Gemeenteblad van Westerwolde
| Datum publicatie | Organisatie | Jaargang en nummer | Rubriek |
|---|---|---|---|
| Westerwolde | Gemeenteblad 2026, 164605 | overige overheidsinformatie |
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.
Officiële publicaties van de overheid.
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.
U bent hier:
| Datum publicatie | Organisatie | Jaargang en nummer | Rubriek |
|---|---|---|---|
| Westerwolde | Gemeenteblad 2026, 164605 | overige overheidsinformatie |
Landelijk, maar zeker ook in Westerwolde, staat het openbaar vervoer onder druk. Door stijgende kosten en beperkt gebruik staat de kostendekkingsgraad onder druk, waardoor buslijnen verdwijnen en/of de bediening wordt afgeschaald. Daardoor dreigt de bereikbaarheid per OV af te nemen. Tegelijkertijd spelen er verschillende ontwikkelingen en kansen die het juist mogelijk maken om de bereikbaarheid per OV te verbeteren.
Westerwolde wil zelf het heft in handen nemen en komen met een positieve visie op het OV in de gemeente. De gemeente omarmt bestaande kansen en zet zich in om knelpunten tegen te gaan. In het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan GVVP
(2021-2031) is daarom opgenomen dat het OV een prioriteit is en blijft. Concrete aanleiding voor deze visie is de door de raad vastgestelde Kadernota 2025 waarin, onder het programma Goed Bereikbaar, het volgende is opgenomen:
“We stellen een eigen visie voor het openbaar vervoer in de gemeente vast en gebruiken deze voor de gesprekken met het OV-bureau.”
Middels deze OV Visie geven we invulling aan deze opdracht en beschrijven we hoe we tegen het OV in de gemeente aan kijken.
Bushalte Ter Apel Centrum (Bron: reisviahub.nl)
In deze visie beschrijven we als gemeente Westerwolde hoe we aankijken tegen het OV netwerk in de gemeente en beschrijven we hoe we ons inzetten om dit op niveau te houden en, waar mogelijk, te versterken.
Algemene doelstelling van deze visie is dat: Westerwolders en bezoekers van de gemeente gebruik kunnen (blijven) maken van een openbaar vervoernetwerk dat toegankelijk is en voldoende kwaliteit biedt en onderdeel is van een integraal, multimodaal, netwerk om zonder een eigen auto van A naar B te kunnen komen.
De visie start met een blik in het huidige mobiliteitsnetwerk en de mobiliteitsstromen in de gemeente (hoofdstuk 2).
Daaruit volgen verschillende knelpunten en kansen (hoofdstuk 3), waar in de visie (hoofdstuk 4) een antwoord op gegeven wordt voor de korte en (middel-)lange termijn. De visie sluit af met een doorkijk naar een uitvoeringsprogramma waar de gemeente mee aan de slag kan (hoofdstuk 5).
Historische Bushalte GADO Bellingwolde (Bron: Fotografie Metha Eikens via gemeente Westerwolde)
In de figuur hiernaast is de huidige openbaar vervoer- structuur in de gemeente Westerwolde afgebeeld.
In Westerwolde zijn 6 verschillende buslijnen en één buurtbus. Deze buslijnen verbinden de kernen met elkaar en met de buurgemeenten.
Westerwolde heeft geen eigen treinstation. Wel zijn er locaties in Ter Apel en Vlagtwedde aangemerkt als mobiliteitshub. De dichtstbijzijnde treinstations liggen in Winschoten en Emmen. Naar beide stations gaan meerdere buslijnen vanuit de gemeente.
OV netwerk Oost Groningen (Bron: Lijnennetkaart Qbuzz; 2025)
De (hoofd-)wegenstructuur en het (aanbevolen) fietsnetwerk in Westerwolde, conform het GVVP 2021-2031, zijn hiernaast weergegeven.
Er is een beperkt aantal gebiedsontsluitingswegen (GOW) aanwezig in de gemeente, mede omdat de belangrijkste GOW – de N366 – grotendeels is gelegen in de gemeente Stadskanaal.
Het busnetwerk maakt dan ook grotendeels gebruik van erftoegangswegen (type A) en loopt op veel plekken parallel aan het (hoofd-)fietsnetwerk.
Met behulp van Floating Car Data van TomTom zijn de verkeersstromen van het gemotoriseerde verkeer met een herkomst of bestemming in Westerwolde inzichtelijk gemaakt. Dit leverde de volgende bevindingen op:
Autorelaties Westerwolde met omliggende gemeenten (Bron: Tom Tom Move; werkdagen 2024)
Met behulp van Floating Car Data van TomTom zijn eveneens de interne verkeersstromen van het gemotoriseerde verkeer in Westerwolde inzichtelijk gemaakt. Dit leverde de volgende bevindingen op:
Interne autorelaties per kern van Westerwolde (Bron: Tom Tom Move; werkdagen 2024)
Verkeersstromen - woon-werk relaties
Op basis van CBS gegevens over woon- en werklocaties zijn de woon-werkrelaties in Westerwolde inzichtelijk gemaakt. De volgende zaken vallen hierbij op:
Woon-werkrelaties Westerwolde (Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek; december 2023)
Verkeersstromen - woon-school relaties scholieren
Op basis van gegevens van DUO over de woonlocatie van leerlingen van voortgezet onderwijs zijn de schoollocaties van leerlingen in Westerwolde inzichtelijk gemaakt. Daaruit zijn de volgende inzichten opgedaan:
Schoollocaties VO-leerlingen Westerwolde (Bron: Dienst Uitvoering Onderwijs; leerjaar 2024)
Verkeersstromen woon-school relaties scholen
Op basis van gegevens van DUO over de woonlocatie van leerlingen van voortgezet onderwijs zijn de woonlocaties van de voortgezet onderwijslocaties in Westerwolde inzichtelijk gemaakt. Daaruit zijn de volgende inzichten opgedaan:
Woonlocaties VO-scholen Westerwolde (Bron: Dienst Uitvoering Onderwijs; leerjaar 2024)
OV gebruik - in- en uitstappers buslijnen
Vanuit gegevens van het OV Bureau is inzicht verkregen in de instappers per bushalte in de gemeente in het jaar 2024. Hiernaast worden de plaatsen met de meeste instappers en de drukste bushaltes weergegeven.
55% van de instappers stappen op in Ter Apel. In Vlagtwedde en Bellingwolde stappen zo’n 16% van de instappers op de bus. In de rest van de plaatsen wordt er aanzienlijk minder gebruik gemaakt van de bushaltes.
Als we kijken naar de meest gebruikte bushaltes in de gemeente, zien we dat deze ook liggen in Ter Apel en Vlagtwedde. Van de 20 meest gebruikte bushaltes liggen er ook nog een aantal in Bellingwolde, Blijham en Wedde. De halte in het centrum van Ter Apel is het meest gebruikt, gevolgd door de halte Marke in het centrum van Vlagtwedde.
De halte bij het asielzoekerscentrum Ter Apel is overigens nog drukker dan die in het centrum, maar is buiten de beschouwing gelaten. Hier rijdt tegenwoordig een touringcar als pendelbus (besloten vervoer) vanaf station Emmen, waardoor het net anders functioneert dan het overige busvervoer.
Ten opzichte van 2023 is het aantal instappers met 14% gestegen.
Instapgegevens per kern en halte (Bron: OV-Bureau Groningen Drenthe; 2024)
OV-gebruik - prestatie lijnen en hubtaxi
Van het OV Bureau zijn gegevens over de prestatie (kostendekkingsgraad) van de verschillende lijnen die (mede) door Westerwolde lopen ontvangen. Daaruit komt naar voren dat de kostendekkingsgraad lager dan 50% is. In vergelijking met andere (streek-)lijnen scoren de verschillende lijnen daarmee onder gemiddeld.
Naast het reguliere OV, is er ook de hubtaxi. De hubtaxi maakt het mogelijk om vanaf het huisadres naar een nabijgelegen bushalte of treinstation vervoerd te worden (en weer terug). In 2024 zijn er in totaal ruim 1.100 ritten met de hubtaxi in Westerwolde gestart. Wanneer ook naar de ritten richting Westerwolde wordt gekeken, zijn er bijna 2.400 ritten geregistreerd. Het aantal ritten is met 40% gestegen ten opzichte van 2023.
Het overgrote deel van de ritten vanuit Westerwolde had als bestemming de gemeente Oldambt (station Winschoten). Ook Emmen scoort goed. 15% van alle ritten hebben zowel een herkomst als bestemming in Westerwolde zelf.
Bestemming ritten hubtaxi vanuit Westerwolde (Bron: OV-Bureau Groningen Drenthe; 2024)
Ontwikkelingen - Nedersaksenlijn
Landelijk zijn er plannen voor de aanleg van de Nedersaksenlijn. De Nedersaksenlijn is een spoorverbinding van noord naar oost Nederland en vice versa. Tussen Emmen en Veendam ontbreekt echter nog een spoorverbinding. Met de komst van deze lijn, zouden Emmen en Veendam op elkaar aansluiten, daar waar nu treinen vanuit respectievelijk Zwolle en Groningen stoppen. Eén van de beoogde nieuwe stations komt bij Ter Apel te liggen.
Hoewel de komst van de Nedersaksenlijn nog niet 100% zeker is, zou het wel een impuls geven aan de (OV-)bereikbaarheid van de gemeente. Op trajecten waar nu bussen rijden om over te stappen op de trein, rijden met de komst van Nedersaksenlijn rechtstreekse treinen naar Groningen, Zwolle, Twente en indirect naar Duitsland.
Nedersaksenlijn (Bron: MIRT-onderzoek Nedersaksenlijn; Oktober 2024)
Ontwikkelingen- Buurtbus Bellingwolde-Vlagtwedde
Een missende schakel in het Westerwolder OV-netwerk is die tussen Bellingwolde en Vlagtwedde. Recent is een enquête uitgevoerd naar het draagvlak en de haalbaarheid van een buurtbus tussen beide kernen. Uit dit onderzoek komt (onder andere) naar voren:
Resultaten enquête buurtbus Bellingwolde-Vlagtwedde (Bron: gemeente Westerwolde; 2024)
Vanuit de inventarisatie komt een aantal knelpunten naar voren, waarvan de volgende het meest in het oog springen:
Naast knelpunten zijn er uiteraard ook kansen voor de gemeente, namelijk:
In verschillende kernen zijn plannen voor woningbouw. Met name in de grotere kernen, zoals Ter Apel en Bellingwolde, kan dat leiden tot een groei van de potentie van het aantal OV-reizigers. Een voorwaarde is wel dat daar vanaf het begin rekening mee wordt gehouden in de inrichting (STOMP-principe);
4. Visie op Openbaar Vervoer 2025-2035 en doorkijk lange termijn
Op basis van de huidige en (mogelijk) toekomstige situatie, volgen een aantal concrete doelstellingen voor de OV visie van Westerwolde, te weten:
* Dit betreft (per januari 2025): Ter Apel, Bellingwolde, Blijham, Vlagtwedde, Sellingen, Ter Apelkanaal, Veelerveen, Wedde en Vriescheloo
Nedersaksenlijn als drager van het netwerk
Wanneer naar de OV bereikbaarheid van Westerwolde wordt gekeken, kan de Nedersaksenlijn daarin niet ontbreken. Wanneer deze gerealiseerd zou worden, is Ter Apel aangesloten op het treinnetwerk en biedt dit de mogelijkheid om snel in Groningen, Emmen, Zwolle en Almelo te komen. Hierdoor wordt de OV-reistijd ook binnen de rest van Nederland drastisch verkort.
Dat betekent uiteraard ook het nodige voor de lijnvoering van de bussen. Het ligt voor de hand dat het nieuwe treinstation een belangrijke (eind-) halte in het netwerk wordt. Daarmee wordt de halte in het centrum van Ter Apel minder dominant.
De komst van de lijn is nog niet definitief en zal er ook niet van vandaag op morgen liggen. Hoewel we, samen met onze partners, actief blijven lobbyen voor de Nedersaksenlijn, kijken we ook naar verbeteringen op de korte- en middellange termijn.
De doortrekking van de lijn Groningen-Veendam naar Stadskanaal is daar een voorbeeld van en biedt al de nodige kansen. Stadskanaal zal in dat geval een belangrijkere overstap-locatie voor reizigers richting Groningen worden, met name vanuit Vlagtwedde en Ter Apel (en vice versa).
Dragende buslijnen richting het spoor
Hoewel er (nog) geen spoorwegen en stations in de gemeente liggen, is het spoor wel de snelste en meest comfortabele wijze om grotere plaatsen in binnen en buitenland te bereiken. De buslijnen in Westerwolde sluiten in Emmen en Winschoten – op termijn mogelijk ook in Stadskanaal – aan op het spoorwegennet. Dit betreft de volgende lijnen:
Op werkdagen overdag faciliteren deze lijnen (OV-)reizen van en naar het werk en school, zowel voor inwoners van Westerwolde als voor inkomende forenzen en scholieren. Dit dient minimaal behouden te blijven en, waar mogelijk, zelfs versterkt te worden, bijvoorbeeld in de spitsperiodes. Vermindering van de dienstregeling binnen deze periode is ongewenst. In samenspraak met het OV Bureau, zorgen we dat deze lijnen minimaal op het huidige kwaliteitsniveau blijven en, waar mogelijk, de overstap op de stations wordt verbeterd.
In aanvulling op het bestaande netwerk is de wens om, zo lang de Nedersaksenlijn nog niet geheel gerealiseerd is, een Q-liner tussen Stadskanaal, Ter Apel en Emmen te laten rijden via de N366 en N391.
Dragende buslijnen van en naar de belangrijkste bestemmingen (kernen en stations)
De fiets als feeder voor bus en trein
De fiets is een onmisbaar onderdeel van de OV-keten. Fiets, trein en bus versterken elkaar en worden vaak in combinatie gebruikt voor een reis van A naar B. Door in te zetten op comfortabele (door-)fietsroutes tussen de belangrijkste kernen binnen en buiten de gemeenten, bieden we inwoners en bezoekers een prettige, comfortabele en snelle ketenreis.
De volgende fietsroutes worden de komende jaren gerealiseerd en/of verbeterd:
In aanvulling hierop, zetten we in op goede stallingsmogelijkheden bij (centrum-)haltes en deelmobiliteit als mogelijk natransport. Zie hiervoorCentrumhaltes en hubs en Deelmobiliteit als first en last mile.
Fietsnetwerk Oost-Groningen (Bron: Fietsnetwerk provincie Groningen; 2018)
Rol van de bus bij ontwikkelingen
De eerste paal is een haltepaal
Het is bekend dat mobiliteitskeuzes met name gemaakt worden rondom grote veranderingen in het leven, zoals een verhuizing of een nieuwe baan. Bij nieuwe ontwikkelingen, zoals een woonwijk of een bredere gebiedsontwikkeling, zorgen we er daarom voor dat de bereikbaarheid per bus direct op orde is. We sluiten ons dan ook van harte aan bij het principe van het OV Bureau dat de eerste paal een haltepaal dient te zijn.
Rol van de bus bij ontwikkelingen – afwaardering wegen
Afwaardering wegen gaat niet ten koste van de busbediening
Vanuit verkeersveiligheid kan het wenselijk zijn dat bepaalde wegen worden afgewaardeerd van 50 naar 30 (binnen de bebouwde kom) of van 80 naar 60 (buitenaf). Dat betekent ook dat de bus, zonder maatregelen, minder snel van A naar B kan komen. Het uitgangspunt is dat een eventuele afwaardering niet mag leiden tot een vermindering van de busbediening in het gebied. Per lijn gaan we daarom, samen met het OV Bureau, inventariseren in hoeverre de (voorziene) afwaardering leidt tot problemen in de dienstregeling en in hoeverre dat beperkt kan worden. Denk bijvoorbeeld aan het beperken van het aantal haltes (zie ook Centrumhaltes en hubs), het toepassen van busvriendelijke snelheidsremmende maatregelen of het elders versnellen van de bus. In het uiterste geval kan het betekenen dat een afwaardering op een deel van de (bus-)route niet doorgaat.
Wegencategorisering Westerwolde (Bron: GVVP Westerwolde 2021-2031) en bestaand OV-netwerk
We zetten in op haltes die meer zijn dan alleen een abri met een haltepaal. We doen dat door extra faciliteiten aan te bieden, zoals (fiets-)parkeerplaatsen, comfortabele looproutes, prettige wacht- of verblijfsmogelijkheden en (clustering van) andere voorzieningen in de directe omgeving. Idealiter zijn op deze haltes ook alternatieve vervoermiddelen aanwezig, zoals deelfietsen, -scooters en auto’s (zie Deelmobiliteit als voor- en natransport).
Mooie voorbeelden van dergelijke haltes zijn de hubs die nu al in Ter Apel en Vlagtwedde aanwezig zijn. Ook in andere kernen of op centrale punten in een wijk kunnen dergelijke hubs worden gerealiseerd. Met name op de locaties waar verschillende (buurt-)buslijnen bij elkaar komen en wordt overgestapt van de ene op de andere lijn of modaliteit.
Het bedieningsgebied van een centrumhalte of hub is groter dan van een “gewone” halte. Minder gebruikte haltes in de omgeving kunnen daarmee komen te vervallen. Daarmee biedt het ook een kans om de lijnvoering te versnellen of de dienstregeling op peil te houden wanneer elders op de lijn wordt besloten de maximumsnelheid te verlagen.
Deelmobiliteit als voor- en natransport
Wanneer er wordt gekozen om minder gebruikte haltes op te heffen, wordt voor een deel van de reizigers het voortransport naar de bus langer. Door te zorgen voor goed en comfortabel voor- en natransport kan de totale reistijd toch gelijk blijven of zelfs korter worden. Naast goede voorzieningen om je fiets of auto te kunnen parkeren bij de hub, kan daarbij ook gedacht worden aan deelmobiliteit. Denk aan het aanbieden van deelfietsen of deelscooters op de halte (en in de woonomgeving) of deelauto’s om naar een bestemming verder van de (centrum-)halte te komen.
Westerwolde (op zichzelf) zal niet de eerste gemeente zijn waar (grote) aanbieders van deelmobiliteit naartoe komen en vervoermiddelen plaatsen. Daarom werken we samen met de omliggende gemeenten om een aantrekkelijker aanbod te kunnen bieden. Ook stimuleren we lokale partijen, zoals fietsenmakers, bewonersgroepen of lokale autodealers, om zelf met initiatieven te komen.
Impressie deelmobiliteitsmiddelen (Bron: gebiedsontwikkeling.nu)
Inzetten op nieuwe doelgroepen - toerisme
Verbeteren OV-bereikbaarheid toeristische trekpleisters
Westerwolde kent legio toeristische hoogtepunten, waaronder de Vesting Bourtange, Klooster Ter Apel, MOW, Smeerling en Burcht Wedde. In de huidige situatie komen de meeste bezoekers nog met de auto naar deze locaties. We gaan onderzoeken in hoeverre de bereikbaarheid met het OV verbeterd kan worden en kan leiden tot een modal shift, met name in het toeristische seizoen en in de weekenden.
Locaties toeristische publiekstrekkers en versterking grensoverstijgend OV
Inzetten op nieuwe doelgroepen - Duitsland
De landsgrens is op dit moment ook een verkeers- en vervoerkundige grens. Hoewel dat op de korte termijn ook betekent dat er (nog) geen verkeersvraag is, bieden de ontwikkelingen aan beide zijden van de grens wel mogelijkheden om daar in de toekomst verandering in te brengen. De gemeenteraad van Haren (Emsland) heeft zich eerder al uitgesproken voor (het onderzoek van) een buslijn tussen de plaats en (station) Ter Apel. Ook voor Westerwolde (met name Ter Apel) biedt dit mogelijk meerwaarde, hetgeen we gaan onderzoeken met onze partners (OV Bureau, Stadt Haren en Kreis Emsland).
Aan de noordzijde van de gemeente, biedt de in aanbouw zijnde Wunderline een impuls voor het grensoverstijgend treinverkeer, waarmee Winschoten voor Westerwolde een poort naar het Duitse spoorwegennet (Leer, Oldenburg, Bremen en verder) kan worden. We blijven actief betrokken bij dit project.
Locaties toeristische publiekstrekkers en versterking grensoverstijgend OV
Vangnet rustige momenten en kleine kernen
Gegeven de uitgestrektheid van de gemeente is het niet realistisch om overal en altijd een grootschalig/ hoogwaardig OV-netwerk aan te bieden. Dat wil niet zeggen dat de inwoners op minder drukke momenten en in kleinere kernen geen vervoersbehoefte hebben. Voor deze situaties zetten we in op een vangnet. Daarbij kan gedacht worden aan het versterken van (de bekendheid van) bestaande initiatieven, zoals de hubtaxi en ANWB Automaatje, en het ondersteunen van initiatieven van onderop, waaronder nieuwe buurtbuslijnen. Meest concreet is daarbij een mogelijke buurtbus tussen Vlagtwedde en Bellingwolde. Ook tussen de gemeente Borger-Odoorn en Ter Apel liggen mogelijk kansen, zeker met de Nedersaksenlijn.
Binnen het vangnet kunnen ook alternatieve (deel-)vervoermiddelen, bijvoorbeeld deelauto’s en -fietsen, een rol spelen. Buiten de reguliere dienstregelingstijden kunnen deze worden gebuikt om toch op de bestemming of een nabijgelegen treinstation te komen.
Vangnet met buurtbussen, hubtaxi en overige (vrijwilligers-)initiatieven
We volgen de Europese en diverse landelijke pilots op het gebied van automatisch openbaar vervoer nauwgezet. Wanneer de techniek zodanig ver gevorderd dat dit ook veilig over de openbare weg kan biedt dit kansen voor verbetering van het OV op het platteland voor met name voor- en natransport. Het toenemende tekort aan buschauffeurs vraagt om hierover na te denken.
We zien meerwaarde in geautomatiseerd vervoer en staan open voor het (verder) testen van dergelijke innovatieve vervoerwijzen in de gemeente. Dat kan zowel grootschalig, ter invulling van een reguliere buslijn, als kleinschalig, met bijvoorbeeld WEpods.
We onderzoeken actief, samen met de Provincie Groningen, het OV Bureau en Qbuzz, de mogelijke kansen en mogelijkheden voor Westerwolde en blijven ook bij landelijke gremia aangehaakt om de laatste ontwikkelingen in beeld te houden.
5. Doorkijk uitvoeringsprogramma
Van visie naar uitvoeringsprogramma
In de visie is beschreven waar de gemeente Westerwolde de komende jaren naar streeft. Om daar concreet handen en voeten aan te geven, dienen verschillende acties te worden ondernomen en onderzoeken te worden uitgevoerd. Dit kan samengebracht worden in een uitvoeringsprogramma.
Het opstellen van een volledig en integraal uitvoeringsprogramma is geen onderdeel van deze OV visie. Wel is op de volgende pagina een – niet uitputtende – doorkijk opgenomen van acties die op korte en middellange termijn opgepakt dienen te worden om de visie te implementeren. Deze bestaat zowel uit procespunten (hoe en met wie samengewerkt dient te worden) als uit te voeren onderzoeken en projecten.
Acties korte en middellange termijn (1)
Acties korte en middellange termijn (2)
Kopieer de link naar uw clipboard
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2026-164605.html
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.