Uitvoeringsprogramma Bestaanszekerheid 2025 - 2028

De raad van de gemeente Berkeland;

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 26 augustus 2025

b e s l u i t:

• 1. Kennisnemen van het uitvoeringsprogramma bestaanszekerheid 2025-2028.

Dit vormt de rode draad door alles wat we doen

• 1. We zorgen voor laagdrempelige en toegankelijke hulp.

• 2. We werken 'outreachend': we wachten niet af tot inwoners naar ons komen, we gaan er op af.

• 3. We werken vervolgens vraaggericht en bieden maatwerk: we stellen de inwoner de vraag 'wat wil je en wat heb je nodig?' En we vragen door. Want sommige mensen durven 't niet te zeggen. En we bieden de hulp aan die nodig is.

• 4. We zorgen voor een goede coördinatie rond een hulpvraag. We werken integraal samen en overstijgen domeinen.

• 5. We ondersteunen: we zoeken samen naar een antwoord, stimuleren bij het vinden van een oplossing en evalueren.

• 6. We ontwikkelen: leren mensen om de eigen regie te (her)pakken en bieden nazorg. Dit draagt bij aan duurzame zelfredzaamheid en voorkomt nieuwe problematiek.

• 7. We tonen begrip en respect, werken stresssensitief en vanuit vertrouwen en waarborgen de privacy.

• 8. We benutten de kennis van mensen met ervaring en van ervaringsdeskundigen.

A. Hulpverlening

Klankbordgroep bestaanszekerheid: "Eén basis van hulp vanuit de vraag 'wat heb je nodig?''

Strategie: Inwoners met (beginnende) geldproblemen weten waar ze terecht kunnen voor hulp en hulp is effectief.

Partners met voortouw: Fijnder, Stadsbank, Schuldhulp Op Maat, Humanitas, Voormekaar, Sociaal raadsliedenwerk, Stichting an 't Wark, Digitaalhuis, gemeente.

Voor iedereen, maar met speciale aandacht voor: nieuwkomers, alleenstaande ouderen, werkenden in financiële onzekerheid en mensen met een zorgvraag.

In het beleidsplan beschrijven we de beleidskeuzes. Dit uitvoeringsprogramma is een nadere uitwerking daarvan.

Hoe:

• We bouwen aan een hecht netwerk van hulpverlening én ontwikkeling (vrijwilligers en professionals): 'Netwerk Bestaanszeker Berkelland'.

• Het netwerk heeft een belangrijke preventieve functie. Want door de combinatie van vrijwilligers en professionals bereik je de doelgroep beter (voorbij wantrouwen voor instituties) en zorg je ervoor dat de inwoner passende hulp krijgt.

• Beperkte basisvaardigheden signaleren, bespreekbaar maken en ontwikkelen.

• Gezamenlijke communicatie naar inwoners, organisaties en werkgevers.

• Inrichting 1) laagdrempelige toegang tot hulp; 2) voldoende & effectieve hulp; 3) nazorg.

• Ervaringsdeskundigheid benutten.

• 'Hulp' kan het beste gegeven worden door de partner waarmee de inwoner al bekend is, zoals Prowonen, Interbeek of de werkgever. Het netwerk verheldert aan deze partners haar expertise, draagt evt. expertise over en biedt maatwerk (bijv. bij de werkgever een cursus aan werknemers).

• We evalueren tussentijds om de gezamenlijke werkwijze indien nodig bij te stellen.

Het ‘hoe’ vertaald naar concrete acties:

• Communicatie:

  • Gezamenlijke communicatie op website gemeente, in nieuwsbrief Fijnder, in lokale krant en andere kranten (zoals krant van huurdersvereniging van Prowonen) – zowel richting inwoners als partners.

  • Partners sluiten aan op wijkgerichte acties van bijv. Prowonen en gemeente (o.a. op de weekmarkt) om onder aandacht te komen. Want hier komen mensen op af vanwege algemene interesse, niet vanwege ‘armoedeproblematiek’.

  • Ook middels themabijeenkomst ‘bestaanszekerheid’ voor Eibergen Gezond en daarna andere netwerken van huisartsen en eerstelijns professionals.

  • Ook rekening houden met anderstaligen.

  • Langs bij werkgroep 'veilig buitengebied' en/of platform veilig ondernemen voor bereik agrariërs.

• Uitbreiding Formulierenbrigade naar een tweede locatie (bibliotheek Eibergen) en gezamenlijk spreekuur van meerdere partners op gemeentehuis tijdens Formulierenbrigade.

• Zorgen voor vertegenwoordiging van elk Voormekaar team (Borculo, Neede, Eibergen, Ruurlo) in het netwerk t.b.v. bevordering van integraal werken.

• Digitaalhuis traint het netwerk in herkennen en bespreekbaar maken van beperkte basisvaardigheden (voorheen: laaggeletterdheid), zodat zij inwoners doorverwijzen naar Digitaalhuis. Zo verwachten we meer inwoners te bereiken met Nederlands als eerste taal (NT1).

• Pilot financiële begeleiding bij Stadsbank (ontwikkelen van financiële vaardigheden ter voorkoming van nieuwe schulden) - netwerk wordt betrokken zodat expertise optimaal wordt benut.

• Kennismakingsbijeenkomst met bewindvoerders organiseren: verkennen wat ervoor nodig is om bewindvoering te voorkomen en eerder te stoppen.

• Netwerk is goed op de hoogte van alle regelingen en initiatieven, attendeert mensen daarop en helpt indien nodig bij het aanvragen.

• Netwerk helpt jaarlijks inwoners bij overstapseizoen collectieve zorgverzekering.

• Jaarlijks gezamenlijke evaluatie: Bereiken we de mensen beter? Bieden we effectieve hulp? Zetten we onze capaciteit doelmatig in? Zijn mensen geholpen én krijgen ze weer regie?

B. Regie

Strategie: Inwoners hebben regie over hun financiën (inkomsten, uitgaven, buffer).

Partners met voortouw: DigiTaalhuis, Fijnder, Bedrijvenkring Berkelland, Prowonen, gemeente.

Voor iedereen, maar met speciale aandacht voor: nieuwkomers, alleenstaande ouderen, werkenden in financiële onzekerheid en mensen met een zorgvraag.

Hoe:

• Lokale werkgevers, het Werkcentrum (voormalig WSPA) en Fijnder zetten gezamenlijk onverminderd in op vinden en behoud van werk en/of zelfstandig ondernemerschap én doorgroeimogelijkheden.

• Werkgevers nemen medeverantwoordelijkheid voor de 'financiële gezondheid' van hun werknemers. Want dit is in het belang van de werknemer én de werkgever. Om te beginnen door financiële problemen van de werknemer bespreekbaar te maken. Om vervolgens zelf ondersteuning te bieden en/of te verwijzen naar hulp en regelingen en initiatieven.

• Vanuit het ‘Netwerk Bestaanszeker Berkelland’ (zie A) en het ‘Meedoenpact Berkelland’ (zie C) maken we de beweging van ‘ondersteunen’ naar ‘ontwikkelen en eigen regie’.

Het ‘hoe’ vertaald naar concrete acties:

• Fijnder en Voormekaar borgen de aanpak basisvaardigheden in hun werkprocessen.

• Bedrijvenkring Berkelland organiseert i.s.m. ‘Netwerk Bestaanszeker Berkelland’ en het Werkgevers Servicepunt Achterhoek voor leden een themabijeenkomst over de wijze waarop je je medeverantwoordelijkheid voor de ‘financiële gezondheid’ van werknemers als werkgever kunt invullen en hoe zij daarbij van dienst kunnen zijn.

• Digitaalhuis inventariseert welke werkgever wil starten met de aanpak basisvaardigheden en biedt maatwerk aan (de werknemers van) deze werkgever.

• Ook met Prowonen kijkt Digitaalhuis hoe zij huurders kan bereiken.

Klankbordgroep bestaanszekerheid: "Leren vissen. Niet alleen de vis geven"

C. Kennen én gebruiken

Klankbordgroep bestaanszekerheid: "Stap erop af, sla een brug en open een deur."

Strategie: Inwoners kennen én gebruiken initiatieven, voorzieningen en regelingen.

Partners met voortouw: Nationale Dierenvoedselbank, Fijnder, diaconieën, Voedselbank, Stichting an ’t Wark, Dorpskamer, buurtkastjes, Weggeefwinkel, Kledingbank, Energieloket, ZEG Achterhoek, speel-o-theken, gemeente.

Voor iedereen, maar met speciale aandacht voor: nieuwkomers, alleenstaande ouderen, werkenden in financiële onzekerheid, jongeren en mensen met een zorgvraag.

Hoe:

• In één overzicht alle regelingen en initiatieven, zowel digitaal (datgeldtvoormij.nl) als op papier (voor initiatieven zelf).

• We zetten optimaal in op communicatie hierover naar onze inwoners.

• Alle partners kennen dit digitale overzicht en kunnen inwoners hierbij helpen.

• Berkellandactief.nl krijgt ook een plek in de communicatie naar de inwoners, omdat hierop alle sport-, ontmoetings- en cultuur-activiteiten in Berkelland staan.

• Alle partners kunnen zich aansluiten bij het in 2026 nieuw te starten ‘Meedoenpact Berkelland’, naar voorbeeld van het ‘Meedoenpact Aalten’. Er is draagvlak voor, want een groot deel van de partners ziet daarin kansen om meer mensen te bereiken, acties op elkaar af te stemmen (met een jaarkalender), gezamenlijke communicatie te organiseren (nieuwsbrief bijv.) en kennis te delen.

• Vanuit het ‘Meedoenpact Berkelland’ maken we de beweging van ‘ondersteunen’ naar ‘ontwikkelen en eigen regie’. Zo zet de Voedselbank zich bijvoorbeeld al in 2025 in om mensen te wijzen op de hulp van het ‘Netwerk Bestaanszeker Berkelland’, zodat mensen niet langer dan drie jaar afhankelijk hoeven te zijn van de Voedselbank.

• We zorgen ervoor dat Voormekaar en Fijnder goed alle initiatieven en regelingen kennen, want zij kennen veel mensen die tot de doelgroep behoren.

• Procedures om in aanmerking te komen voor een regeling of initiatief, maken we zo eenvoudig, toegankelijk, laagdrempelig en duidelijk mogelijk. Daar hoort ook bij dat we verduidelijken wanneer iemand niet meer in aanmerking komt en hoe en wanneer hij/zij dit moet aangeven.

• We streven ernaar de 'armoedeval' te voorkomen. Dat betekent dat werken financieel moet blijven lonen.

• Maatwerk in incidentele gevallen maken we mogelijk, want sommige inwoners komen net niet in aanmerking en hebben het heel hard nodig.

Het ‘hoe’ vertaald naar concrete acties:

• Vanuit Meedoenpact: acties door het jaar heen organiseren. Bijv. in jan/feb (want na december een gat), zomervakantie, voorjaarsactie. En i.p.v. een pakket (aanbodgericht) een cadeaubon of supermarktbon (vraaggericht). En vrijwilligers goed informeren over de mogelijkheden voor inwoners, zoals de seniorenhuisbezoekers. We creëren een vrijplaats voor zelfregie en herstel, bijvoorbeeld door het opzetten van een herstelgroep.

• ‘Datgeldtvoormij.nl’ vervangt ‘Rondkomen in Berkelland’. Op deze website staan de landelijke toeslagen, lokale regelingen en voorzieningen met daarbij de links naar de aanvraagpagina. Voor inwoners die er hulp bij nodig hebben: partners krijgen voorlichting over hoe de website te gebruiken met een inwoner.

• Voor de partners onderling: we delen jaarlijks een overzicht van alle partners met contactgegevens en een duidelijke beschrijving van het doel en de functie.

• Bekendheid met ondersteuning (hulp, initiatieven, regelingen) op gebied van bestaanszekerheid is geborgd bij Voormekaar.

• Communicatie van minimaregelingen en gezamenlijke initiatieven stemmen we af met Fijnder en gemeente Oostgelre en Winterswijk.

• We hanteren niet één en dezelfde inkomensgrens voor de regelingen en voorzieningen – ter voorkoming van de 'armoedeval'.

• Energieloket geeft jaarlijks voorlichting aan vrijwilligers over bespaartips op energie.

D. Meedoen en gezond

Strategie: Inwoners doen mee en hebben gelijke kansen op gezondheid.

Partners met voortouw: Jeugdfonds Sport en Cultuur, Stichting Leergeld, Fijnder, Petje Af, Culturije, Sportfederatie Berkelland, gemeente.

Voor iedereen, maar met speciale aandacht voor: werkenden in financiële onzekerheid, kinderen, jongeren en mensen met een zorgvraag.

Hoe:

• Bijdragen aan zwemveiligheid voor kinderen en volwassenen.

• Gelijke kansen op gezondheid d.m.v. de Gemeentepolis en financiële bijdrage aan sport, cultuur en ontwikkeling voor kinderen én volwassenen.

• In de contacten met inwoners hebben we ook aandacht voor niet-financiële factoren die meedoen belemmeren (zoals gezondheid, wonen, reizen, onderwijs, psychosociale factoren en sociale relaties).

• Perspectief bieden om financiële situatie te verbeteren nu én later.

• Werken moet blijven lonen (voorkomen van de 'armoedeval')

• Versimpelen (bijv.: 1 regeling/fonds moet voldoende in de kosten voorzien waardoor een 2e regeling/fonds niet nodig is).

• Niet als gemeente betalen voor iets wat een ander zou moeten betalen (zoals de landelijke overheid of het onderwijs).

• Cofinanciering nastreven d.m.v. publiek-private samenwerking.

• Afstemming met andere 2 Fijnder gemeenten Oost-Gelre en Winterswijk.

• In de contacten met inwoners ook aandacht voor langetermijnperspectief.

Het ‘hoe’ vertaald naar concrete acties:

Algemeen:

• Berkellandactief.nl benutten om meedoen-mogelijkheden onder de aandacht te brengen. Op deze site delen we ook informatie over de meedoenregeling voor kinderen, Jeugdfonds Sport en Cultuur (JFSC), Stichting Leergeld en Volwassenenfonds.

• Subsidiepartners krijgen ook de opdracht om in gesprek te gaan met inwoners over de niet-financiële redenen die het meedoen belemmeren. En om in gesprek te gaan over het langetermijnperspectief en hen op de hoogte te stellen van het Netwerk Bestaanszeker Berkelland.

• Gemeentepolis: elk jaar checkt Fijnder of deelnemers nog in aanmerking komen het jaar daarop en maakt mensen attent op het afsluiten van een andere polis aan het eind van het jaar. En we dragen zorg voor onafhankelijk advies bij het overstapseizoen.

Voor kinderen:

• Naast het Jeugdfonds Sport en Cultuur subsidiëren we Stichting Leergeld voortaan ook structureel.

• Kinderen in gezinnen met een inkomen tot 110% van het wettelijk sociaal minimum (Wsm) komen in aanmerking voor de Meedoenregeling kinderen (veelal uitkeringsgerechtigden). Kinderen in gezinnen met een inkomen tussen 110-130 % van het Wsm (veelal werkenden) komen in aanmerking voor Jeugdfonds Sport en Cultuur en Stichting Leergeld. Door deze splitsing naar doelgroep aan te brengen, verwachten wij zowel veel uitkeringsgerechtigden als veel werkenden te bereiken.

• Stichting Leergeld vergoedt vanaf 2026 geen sport en cultuur meer, maar wijst door naar het JFSC. Een andere mogelijkheid is dat de vrijwilligers van Stichting Leergeld ook intermediair worden van JFSC.

• Stichting Leergeld en JFSC gaan nauw samenwerken. Om hun bereik te vergroten, moedigen ze hun intermediairs aan om ook intermediair van het andere fonds te worden. Zij informeren samen de scholen met de mogelijkheden van Fijnder (doelgroep tot 110 % Wsm) en beide fondsen (doelgroep van 110 tot 130% Wsm).

• Bedragen meedoenregeling kind én JFSC én Stichting Leergeld actualiseren.

• Het aanbod van de Meedoenregeling Fijnder kinderen beperken we tot aanbod van sport-en cultuurverenigingen en -aanbieders en onderwijsgerelateerde voorzieningen. Het aanbod kent nu veel recreatief aanbod dat op 1 dag wordt verzilverd, zoals een pretpark of een workshop. We beogen met ons beleidsplan namelijk langduriger meedoen en gezondheid (twee van de vier doelen).

• Met onderwijs verkennen we de mogelijkheid om vergoeding voor een computer (VO) en schoolkosten (PO en VO) via het onderwijs te laten verlopen.

• Jeugdfonds Sport en Cultuur richt zich op sport en cultuur en Stichting Leergeld richt zich op onderwijs en bijzondere kosten.

Voor volwassenen:

• We openen in 2026 een volwassenenregeling (via het Volwassenenfonds van de Gelderse Sportfederatie) voor volwassenen met een inkomen tot 130 % van het Wsm.

• De volwassenenregeling brengen we onder bij het Volwassenenfonds Sport en Cultuur van de Gelderse Sportfederatie, zoals het Jeugdfonds Sport en Cultuur. Niet als volwassenenregeling bij Fijnder. De belangrijkste reden hiervoor is dat we verwachten dat het bereik onder werkenden groter is via het Volwassenenfonds (zoals dit ook geldt voor het Jeugdfonds Sport en Cultuur voor kinderen). Dit is een van de doelgroepen waarvoor we speciale aandacht hebben. Daarnaast is er bij het Volwassenenfonds een mogelijkheid op cofinanciering. Zo zouden andere partners ervoor kunnen kiezen net als de gemeente hieraan te doneren. Het Meedoenpact Berkelland biedt kansen om dit tot stand te brengen.

  Klankbordgroep bestaanszekerheid: "Iedereen verdient gelijke kansen op een gezonde geest en een gezond lichaam"

E. Jongeren

Strategie: Jongeren hebben regie over hun financiën (inkomsten, uitgaven, buffer)

Partners met voortouw: Jongerenwerk, Voormekaar (beiden ook vertegenwoordigd in Preventieplatform Jeugd), Stadsbank, JouwUnit Fijnder, Humanitas, Schuldhulp Op Maat, Sociaal Raadsliedenwerk, gemeente.

Speciale aandacht voor: jongeren

Hoe:

• Ouders/verzorgers, verenigingen en onderwijs zijn de belangrijke hulpbronnen van jongeren. Daar sluiten we bij aan.

• Partners verdiepen zich in de leefwereld van de jongere en sluiten daarop aan. Het jongerenwerk is hier bij uitstek voor nodig.

• Partners die met jongeren werken, kennen elkaar en werken samen om jongeren verder te helpen.

Het ‘hoe’ vertaald naar concrete acties:

• Vroegsignalering schulden: jongeren met betalingsachterstanden bereiken we met behulp van het jongerenwerk.

• De training 'Jongeren en financiën' is begin 2025 uitgevoerd door een financieel jongerenwerker uit een andere gemeente. Aan partners samen. Het effect was dat ieder beter in staat is jongeren over financiën voor te lichten en de lijnen zijn korter.

• Gemeente stuurt sinds 2025 aan jongeren die 17 jaar worden een kaart met een QRcode naar een filmpje over 'Kwikstart' (website met alle landelijke en lokale info over wat je moet regelen als je 18 wordt).

• Het team jongerenwerk ontwikkelt een speciale expertise op het gebied van financiën. Hij/zij sluit aan bij het landelijk netwerk van financieel jongerenwerkers voor het delen van kennis en goede voorbeelden.

• Fijnder organiseert maandelijks een bijeenkomst voor jongeren waarbij ook dit thema onderwerp van gesprek is.

• In schooljaar 2026/2027 en 2027/2028 de scholen een programma aanbieden over financiële zelfredzaamheid voor hun leerlingen en/of ouders/verzorgers.

  Klankbordgroep bestaanszekerheid: "Jong geleerd is oud gedaan"

Communicatieplan

Om de doelen te bereiken, zijn hiervoor vijf strategieën uitgewerkt (A tot en met E). Een groot deel daarvan staat of valt met goede communicatie. Daarom sluiten we het uitvoeringsprogramma af met dit communicatieplan.

Website gemeente

Belangrijk is dat alle informatie voor mensen met (beginnende) geldproblemen op de website van de gemeente (onder Voormekaar) bijeen gebracht is. Wij stellen ons dat voor op de volgende manier:

Aanvullende gemeentekanalen

De gemeente communiceert al via verschillende kanalen, zoals de gemeentepagina in de krant, Facebook, Instagram en LinkedIn. Ook zijn er verschillende folders en flyers die verspreid worden door Voormekaar en is er een verjaardagskaart die verzonden wordt naar bijna 18-jarigen om ze te wijzen op Kwikstart.nl en hulp van het jongerenwerk.

Op social media besteden we ook aandacht aan speciale dagen, zoals de Dag van de Kinderarmoede of de Week van het Geld. Soms is er ook laagdrempelige content te delen vanuit landelijke partijen zoals het Nibud, Divosa, de Voedselbank of Movisie om het onderwerp bestaanszekerheid onder de aandacht te houden.

Netwerk Bestaanszeker Berkelland

Het Netwerk Bestaanszeker Berkelland wil gezamenlijk optrekken en communiceren. Daarvoor doen we een eerste aanzet in dit communicatieplan. De Klankbordgroep maakt ook deel uit van het netwerk. De doelgroep bestaat uit inwoners met (startende) schulden of een risico op geldproblemen.

Het eerste doel met de communicatie is om laagdrempelig contact te leggen met inwoners uit de doelgroep die nog niet bereikt worden. De ‘call to action’ is dus altijd een eerste stap zetten: van het lezen van informatie naar vertrouwen voelen, contact leggen en in contact blijven. Onze verwachting is dat het gezamenlijk optrekken onder dezelfde naam ‘Netwerk Bestaanszeker Berkelland’ vertrouwen schept. We kiezen voor een gezamenlijke flyer.

De gezamenlijke flyer bevat een kernboodschap en een QR-code die leidt naar een landingspagina. Op de landingspagina zetten we een tekst waarmee lezers zich gehoord en gezien voelen en waarmee vertrouwen wordt gewekt in het netwerk. Op de achterkant plaatsen we alle logo's van de partners van het netwerk.

De voordelen van een flyer: gemakkelijk fysiek uit te delen en/of op te sturen (bijv. in huurderskrant Prowonen); niet nodig om mondeling al een gesprek te voeren over geldzaken; thuis alle actuele info na te lezen en te kijken (linken website gemeente + filmpje).

Samen met de aangesloten partners en de klankbordgroep hebben we onderstaande kernboodschap opgesteld:

Heb jij soms zorgen over geld? Kun je de rekeningen niet betalen, of ben je bang voor geldproblemen in de toekomst? Weet dat je niet de enige bent, veel mensen kennen deze zorgen. Er staan mensen klaar om je daarbij te helpen.

Als Netwerk Bestaanszeker Berkelland kunnen wij jou ook helpen. Wij zijn een netwerk van hulpverleners en vrijwilligers dat allerlei soorten hulp biedt. Van een luisterend oor tot informatie, advies of praktische hulp bij je administratie en scholing. Jij bepaalt welke stappen je wel of niet zet.

Ben je klaar met geldstress, schaamte of angst? En klaar voor een toekomst met meer rust, vertrouwen en hoop? Kom dan eens langs voor een gratis kopje koffie en een kennismaking. Loop even binnen tijdens het inloopspreekuur. Of neem contact op met één van de organisaties uit het netwerk.

De flyer en de gemeentelijke website leiden ook naar een filmpje over het netwerk. De inhoud van het filmpje is geschikt om ook mensen met beperkte basisvaardigheden en anderstaligen te bereiken. En we willen het kunnen tonen op algemene informatie-schermen (van huisarts, bedrijfsrestaurant, supermarkt, sportvereniging, scholen voor voortgezet onderwijs). Ook zonder geluid moet het filmpje voldoende zeggen. In het filmpje nemen we de kernboodschap mee.

Eventueel kunnen we nog kijken of we het filmpje kunnen delen op social media. Dit kan gratis, maar eventueel ook met betaald adverteren tegen een laag bedrag. Dit door te richten op alle kernen, met bijvoorbeeld interesses als de weggeefhoek.

Klankbordgroep Berkelland en Meedoenpact Berkelland

We werken momenteel aan een communicatieplan voor de Klankbordgroep. De start van het Meedoenpact Berkelland staat gepland in het eerste kwartaal van 2026. Dan stellen we ook een communicatieplan op.