op de volgende pagina zijn de nu begrote mutaties in de algemene uitkering opgenomen. Er zijn momenteel 38 onttrekkingen begroot in 2025. 17 onttrekkingen hebben betrekking op een budgetoverheveling van het ene naar het volgende jaar. Normaal gesproken lopen deze mutaties in het eerstvolgende jaar eruit en sluit het op nul. Nu lopen deze mutaties mee met de zaken uit de raadsbesluiten waarin expliciet is aangegeven activiteiten ten laste te brengen van de algemene reserve. Dit geeft een onoverzichtelijk beeld.

Voorgesteld wordt om voor de budgetoverhevelingszaken een aparte bestemmingsreserve Budgetoverhevelingen te gebruiken, zodat deze items bij de jaarrekening relatief eenvoudig kunnen worden gevolgd.

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	21.032.080	20.497.871	19.348.265	19.183.257	19.183.257
Stortingen
Saldo Jaarrekening 2024	3.650.493
PN2025/nr 15 Vrijvallen bestemmingsreserves A8/A9	2.100.000
Onttrekkingen
PN2024/Storting in BR Organisatieontwikkeling	-786.000
PN2024/nr 56 Voorbereidingskosten KC Eigenwijze	-810.741	-381.428
PN2024/nr 81 Beleefbaar maken Oud Haerlem	-40.880
PN2024/nr 69 Uitbreiding bestuursadvisering	-69.948
PN2024/nr 67 Opgavegerichte netwerk organisatie	-51.100
PN2024/nr 66 Continuering inzet NPO	-41.467
PN2024/nr 64 Budget wijkgerichte aanpak	-127.750	-127.750
PN2024/nr 63 Pilot gebiedsregisseur	-102.200	-102.200
PN2024/nr 52 Taakstelling accommodatiebeleid en vastgoed	-200.000
PN2024/nr 47 Strategisch planoloog	-57.942	-57.942
PN2024/nr 41 Versterking en versnelling aanpak ondermijning	-148.190
PN2024/nr 36 Uitvoeren huurprijzenbeleid	-33.408	-33.408	-33.408
BW2023-001/nr 21 Transitie Warmte	-55.402
BW2023-001/nr 13 Promotie Heemskerk / E31000 Beleidsadvisering EZ IJmond veelzijdig/45999	-27.006	-27.006
PN2025/nr 20 Archiefinspectie	-125.000	-125.000
PN2025/nr 18 Digitale toegankelijkheid	-50.000	-50.000
PN2025/nr 12 POK-middelen	-101.000
PN2025/nr 6 Regisseur aandachtsgroepen	-100.000
PN2024/Storting in BR Organisatieontwikkeling	-34.584
PN2024/nr 56 Voorbereidingskosten IKC Leonardus		-244.872
Budgetoverheveling 2024: 11. Ondersteuning aanbestedingstrajecten	-200.000
Budgetoverheveling 2024: 10. Incidentele kosten cloud transitie Fase 2	-200.000
Budgetoverheveling 2024: 9. Opstellen Woonzorgvisie	-60.000
Budgetoverheveling 2024: 7. Omgevingsplan	-120.000
Budgetoverheveling 2024: 6. Water- en groenbeleidplan	-27.000
Budgetoverheveling 2024: 5. Aanschaf vastgoed registratiesysteem	-95.000
Budgetoverheveling 2024: 4. sloopkosten IKC Leonardus	-209.348
Budgetoverheveling 2024: 3b. Tijdelijke huisvesting IKC Eigenwijze	-35.001
Budgetoverheveling 2024: 3a. Tijdelijke huisvesting IKC Leonardus	-937.700
Budgetoverheveling 2024: 2. Schuldhulpverlening	-50.000
Jaarrekening 2024: inwerkprogramma raad	-14.198
Jaarrekening 2024: Verkorting aflossing minnelijke schuldregelingen	-55.704
Jaarrekening 2024: Schuldhulpverlening	-22.425
Jaarrekening 2024: Consortia	-404.824
Jaarrekening 2024: Kenter	-221.884
Jaarrekening 2024: Herontwerp dienstverlening	-376.000
Jaarrekening 2024: Aanpak energiearmoede	-193.000
Rb 28-5-2025: IHP 2025-2040	-80.000		-131.600		-39.000
Rb 27-3-2025 Ombuigingsmaatregel, nr 1		-600.000	-400.000
RB 26-6-2025 terugdraaiing ombuigingsmaatregel, nr 1		600.000	400.000
RB 25-9-2025 Aanpassingen rondom de minigolfbaan aan de Vrijburglaan	-20.000
Stand per 31-12	20.497.871	19.348.265	19.183.257	19.183.257	19.144.257

De eenmalig storting van 2 miljoen euro in de bestemmingsreserve ‘Risico’s grondexploitatie’ ten laste van de Algemene reserve, teneinde actief grondbeleid mogelijk te maken en hiervoor voldoende financiële ruimte te creëren (concept raadsvoorstel “Beantwoording motie VADO (15.M.1.) Kleinschalig actief grondbeleid voor woningbouw”, besluitpunt 3), is niet opgenomen in bovenstaand overzicht. Het raadsvoorstel staat geagendeerd voor de raadsvergadering van 30 oktober 2025.

In de concept-Begroting 2026 wordt voorgesteld de kosten in verband met Kapschuur kasteel Assumburg (€ 250.000 in 2026) ten laste van de Algemene reserve te brengen. Deze onttrekking is ook niet in bovenstaand overzicht opgenomen.

Nieuwe bestemmingsreserve Budgetoverheveling

Nieuw Budgetoverhevelingen
Doel	Een specifieke bestemmingsreserve om overlopende zaken goed te kunnen volgen.
Basis	Ingesteld bij de Nota Reserves en voorzieningen 2025, d.d. 30 oktober 2025
Functie	Bestedings- en financieringsfunctie.
Looptijd	Onbepaald.
Plafondbedrag	Onbepaald.
Stortingen	Overheveling uit de algemene reserve
Onttrekkingen	Zie besluitvorming in het voorliggende jaar bij de budgetoverheveling en met betrekking tot jaarrekening zelf.
Rentetoevoeging	Niet van toepassing.
Budgethouder	Domein Bedrijfsvoering
Overweging	Budgetten die worden overgeheveld van het ene jaar naar het volgende jaar worden nu opgenomen in de algemene reserve. Omdat deze zaken in het jaar zelf dienen af te lopen is het voor het volgen van deze zaken een specifieke bestemmingsreserve behulpzaam.

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	0	0	0	0	0
Overheveling uit de Algemene reserve
i.v.m budgetoverheveling 2024 (rb dec. 2024)	1.934.049
i.v.m. jaarrekening 2024 (Rb juli 2025)	719.035
Onttrekkingen
Budgetoverheveling 2024: 11. Ondersteuning aanbestedingstrajecten	-200.000
Budgetoverheveling 2024: 10. Incidentele kosten cloud transitie Fase 2	-200.000
Budgetoverheveling 2024: 9. Opstellen Woonzorgvisie	-60.000
Budgetoverheveling 2024: 7. Omgevingsplan	-120.000
Budgetoverheveling 2024: 6. Water- en groenbeleidplan	-27.000
Budgetoverheveling 2024: 5. Aanschaf vastgoed registratiesysteem	-95.000
Budgetoverheveling 2024: 4. sloopkosten IKC Leonardus	-209.348
Budgetoverheveling 2024: 3b. Tijdelijke huisvesting IKC Eigenwijze	-35.001
Budgetoverheveling 2024: 3a. Tijdelijke huisvesting IKC Leonardus	-937.700
Budgetoverheveling 2024: 2. Schuldhulpverlening	-50.000
Jaarrekening 2024: inwerkprogramma raad	-14.198
Jaarrekening 2024: Verkorting aflossing minnelijke schuldregelingen	-55.704
Jaarrekening 2024: Schuldhulpverlening	-22.425
Jaarrekening 2024: Consortia	-404.824
Jaarrekening 2024: Kenter	-221.884
Stand per 31-12	0	0	0	0	0

Verloop Algemene reserve na aanpassing

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	21.032.080	20.497.871	19.348.265	19.183.257	19.183.257
Stortingen
Saldo Jaarrekening 2024	3.650.493
PN2025/nr 15 Vrijvallen bestemmingsreserves A8/A9	2.100.000
Onttrekkingen
PN2024/Storting in BR Organisatieontwikkeling	-786.000
PN2024/nr 56 Voorbereidingskosten KC Eigenwijze	-810.741	-381.428
PN2024/nr 81 Beleefbaar maken Oud Haerlem	-40.880
PN2024/nr 69 Uitbreiding bestuursadvisering	-69.948
PN2024/nr 67 Opgavegerichte netwerk organisatie	-51.100
PN2024/nr 66 Continuering inzet NPO	-41.467
PN2024/nr 64 Budget wijkgerichte aanpak	-127.750	-127.750
PN2024/nr 63 Pilot gebiedsregisseur	-102.200	-102.200
PN2024/nr 52 Taakstelling accommodatiebeleid en vastgoed	-200.000
PN2024/nr 47 Strategisch planoloog	-57.942	-57.942
PN2024/nr 41 Versterking en versnelling aanpak ondermijning	-148.190
PN2024/nr 36 Uitvoeren huurprijzenbeleid	-33.408	-33.408	-33.408
BW2023-001/nr 21 Transitie Warmte	-55.402
BW2023-001/nr 13 Promotie Heemskerk / E31000 Beleidsadvisering EZ IJmond veelzijdig/45999	-27.006	-27.006
PN2025/nr 20 Archiefinspectie	-125.000	-125.000
PN2025/nr 18 Digitale toegankelijkheid	-50.000	-50.000
PN2025/nr 12 POK-middelen	-101.000
PN2025/nr 6 Regisseur aandachtsgroepen	-100.000
PN2024/Storting in BR Organisatieontwikkeling	-34.584
PN2024/nr 56 Voorbereidingskosten IKC Leonardus		-244.872
Overheveling naar BR Budgetoverhevelingen	-2.653.084
Jaarrekening 2024: Herontwerp dienstverlening	-376.000
Jaarrekening 2024: Aanpak energiearmoede	-193.000
Rb 28-5-2025: IHP 2025-2040	-80.000		-131.600		-39.000
Rb 27-3-2025 Ombuigingsmaatregel, nr 1		-600.000	-400.000
RB 26-6-2025 terugdraaiing ombuigingsmaatregel, nr 1		600.000	400.000
RB 25-9-2025 Aanpassingen rondom de minigolfbaan aan de Vrijburglaan	-20.000
Stand per 31-12	20.497.871	19.348.265	19.183.257	19.183.257	19.144.257

De onttrekking van 2 miljoen euro ten gunste van de BR ‘Risico’s grondexploitatie’ (concept-raadsvoorstel ‘Beantwoording motie VADO (15.M.1.) Kleinschalig actief grondbeleid voor woningbouw (raadsvergadering 30 oktober 2025) is in het overzicht niet opgenomen.

In de concept-Begroting 2026 wordt voorgesteld de kosten in verband met Kapschuur kasteel Assumburg (€ 250.000 in 2026) ten laste van de Algemene reserve te brengen. Deze onttrekking is ook niet in bovenstaand overzicht opgenomen.

Heroverweging reserves als bedoeld in artikel 43 lid 1b van het BBV

Rubriek b: Bestemmingsreserves

2. Bestemmingsreserve Nieuw beleid
Doel	Voor dekking van de kosten van die actiepunten uit het Coalitieakkoord 2018 die bij het vaststellen van de Begroting 2019-2022 nog als PM-post waren geraamd alsmede voor door de raad aangewezen nieuw beleid.
Basis	Ingesteld bij amendement 'Maak ruimte voor nieuw beleid' (BIM/2018/0161) tijdens raadsbehandeling Begroting 2019-2022. Het instellen van een (tijdelijke) bestemmingsreserve voor uitvoering van het Coalitieprogramma en nieuw beleid.
Functie	Bestedingsfunctie.
Looptijd	31-12-2024 verlengen naar 31-12-2025 (de reserve vervalt eind 2025)
Plafondbedrag	€ 2.000.000,-
Stortingen	Bij het instellen is incidenteel € 2.000.000,- vanuit de Algemene reserve gestort. Stortingen geschieden middels de saldomethode.
Onttrekkingen	Kosten van actiepunten die in het Coalitieakkoord 2018 nog als PM zijn opgenomen of kosten van nieuw beleid zoals door de raad aangegeven. Onttrekkingen geschieden middels de saldomethode.
Budgethouder	Gemeentesecretaris.
Heroverweging	Niet van toepassing. Als alles volgens de begroting wordt aangewend in 2025 is deze bestemmingsreserve leeg ultimo 2025.

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	432.868	28.727	28.727	28.727	28.727
Stortingen
Onttrekkingen
PN2024/nr 89 Vergroenen burgemeester Nielenplein	-40.880
PN2024/nr 79 Vergroening Kinderboerderij	-91.980
Budgetoverheveling 2024: 8. Herijking Omgevingsvisie	-50.000
Budgetoverheveling 2024: 1. Monitor sociaal domein	-50.000
Jaarrekening 2024: Uitvoeren huurprijzenbeleid / inhuur proj.leider	-13.531
Jaarrekening 2024: Def. Inrichting knip Alkmaarseweg-Rijksstraatweg	-41.250
Jaarrekening 2024: Versterking en versnelling aanpak ondermijning	-44.000
Jaarrekening 2024: Voetgangersoversteek De Baandert / J. Monnetstraat	-22.500
Jaarrekening 2024: Opgave gerichte netwerkorganisatie	-50.000
Stand per 31-12	28.727	28.727	28.727	28.727	28.727

3. Bestemmingsreserve Desintegratiekosten
Doel	Voor dekking van de incidentele kosten in het kader van desintegratie, onderzoek, ontvlechting en andere kosten voortkomende uit een aantal wensen uit het Coalitieakkoord 2015-2018 met betrekking tot verdergaande samenwerking binnen de regio, andere vormen van bedrijfsvoering en andere mogelijke opties op diverse publieke voorzieningen zoals het muziekonderwijs, de bibliotheek, Welschap, het zwembad, de Culturele cirkel, de kinderboerderij en dergelijke.
Basis	In het Coalitieakkoord 2015-2018 is als actiepunt verzelfstandiging van de Muziekschool opgenomen. In 2015 is vanuit de Algemene reserve € 2.000.000,- in deze reserve gestort.
Functie	Egalisatiefunctie.
Looptijd	31-12-2028
Plafondbedrag	€ 2.000.000,-
Stortingen	Terugverdienvermogen van de medewerkers van de voormalige Muziekschool. Deze stortingen nemen af omdat alleen personeel van 60 jaar en ouder van deze regeling gebruik kon maken. Als gevolg van pensionering lopen deze inkomsten terug.
Onttrekkingen	Salarissen en uitkeringen van medewerkers van de voormalige Muziekschool. Met uitzondering van de medewerkers die binnen de organisatie een andere functie hebben aanvaard.
Budgethouder	Gemeentesecretaris.
Heroverweging	Niet van toepassing.

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	311.560	238.944	180.828	180.828	180.828
Stortingen
Onttrekkingen
E53000-102 Frictiekosten personeel MZS/40120 Uitkeringen wachtgelders	-72.616	-58.116
Stand per 31-12	238.944	180.828	180.828	180.828	180.828

4. Bestemmingsreserve Transformatiebudget SD
Doel	Om de transformatie in het Sociaal domein mogelijk te maken is het van belang dat we investeren in preventie en kanteling. Doel is dat daarmee enerzijds problemen worden voorkomen dan wel vroegtijdig worden gesignaleerd zodat snel adequate ondersteuning wordt geboden. Anderzijds is de verwachting dat hiermee de kosten in het Sociaal domein op de lange termijn stabiel kunnen blijven, bij zwaardere zorgvragen. Dat betekent dat langlopende subsidierelaties en contracten moeten worden omgebogen en (ver)nieuw)end) aanbod moet worden gerealiseerd. Om deze ontwikkelingen aan te kunnen jagen is het transformatiefonds nodig.
Basis	In de Najaarsnota 2015 (OD/2015/108113) is besloten de bestemmingsreserve WWNV/AWBZ/Jeugdzorg ook te gebruiken voor de eventuele overschotten van de verkregen integratie-uitkering en de bestemmingsreserve te herbenoemen tot bestemmingsreserve Overschotten decentralisaties. Via de Nota Reserves en voorzieningen en weerstandsvermogen 2020 is besloten deze reserve te herbenoemen tot bestemmingsreserve Transformatiebudget Sociaal domein.
Functie	Bestedingsfunctie.
Looptijd	31-12-2025 (de reserve vervalt eind 2025)
Plafondbedrag	Onbepaald.
Stortingen	Overschotten decentralisaties 2015 en 2016.
Onttrekkingen	In 2025 zijn er nog 2 onttrekkingen begroot.
Budgethouder	Domeinmanager Sociaal domein.
Heroverweging	Niet van toepassing

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	343.135	28.496	28.496	28.496	28.496
Stortingen
Onttrekkingen
BW2023-001/B bijdrage BR Transformatiebuget Sociaal domein	-50.000
PN2024/BW 2023-005/Nieuwe kantoorinrichting gemeentehuis	-264.639
Stand per 31-12	28.496	28.496	28.496	28.496	28.496

5. Bestemmingsreserve Participatiewet, wordt Bestemmingsreserve Herontwerp re-integratiedienstverlening
Doel	De huidige re-integratiedienstverlening binnen de IJmond past niet meer bij de huidige tijd. De colleges van Beverwijk, Heemskerk en Velsen hebben daarom opdracht gegeven om te komen tot een herontwerp van de dienstverlening vanuit de Participatiewet. De verwachting is dat de raden van drie gemeenten in 2025 een besluit nemen over de vorm van het herontwerp. Vanaf dan zullen er kosten zich voordoen met betrekking tot de implementatie van de vorm en de frictiekosten. Voorgesteld wordt om het doel als volgt te formuleren: Deze reserve is bedoeld om de kosten die zich voordoen met betrekking tot de implementatie van het herontwerp van de re-integratiedienstverlening vanuit de Participatiewet binnen de IJmond en de eventuele bijbehorende frictiekosten.
Basis	In 2019 ingesteld bij raadsbesluit BIRB/2019/2870 (Voorstel tot het vaststellen van de Najaarsnota 2019). Reserve staat in relatie tot Wet Sociale Werkvoorziening.
Functie	Bestedingsfunctie.
Looptijd	31-12-2024 verlengen naar 31-12-2030
Plafondbedrag	Onbepaald.
Stortingen	Positieve resultaten van IJmond Werkt. Bij de instelling van de bestemmingsreserve is incidenteel € 386.000,- (resultaat 2018) gestort. Ook is er in 2020 en 2021 een bedrag gestort is de reserve (beide bedragen ongeveer € 400.000,-).
Onttrekkingen	Er heeft sinds 2020 geen enkele onttrekking plaatsgevonden.
Budgethouder	Domeinmanager Sociaal domein.
Heroverweging	In verband met het herontwerp Ijmond Werkt! in stand houden. Het herontwerp is naar verwachting eind 2030 geïmplementeerd. Tevens de naam van de bestemmingsreserve aanpassen in Bestemmingsreserve Herontwerp re-integratiedienstverlening.

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	1.179.408	1.179.408	1.179.408	1.179.408	1.179.408
Stortingen
	0
Onttrekkingen
	0
Stand per 31-12	1.179.408	1.179.408	1.179.408	1.179.408	1.179.408

6. Bestemmingsreserve Betaalbare huisvesting
Doel	Onttrekkingen worden gedaan op het gebied van maatregelen tegen de wooncrisis om betaalbare en passende woningen te creëren. Verder kan het gebruikt worden voor nieuw woonbeleid, zoals bijvoorbeeld leegstandsbeleid, de onrendabele top t.b.v. sociale huur- en koopwoningen of middenhuurwoningen. Daarnaast worden er jaarlijks onttrekkingen gedaan ten behoeve van de startersregeling en fondsenwerving rond woningbouw.
Basis	Aangenomen amendement bij Jaarrekening 2023, d.d. 27 juni 2024
Functie	Bestedings- en financieringsfunctie.
Looptijd	Opbepaald
Plafondbedrag	€ 3.000.000,-
Stortingen	De afroming van de BR risico grondexploitatie, wanneer deze haar plafond heeft bereikt. Het restantsaldo BR Woonvisie Beverwijk-Heemskerk (Rb 28-5-2025)
Onttrekkingen	Incidentele onttrekkingen ter dekking van maatregelen tegen de wooncrisis en voor betaalbare huisvesting zoals een onrendabele top. Verder kan het gebruikt worden voor nieuw woonbeleid. Daarnaast kunnen er kosten voor de startersregeling en fondsenwerving uit worden gehaald. T.b.v. de woonvisie 2030 Beverwijk-Heemskerk is € 150.000 overgeheveld naar de specifieke bestemmingsreserve (Rb 28-5-2025)
Budgethouder	Domeinmanager Fysiek domein.
Heroverweging	Niet van toepassing.

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	3.084.141	2.979.071	2.979.071	2.979.071	2.979.071
Stortingen
Rb 28-5-2025 Overheveling BR woonvisie 2025 Beverwijk-Heemskerk (restantsaldo)	44.930
Onttrekkingen
Rb 28-5-2025 Overheveling naar BR woonvisie 2030 Beverwijk-Heemskerk	-150.000
Stand per 31-12	2.979.071	2.979.071	2.979.071	2.979.071	2.979.071

In de concept-Begroting 2026 wordt voorgesteld de Aanjager Ruimtelijke ontwikkelingen (€ 120.000 in 2026 en 2027) ten laste van deze bestemmingsreserve te brengen en ook de Invulling Woonzorgvisie (€ 25.000 in 2026 en 2027). Deze onttrekkingen zijn in bovenstaand overzicht niet opgenomen.

7. Bestemmingsreserve Woonvisie Beverwijk - Heemskerk
Doel	Voor dekking van de kosten voor het uitvoeren van de activiteiten uit de Woonvisie 2030 Beverwijk-Heemskerk (D/2025/710269, Rb 28-5-2025).
Basis	In 2020 ingesteld bij raadsbesluit BIRB/2020/2925 (Voorstel tot het vaststellen van de Woonvisie 2025 Beverwijk-Heemskerk) Op 28 mei 2025 (D/2025/710269) is besloten tot een woonvisie 2030.
Functie	Bestedingsfunctie.
Looptijd	31-12-2024 verlengen naar 31-12-2029
Plafondbedrag	€ 150.000,-
Stortingen	Incidentele bijdragen vanuit de Algemene reserve en de voormalige BR Volkshuisvestingsfonds (sinds 2024 BR Betaalbare huisvesting).
Onttrekkingen	Bestedingsplan zoals opgenomen in de Woonvisie 2025 Beverwijk-Heemskerk.
Budgethouder	Domeinmanager Fysiek domein.
Heroverweging	De looptijd verlengen tot 31-12-2029.

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	44.930	125.000	65.000	45.000	25.000
Stortingen
Rb 28-5-2025 Overheveling van BR betaalbare huisvesting	150.000
Onttrekkingen
Rb 28-5-2025 Overheveling naar BR betaalbare huisvesting (restantsaldo woonvisie 2025)	-44.930
Rb 28-5-2025 Uitgaven i.v.m. Woonvisie 2030 Beverwijk-Heemskerk	-25.000	-60.000	-20.000	-20.000	-25.000
Stand per 31-12	125.000	65.000	45.000	25.000	0

8. Verbindingsweg A8-A9
Doel	Voor dekking van de kosten voor het realiseren van de verbindingsweg A8-A9.
Basis	In 2014 ingesteld bij raadsbesluit BIRB/2014/2227 (Voorstel tot het instellen van een bestemmingsreserve voor de verbindingsweg A8-A9). Incidenteel € 2.100.000,- te storten ten laste van de Algemene reserve indien de zeven deelnemende partijen, als genoemd in de samenwerkingsovereenkomst, ieder hun financiële toezegging gestand doen. De bestemmingsreserve te koppelen aan de Heemskerkvariant dan wel een variant welke na de planstudiefase 1 beter bijdraagt aan de leefbaarheid en/of bereikbaarheid van Heemskerk.
Functie	Bestedingsfunctie.
Looptijd	31-12-2025 (de reserve vervalt eind 2025)
Plafondbedrag	€ 2.100.000,-
Stortingen	Incidentele bijdragen vanuit de Algemene reserve
Onttrekkingen	Kosten ter realisering van de verbindingsweg A8-A9
Budgethouder	Domeinmanager Fysiek domein.
Heroverweging	Bij de Perspectiefnota 2025-2028 is besloten het bedrag vrij te laten (ten gunste van de algemene reserve). Toelichting in de PN 2025: "Gemeente Heemskerk spreekt nog steeds haar steun uit voor een adequate verbinding tussen de A8 en A9, maar wil de financiële reservering nu los koppelen van deze steun. Waardoor die middelen door de gemeente elders ingezet kunnen worden."

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	2.100.000	0	0	0	0
Stortingen
	0
Onttrekkingen
PN2025/nr 15 Vrijvallen bestemmingsreserve A8/A9	-2.100.000
Stand per 31-12	0	0	0	0	0

9. Bestemmingsreserve Grondbeleid en -beheer
Doel	Ingesteld ten behoeve van de realisering van maatschappelijke opgaven op gronden en vrijgekomen gemeentelijk vastgoed waarvoor geen grondexploitatie geldt. Dient tevens ter dekking van de onderhoudskosten van de woningen voormalig Verzamelcomplex en voor de bekostiging van eventuele afwaardering van activa.
Basis	In 2015 ingesteld bij raadsbesluit BIRB/2015/2404 (Herziening grondexploitaties 2015).
Functie	Bestedingsfunctie.
Looptijd	31-12-2025 (de reserve vervalt eind 2025)
Plafondbedrag	Onbepaald.
Stortingen	In deze reserve vinden geen reguliere stortingen plaats.
Onttrekkingen	Benodigde gelden voor uitvoering van ontwikkelingen op grondlocaties of voor verkoop van vrijgekomen vastgoed worden veelal uit deze reserve bekostigd. Indien mogelijk wordt bij realisering van inkomsten van de ontwikkeling de aangewende middelen waar mogelijk weer teruggestort.
Budgethouder	Domeinmanager Fysiek domein.
Heroverweging	Bij de 1e berap 2025 is het restantsaldo van deze bestemmingsreserve gebruikt voor 1. Verkenning centrumgebied/Schrijversbuurt (35k) en Aankoop garageboxen Huibert Pootstraat (589k). Nadat beide zaken zijn afgewikkeld kan deze bestemmingsreserve worden opgeheven.

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	623.592	0	0	0	0
Stortingen
	0
Onttrekkingen
1e berap 2025: Verkenning centrumgebied / Schrijversbuurt	-35.000
1e berap 2025: Aankoop garageboxen Huibert Pootstraat	-588.592
Stand per 31-12	0	0	0	0	0

10. Bestemmingsreserve Stedelijke vernieuwing
Doel	Ingesteld ten behoeve van een kwaliteitsimpuls voor herontwikkelingsgebieden.
Basis	In 2017 ingesteld bij raadsbesluit BIRB/2017/2606 (Voorstel tot het opheffen van de erfpachtconstructie deel woningbezit Woonopmaat en het instellen van een bestemmingsreserve Stedelijke vernieuwing ten behoeve van kwaliteitsimpuls herontwikkelingsgebieden).
Functie	Bestedingsfunctie.
Looptijd	Onbepaald.
Plafondbedrag	Onbepaald.
Stortingen	Bij het opheffen van de erfpachtconstructie op het woningbezit van Woonopmaat is € 7.900.000,- gestort. Stortingen kunnen ook bestaan uit ontvangen subsidies.
Onttrekkingen	Aan deze reserve worden de investeringen onttrokken die een kwaliteitsimpuls aan herontwikkelingsgebieden geven. Omdat de investeringen moeten worden geactiveerd worden deze in de bestemmingsreserve Kapitaallasten Stedelijke vernieuwing gestort.
Budgethouder	Domeinmanager Fysiek domein.
Heroverweging	Niet van toepassing.

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	2.221.962	2.221.962	2.221.962	2.221.962	2.221.962
Stortingen
	0
Onttrekkingen
	0
Stand per 31-12	2.221.962	2.221.962	2.221.962	2.221.962	2.221.962

11. Bestemmingsreserve Risico's grondexploitatie
Doel	Deze reserve is bedoeld voor het creëren van een buffer waarmee risico's binnen de lopende grondexploitaties kunnen worden opgevangen. Tevens is deze reserve bedoeld om gewenste projecten met een onrendabele top mogelijk te maken. Voorgesteld wordt om het doel als volgt te formuleren: Deze reserve dient als buffer voor het opvangen van mogelijke risico's binnen de lopende grondexploitaties en de risico's bij incidentele planontwikkelingskosten van (her)ontwikkeling van potentiële woningbouwlocaties. Daarnaast is de reserve bedoeld om projecten met een onrendabele top te ondersteunen en om actief grondbeleid te faciliteren, bijvoorbeeld door het mogelijk maken van (grond)aankopen.
Basis	In 2019 ingesteld bij raadsbesluit BIRB/2019/2888 (Voorstel tot het vaststellen van de rapportage herziene grondexploitaties 2019 met meerjarenprognose 2019 tot 2022).
Functie	Bestedings- en egalisatiefunctie.
Looptijd	Onbeperkt.
Plafondbedrag	€ 3.000.000 (Rb d.d. 27-1-2022); voorstel is om het te verhogen naar € 6.000.000,-. Voor het afdekken van risico's binnen de grondexploitatie wordt een ondergrens van € 2.000.000,- gehanteerd.
Storting(en)	Bij de jaarlijkse herziening grondexploitaties wordt de zogenaamde Percentage of Completion (POC-methode) toegepast. Dit kan leiden tot een tussentijdse winstneming of het moeten nemen van een verlies. De eerste tussentijdse winstneming via deze methodiek heeft in 2019 plaatsgevonden. Op 25 september 2025 is bij het Stedebouwkundig plan Stationsomgeving besloten € 538.850 plankosten uit de bestemmingsreserve Planontwikkelingskosten terug te storten in deze bestemmingsreserve.
Onttrekking(en)	Uit deze reserve kunnen onrendabele toppen van nieuwe grondexploitaties, onverwachte financiële tegenvallers en Vennootschapsbelasting worden betaald. Ook kan de reserve nodig zijn om een verlies te nemen volgens de POC-methode. POC = percentage of completion.
Budgethouder	Domeinmanager Fysiek domein.
Heroverweging	Voorgesteld wordt om het plafondbedrag te verhogen naar € 6.000.000,- en het doel uit te breiden met incidentele planontwikkelingskosten van (her)ontwikkelingen van potentiële woningbouwlocaties en het faciliteren van actief grondbeleid, bijvoorbeeld door het mogelijk maken van (grond)aankopen.

Bovenstaande tekst bij ‘Doel’en ‘Plafondbedragen’ is in lijn met het voorstel dat 8 oktober 2025 is besproken in de commissie MMW (Mens, Maatschappij en Welzijn) en RWK (Ruimte, Wonen en Klimaat). Agendapunt 11 “Raadsvoorstel Beantwoording motie VADO (15.M.1.) Kleinschalig actief grondbeleid voor woningbouw”. Besluitvorming is voorzien op 30 oktober 2025.

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	2.795.575	1.344.239	1.131.401	1.006.121	880.841
Stortingen
Rb 25-9-2025 terugstorting plankosten Stationsomgeving	535.850
Onttrekkingen
PN2024/nr 47 Gedeeltelijke dekking strategisch planoloog ad € 113.000	-60.552	-60.552
PN2024/nr 49 Woningbouw: projectleider woningbouwprojecten	-125.280	-125.280	-125.280	-125.280	-125.280
BW2023-001/nr 22 Woningbouw (4 jaar incidenteel)	-27.006	-27.006
Rb 27-3-2025 Voorbereidingskrediet woningbouw Stationsomgeving en Tolhek	-454.000
1e berap 2025: Aankoop garageboxen Huibert Pootstraat	-291.408
Rb 25-9-2025 verliesvoorziening Stationsgebied	-1.028.940
Stand per 31-12	1.344.239	1.131.401	1.006.121	880.841	755.561

De eenmalig storting van 2 miljoen euro ten laste van de Algemene reserve, teneinde actief grondbeleid mogelijk te maken en hiervoor voldoende financiële ruimte te creëren (concept raadsvoorstel “Beantwoording motie VADO (15.M.1.) Kleinschalig actief grondbeleid voor woningbouw”, besluitpunt 3), is niet opgenomen in bovenstaand overzicht.

12. Bestemmingsreserve Planontwikkelingskosten 2020
Doel	In december 2019 heeft de raad een voorbereidingskrediet van € 650.000,- beschikbaar gesteld voor incidentele planontwikkelingskosten van de (her)ontwikkeling van 5 potentiële woningbouwlocaties (De Baandert , Breedweer, Cornelis Groenlandstraat, Eikenhof II en De Velst (verdichting). Deze reserve is bedoeld om de planontwikkelingskosten van deze locaties goed te kunnen monitoren. In 2023 zijn De Eikenhof en De Velst overgegaan naar een GREX en is in 2023 het verlies aan plankosten van De Baandert en de Cornelis Groenlandstraat genomen. Ook is in 2023 € 180.000 toegevoegd i.v.m. woningbouw AOHT (m.n. Tolhek). In maart 2025 is besloten om ook de voorbereidingskredieten van de toekomstige woningbouwlocaties Tolhek en Stationsomgeving via deze reserve te dekken. Dit laatste zal plaatsvinden als de voorbereidingskosten onvoldoende wordt gecompenseerd door opbrengsten. Na de besluitvorming op 25 september 2025 m.b.t. Stationsgebied heeft de reserve alleen nog maar betrekking AOHT (m.n. Tolhek).
Basis	In 2020 ingesteld bij raadsbesluit BIRB/2020/2990 (Instemmen met de Bestuursrapportage 2020).
Functie	Financieringsfunctie.
Looptijd	31-12-2027 verlengen naar 31-12-2030
Plafondbedrag	Onbepaald (was € 650.000,- maar door toevoeging 27 maart 2025 achterhaald).
Storting(en)	Incidenteel een bijdrage van € 650.000,- vanuit de voormalig BR Volkshuisvesting (sinds 2024 genaamd BR Betaalbare huisvesting). In maart 2025 een dotatie van € 454.000,- i.v.m. woningbouwlocaties Tolhek en Stationsomgeving.
Onttrekking(en)	Op 25 september 2025 is bij het voorstel Stedebouwkundig plan Stationsomgeving besloten € 535.850 terug te storten in de BR Risico's grondexploitaties
Budgethouder	Domeinmanager Fysiek domein.
Heroverweging	Deze bestemmingsreserve lijkt op een 'risico' -reserve. Net als de bestemmingsreserve risico's Grondbedrijf. Voorgesteld wordt deze reserve op te heffen en het saldo over te hevelen naar de BR risico's Grondbedrijf.

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	543.209	435.000	435.000	435.000	435.000
Stortingen
Rb 27-3-2025 Voorbereidingskrediet woningbouw Stationsomgeving en Tolhek	454.000
Onttrekkingen
Rb 25-9-2025 Aframing Stationsomgeving (terug te storten in de BR risico's grondexploitaties)	-535.850
RB 25-9-2025 daadwerkelijke onttrekking i.v.m. Stationsomgeving	-26.359
Stand per 31-12	435.000	435.000	435.000	435.000	435.000

13. Bestemmingsreserve Flexwoningen Tolhek Oost
Doel	Reserve ter dekking van de afschrijvingslast van de investering voor het realiseren van 100 flexwoningen op de locatie Tolhek Oost voor een periode van 30 jaar.
Basis	Raadsbesluit 30 mei 2024
Functie	Egalisatiefunctie.
Looptijd	looptijd investering tot en met 2055
Plafondbedrag	€ 3.445.459,-
Stortingen	Zie raadsbesluit 30 mei 2024; € 74.000,- uit de reserve Groot onderhoud baggerwerken, € 1.023.570,- uit de Algemene reserve en € 2.347.889,- uit de reserve Stedelijke Vernieuwing.
Onttrekkingen	De kapitaallast van de investering.
Budgethouder	Domeinmanager Fysiek domein.
Heroverweging	Niet van toepassing.

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	3.445.459	3.278.924	3.114.112	2.951.022	2.789.655
Stortingen
Onttrekkingen
Kapitaallasten	-166.535	-164.812	-163.090	-161.367	-161.367
Stand per 31-12	3.278.924	3.114.112	2.951.022	2.789.655	2.628.288

14. Bestemmingsreserve Energietransitie
Doel	Voor dekking van de plannen die worden ontwikkeld ter voorbereiding en uitvoering van de energietransitie.
Basis	In 2020 ingesteld bij raadsbesluit BIRB/2020/2969 (Voorstel tot het vaststellen van de Perspectiefnota 2021).
Functie	Bestedingsfunctie.
Looptijd	31-12-2024 verlengen naar 31-12-2026
Plafondbedrag	€ 800.000,-
Stortingen	Jaarlijkse storting van € 200.000,- ten laste van de exploitatie (2021 tot en met 2024)
Onttrekkingen	Bestedingsplan Programma Energietransitie (exclusief jaarlijkse lasten duurzaamheidsleningen).
Budgethouder	Domeinmanager Fysiek domein.
Heroverweging	In verband met doorgeschoven zaken uit de Jaarrekening 2024 de looptijd van deze reserve verlengen tot 31-12-2026. Op 30 mei 2024 is het Programma Energietransitie vastgesteld door de raad. In het Programma Energietransitie wordt al verwezen naar de BR Energietransitie. Bij het vaststellen van het Programma Energietransitie was echter geen beslispunt opgenomen om de BR Energietransitie aan te wenden voor de uitvoering van de projecten en activiteiten uit het Programma Energietransitie. Dit was wel het doel van de BR Energietransitie. Nu er een programma is en verschillende projecten lopen, is het verzoek om de BR Energietransitie daadwerkelijk aan te mogen wenden om uitvoering te geven aan het Programma Energietransitie. Concrete voorbeelden waarvoor we de BR willen inzetten zijn: Op laten stellen van een plan-MER ten behoeve van het Warmteprogramma (circa € 50.000 in 2026) Onderzoek aardgasvrij Buurtteam Broekpolder (circa €20.000 in 2025) Het verzoek is om de BR Energietransitie te verlengen tot 2027. Tot en met dit jaar zijn nog niet alle onderzoeken, adviezen en projecten bekend. De middelen worden in ieder geval ingezet ter uitvoering van het Programma Energietransitie.

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	91.096	35.959	35.959	35.959	35.959
Stortingen
	0
Onttrekkingen
Jaarrekening 2024: Uitvoering energietransitie	-55.137
Stand per 31-12	35.959	35.959	35.959	35.959	35.959

Als er geen nieuwe aanwendingen komen in 2026 vervalt het saldo eind 2026 (en zal worden overgeheveld naar de Algemene reserve).

15. Bestemmingsreserve Toerisme & recreatieve promotie/ondersteuning
Doel	Voor dekking van kosten voor betere promotie, voorlichting en informatievoorziening ten behoeve van toerisme en recreatie.
Basis	Ingesteld bij amendement 'Toeristenbelasting' (BIM/2017/0041) tijdens raadsbehandeling Begroting 2016-2019. Met ingang van 2016 de Toeristenbelasting oormerken als doelbelasting waarbij de gelden, minus de heffingskosten, worden gestort in de nieuw in te stellen bestemmingsreserve Promotie en ondersteuning toerisme en recreatie. Bij de begrotingsbehandeling 2025 is een amendement aangenomen waarin is bepaald dat 40% van de inkomsten Toeristenbelasting bestemd wordt voor recreatie en toerisme.
Functie	Bestedingsfunctie.
Looptijd	31-12-2030
Plafondbedrag	Onbepaald.
Stortingen	Jaarlijkse inkomsten Toeristenbelasting (verminderd met de heffingskosten). 40% van de toeristenbelasting (amendement Begroting 2025).
Onttrekkingen	De jaarlijkse uitgaven voor promotie van recreatie en toerisme en daarnaast speciaal op promotie gerichte projecten (40% van de toeristenbelasting).
Budgethouder	Domeinmanager Fysiek domein.
Heroverweging	Niet van toepassing.

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	42.980	22.164	0	0	0
Stortingen
40% van de toeristenbelastingopbrengst	53.600	53.600	53.600	53.600	53.600
Onttrekkingen
Uitgaven t.b.v. promotie van recreatie en toerisme	-74.416	-75.764	-53.600	-53.600	-53.600
Stand per 31-12	22.164	0	0	0	0

16. Bestemmingsreserve Faciliteiten thuiswerken
Doel	Dekking van de kosten in verband met het realiseren van een goede thuiswerkplek door onze medewerkers
Basis	Perspectiefnota 2023
Functie	Bestedingsfunctie
Looptijd	1-7-2027
Plafondbedrag	€ 256.500,-.
Stortingen	Eenmalig in 2022 ten laste van de algemene reserve.
Onttrekkingen	In 2022 en 2023 is elk jaar ongeveer € 40.000 onttrokken aan de reserve. Bij de jaarrekening wordt beoordeeld wat de daadwerkelijke kosten zijn geweest in verband met goede thuiswerkplekken.
Budgethouder	Gemeentesecretaris.
Heroverweging	Niet van toepassing.

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	175.145	175.145	175.145	175.145	175.145
Stortingen
Onttrekkingen
Afhankelijk van daadwerkelijke kosten	pm	pm	pm	pm	pm
Stand per 31-12	175.145	175.145	175.145	175.145	175.145

17. Bestemmingsreserve Organisatieontwikkeling
Doel	Dekking van personele kosten die verband houden met het toe werken naar een efficiëntere organisatie door verdere professionalisering en flexibilisering. Het doel is de kosten te dekken voor het toekomstbestendig maken en houden van de organisatie op ontwikkelingen uit de samenleving, welke we als organisatie op ons af krijgen. Te denken valt aan o.a. kwaliteit, data gedreven werken en digitalisering. Het gaat hierbij om zowel terugkerende kwaliteitsimpulsen als grote(re) organisatie trajecten.
Basis	In 2012 is de bestemmingsreserve Personele knelpunten ingesteld bij raadsbesluit BIRB/2012/2018 (Voorstel tot het vaststellen van de Najaarsnota 2012). De reserve is ingesteld ten behoeve van de opvang van personele kosten. Via de besluitvorming bij de Nota Reserves & Voorzieningen en weerstandsvermogen 2020 is de reserve hernoemd naar BR Organisatieontwikkeling.
Functie	Bestedingsfunctie
Looptijd	Onbepaald.
Plafondbedrag	Onbepaald.
Stortingen	Bij het instellen in 2012 is incidenteel € 350.000,- ten laste van de exploitatie gestort. Ten tijde van de herbenoeming was daar € 139.378,- van over. Bij de nota R&V 2020 is besloten:
	1. De reserve wordt jaarlijks gevoed via het storten van de eventuele onderbesteding op de reguliere budgetten ter dekking van personele kosten zoals opleiding, loonkosten bij de jaarrekening.
	2. De reserve wordt gevoed via een voorstel in de Perspectiefnota of begroting waarbij extra middelen worden aangevraagd om grote(re) trajecten op gebied van organisatie ontwikkelingen in gang te zetten.
Onttrekkingen	Dekking van kosten naar aanleiding van trajecten op het gebied van organisatie ontwikkeling.
Budgethouder	Domeinmanager Bedrijfsvoering.
Heroverweging	Niet van toepassing.

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	998.678	998.678	245.990	245.990	245.990
Stortingen
PN2024/Storting in BR Organisatieontwikkeling	820.584
Onttrekkingen
PN2024/nr 46 Inrichten talentenpool	-820.584
Jaarrekening 2024: Inrichting talentenpool (jaarschijf 2024 naar 2026 i.v.m. latere start)		-752.688
Stand per 31-12	998.678	245.990	245.990	245.990	245.990

18. Bestemmingsreserve Bouw & verbouw gemeentehuis
Doel	Voor dekking van een gedeelte van de kapitaallasten (afschrijving) van het nieuwe gemeentehuis.
Basis	Door de raad ingesteld < 2000.
Functie	Financieringsfunctie.
Looptijd	31-12-2052
Plafondbedrag	€ 16.000.000,-
Stortingen	Middelen zijn bij het instellen voortgekomen uit de Casemagelden.
Onttrekkingen	Jaarlijkse afschrijvingslast nieuwe gemeentehuis.
Budgethouder	Domeinmanager Bedrijfsvoering.
Heroverweging	Niet van toepassing.

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	9.436.637	8.899.887	8.363.137	7.826.387	7.289.637
Stortingen
Onttrekkingen
	-536.750	-536.750	-536.750	-536.750	-536.750
Stand per 31-12	8.899.887	8.363.137	7.826.387	7.289.637	6.752.887

19-37 Bestemmingsreserves met betrekking tot onderhoud

BR mut Gr onderhoud brandweerkazerne

BR mut Gr onderhoud welzijnsaccommodaties

BR mut Gr onderhoud Mariaschool

BR mut Gr onderhoud Woelwaters

BR mut Gr onderhoud kinderboerderij

BR mut Gr onderhoud wegbeheer

BR mut Gr onderhoud openbare verlichting

BR mut Gr onderhoud aula begraafplaats

BR mut Gr onderhoud baggerwerkzaamheden

BR mut Gr onderhoud gymgebouwen

BR mut Gr onderhoud sporthal Waterakkers

BR mut Gr onderhoud zwembad Waterakkers

BR mut Gr onderhoud overige gebouwen

BR mut Gr onderhoud MFS De Velst

BR mut Gr onderhoud bezoek Assumburg

BR mut Gr onderhoud huurwoningen

BR mut Gr onderhoud Willem van Coulsterstraat 2

BR mut Gr onderhoud raadhuis

BR mut Gr onderhoud De Werf

Bij de actualisatie van de nota in 2020 zijn de onderhoudsvoorzieningen met betrekking tot groot onderhoud over gegaan van ‘Voorziening’ naar ‘Bestemmingsreserve’. Een en ander in verband met het ontbreken van een adequate onderbouwing (cq. onderhoudsplan).

Bij een adequate onderbouwing kan de bestemmingsreserve weer worden omgevormd tot een ‘voorziening’.

Nieuwe bestemmingsreserve Opstellen omgevingsplan

Heroverweging voorzieningen als bedoeld in artikel 44 van het BBV

1. Voorziening Riolering GRP
Doel	Doel van deze voorziening is een, over de jaren, gelijkmatige verdeling van de kosten voor riolering.
Basis	Ingesteld < 1999.
Looptijd	Onbepaald.
Plafondbedrag	Onbepaald.
Stortingen	De storting is bepaald op 100% kostendekkendheid van het tarief.
Onttrekkingen	Deze voorziening wordt in de jaren aangewend, zodat minder aan rioolinvesteringen hoeft te worden geactiveerd. Deze voorziening is bedoeld om toe te groeien naar het ideaalcomplex van rioolinvesteringen. Dit betekent dat alle jaren binnen de exploitatie voldoende budget is om de jaarlijkse rioolinvesteringen op te vangen, zodat geen investeringen geactiveerd hoeven te worden. Daarmee wordt de rentekosten beperkt in de berekening van de 100% kostendekkendheid.
Budgethouder	Domeinmanager Fysiek domein.
Heroverweging	Niet van toepassing

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	512.075	863.168	1.142.599	1.446.033	1.754.983
Stortingen
	351.093	279.431	303.434	308.950	238.976
Onttrekkingen
Stand per 31-12	863.168	1.142.599	1.446.033	1.754.983	1.993.959

Aan de hand van de daadwerkelijke kosten en opbrengsten wordt bij de jaarrekening de storting dan wel onttrekking bepaald.

2. Voorziening Afval
Doel	Doel van deze voorziening is een, over de jaren, gelijkmatige verdeling van de kosten voor afvalinzameling en -verwerking.
Basis	Ingesteld in 2002.
Looptijd	Onbepaald
Plafondbedrag	Onbepaald
Stortingen	De storting is bepaald op 100% kostendekkendheid van het tarief.
Onttrekkingen
Budgethouder	Domeinmanager Fysiek domein.
Heroverweging	Niet van toepassing

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	1.113.690	832.095	601.558	598.908	508.758
Stortingen
Onttrekkingen
	-281.595	-230.537	-2.650	-90.150	-88.330
Stand per 31-12	832.095	601.558	598.908	508.758	420.428

Aan de hand van de daadwerkelijke kosten en opbrengsten wordt bij de jaarrekening de storting dan wel onttrekking bepaald.

3. Voorziening Pensioenen wethouders
Doel	Deze voorziening dient ter dekking van de opgebouwde pensioenrechten van bestuurders die onder de zogenaamde APPA-regeling vallen, alsmede enkele oud-bestuurders die rechten hebben opgebouwd die dateren uit de tijd dat de pensioenen via gemeentelijke verordening waren geregeld. De middelen in de voorziening betreffen stortingen van pensioenfondsen bij het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd van oud-bestuurders.
Basis	Ingesteld in 2002.
Looptijd	Onbepaald
Plafondbedrag	Onbepaald
Stortingen	Ontvangst van opgespaarde pensioenvermogens van voormalig bestuurders die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt.
Onttrekkingen	Pensioenuitkeringen aan voormalig bestuurders.
Budgethouder	Domeinmanager Bedrijfsvoering
Heroverweging	Niet van toepassing.

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	3.257.324	3.006.764	2.796.204	2.545.644	2.295.084
Stortingen
		40.000	40.000	40.000	40.000
Onttrekkingen
Pensioenverplichtingen	-250.560	-250.560	-290.560	-290.560	-290.560
Stand per 31-12	3.006.764	2.796.204	2.545.644	2.295.084	2.044.524

Aan de hand van de daadwerkelijke verplichtingen ultimo het jaar wordt bij de jaarrekening de storting dan wel onttrekking bepaald.

4. Voorziening Waterakkers-Lunetten
Doel	Voor de resterende uitgaven en opbrengsten van het complex Waterakkers-Lunetten is een voorziening gevormd.
Basis	Ingesteld in 2021.
Looptijd	Onbepaald
Plafondbedrag	Onbepaald
Stortingen	Voor de nog te verwachten uitgaven en opbrengsten is op basis van de laatst door de raad vastgestelde geactualiseerde grondexploitatie een bedrag ad € 165.094,- gestort in deze voorziening.
Onttrekkingen
Budgethouder	Domeinmanager Fysiek domein.
Heroverweging	Niet van toepassing.

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	63.072	63.072	63.072	63.072	63.072
Stortingen
Onttrekkingen
Stand per 31-12	63.072	63.072	63.072	63.072	63.072

Aan de hand van de daadwerkelijke verplichtingen ultimo het jaar wordt bij de jaarrekening de storting dan wel onttrekking bepaald.

5. Voorziening Wachtgeld bestuurders
Doel	Dekking van de wachtgeldverplichtingen van bestuurders.
Basis	Ingesteld in 2020. Nota Reserves & voorzieningen en weerstandsvermogen gemeente Heemskerk 2020.
Looptijd	Onbepaald.
Plafondbedrag	Onbepaald.
Stortingen	Saldo van de voormalig BR Wachtgelden voormalige bestuurders € 47.793,- aangevuld tot het totaal van de meerjarig verwachte verplichtingen.
Onttrekkingen	Begrote uitgaven wachtgelden bestuurders.
Budgethouder	Domeinmanager Bedrijfsvoering
Heroverweging	niet van toepassing

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	23.957	23.957	23.957	23.957	23.957
Stortingen
Onttrekkingen
Stand per 31-12	23.957	23.957	23.957	23.957	23.957

Aan de hand van de daadwerkelijke verplichtingen ultimo het jaar wordt bij de jaarrekening de storting dan wel onttrekking bepaald.

6. Voorziening Verlofsparen
Doel	Middelen beschikbaar hebben ter compensatie van het opgebouwde verlof spaar uren van de medewerkers.
Basis	Ingesteld in 2022.
Looptijd	Onbepaald
Plafondbedrag	Onbepaald
Stortingen	Afhankelijk van het opgebouwde verlof. Bij de jaarrekening wordt dit bepaald.
Onttrekkingen	Afhankelijk van het opgebouwde verlof. Bij de jaarrekening wordt dit verantwoord.
Budgethouder	Domeinmanager Bedrijfsvoering
Heroverweging	Niet van toepassing.

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	254.801	254.801	254.801	254.801	254.801
Stortingen
Onttrekkingen
Stand per 31-12	254.801	254.801	254.801	254.801	254.801

Aan de hand van de daadwerkelijke verplichtingen ultimo het jaar wordt bij de jaarrekening de storting dan wel onttrekking bepaald.

7. Voorziening Personele verplichtingen
Doel	Deze voorziening is ingesteld ter dekking van de verplichting op personele kosten vanuit goed werkgeverschap en vloeit voort vanuit doorontwikkeling van de organisatie. Het betreft hier alle afspraken (verplichtingen) aangegaan met medewerkers om medewerkers in de gelegenheid te stellen zich te ontwikkelen. Het betreft ook verplichtingen t.a.v. wachtgeld, vaststellingsovereenkomsten e.d.
Basis	Jaarrekening 2018. Bij de nota R&V 2020 hernoemd tot Voorziening Personele verplichtingen (was Voorziening organisatieaanpassing 2019).
Looptijd	Onbepaald
Plafondbedrag	Onbepaald
Stortingen	Afhankelijk van de aangegane verplichtingen. Bij de jaarrekening worden deze bepaald.
Onttrekkingen	Op basis van de verplichtingen. Bij de jaarrekening worden deze verantwoord.
Budgethouder	Domeinmanager Bedrijfsvoering
Heroverweging	Niet van toepassing.

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	694.567	694.567	694.567	694.567	694.567
Stortingen
Onttrekkingen
Stand per 31-12	694.567	694.567	694.567	694.567	694.567

Aan de hand van de daadwerkelijke verplichtingen ultimo het jaar wordt bij de jaarrekening de storting dan wel onttrekking bepaald.

8. Voorziening ZonW
Doel	Conform artikel 44, lid 2 van het BBV bevat deze voorziening middelen van derden, niet zijn overheidslichamen, die specifiek besteed moeten worden. Het betreft de middelen ontvangen van ZonMw voor het project Rookvrij Kennemerland. ZonMw is een Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie.
Basis	Ingesteld in 2021.
Looptijd	Onbepaald
Plafondbedrag	Onbepaald
Stortingen	Voor 2021 is een bedrag ontvangen van € 59.995. De totale bijdragen voor de jaren 2021 t/m 2025 bedraagt € 299.965,-.
Onttrekkingen
Budgethouder	Domeinmanager Sociaal domein
Heroverweging	Niet van toepassing.

Jaar	2025	2026	2027	2028	2029
Stand per 1-1	8.191	8.191	8.191	8.191	8.191
Stortingen
Onttrekkingen
Stand per 31-12	8.191	8.191	8.191	8.191	8.191

Aan de hand van de daadwerkelijke verplichtingen ultimo het jaar wordt bij de jaarrekening de storting dan wel onttrekking bepaald.

Bijlage 1. Relevante wetsartikelen uit het BBV

Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten

Onderstaande artikelen gelden van 14-04-2016 tot en met heden (geraadpleegd op 30-04-2025)

Titel 4.5. De balans en de toelichting

Paragraaf 4.5.5. Vaste passiva

Artikel 43

• 1. In de balans worden de reserves onderscheiden naar:

  • a. De algemene reserve.

  • b. De bestemmingsreserves.

• 2. Een bestemmingsreserve is een reserve waaraan provinciale staten respectievelijk de raad een bepaalde bestemming heeft gegeven.

Artikel 44

• 1. Voorzieningen worden gevormd wegens:

  • a. Verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten.

  • b. Op de balansdatum bestaande risico’s ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten.

  • c. Kosten die in een volgende begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren.

  • d. De bijdragen aan toekomstige vervangingsinvesteringen, waarvoor een heffing wordt geheven als bedoeld in artikel 35, eerste lid, onder b.

• 2. Tot de voorzieningen worden ook gerekend van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden, met uitzondering van de voorschotbedragen, bedoeld in artikel 49, onderdeel b.

• 3. Voorzieningen worden niet gevormd voor jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume.

Artikel 45

Rentetoevoegingen aan voorzieningen zijn niet toegestaan.

Paragraaf 4.5.7. Toelichting op de balans

Artikel 54

• 1. In de toelichting op de balans worden de aard en reden van elke reserve en de toevoegingen en onttrekkingen daaraan toegelicht.

• 2. Per reserve wordt het verloop gedurende het jaar in een overzicht weergegeven. Daaruit blijken:

  • a. Het saldo aan het begin van het begrotingsjaar;

  • b. De toevoegingen of onttrekkingen uit hoofde van het voorgaande boekjaar;

  • c. De toevoegingen of onttrekkingen bij het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening.

  • d. De verminderingen in verband met afschrijvingen op activa waarvoor een specifieke bestemmingsreserve is gevormd.

  • e. Het saldo aan het einde van het begrotingsjaar.

Artikel 55

• 1. In de toelichting op de balans worden de aard en reden van de voorzieningen, bedoeld in artikel 44 en de wijzigingen daarin toegelicht.

• 2. Per voorziening wordt het verloop gedurende het jaar in een overzicht weergegeven. Daaruit blijken:

  • a. Het saldo aan het begin van het begrotingsjaar;

  • b. De toevoegingen;

  • c. Ten gunste van de rekening van baten en lasten vrijgevallen bedragen;

  • d. De aanwendingen;

  • e. Saldo aan het einde van het begrotingsjaar.

Hoofdstuk V. Waardering, activeren en afschrijven

Artikel 62

• 1. Alle vaste activa worden voor het bedrag van de investering geactiveerd.

• 2. In afwijking van het eerste lid worden de bijdragen van derden die in directe relatie staan met het actief op de waardering daarvan in mindering gebracht.

• 3. In afwijking van het eerste lid moeten de voorzieningen, bedoeld in artikel 44, eerste lid, onder d, in mindering gebracht worden op de investeringen, bedoeld in artikel 35, eerste lid, onder b.

Hoofdstuk IX. Overgangs- en slotbepalingen

Artikel 76

• 1. ….

• 2. In afwijking van artikel 62, eerste lid, worden alle activa waar voor 31 december 2003 reserves op in mindering zijn gebracht op de waarde volgende de op 31 december 2003 aanwezige boekwaarde voor de rest van de periode afgeschreven.