Gemeenteblad van Oss
| Datum publicatie | Organisatie | Jaargang en nummer | Rubriek |
|---|---|---|---|
| Oss | Gemeenteblad 2026, 261339 | overige overheidsinformatie |
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.
Officiële publicaties van de overheid.
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.
U bent hier:
| Datum publicatie | Organisatie | Jaargang en nummer | Rubriek |
|---|---|---|---|
| Oss | Gemeenteblad 2026, 261339 | overige overheidsinformatie |
Integriteitsbeleid voor bestuurders gemeente Oss
Integriteit is het aanvaarden van de verantwoordelijkheid die bij een bestuursfunctie hoort en de bereidheid om daarover verantwoording af te leggen. Het is de manier waarop we handelen, met elkaar omgaan, werken en samenwerken volgens de heersende waarden en normen. Denk aan waarden zoals gelijkheid, rechtmatigheid, legitimiteit, openheid. Integriteit gaat verder dan het naleven van wetten en regels. Integriteit bepaalt de kwaliteit van de organisatie en het beeld dat zij naar buiten uitdraagt.
Goed bestuur is integer bestuur. Integriteit van bestuurders en volksvertegenwoordigers heeft te maken met de zorgvuldigheid waarmee zij hun rol uitvoeren in de democratische rechtsstaat. Dat betekent dat zij de verantwoordelijkheid nemen die met de functie samenhangt. Dat zij bereidt zijn verantwoording af te leggen aan hun collega’s, elkaar en vooral ook aan de inwoners.
Integriteit is niet alleen een kwestie van regels, maar heeft ook te maken met de onderlinge omgangsvormen. Deze omgangsvormen bestaan onder meer uit respectvolle omgang met inwoners en organisaties. De respectvolle omgang is ook tussen bestuurders1 onderling en tussen bestuurders en ambtenaren van groot belang. Respectvolle omgang vindt plaats met behoud van eigen politieke inhoud en stijl.
Integriteit bij bestuurders in Oss wijst erop dat bestuurders onbesmet, onaangetast zijn. De pijlers waar integriteit op rusten zijn:
De bestuurder handelt transparant
De bestuurder stelt het gemeenschapsbelang voorop. Hij/ zij handelt voor de gemeenschap en doet hier geen concessies aan voor persoonlijk gewin.
Bestuurders liggen onder een vergrootglas. Daarom is het belangrijk dat bestuurders handelen naar de letter en de geest van de heersende waarden en normen in de samenleving. Zij zijn een boegbeeld voor de integriteit. Inwoners zien raad en college als ‘de overheid’. Als de overheid niet integer handelt, verliest zij het vertrouwen van de inwoners en daarmee haar legitimiteit. Ook is er kans op grote imagoschade. Een integere overheid vormt de essentie voor het goed kunnen functioneren van de democratische rechtstaat.
Bestuurders hebben een voorbeeldfunctie. Zij werken in een glazen huis. Je politieke taak gewetensvol uitvoeren gebeurt in de dagelijkse praktijk en strekt zich ook uit tot de privésfeer. Je ziet dit heel goed bij het gebruik van social media. Bestuurders gebruiken social media zowel privé als voor het (raads) werk. De grens tussen privé en zakelijk kan hierdoor vervagen. Voor de buitenwereld, de volgers van de social mediakanalen, is deze grens vaak helemaal niet duidelijk. Als bestuurders social media voor het werk gebruiken, zijn zij ambassadeur van de gemeente.
Burgers zien de boodschap van bestuurders niet los van hun functie. Daarom vraagt het gebruik van social media om alertheid en bewustzijn.
Integriteit vraagt veel aandacht van raad en college. Vooral ook als de integriteit (nog) niet is aangetast. Voor het slagen van het integriteitsbeleid moeten raad en college zich aan dit beleid binden. College en raad werken samen voor de inwoners van Oss. Hierbij hoort ook de verantwoordelijkheid elkaar te willen helpen in het uitvoeren van hun ambt.
In de dagelijkse praktijk is het belangrijk om twijfels op de juiste wijze te bespreken. Daarvoor is geen ruimte in een afrekencultuur. In college en raad moet een sfeer zijn waarin ze elkaar willen behoeden voor het maken van fouten. Door het onderwerp integriteit te depolitiseren vergroot je de kans op slagen.
College en raad voerden het gesprek om verder invulling te geven aan de regels rondom integriteit voor bestuurders. In de gedragscode staan de uitkomsten van dit gesprek. Voor bestuurders is de gedragscode een gids. Met deze gids is het mogelijk dat bestuurders het gesprek voeren over het grijze gebied bij de integriteit.
Het is belangrijk dat raad en college op gezette tijden het gesprek voeren over integriteit. Dit gebeurt minimaal 2 keer per raadsperiode.
Het integriteitsbeleid in de gemeente Oss bestaat uit verschillende elementen:
Preventief integriteitsbeleid brengt mogelijke kwetsbaarheden in kaart. Met het beleid voorkom je aantastingen van de integriteit in de toekomst. Preventie is een belangrijk deel van het integriteitsbeleid. Daarom verdient het voldoende aandacht. Het preventieve beleid heeft nog een effect. Je laat hiermee zien dat je integriteit een belangrijke waarde vindt. Laten zien dat je integriteit belangrijk vindt kan positief bijdragen aan de beeldvorming. Bijvoorbeeld bij een schending van de integriteit. De preventie Oss bestaat uit 3 onderdelen.
Uitgangspunt van de integriteit is de wet. In de Gemeentewet, de Algemene wet bestuursrecht (Awb) en de rest van de wetgeving staan de regels waarbinnen bestuurders te werk gaan. Preventie start wanneer bestuurders de eed of gelofte afleggen als zij hun functie accepteren. Bestuurders zweren of beloven dan getrouw te zijn aan de Grondwet en de wetten na te komen. Maar ook dat ze de plichten als raadslid of wethouder naar eer en geweten vervullen. Bestuurders handelen vanuit deze basis.
De burgerleden in Oss leggen ook de eed of gelofte af. Zij ondersteunen in het raadswerk en moeten net als raadsleden integer handelen.
Hoewel de leden van de adviesraad sociaal Domein, Wijk- en dorpsraden en de jongerenraad ook de eed of gelofte afleggen, geldt de gedragscode niet voor hen. Zij zijn geen volksvertegenwoordigers en/of bestuurders van Oss.
Wet bevorderen integriteit en functioneren decentraal bestuur
De verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van hun kandidaten voor bestuursfuncties ligt bij de politieke partijen. De partijen dragen ook de verantwoordelijkheid voor de toets op integriteit. Partijen moeten deze toets voor de benoeming uitvoeren. De gemeenteraad benoemt de wethouders. De raad moet bij de benoeming meewegen of er integriteitsrisico’s zijn. De basis hiervoor zijn de Gemeentewet en de Wet bevorderen integriteit en functioneren decentraal
bestuur. Het Protocol integriteit wethouders verkiezingen biedt ook handvatten. Het wegen van integriteitsrisico’s gebeurt aan de hand van heldere en objectieve criteria. De partij beoordeelt de kandidaten op:
De gemeente faciliteert de mogelijkheid om een risicoanalyse te laten uitvoeren voor (beoogde) kandidaat-wethouders door een extern bureau. Voordat de raad de benoeming formaliseert buigt de commissie geloofsbrieven zich over de geloofsbrieven. In de Gemeentewet staat de taak van de Commissie geloofsbrieven (artikel 18 Gemeentewet) .
Integriteit is nooit volledig in regels en afspraken vast te leggen. Er bestaat een grijs gebied waarin de onderliggende waarden en beginselen van pas komen. Om een schending van de integriteit te voorkomen, is voorlichting belangrijk. Aan de voorzitter, de raadsgriffie, de gemeentesecretaris en de bestuursadviseur van het college de taak om raads- en collegeleden hierin bij te staan en te coachen. De neutraliteit van deze functionarissen maakt hen de meest geschikte kandidaten voor deze rol. Zij vervullen een klankbordfunctie en adviseren de raads- of collegeleden. De raadsgriffie is er voor vragen of een melding doen de moeite waard is. Ook met twijfels over persoonlijke integriteitskwesties is de raadsgriffie het juiste adres. De griffier of zijn plaatsvervanger zijn vertrouwenspersoon bij integriteitskwesties. Voor het college zijn de secretaris en de bestuursadviseur collegevergadering en juridisch als vertrouwenspersoon.
Het is ook mogelijk om naar een externe vertrouwenspersoon te gaan. De vereniging van raadsleden en de vereniging van wethouders hebben vertrouwenspersonen voor bestuurders.
Integriteitsbeleid voor bestuurders gemeente Oss
De Gemeentewet verplicht een Gedragscodes zijn voor gemeenten. Oss kent nu de ‘Gedragscode bestuurders gemeente Oss 2018’. Bij de start van de raadsperiode 2022-2026 voerden raad en college het gesprek over integriteit. Dit gesprek leverde bouwstenen voor een nieuwe gedragscode. Tijdens de opiniecommissie op 5 september 2024 voerde de raad het gesprek over de conceptge-dragscode. In onze gedragscode staat de bestuurlijke integriteit centraal. Bij bestuurlijke integriteit aanvaardt je de verantwoordelijkheid die bij de bestuursfunctie hoort en ben je bereidt om daarover verantwoording af te leggen.
Naast de gedragscode kent de gemeente Oss het manifest. Bij de start van deze raadsperiode is het manifest gemaakt. In het manifest spreken raad, college en ambtelijke organisatie af hoe ze met elkaar samenwerken ten dienste van de inwoners van Oss. Op de heidag op 8 juni 2024 hebben de aanwezige raads- en collegeleden heeft de raad de waarde van het document nogmaals benadrukt.
Inwoners kunnen bestuurders aanspreken op de naleving van gedragscodes. Wanneer bestuurders zich niet aan deze code houden kan dat gevolgen hebben voor hun positie. Integriteits-leid gaat pas leven als het onderwerp blijvend voldoende aandacht krijgt. Als de raad en het college een nieuwe gedragscode maken krijgt het onderwerp integriteit aandacht. Door het samen maken van een nieuwe gedragscode maken raad en college het onderwerp integriteit nog meer van zichzelf. Bij de samenstelling van de nieuwe code (zie bijlage 1) is rekening gehouden met de volgende aandachtspunten:
De gedragscode bevat regels waaraan het handelen van bestuurders minimaal moet voldoen. Wanneer bestuurders zich niet aan deze regels houden, komen zij daarmee onder het more-le minimum dat ze met elkaar hebben afgesproken. Een schending van de gedragscode is een
schending van de integriteit van de politiek. Duidelijk moet zijn dat de vraag niet is of de integriteit wordt geschonden maar wanneer dit gebeurt. Er zijn verschillende typen integriteitsschendingen:
Een Integriteitsschending ontstaat door een moedwillige actie, een onbewuste actie of door gewijzigde en/of vage maatschappelijke normen en waarden.
Omdat de vraag niet is of de integriteit wordt geschonden maar wanneer dit gebeurt, is het belangrijk het gesprek over integriteit te blijven voeren. Een belangrijk grondbeginsel hierbij is dat bestuurders bereid zijn om elkaar aan te spreken én de bereidheid hebben aangesproken te worden als er twijfels bestaan over het handelen van één van hen. Bij schending van de integriteit moet er een kader zijn waaraan men zich kan vasthouden. Dit is het onderzoeksprotocol.
In het onderzoeksprotocol staan afspraken over hoe om te gaan met signalen. Realiseer je dat iedere situatie waarin bestuurders de integriteit mogelijk schenden op zichzelf staat. Dit bemoeilijkte het maken van een sluitend stappenplan. Daarom zijn de oplossingen in het onderzoeksprotocol niet uitputtend. Wanneer de situatie erom vraagt kan ook gekozen worden voor een andere oplossing. In het onderzoeksprotocol staan de volgende zaken:
Voor alle vragen van bestuurders op het gebied van integriteit is de burgemeester de hoeder van de integriteit. Voor raadsleden is de griffier het eerste aanspreekpunt. Hij is de vertrouwenspersoon waarbij raadsleden terecht kunnen. De vertrouwenspersonen voor de raad zijn de griffier en zijn plaatsvervangers. Voor het college is de vertrouwenspersoon de gemeentesecretaris en de bestuursadviseur collegevergadering en juridisch. Zij zijn het klankbord voor een melder en kunnen hem of haar adviseren. Bij de vereniging van raadsleden en de vereniging van wethouders en de vereniging van burgemeesters is ook een vertrouwenspersoon beschikbaar. Raads- of collegeleden kunnen hier zelf contact mee opnemen via de website van hun vereniging. De gemeente vergoedt eventuele kosten die hieraan verbonden zijn. Anders dan de burgemeester hoeft een vertrouwenspersoon niets met een signaal te doen. Als een signaal van integriteits-schending bij de burgemeester komt, treedt het onderzoeksprotocol in werking.
Communicatie en het onderzoeksprotocol
Bij een integriteitsissue moet voldoende aandacht zijn voor de communicatie. Bij signalen rondom de schending van integriteit staat de reputatie van mensen op het spel. Het belang van een zorgvuldige afweging hoe om te gaan met het signaal en hoe dit signaal te wegen moet men niet onderschatten. Hierbij hoort een zeer zorgvuldige afweging of een signaal vertrouwelijk is en blijft of dat een signaal openbaar wordt en op welk moment dat gebeurt. Om zo zorgvuldig mogelijk te handelen krijgt de burgemeester hierin advies van de integriteitsadviesgroep. De leden van de integriteitsadviesgroep gaan vertrouwelijk om met de informatie die zij krijgen over integriteitskwesties.
Communicatie gaat ook over het managen van verwachtingen. Een vastgestelde procedure om zorgvuldig te handelen bij een vermoeden integriteitsschending draagt bij aan interne en externe verwachtingen.
Met de juiste aandacht voor communicatie kun je de publieke opinie beïnvloeden. Ook kun je de verwachtingen managen. Door tijdens het onderzoek duidelijkheid te geven over de acties die mogelijk volgen doe je aan verwachtingenmanagement.
In het onderzoeksprotocol staat wie wat doet op het moment dat er een signaal bij de burgemeester komt over een schending van de integriteit.
Als er signalen binnen komen bij de burgemeester treedt het onderzoeksprotocol in werking. De burgemeester neemt de vermeende integriteitsschending in behandeling en stelt de griffier of gemeentesecretaris in kennis van dit signaal.
Signalen over de burgemeester komen bij de plaatsvervangend voorzitter van de raad. Hij treedt in de plaats van de burgemeester bij het zetten van de stappen volgens het stappenplan. De plaatsvervangend voorzitter laat zich adviseren door de locoburgemeester, de secretaris en de griffier. Als er een vooronderzoek komt, meldt de plaatsvervangend voorzitter dit bij de fractievoorzitters, de wethouders en de Commissaris van de Koning.
Er kunnen ook signalen komen over de burgemeester via andere wegen (bijvoorbeeld via de locoburgemeester). Degene die het signaal krijgt neemt hierover contact op met de plaatsvervangend voorzitter van de raad.
De mensen die informatie krijgen over de signalen gaan hier vertrouwelijk mee om. Ze treden niet in de openbaarheid met de verkregen informatie.
De burgemeester weegt samen met haar adviseurs het signaal: dit is de integriteitsadviesgroep. De griffier en de secretaris zijn in kwesties rondom integriteit de adviseurs van de burgemeester. Afhankelijk van de situatie breidt de burgemeester de groep adviseurs uit met raadsadviseur(s) en de bestuursadviseur collegevergadering juridisch. De burgemeester besluit of het wenselijk is een voorgesprek te voeren met de betrokkenen, voordat zij het signaal weegt.
De eerste signaalfase eindigt met beslissing over het vervolg. Ook als het signaal geen gevolg krijgt, moet men rapporteren wat met het signaal is gedaan aan melder en aan de betrokken bestuurder. Een signaal aan de betrokken bestuurder kan, in uitzonderingsgevallen, achterwege blijven op advies van de integriteitsadviesgroep.
Een interne onderzoekscommissie bestaat uit de burgemeester en een vertegenwoordiger namens het fractievoorzittersoverleg. De commissie wordt ambtelijk ondersteund door de griffier en de secretaris/bestuursadviseur collegevergadering en juridisch. Aan deze commissie kunnen deskundigen worden toegevoegd.
De burgemeester biedt het onderzoeksrapport aan de raad aan. De rapportage bevat alle informatie die nodig is om een oordeel te kunnen vormen over het vermoeden van integriteitsschending. Wanneer de betrokken politiek ambtsdrager wethouder is, informeert de burgemeester ook het college over het onderzoeksrapport.
Bijlage 1 Gedragscode bestuurders gemeente Oss
Deel 1. Kernbegrippen van bestuurlijke integriteit
Voor bestuurders is de kwaliteit van het openbaar bestuur erg belangrijk. Bestuurders houden hier rekening mee bij alles wat ze doen. Integriteit van het openbaar bestuur is daarvoor een belangrijke voorwaarde. Voor de bestuurders staan de belangen van de gemeente en haar inwoners centraal.
Bestuurlijke integriteit betekent dat bestuurders de verantwoordelijkheid die hoort bij hun functie accepteren en hierover verantwoording afleggen. Dit doen ze intern aan de gemeenteraad en collega-bestuurders, extern aan maatschappelijke organisaties en inwoners.
Het is waardevol dat bestuurders hun wortels hebben in de gemeente Oss. De lokale verbondenheid heeft ook een keerzijde. Deze verbondenheid vergroot het risico op integriteitsschendingen, omdat bestuurders deel uitmaken van lokale (professionele en persoonlijke) netwerken. Deze netwerken kunnen onbewust hun keuzes en acties beïnvloeden, wat tot integriteitsschendingen kan leiden.
Bestuurders opereren in het spanningsveld van maatschappelijke betrokkenheid/ eigen belangen tegenover volksvertegenwoordiging/ algemeen belang. Dit zorgt ervoor dat vroeg of laat besluitvorming aan de orde komt waarbij een bestuurder direct of indirect een persoonlijk belang heeft.
Een aantal kernbegrippen (de z.g. kernwaarden) staat voorop en plaatst bestuurlijke integriteit in een breder perspectief:
De bestuurder zorgt ervoor dat hij duidelijk is over zijn nevenfuncties. Ook handelt hij altijd openlijk. Dit maakt het mogelijk om goed verantwoording af te leggen. Het geeft de controlerende organen volledig inzicht in zijn handelen en in waarom hij zo handelt. De regelgeving rondom vertrouwelijke en geheime informatie beperken de openheid en transparantie.
Op een bestuurder moet men kunnen rekenen. Hij2 houdt zich aan de afspraken. Kennis en informatie die een bestuurder heeft gekregen i.v.m. zijn functie, gebruikt hij alleen waar dit voor is bedoeld.
De bestuurder vermijdt belangenverstrengeling. Zelfs de schijn van belangenverstrengeling probeert hij te vermijden. Met belangenverstrengeling wordt bedoeld dat een bestuurder het werk dat hij voor de gemeente doet kan gebruiken om het eigenbelang of dat van een bedrijf waarmee hij banden heeft te dienen.
De bestuurder richt zich op het belang van de gemeente, de organisaties en inwoners die daar onderdeel van uitmaken.
De bestuurder handelt altijd zodanig dat alle inwoners en organisaties op gelijke wijze en met respect worden behandeld. Hij weegt belangen van partijen op correcte wijze en legt hier op verzoek verantwoording voor af .
De bestuurder gaat vertrouwelijk om met kennis en informatie en zet die niet in voor andere belangen dan voor de gemeente.
Een bestuurder werkt in een glazen huis. Een bestuurder is hiermee 24/7 ambassadeur van de gemeente Oss. Bestuurders gebruiken steeds vaker social media om hun mening over
onderwerpen te geven en de dialoog met burgers aan te gaan. Het inzetten van social media om het politieke dialoog te bevorderen is een groot goed, maar brengt ook nieuwe risico’s rondom integriteit. Daarom is een bestuurder zich ervan bewust dat op social media allerlei grenzen, zoals tussen publiek en privé, vervagen en houdt rekening met de risico’s die het gebruik van social media meebrengt voor de uitoefening van zijn functie als bestuurder. De veiligheid van de bestuurders, medebestuurders en medewerkers in de organisatie is hierin van groot belang.
Het is belangrijk dat er een cultuur is waarin bestuurders elkaar behoeden in plaats van dat er een afrekencultuur. Maak twijfels over hoe te handelen in het kader van integriteit bespreekbaar. Spreek elkaar aan om te helpen, niet om enkel terecht te wijzen. Neem elkaars (sociale) veiligheid serieus.
Een belangrijk grondbeginsel in dit is dat politieke ambtsdragers bereid zijn om elkaar aan te spreken én de bereidheid hebben aangesproken te worden als er twijfels bestaan over het handelen van één van hen
De bestuurder neemt alleen beslissingen en maatregelen die hij mag nemen en die in overeenstemming zijn met de wet- en regelgeving. De beslissingen zijn te rechtvaardigen. Deze kernbegrippen vormen de toetssteen voor de nu volgende gedragsafspraken.
Voor de bestuursperiode 2022-2026 is er een manifest. Hierin staan afspraken over het samenspel tussen bestuurders en met de ambtelijke organisatie (hoe gaan bestuurders met elkaar en met de ambtelijke organisatie om). Bestuurders zijn op de hoogte van de inhoud van dit manifest. Bestuurders wijzen elkaar op deze afspraken, evalueren de afspraken en passen deze zo nodig aan. Op 8 juni 2024 tijdens de Heidag heeft de raad het manifest geëvalueerd en de waarde ervan is benadrukt en bevestigd.
Deel 2. Doel van deze gedragscode
De onderstaande gedragsafspraken geven richting voor het handelen van bestuurders. De afspraken helpen als bestuurders twijfels, vragen of discussies hebben over integriteit. Houdt je je als bestuurder niet aan de gedragscode, dan is het belangrijk dat je hierover verantwoordt.
2 Regels rondom ( de schijn van) belangenverstrengeling
Een bestuurder onthoudt zich van deelname aan de stemming en de beraadslagingen in de raad/het college als er sprake is van een beslissing waarbij belangenverstrengeling dreigt: het gaat dan om kwesties waar hij zelf een persoonlijk belang bij heeft, of om kwesties waarbij het gaat om een belang van een individu of organisatie waarbij hij een substantiële betrokkenheid heeft.
Bestuurders leveren de griffier c.q. gemeentesecretaris de informatie aan over de nevenfuncties, bij aanvang van het raadslidmaatschap c.q. ambt. Als de bestuurder gedurende het lidmaatschap, c.q. de uitvoering van het ambt een nieuwe nevenfunctie aanvaart of de omstandigheden met betrekking tot bestaande nevenfuncties wijzigen, levert hij alle informatie hierover binnen één week aan bij de griffier c.q. gemeentesecretaris.
De informatie betreft in ieder geval:
De bestuurder vermeldt zijn substantiële financiële belangen (bijvoorbeeld aandelen, opties en derivaten) in ondernemingen waarmee de gemeente zaken doet of waarin de gemeente een belang heeft. Deze financiële belangen zijn openbaar en liggen ter inzage. Ook een tussentijds ontstaan substantieel financieel belang moet hij opgeven. De griffier/ secretaris draagt zorg voor een geactualiseerd overzicht met gemelde financiële belangen van bestuurders.
4. Informatie en vertrouwelijkheid
5. Regels rondom de schijn van corruptie (Omgang met geschenken en uitnodigingen)
De bestuurder meldt het voornemen tot een buitenlandse dienstreis of een uitnodiging daartoe aan het bestuursorgaan waar hij deel van uitmaakt. Hij verschaft daarbij informatie over het doel en de duur van de reis, de bijbehorende beleidsoverwegingen, de samenstelling van het gezelschap dat meereist, de geraamde kosten en de wijze waarop van de reis verslag wordt gedaan. Het bestuursorgaan verleent al dan niet toestemming.
6 Regels rond de onderlinge omgang
Het college voelt en neemt zijn verantwoordelijkheid voor beleidsuitvoering, het voorbereiden van besluiten en het actief en volledig informeren van de gemeenteraad.
Het college spreekt op deze taken nooit ambtenaren in het openbaar aan. Het college is medeverantwoordelijk voor het creëren van een veilige werksfeer in het ambtenarenapparaat. Ook raadsleden zijn medeverantwoordelijk voor het creëren van een veilige werksfeer.
Voorbeelden ter ondersteuning van de gedragscode
Via fictieve praktijkvoorbeelden geven we uitleg bij verschillende artikelen in de gedragscode
Hoofdstuk 2 : Het tegengaan van belangenverstrengeling
|
Een raadslid is voorzitter van de voetbalvereniging. Mag het raadslid het raadslidmaatschap combineren met dit voorzitterschap? |
Artikel 13 van de Gemeentewet verbiedt de combinatie van deze functies niet. Het raadslid moet de functie wel melden (artikel 3.1 van de gedragscode). Let op: alle bestuurders (raadsleden, collegeleden en de burgemeester) moeten al hun functies melden.
Ja. Met het vaststellen van de Sportnota besluit raad over alle sporten. Er is geen verstrengeling van belangen als dit raadslid mee doet aan de besluitvorming in de raad. De kennis en ervaring van het raadslid is wellicht juist wel van belang om tot goede besluitvorming te komen. Het is dus van belang dat het raadslid meedoet in de besluitvorming. Let op: De redenatie ‘bij twijfel niet meestemmen’ gaat niet altijd op. De kerntaak van een raadslid is stemmen.
Alleen in een beperkt aantal gevallen die in de wet staan, mag een raadslid niet meestemmen. Meestemmen mag niet als het belang van een raadslid (‘of een individu of organisatie waarbij het raadslid een persoonlijke betrokkenheid heeft’) wordt verstrengeld met het algemeen belang. In alle andere gevallen is de richtlijn om te stemmen. Er kan een schijn van belangenverstrengeling ontstaan in een situatie waardoor een raadslid overweegt niet mee te stemmen. Natuurlijk moet het raadslid waar mogelijk de schijn van belangenverstrengeling te voorkomen. Maar vaak zijn er in specifieke situaties nog andere mogelijkheden om actief de schijn van belangenverstrengeling te voorkomen, anders dan niet meestemmen. Zo kan het raadslid aan het begin van het debat aangeven dat hij voorzitter is van de voetbalvereniging.
|
De raad besluit over uitbreiding van voetbalvelden. De club waar het raadslid voorzitter van is, is ook een kanshebber voor de uitbreiding. Mag het raadslid meestemmen? |
Nee, artikel 2.2 van de gedragscode verbiedt het raadslid mee te stemmen. De club is een van de (duidelijke) belanghebbenden in dit besluit, dus een verstrengeling van belangen is aan de orde: het belang van de club dat het raadslid dient als voorzitter enerzijds en het belang van de stad voor de uitbreiding van voetbalvelden anderzijds.
Dat mag, maar het gaat bij de mogelijkheid om de besluitvorming te beïnvloeden om meer dan alleen het overdragen van het woordvoerderschap op dit dossier. Het raadslid dat voorzitter is van de voetbalclub mag op grond van artikel 2.5 van de gedragscode ook intern het standpunt van de fractie niet beïnvloeden over de uitbreiding van de voetbalvelden. Omdat de burger niet kan controleren of het raadslid dat ook daadwerkelijk niet heeft gedaan, is het belangrijk dat alle fractieleden erop toezien dat ook in de interne oordeels- en besluitvorming de activiteiten van dit raadslid gescheiden blijven.
Nee, ook dan mag het raadslid op grond van artikel 2.2 van de gedragscode niet meestemmen. Misschien komt het de voetbalclub om redenen die niet bekend zijn, veel beter uit als de uitbreiding bij een andere club geschiedt. Dan zou het weliswaar lijken alsof het raadslid in het belang van de stad (en niet van de club) zou stemmen, maar feitelijk is dat niet het geval. Stemgedrag is dus niet relevant in deze situatie.
Ja, het raadslid moet gewoon meestemmen. De relatie tussen het raadslid en de voetbalclub is niet zo dat er sprake of dreiging is van een onwenselijke verstrengeling van persoonlijk belang met het algemeen belang.
Onze gedragscode is een aanvulling op de wet. Voor een compleet beeld staan hieronder een aantal voorbeelden die een inkleuring geven aan de regels in de Gemeentewet.
Nee, het raadslid mag de opdracht niet aannemen. Artikel 15 van de Gemeentewet verbiedt dit. Dit artikel verbiedt raadsleden bepaalde overeenkomsten aan te gaan en bepaalde handelingen te verrichten.
|
Mag het raadslid namens zijn eenmansbedrijf de training voor burgerzaken laten verzorgen door een ander? |
Nee, ook dan mag het raadslid de klus niet aannemen. De Gemeentewet staat dit niet toe (artikel 15 lid 1 onder d onderdeel 1e). Het feit dat het bedrijf de overeenkomst rechtstreeks aangaat, maakt dat dit artikel van toepassing is. Het raadslid blijft betrokken. Het aannemen van de klus is een overtreding van de Gemeentewet
|
Mag het raadslid een training aan de medewerkers van burgerzaken verzorgen zonder dat hij hiervoor een betaling ontvangt? |
Nee, ook dan geldt dat het raadslid de opdracht niet mag aannemen. De Gemeentewet spreekt over het aangaan van een overeenkomst. Of het raadslid hiervoor een betaling ontvangt is niet relevant.
Nee. De overeenkomst met de gemeente wordt weliswaar niet rechtstreeks aangegaan, maar via het trainingsbureau. Via een omweg verricht het raadslid dus wel (betaald) werk voor de gemeente.
|
Een raadslid is naast raadslid ook leerlingbegeleider. Hij weet daarom veel over jeugdzorg. Mag dit raadslid woordvoerder in de raad zijn op dit onderwerp? |
Ja, dat mag. Het is van belang dat raadsleden kennis hebben over wat zich afspeelt in het maatschappelijk middenveld. Daarom sluit de wet een combinatie van raadslid met een andere functie slechts zelden uit.
Het raadslid mag niet het standpunt van de fractie (en de raad) zo beïnvloeden dat het onterecht positief uitpakt voor zijn eigen werkgever.
Als je vragen hebt over hoofdstuk 2 van de gedragscode kun je advies vragen aan de griffier of de gemeentesecretaris.
De neiging bestaat om per actie te beoordelen of dit mag op basis van de Gedragscodes en de Gemeentewet. Soms is dit nuttig of noodzaak. Zo heb je als raadslid niet externe partijen te adviseren bij vastgoed voor de gemeente. Bovendien verschaf je hiermee familie vertrouwelijke informatie waardoor er een risico bestaat op oneerlijke concurrentie. De schenking aan de partijkas en het ophangen van de banner kunnen hierbij als steekpenningen worden gezien in ruil voor het delen van vertrouwelijke informatie.
De burgemeester is als hoeder van de integriteit verantwoordelijk voor het instellen van een onderzoek als hier een reden voor is. De burgemeester mag geen schijnargumenten meewegen bij de overweging of er een onderzoek moet worden ingesteld.
Een integriteitskwestie kan beginnen bij warme familieverbanden van een raadslid, waarna relaties binnen verschillende ( informele) netwerken op elkaar ingrijpen. Het elkaar bevoordelen, belangenverstrengeling, de verkeerde omgang met informatie en corruptie lopen hier door elkaar heen. Wanneer enkel de individuele handelingen van het raadslid, de wethouders en burgermeester beoordeeld worden, dan doet dat geen recht aan de grote integriteitskwestie die zich kenmerkt door het kluwen aan personen en handelingen die tezamen de integriteit van het lokaal bestuur raken en uiteindelijk maken dat de kwestie niet onderzocht wordt.
Hoofdstuk 3: Omgaan met informatie
Nee, het spreken met anderen over dit dossier is een niet toegestaan. Dit dossier is nog steeds geheim. De geheimhouding is niet opgeheven. Over het dossier spreken is een overtreding van artikel 272 Wetboek van Strafrecht en van artikel 4.4. van de gedragscode.
Nee, dit mag het raadslid niet doen. Er rust geheimhouding op wat er besproken wordt tijdens de besloten vergadering. Een bericht op X is een overtreding van artikel 4.4 van de gedragscode.
Nee, het waarschuwen van de zus is in strijd met artikel 4.3 van de gedragscode. Het collegelid kan de inschatting over de inschrijving alleen maken omdat hij beschikt over voorkennis. Raads- en collegeleden beschikken over informatie die burgers niet hebben.
Hoofdstuk 5 Regels over het tegengaan van corruptie
|
Raads- en collegeleden krijgen van het theater in de gemeente een gratis jaarkaart voor alle voorstellingen aangeboden. Mag deze kaart worden geaccepteerd? |
Nee, het aannemen van de kaart, is een overtreding van artikel 5.1 van de gedragscode. Een dergelijke kaart is een gericht geschenk voor de bestuurders van de gemeente.
|
Alleen de portefeuillehouder Cultuur en de raadsleden die over Cultuur het woord voeren krijgen de kaart aangeboden. Mogen zij deze kaart accepteren? |
Nee, ook dit levert een overtreding op van artikel 5.1 van de gedragscode. Het is ‘om te weten hoe het reilt en zeilt’ bij het theater voor deze mensen niet noodzakelijk een kaart te hebben en het accepteren van zo’n gift roept mogelijk wel de schijn van corruptie op. De wethouder en de raad kunnen zich op een andere manier op de hoogte stellen over het theater of de theaterbranche. Bijvoorbeeld via het afleggen van een werkbezoek met een duidelijk programma.
Nee, dit mag het college niet doen. Het college vraagt een geschenk. Voor de organisatie is het moeilijk om nee te zeggen. De vraag van het college kan worden beschouwd als een oneigenlijke subsidie-eis. Verder is het doel van de subsidie niet het zichtbaar maken van de gemeente. Dit laatste zou in relatie tot dit evenement ook bereikt kunnen worden door de burgemeester of een wethouder bij de opening een rol te laten vervullen. Een andere mogelijkheid is dat de gemeente voor raads- en collegeleden – los van de subsidieverstrekking – een aantal kaartjes aanschaft.
Ja dat mag. Deze uitnodiging heeft een functioneel karakter; om zich goed te laten informeren over het evenement kan het noodzakelijk zijn om de praktijk van het evenement te ervaren. Dat de college- en raadsleden een hapje en drankje aangeboden krijgen, is ook redelijk. Dit geldt niet voor de uitnodiging aan de partners. Als zij het evenement willen bijwonen moeten ze een kaartje kopen. Voor hen kan het bezoek van het evenement niet als functioneel gezien worden.
|
Een raadslid geeft een lezing. Na afloop krijgt hij een bos bloemen aangeboden. Mag het raadslid dit aannemen? |
Ja, het bosje bloemen mag gezien worden als geschenk dat uit hartelijkheid gegeven wordt. Het niet accepteren de gever op dat moment ernstig in verlegenheid zou brengen. Het is bovendien niet het type geschenk dat de schijn van corruptie opwekt.
Ja, college en raadsleden mogen in principe ingaan op dit verzoek. Het is belangrijk voor het college- en raadswerk dat ze geïnformeerd worden. Niet alleen door gesubsidieerde instellingen maar ook door commerciële partijen of andere belanghebbende. Een commerciële partij biedt vaak een luxere aankleding van een werkbezoek. Het accepteren hiervan levert geen overtreding van de gedragscode op. Er zit wel een grens aan de mate van luxe die acceptabel is.
6 Regels rondom respectvolle omgang en integriteit
Nee, dit gedrag is acceptabel. Het raadslid overtreedt hiermee artikel 6.3 van de gedragscode. Het raadslid schreeuwt in het openbaar tegen een collega. Dat mag niet. Andere mensen horen het ook, en dat maakt het nog erger.
Nee, dit gedrag is niet acceptabel. Een raadslid mag niet een ambtenaar persoonlijk aanvallen in het openbaar. Dat staat in artikel 6. van de gedragscode. Als een raadslid twijfelt aan een ambtenaar, kan hij dit bespreken met de griffier of de portefeuillehouder. In de raadsvergadering mag het raadslid wel zeggen dat er zorgen zijn over het functioneren van sommige betrokken ambtenaren.
Nee. Dit is geen acceptabel gedrag. Artikel 6.1 en 6.3 zeggen dat raadsleden de integriteit van een wethouder moeten beschermen. Dit soort berichten schaadt het vertrouwen in de politiek. Als een raadslid echt twijfelt aan de integriteit van een wethouder, moet hij dit melden via de juiste weg. Hij meldt zijn vermoeden bij de burgemeester.
|
Tijdens een debat voelt een raadslid zich niet serieus genomen. Hij maakt een wegwerpgebaar en roept: “Ik doe niet meer mee aan dit poppenspel!” Daarna loopt hij de raadszaal uit. Is dit gedrag oké? |
Nee, dit gedrag is niet oké. Een raadslid moet in principe blijven tijdens het debat. Zeker als er gestemd wordt, want dan heeft hij de plicht om te stemmen. Ook als hij zich niet gehoord voelt, moet hij blijven.
Voor u ligt het manifest van de gemeente Oss. In dit manifest spreken we met elkaar af hoe we binnen de gemeente Oss als raad, college en ambtelijke organisatie met elkaar samenwerken ten dienste van de inwoners van onze gemeente. In het manifest onderstrepen wij onze gezamenlijke centrale waarden en werken deze verder uit in uitgangspunten voor ons onderlinge samenspel, de informatievoorziening en verantwoording van het college aan de raad en de participatie van onze inwoners bij het gemeentebestuur.
Dit manifest stellen we vast voor de bestuursperiode 2022-2026. Ieder jaar komen we als raad en college met elkaar samen om de werking van het manifest te evalueren. Het is daarbij altijd mogelijk om in gezamenlijkheid aanpassingen of bijstellingen aan te brengen in het manifest.
B. Centrale waarden waar vanuit wij werken
Als gemeentebestuur van Oss hebben we een aantal gezamenlijke waarden. Deze waarden stellen we centraal in ons dagelijks werken en samenwerken.
C. Rol gemeenteraad en college
Uitgangspunt: De raad en het college hebben elk een wettelijk vastgelegde rol in het bestuurlijk samenspel. We spreken elkaar aan wanneer we niet binnen onze rol blijven;
D. Informatievoorziening door het college aan de raad
Uitgangspunt: Een proactieve en heldere informatievoorziening van het college aan de raad;
E. Wijze van verantwoording door het college aan de raad
Uitgangspunt: We gaan in de verantwoording meer aandacht schenken aan de lange termijn;
Bijlage 2 Niet-openbaar, vertrouwelijk, geheim? De regels
Dit stuk geeft antwoord op twee vragen:
Openbaarheid is één van de grondbeginselen van onze democratische rechtsstaat. Het gaat hier niet alleen om openbaarheid van besluitvorming maar ook om openbaarheid van informatie. De openbaarheid draagt enerzijds bij aan de legitimatie van dat bestuur, anderzijds aan de controle op dat bestuur. Openbaarheid vormt, met andere woorden, een wezenlijk element van de gemeentelijke organisatiestructuur. Met het uitgangspunt ‘openbaarheid, tenzij’ moet het college de afweging tussen openbaarheid en geheimhouding zorgvuldig maken. Helderheid over de juridische kaders en specifieke lokale spelregels en procedures is daarbij essentieel.
Een ander grondbeginsel van onze democratische rechtstaat is dat de gemeenteraad en de raadscommissies als volksvertegenwoordigende organen in openbaarheid vergaderen. In uitzonderingsgevallen kan de raad of de commissie ook met gesloten deuren, dus in beslotenheid, vergaderen. Besloten vergaderingen behoren uitzonderingen te zijn.
Openbaarheid vormt de basis van het overheidshandelen. Als het college besluiten neemt, dient de gemeenteraad in de gelegenheid te zijn die te controleren. Daarvoor moet de raad beschikken over adequate informatie. Hoewel openbaarheid het uitgangspunt is, is niet voor niets voorzien in de situatie dat bij een behoorlijk functioneren van het gemeentebestuur soms andere belangen dan openbaarheid tijdelijk belangrijker kunnen zijn met het oog op de zorgvuldigheid.
Besturen vergt soms dat men elkaar vertrouwelijk kan informeren. Om dit mogelijk te maken moeten we afspraken maken die bij onze (Osse) cultuur passen. Bij zaken die (nog) niet voor openbaarmaking in aanmerking komen, kan men denken aan: financiële en strategische belangen van de gemeente of met de belangen van een derde, zoals een onderhandelingspartner (denk aan het innemen van een grondpositie of aanbesteding). In zo’n geval kan besloten worden een onderwerp niet in de openbaarheid te behandelen. Als er zaken zijn die (nog) niet voor de openbaarheid in aanmerking krijgen die zaken een speciale status:
De uitgangspunten voor het omgaan met informatie zijn:
Hoe gaan we nu om met niet-openbare en vertrouwelijke informatie?
Er zijn altijd zaken die (nog) niet voor openbaarmaking in aanmerking komen. Over de uitwisseling van deze informatie zijn concrete afspraken gemaakt. De Wet bevorderen integriteit en functioneren decentraal bestuur zorgt ook voor een wijziging in de Gemeentewet. Dat maakt het noodzakelijk de bestaande afspraken aan te passen aan de gewijzigde wet.
In de gewijzigde gemeentewet is een apart hoofdstuk gekomen over de geheimhouding van schriftelijke informatie (artikel 87, 88 en 89 Gemeentewet) Hierin is het opleggen van geheimhouding losgekoppeld van het verstrekken van geheime informatie aan anderen.
De belangrijkste wijzigingen zijn:
De raad hoeft de geheimhouding niet meer te bekrachtigen van informatie die onder geheimhouding wordt gedeeld. De raad moet wel actief besluiten geheimhouding op te heffen. Als geheime informatie aan de raad is verstrekt is dit orgaan de enige die de geheimhouding kan opheffen. De raad moet regels stellen zodat het college bevoegd wordt geheime informatie aan anderen te verstrekken nadat de informatie gedeeld is met de raad. Zolang er geen besluit is genomen, geldt een geheimhoudingsplicht. De wet biedt de mogelijkheid om in een aparte verordening het college in staat te stellen om stukken waarop geheimhouding is opgelegd, met anderen te delen als dit voor het dagelijks bestuur van de gemeente noodzakelijk is.
Er rust van rechtswege geheimhouding op mondelinge informatie die gedeeld wordt. Deze informatie is alleen beschikbaar voor degene die bij de vergadering aanwezig waren. In de oude situatie moest de raad of commissie een apart besluit nemen over het opleggen van geheimhouding over hetgeen tijdens een besloten vergadering besproken werd. Dat is nu niet meer nodig.
De wijzigingen in de Gemeentewet zorgen voor aanpassingen van de afspraken van college en raad bij de geheime stukken en bij de vertrouwelijke stukken.
Hieronder volgt een uitleg over de verschillende begrippen en daarbij de afspraak hoe we met de informatie willen omgaan.
Schema waarin het onderscheid in verschillende informatie zichtbaar is.
Besluiten die niet openbare persoonsgegevens bevatten, waarbij het besluit zelf openbaar is
De besluiten die persoonlijke gegevens bevatten zijn openbaar. Men mag deze persoonsgegevens niet op het internet plaatsen. De documenten inclusief persoonsgegevens staan op Ibabs achter een slotje. De geanonimiseerde documenten zetten we op iBabs. Deze komen niet achter een slotje.
Wat zijn de consequenties als ik toch anderen ook hierover informeer?
Je overtreedt de Wet bescherming Persoonsgegevens wanneer je persoonlijke informatie publiek verspreidt. Het College Bescherming Persoonsgegevens kan een dwangsom opleggen of bestuursdwang toepassen wanneer je deze wet overtreedt.
In Oss maken we veel gebruik van het begrip niet-openbaar. Dit begrip gebruiken we voor verschillende situaties.
In 2018 maakten raad en college formele afspraken over het gebruik van het begrip vertrouwelijk. Met de introductie van dit begrip kun je onderscheid maken in de verschillende situaties, met daarbij de meest geschikte manier van behandelen. Of er sprake is van niet-openbare, vertrouwelijke of geheime informatie hangt af van het risico dat de gemeente Oss loopt, op het moment dat informatie alsnog naar buiten komt. Is er sprake van een gering risico dan spreken we van niet-openbare informatie. Is het risico aanzienlijk dan hebben we het over vertrouwelijke informatie. Bij een zeer groot risico is het stempel geheim op zijn plaats. Het college bepaalt de status van de informatie en neemt hierover zo nodig hierover een besluit. De ambtenaar adviseert hierin.
Hieronder een schets van verschillende situaties uit de praktijk:
We kennen in Oss besluiten die in zijn geheel niet-openbaar zijn. (bijvoorbeeld de niet openbare besluitenlijst van B&W, de IUP bijlage). Dit soort besluiten valt onder de niet-openbare informatie. Bij deze categorie is het risico voor de gemeente Oss minder groot wanneer de informatie alsnog naar buiten komt, dan bij vertrouwelijke of geheime informatie.
Juridische status van het stuk?
Geen. De gemeente kan een embargo niet dwingend opleggen. Het gaat doorgaans om een verzoek om publicatie vooralsnog achterwege te laten. De ontvanger, bijvoorbeeld een journalist, bepaalt de redelijkheid van elk embargoverzoek. Instemmen met het embargo betekent dat men zich hier aan moet houden. Een embargo vervalt direct zodra één of meerdere van de betrokkenen de opschortingsafspraak schendt.
Hoe verstrekken we de informatie?
Een selecte groep mensen, waaronder bijvoorbeeld raads- en burgerleden en een selecte groep journalisten, krijgt op voorhand informatie over een nieuwsfeit, met het verzoek om die informatie nog niet te verspreiden vóór een bepaalde dag en uur. Zo kan boven een persbericht staan: “Embargo tot dinsdag 21 juni 2016 15.30 uur.”
Het begrip vertrouwelijk heeft geen directe wettelijke basis. Het gaat hier om een afspraak tussen het college en de raad. Het hof van Amsterdam heeft in haar uitspraak van 6 augustus 2003 (LNJ A10892) uitgesproken dat vertrouwelijkheid en geheimhouding (in juridische zin) onder dezelfde noemer vallen. Formeel is echter niets geregeld over vertrouwelijkheid. Maar als raads-, college- of burgerleden hadden kunnen weten of redelijkerwijs hadden moeten weten dat de stukken vertrouwelijk zijn, dan kan o.g.v. art. 2:5 Awb vertrouwelijkheid ontstaan.
De status vertrouwelijk geeft het college de mogelijkheid om (nog) niet openbare informatie, waarbij het risico dat de gemeente Oss loopt op het moment dat de informatie toch naar buiten komt aanzienlijk is, te delen met de raad. Raadsleden bekleden in het gemeentelijk stelsel een belangrijke en bijzondere positie. Zij zijn als gekozen volksvertegenwoordigers verantwoordelijk voor het gevoerde bestuur. Hun recht op informatie gaat verder dan de Wet openbaarheid van bestuur. In Oss hebben burgerleden ook ruim toegang tot informatie. Door het delen van vertrouwelijke informatie kan het college optimaal aan haar actieve informatieplicht voldoen.
Bij vertrouwelijkheid gaat het om besturen. Om het voor elkaar krijgen van zaken en het creëren van politiek draagvlak daarvoor. Het college informeert de raad of commissie vertrouwelijk zonder dat direct van formele geheimhouding sprake is.
Als voorbeelden voor vertrouwelijkheid kunnen worden genoemd:
Hoe verstrekken we de informatie?
De informatie is voor een beperkte groep ambtenaren beschikbaar, maar niet voor iedereen en zeker niet voor derden, zoals bijvoorbeeld journalisten. In het kader van hun controlerende taak kunnen raadsleden kennis nemen van stukken die het college als vertrouwelijk bestempelt. De stukken liggen dan bij de griffie ter inzage. Men moet tekenen voor inzage. Het college kan vertrouwelijke informatie ook actief ter kennis brengen van raads- of burgerleden of bijvoorbeeld aan de fractievoorzitters.
Mag ik de informatie delen en zo ja, met wie?
De informatie mag alleen worden gedeeld met de (groep) mensen die toegang hebben (heeft) gekregen tot de informatie. Als het college informatie deelt met de fractievoorzitters mag deze informatie niet gedeeld worden binnen de fracties, tenzij in het overleg andere afspraken zijn gemaakt. Raads- en burgerleden die de informatie hebben ingezien op de Raadsgriffie mogen deze informatie alleen delen met raads- burgerleden die ook hebben getekend voor inzage.
En wat zijn de consequenties als ik toch anderen ook hierover informeer?
Als het college goed motiveert waarom men informatie (nog) niet openbaar wil maken en dus vertrouwelijk wil delen, zullen degene die deze informatie krijgen niet snel geneigd zijn het in hen gestelde vertrouwen te schenden. Mocht men wel in de verleiding komen om de vertrouwelijkheid te schenden dan komen sancties in beeld. Schending van de vertrouwelijkheid is een inbreuk op de mores, op de gedragscode integriteit. Het gemeentebestuur kan een disciplinaire maatregel opleggen. Maar ook het strafrecht heeft hier een rol.
Artikel 2:5 van de Algemene wet bestuursrecht geeft een algemene verplichting voor een ieder die als (onderdeel van een) bestuursorgaan of als daarvoor werkzame persoon (in welke rechtsverhouding ook) in aanraking komt met vertrouwelijke gegevens tot geheimhouding daarvan. Schending van deze vertrouwelijkheid levert een strafbaar feit op.
Geheimhouding (artikel 23 en hoofdstuk Va Gemeentewet)
Het college en de raad zetten het instrument geheimhouding nauwelijks in. Geheimhouding kent een wettelijke basis (artikel 25 Gemeentewet). Het bestuur van Oss verwacht dit instrument zelden in te zetten. Wanneer heeft geheimhouding een meerwaarde?
Geheimhouding heeft een meerwaarde bij items die regionaal spelen. Alle gemeenten kunnen dan onder hetzelfde regime informatie delen met de raad. Ook als het risico voor de gemeente Oss op het moment dat de informatie toch naar buiten komt uitzonderlijk hoog is, is geheimhouding de aangewezen manier voor het delen van informatie. Het is de afweging van het college of men kiest om iets vertrouwelijk of onder geheimhouding aan de raad te verstrekken. Voorbeelden van die onder geheimhouding vallen zijn voorbereidingsbesluiten, regionaal te nemen besluiten en een burgemeestersbenoeming.
Als sprake is van één of meer belangen (weigeringsgronden) die in artikel 5 lid 1 en 2 van de Woo staat, dan is er aanleiding om geheimhouding op te leggen. Geheimhouding moet altijd expliciet worden opgelegd. Dat kunnen het college, de burgemeester en de gemeenteraad doen, ieder voorzover zij bevoegd zijn.
Mag ik de informatie delen en zo ja, met wie? En wat zijn de consequenties als ik toch anderen ook hierover informeer?
Geheimhouding geldt voor allen die kennis hebben van het behandelde en/of de stukken.
Voorbeeld: de geheimhouding geldt ook voor de collega die een kopie moet maken van een geheim stuk. De informatie mag dus NIET met anderen worden gedeeld. Als je de informatie toch deelt met anderen, dan pleeg je in beginsel een strafbaar feit.
Artikel 54 lid 1 van de gemeentewet bepaalt dat de vergaderingen van het college met gesloten deuren worden gehouden. In artikel 23 Gemeentewet staat dat de raad in openbaarheid vergadert. De raad kan echter ook met gesloten deuren, dus in beslotenheid, vergaderen. De wet noemt een aantal onderwerpen waarover de raad niet in beslotenheid mag vergaderen en besluiten (de toelating van nieuwe leden; begroting en jaarrekening; gemeentelijke belastingen; benoeming en ontslag van wethouders.)
Beslotenheid geldt alleen tijdens de vergaderingen en is wat anders dan vertrouwelijkheid of geheimhouding. Vertrouwelijkheid of geheimhouding doelt op stukken en op hetgeen tijdens een vergadering wordt besproken. Besloten gaat over de aanwezigen bij de vergadering. In Oss gaan we terughoudend om met het organiseren van besloten vergaderingen. De wethouder en/ of het college moet bij ieder overleg de afweging maken hoe men de informatie deelt.
In Oss is een aantal situaties waarbij de vergadering besloten is:
Overleggen op uitnodiging van het college of een wethouder: Het college of de wethouder nodigt de raadsleden en burgerleden of fractievoorzitters uit om vertrouwelijke informatie te delen. Bijvoorbeeld overleg over grondprijzen, faillissement van een zorgaanbieder, of een andere onverwachte ontwikkeling met grote financiële of politieke impact.
Meestal is de informatie van een besloten overleg is op voorhand vertrouwelijk. Uitzondering hierop zijn de technische vooroverleggen en het Raadskompas. Aan het einde van ieder besloten overleg maken de deelnemers afspraken over:
Raads- en burgerleden moeten zich bewust zijn wat de consequentie is van deelname aan het besloten overleg en/of het kennisnemen van de informatie. De informatie die men op deze wijze heeft gekregen kan men niet benutten in het openbare debat.
Op het moment dat niet-openbare informatie bekend raakt, moet degene die de informatie verstrekt heeft actief handelen. Degene die de informatie heeft verstrekt (vaak een wethouder of het college) moet richting de kring van mensen aan wie de informatie is verstrekt duidelijkheid verschaffen wat nu de status van de informatie is (openbaar, niet-openbaar, vertrouwelijk of geheim).
Bijlage 3 Protocol integriteit wethouders
Dit protocol wordt gebruikt in de aanloop naar de benoeming van wethouders. Het protocol heeft zowel betrekking op nieuwe kandidaat-wethouders als op de huidige wethouders.
Bijlage 4 Veiligheids- en agressieprotocol voor bestuurders
We willen een weerbare organisatie én een gastvrije, veilige gemeente zijn. Daarom maken we met elkaar en met onze inwoners goede afspraken. We zwichten nooit voor ongewenst, intimiderend of dreigend gedrag. Als alle afspraken voor iedereen duidelijk zijn en als iedereen weet wat hij of zij moet doen, kunnen we dit gedrag voorkomen. Is er toch een incident? Dan melden en registeren we het incident en leren we ervan. Zo zijn we een weerbare organisatie.
Al deze afspraken hierover vind je in dit protocol.
Dit protocol is bedoeld voor raadsleden, commissieleden en collegeleden. Dit protocol bevat spelregels en werkafspraken hoe bestuurders moeten handelen als zij te maken krijgen met veiligheidsrisico’s en/ of vormen van agressie. Het werkproces, met daarin een praktisch stappenplan hoe om te gaan met degene die de normen heeft overschreden, is geen onderdeel van dit protocol. We sluiten voor dit werkproces aan bij het agressieprotocol voor de ambtelijke organisatie.
Uitgangspunt is dat bestuurders hun werk veilig kunnen doen.
Bestuurders zijn publieke figuren. Hun werk beperkt zich niet tot het gemeentehuis. Ze worden ook buiten en in de privésfeer aangesproken op hun werk. Dit protocol bevat ook werkafspraken voor het omgaan met incidenten buiten en in de privésfeer.
De landelijke trend is dat bestuurders steeds vaker te maken krijgen met intimidatie, bedreiging of zelfs geweld. Dit blijkt uit de monitor integriteit en Veiligheid 2024 die in opdracht van ministerie van BZK is uitgevoerd. We zien in het algemeen dat het maatschappelijk debat verhardt. Lokaal zie je dat bij sommige onderwerpen de emoties hoog oplopen. Gevoelens van onmacht of frustratie komen naar boven.
Voor bestuurders is het belangrijk dat zij gemakkelijk benaderbaar zijn, open in de samenleving kunnen staan, het politieke debat vrij kunnen voeren, publieke taken vrij van dwang en drang kunnen uitoefenen en dat besluiten zonder druk kunnen worden genomen. Bestuurders worden soms omdat zij een publieke taak vervullen, geconfronteerd met normoverschrijdend gedrag van burgers. Denk daarbij bijvoorbeeld aan belediging, persoonlijke bedreiging of bedreiging richting familie, stalken, fysiek geweld of vernieling. Normoverschrijdend gedrag kan de besluitvorming beïnvloeden. Dat raakt dan aan de integriteit van het lokale bestuur en is ondermijnend voor de democratie.
Bestuurders werken in een aantal gevallen samen met de ambtelijke organisatie, het handelen van bestuurders beïnvloedt de ambtelijke organisatie ook. In relatie tot het voorkomen van en reageren op normoverschrijdend gedrag werken bestuurders en ambtenaren daarom vanuit gezamenlijke uitgangspunten. Er is sprake van onderlinge afhankelijkheid en er is daarmee ook gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Goed samenspel is cruciaal. De organisatienorm zoals die wordt gehanteerd voor de ambtenaren geldt ook voor bestuurders.
Nultolerantie: Emotie mag, agressie niet!
We zwichten nooit voor ongewenst, intimiderend of dreigend gedrag. Dat is onze norm. Die norm geldt voor alle bestuurders, altijd. Dat kan alleen als we op elkaar kunnen rekenen.
Wat is normoverschrijdend gedrag?
Emotioneel mag, agressie niet. Dat is onze norm. Overschrijdt iemand deze norm dan volgt een passende reactie vanuit de gemeente. Emotioneel gedrag is niet altijd normoverschrijdend. Je mag boosheid uiten zolang het van korte duur is en zich laat corrigeren.
Normoverschrijdend gedrag is: aanhoudend emotioneel gedrag, aanhoudende boosheid of het aanhoudend uiten van beledigingen en gedrag dat (nadat de persoon in kwestie erop is aangesproken) niet verandert of juist verergert. Het gedrag is gericht op
Uitgangspunt is dat agressie een ‘vorm van gedrag is’. Bestuurders handelen op basis van dit feitelijke gedrag en niet op basis van hun persoonlijke beleving We accepteren agressief gedrag niet, ook al heb je er zelf geen last van. Dit uitgangspunt zorgt voor een eenduidige reactie richting onze inwoners.
Op de volgende pagina staat hoe je het gedrag kunt herkennen.
Voorkomen van normoverschrijdend gedag
Er zijn verschillende manieren om bestuurders preventief te ondersteunen om hun functie veilig te kunnen uitvoeren.
In dit hoofdstuk staan een aantal manieren.
Duidelijke communicatie; Normoverschrijdend gedrag kan soms voorkomen worden door duidelijk te communiceren met de inwoners. Zo werk je aan een realistische verwachtingen bij inwoners. Goede en duidelijke communicatie bereiken we door de website, social media en Oss actueel optimaal te gebruiken. Maar ook door in brieven in heldere taal de boodschap te brengen.
Situaties waarin incidenten kunnen voorkomen.
Veiligheid in het gemeentehuis
De gemeenteraad en de commissies vergaderen in principe in de openbaarheid. Soms gelden voor bijeenkomsten en vergaderingen andere afspraken. De openbare vergaderingen en bijeenkomsten, in ons vergadercentrum, zijn toegankelijk voor iedereen. Raads-, commissie- en collegeleden zijn hier benaderbaar voor de aanwezigen. Deze benaderbaarheid van onze bestuurders is heel waardevol voor het democratisch proces. Diezelfde benaderbaarheid maakt het democratisch proces ook kwetsbaar. Verstoringen van toehoorders tijdens openbare vergaderingen en bijeenkomsten kunnen het lastig maken de bijeenkomst of vergadering door te laten gaan. De aanwezigen bij een bijeenkomst kunnen zich door het normoverschrijdend gedrag van anderen zelfs onveilig voelen.
De voorzitter van de vergadering kan ingrijpen bij ordeverstoringen of normoverschrijdend gedrag. Dit gebeurt via het volgende stappenplan:
Het eisen dat de ordeverstoorder(s) de vergaderruimte verlaten. Wanneer de orderverstoorder na drie keer herhaling van de eis om de ruimte te verlaten dit nog steeds weigert te doen, belt de bestuurder de politie. Er is dan sprake van huis/lokaalvredebreuk. Dat is een strafbaar feit. Ook in een één op één gesprek met een inwoner kan een bestuurder bij normoverschrijdend gedrag eisen dat de inwoner de ruimte verlaat.
De griffier en de bodes staan de voorzitter bij ordeverstoringen.
Bij alle vergaderingen in het gemeentehuis gelden de huisregels van het vergadercentrum.
Soms zijn er vergaderingen waarbij de inschatting is dat er veel emoties vrij kunnen komen. Dan neemt de gemeente passende maatregelen om de vergadering zonder incidenten te laten verlopen.
Veiligheid buiten de deur en in de privésfeer
Door de aard van hun functie zijn bestuurders bekend bij het publiek. Bestuurders kunnen daarom ook te maken krijgen met normoverschrijdend gedrag buiten de deur en in de privésfeer. Op dat moment is er voor bestuurders geen directe hulp en steun. De bestuurder kan op verschillende manieren met het normoverschrijdendgedrag te maken krijgen.
Als je buiten de deur of in de privésfeer te maken krijgt met agressie die gerelateerd is aan je werk als bestuurder trek je je zo veel mogelijk terug uit de onveilige situatie. Denk aan je eigen veiligheid en neem geen onnodige risico’s. Bel direct 112 bij fysiek geweld, het tonen van wapens of stalkgedrag waarbij je je niet veilig/ bedreigd voelt.
Meldt het incident bij de griffier, burgemeester of secretaris
Wanneer je te maken krijgt met een inwoner die telefonisch via grof taalgebruik, discriminerende taal, eisen en dreigen iets voor elkaar probeert te krijgen stel dan een duidelijke grens. Geef aan dat de toonzetting niet acceptabel is. Waarschuw de persoon door aan te geven dat je het gesprek beëindigt als deze het gesprek op dezelfde manier voorzet. Als de waarschuwing niet helpt, verbreek dan de verbinding.
Meldt het incident bij de griffier, burgemeester of secretaris.
Je kunt als bestuurder te maken krijgen met schriftelijke agressie. Hierbij komt digitale agressie het meest voor. Ook dan is het belangrijk om eenduidig op te treden.
Handelingsprocedure na een incident
Bestuurders melden alle voorvallen van normoverschrijdend gedrag.
Het melden van intimidatie, bedreiging of andere misdragingen is het startpunt voor hulp van de bestuurder (zoals steun en nazorg). Ook helpt de melding bij het in kaart brengen van de problematiek binnen de gemeente, de strafrechtelijke vervolging van de dader (dossieropbouw) en het op gang brengen van het gesprek bij bestuurders over intimidatie en bedreiging.
Na de melding bespreken de griffier, burgemeester en of gemeentesecretaris met de melder welke maatregelen er genomen worden.
Maatregelen die genomen kunnen worden:
Als er sprake is van strafbare feiten doet de bestuurder aangifte bij de politie. Het doen van aangifte gebeurt op het adres van de gemeente en niet op het privéadres. In sommige gevallen is het ook mogelijk dat de griffier of de burgemeester namens de bestuurder aangifte doen. In dit geval hoort de politie het slachtoffer wel. Bij een aangifte kan de bestuurder dus niet anoniem blijven.
Bij sommige strafbare feiten moet de bestuurder zelf aangifte doen (bij de klachtdelicten). Dit is het geval bij belaging, stalking of stelselmatige intimidatie. Ook als de bestuurder zelf aangifte moet doen, kan hij worden bijgestaan door een vertegenwoordiger van de gemeente.
Melden en aangifte moet zo volledig mogelijk gebeuren: wat is er gebeurd, waar en wanneer, wie heeft het gedaan of gezien? Als er een vermoeden bestaat dat er een verband bestaat tussen de agressie en een door de betrokkene of door zijn/haar partij ingenomen standpunt of besluit, wordt dit gemeld. Als sprake is van brieven, e-mail, boodschappen op een voicemail of dreigberichten op sociale media, dan worden deze bewaard en wordt een kopie bij de melding gevoegd. Kenmerken van de dader(s) en zaken als kentekens worden zo mogelijk doorgegeven. Fotograferen van verdachten of hun voertuigen is alleen aan te raden als dat de eigen veiligheid of die van anderen niet in gevaar brengt.
Bij een aangifte verleent de bestuurder volledige medewerking aan het politieonderzoek
Wanneer iemand schade heeft aangericht aan de eigendommen van de bestuurder of gemeente, wordt deze in beginsel verhaald. Van schade is, in beginsel, ook sprake als een bestuurder door het incident (tijdelijk) moet verzuimen. Ook medische kosten die men moet maken vallen in beginsel onder schade.
De juridische afdeling van de gemeente Oss kan de benadeelde bijstaan bij voeging ter terechtzitting.
Advies en ondersteuning door derden
Bestuurders kunnen ook behoefte hebben om een incident (vertrouwelijk) met derden te bespreken. Dit is mogelijk bij het Ondersteuningsteam Weerbaar Bestuur.
Bij bedreiging informeert de burgemeester, met instemming van het slachtoffer, de fractievoorzitters, de fractie of de gemeenteraad en het college. Dit gebeurt vertrouwelijk. Wanneer de burgemeester zelf direct betrokken is, wordt in overleg met de burgemeester, de locoburgemeester en eventueel de commissaris van de Koning de strategie bepaald. Wanneer communicatie richting de pers wenselijk is, neemt de afdeling communicatie van de gemeente deze taak op zich.
Zodra er sprake is van een strafrechtelijk onderzoek ligt de woordvoering bij het Openbaar Ministerie (OM). Communicatie en contacten met de pers worden overgelaten aan het OM, in samenspraak met de afdeling communicatie van de gemeente.
De impact van een incident kan groot zijn. Daarom is opvang en nazorg belangrijk. Bestuurders, maar zo nodig ook hun directe familieleden kunnen ervan uitgaan dat ze ondersteund worden na een incident en dat ze altijd kunnen vragen om deskundige hulp.
De burgemeester is de aangewezen persoon om opvang en nazorg te verlenen aan de wethouders. De griffier doet dit voor de raadsleden. Afhankelijk van de aard van het incident en de benodigde (emotionele) nazorg, kan er ook voor gekozen worden om iemand anders uit de organisatie een rol te geven in de ondersteuning en nazorg of hier een externe professional bij te betrekken.
Bij nazorg verleend door de burgemeester of griffier bieden zij altijd minimaal drie gesprekken aan.
Eerste gesprek (binnen 24 uur)
Het belangrijkste direct na een incident is herstel van de veiligheid en het bieden van steun aan de betrokkene(n). De betrokkene(n) vertelt zijn/haar verhaal en we onderzoeken waar hij/zij behoefte aan heeft. Het eerst gesprek heeft als doel
Tweede gesprek (na een aantal dagen)
In dit gesprek ligt de nadruk op het bieden van een luisterend oor en steun (emotioneel en praktisch). Ook is het belangrijk samen met de betrokkene het verloop van de afgelopen dagen in kaart te brengen en zo meer informatie te krijgen over het verwerkingsproces.
Derde gesprek (na vier tot zes weken)
Naast emotionele ondersteuning, blikt de griffier of burgemeester met betrokkene terug op het incident en de nasleep. Ze staan stil bij eventuele veranderingen in de kijk op het ambt en het functioneren daarbinnen, het privéleven en de persoonlijke beleving. Bij mogelijke signalen op stagnatie van het verwerkingsproces verwijst de burgemeester of griffier betrokkene door naar professionele hulpverlening.
De vertrouwenspersonen van het landelijk ondersteuningsteam weerbaar bestuur bieden hulp. Voor ondersteuning van het thuisfront van de bestuurder zijn er externe professionals beschikbaar, bijvoorbeeld de vertrouwenspersoon van de gemeente of via onze arbodienstverlener. Bij een incident zoeken we met de betrokkenen naar een maatwerkoplossing.
In geval van een aangifte biedt de politie nazorg in de vorm van slachtofferhulp.
Kopieer de link naar uw clipboard
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2026-261339.html
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.