/1/png-2/arnhem.png)
Gemeenteblad van Arnhem
| Datum publicatie | Organisatie | Jaargang en nummer | Rubriek |
|---|---|---|---|
| Arnhem | Gemeenteblad 2026, 109131 | beleidsregel |
Authentieke versie (PDF)
Informatie
Printen
Delen
Veilig en Zeker Raadswerk; protocol bij intimidatie, agressie en geweld tegen raadsleden van de gemeente Arnhem
DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM;
Gelezen het voorstel van het Presidium van 28 januari 2026, nummer 4953377.
Vast te stellen het protocol ‘Veilig en Zeker Raadswerk; protocol bij intimidatie, agressie en geweld tegen raadsleden van de gemeente Arnhem”:
“VEILIG EN ZEKER RAADSWERK: PROTOCOL BIJ INTIMIDATIE, AGRESSIE EN GEWELD TEGEN RAADSLEDEN VAN DE GEMEENTE ARNHEM”
HET BELANG VAN VEILIGHEID – WAAROM AFSPRAKEN BELANGRIJK ZIJN
Als gekozen volksvertegenwoordigers vervullen raadsleden een cruciale rol binnen de lokale democratie. Zij vertegenwoordigen de inwoners van Arnhem en moeten daarom weten wat er in de samenleving speelt. Ze staan dicht bij de inwoners en nemen besluiten die directe invloed hebben op het dagelijks leven van burgers. Om hun taak goed te kunnen uitoefenen, is het essentieel dat raadsleden benaderbaar zijn. Dit brengt echter ook risico’s met zich mee.
In de praktijk krijgen raadsleden steeds vaker te maken met grensoverschrijdend gedrag. Dit kan variëren van verbaal geweld en intimidatie tot bedreigingen of obstructie, afkomstig van burgers, groepen of vertegenwoordigers van organisaties. Dergelijke incidenten vormen een directe bedreiging voor het functioneren van de raad en ondermijnen de integriteit van het lokaal bestuur.
Raadsleden moeten vrij het politieke debat kunnen voeren en zonder druk of beïnvloeding. Besluitvorming moet in volledige onafhankelijkheid plaatsvinden, in een omgeving die veilig, respectvol en ondersteunend is. Een veilige werkomgeving voor raadsleden is geen vanzelfsprekendheid, maar een absolute randvoorwaarde voor het goed functioneren van de democratische rechtsstaat.
Als gekozen volksvertegenwoordigers opereren raadsleden in de openbaarheid en vervullen zij een voorbeeldrol. De manier waarop zij omgaan met agressie of intimidatie beïnvloedt het maatschappelijk vertrouwen in het gemeentebestuur. Het is daarom van groot belang dat raadsleden duidelijk en zichtbaar grenzen stellen, en consequent afstand nemen van iedere vorm van agressie, intimidatie of geweld.
Agressie of geweld richting raadsleden wordt niet getolereerd. Dit protocol biedt richtlijnen voor omgangsvormen en beschrijft hoe gedrag wordt herkend, beoordeeld en aangepakt, zodat raadsleden hun taken met vertrouwen en in veiligheid kunnen uitvoeren.
DOEL PROTOCOL TEGEN AGRESSIE EN INTIMIDATIE
Dit protocol is opgesteld om bij te dragen aan een veilige, integere en respectvolle werkomgeving voor raadsleden van de gemeente Arnhem. Het biedt houvast aan raadsleden, collegeleden, ambtelijke ondersteuning, aanwezigen en andere betrokkenen bij vergaderingen en bijeenkomsten van de gemeenteraad. Iedereen die direct of indirect deelneemt aan het politieke proces binnen de raad wordt geacht zich aan de hierin vastgelegde afspraken en omgangsvormen te houden.
Intimidatie, agressie en geweld jegens raadsleden wordt niet geaccepteerd. Om hier helderheid over te bieden en om op passende wijze te kunnen reageren wanneer zich incidenten voordoen, zijn in dit protocol concrete richtlijnen opgenomen. Deze richtlijnen richten zich op het voorkomen en beperken van grensoverschrijdend gedrag, en op een zorgvuldige afhandeling van situaties waarin raadsleden worden geconfronteerd met ongewenst gedrag.
Daarnaast maakt dit protocol duidelijk wat onder ongewenst gedrag wordt verstaan. Het beschrijft gedragingen die de grens overschrijden, zowel verbaal als fysiek, en formuleert afspraken over verantwoordelijkheden, registratie, opvolging en eventuele maatregelen. Omgangsvormen in de directe relatie met personen in een publieke functie – zowel binnen als buiten vergaderingen – worden hierin toegelicht.
Met dit protocol wordt een stevig kader geboden dat raadsleden ondersteunt in het veilig, onafhankelijk uitoefenen van hun taak. Door gezamenlijke normstelling, duidelijke communicatie en consequente handhaving draagt dit protocol bij aan een bestuurscultuur waarin respect, veiligheid en integriteit centraal staan.
UITGANGSPUNTEN VAN HET PROTOCOL
Raadsleden vervullen hun publieke functie op een professionele wijze en gaan in al hun contacten uit van respect en openheid. Tegelijkertijd mogen zij verwachten dat zij met eenzelfde mate van respect worden behandeld. Dit wederzijds respect vormt de basis voor een veilige en integere werkomgeving waarin raadsleden hun democratische taken onbelemmerd kunnen uitvoeren.
Om deze veilige werkomgeving te waarborgen, hanteert dit protocol de volgende uitgangspunten:
- •
- •
- •
- •
Deze uitgangspunten vormen het fundament voor een consequent, transparant en daadkrachtig optreden tegen grensoverschrijdend gedrag en dragen daarmee bij aan de bescherming en ondersteuning van raadsleden in hun publieke taak.
DUIDELIJKE NORM - GEDRAGSCLASSIFICATIES
Binnen dit protocol wordt onderscheid gemaakt tussen vijf typen gedrag waarmee raadsleden geconfronteerd kunnen worden. Deze classificatie helpt bij het herkennen van intimidatie, agressie en geweld, het bepalen van een passende reactie en het hanteren van een uniforme werkwijze. Elk niveau kent zijn eigen kenmerken, normkader en handelingsperspectief.
Kritisch gedrag betreft het uiten van onvrede, bezwaar of meningsverschillen over beleid, besluiten of procedures, zonder de persoonlijke integriteit van raadsleden aan te tasten. Dit gedrag is legitiem binnen het democratisch proces en hoort bij de open samenleving waarin publieke verantwoording wordt gevraagd.
- •
- •
- •
- •
Toegestaan en als onderdeel van het democratisch proces te respecteren. Kritiek biedt een kans tot dialoog en verbetering. Er is geen reden tot ingrijpen zolang het gedrag niet persoonlijk of agressief wordt.
Geen melding nodig. Alleen bij overschrijding naar verbale agressie of intimidatie is verdere actie vereist.
Emotioneel gedrag is gedrag dat voortkomt uit frustratie, onmacht of onbegrip. Het is vaak tijdelijk, corrigeerbaar en niet gericht op intimidatie of ontregeling van het proces.
- •
- •
- •
- •
Begripvol, maar begrensd reageren. Corrigeer indien nodig. Geen directe aanleiding tot maatregelen tenzij het gedrag zich herhaalt of escaleert.
Niet melden, tenzij er sprake is van herhaling of patroonvorming.
Gedrag waarbij sprake is van belediging, kleinerende opmerkingen of het doelbewust in diskrediet brengen van raadsleden in hun functie. Het betreft uitingen die de persoonlijke integriteit van de ambtsdrager raken.
- •
- •
- •
- •
Onacceptabel. Spreek de betrokkene direct aan en stel grenzen. Bij herhaling wordt het gesprek beëindigd. Maatregelen conform protocol volgen.
Melden bij aanhoudend gedrag. Registratie conform gemeentelijk sanctiebeleid.
Gedrag waarbij op directe of indirecte wijze druk wordt uitgeoefend op een raadslid door middel van dreiging, intimidatie of suggestie van geweld. Dit gedrag veroorzaakt een gevoel van onveiligheid.
- •
- •
- •
- •
Ernstig. Het gesprek wordt direct beëindigd. Veiligheidscoördinatie en juridische stappen kunnen noodzakelijk zijn.
Altijd melden en registreren. Afhandeling conform veiligheids- en sanctiebeleid van de gemeente.
Elke fysieke handeling of poging daartoe die gericht is op schade of letsel aan personen of eigendommen van raadsleden of andere betrokkenen.
- •
- •
- •
- •
Onmiddellijk optreden vereist. Politie inschakelen. Veiligheid heeft absolute prioriteit.
Altijd melden en registreren. Strafrechtelijke afhandeling en gemeentelijk sanctiebeleid volgen.
MELDING EN OPVOLGEN VAN INCIDENTEN GERICHT OP RAADSLEDEN
Intimidatie, agressie en geweld jegens raadsleden dienen altijd te worden gemeld bij de burgemeester of griffier. In overleg met de melder worden de benodigde en gewenste vervolgstappen vastgesteld. De burgemeester en griffier brengen elkaar op de hoogte van elke melding. Indien een raadslid twijfelt of er sprake is van intimidatie, agressie of geweld, is het altijd mogelijk contact op te nemen met de burgemeester en/of griffier voor advies en ondersteuning.
Het melden van incidenten is van groot belang vanwege meerdere redenen:
- •
- •
- •
- •
Na ontvangst van een melding maken burgemeester en/of griffier afspraken met de melder over onder andere:
- •
- •
- •
Bij de uitvoering van deze afspraken kunnen burgemeester, griffier en het betrokken raadslid worden ondersteund door deskundigen vanuit verschillende vakgebieden binnen de ambtelijke organisatie.
Alle meldingen worden vastgelegd in een incidentenregister. Afhankelijk van de aard en ernst van het incident kan aan de betrokkene een maatregel worden opgelegd, waarmee duidelijk wordt gemaakt dat dergelijk gedrag onacceptabel is. Het sanctiebeleid van de gemeente Arnhem vormt hierbij het uitgangspunt.
MAATREGELEN EN AANGIFTE BIJ INCIDENTEN GERICHT OP RAADSLEDEN
Wanneer personen zich niet houden aan de gedragsnormen die de gemeente Arnhem hanteert bij contact met en communicatie over raadsleden, kunnen er (juridische) maatregelen worden getroffen. Afhankelijk van de aard en ernst van het incident wordt aan de betrokkene een maatregel opgelegd, waarmee wordt aangegeven dat dit gedrag niet wordt getolereerd en waar de grenzen liggen. Het sanctiebeleid van de gemeente Arnhem is hierbij leidend. Maatregelen worden binnen 48 uur na het incident opgelegd.
Bij het bepalen van de passende maatregel wordt onder meer gekeken of het incident eenmalig is of herhaaldelijk voorkomt, zowel in situaties gericht tegen raadsleden als tegen het bestuur of medewerkers van de gemeente. Mogelijke maatregelen zijn onder meer:
- •
- •
- •
- •
- •
- •
- •
Alle vormen van bedreiging, intimidatie en fysiek geweld gericht tegen raadsleden worden altijd gemeld, intern en indien nodig bij de politie. Interne meldingen worden opgenomen in het politiedossier van de dader. Bij een reeks incidenten of een combinatie van gedragingen kan alsnog worden besloten tot het doen van aangifte. Het doel van aangifte is strafrechtelijke vervolging, waarbij de politie onderzoekt of er sprake is van een strafbaar feit.
In sommige gevallen kan de politie ook een incidentgesprek faciliteren zonder een strafrechtelijk traject, bijvoorbeeld als de dader een verward persoon betreft. Hierbij wordt het gedrag van de dader besproken met het oog op het beëindigen ervan.
Raadsleden die aangifte doen, kiezen ervoor om domicilie te houden op het adres van de gemeente Arnhem in plaats van hun privéadres. De politie dient bij de aangifte de VPT-code (Veilige Publieke Taak) toe te kennen.
Schade aan persoonlijke eigendommen of bijkomende kosten die raadsleden maken als gevolg van een incident worden in eerste instantie door de gemeente vergoed. Deze kosten worden vervolgens op de veroorzaker verhaald.
VERTROUWELIJKHEID EN COMMUNICATIE BIJ INCIDENTEN
Bij het voordoen en melden van een incident informeert de burgemeester de gemeenteraad en/of het college uitsluitend met instemming van het betrokken raadslid. Deze informatie-uitwisseling vindt plaats tijdens een vergadering van het Presidium. De rol van het Presidium is beperkt tot procesbewaking en niet tot casuïstiekbehandeling.
Het is van groot belang dat alle betrokkenen bij een incident in het belang van zorgvuldigheid en privacy de grootst mogelijke terughoudendheid betrachten. Dit betekent dat tijdens alle fasen van de afhandeling van een incident het aantal betrokken personen tot een minimum wordt beperkt. In overleg met het betrokken raadslid kan besloten worden om de kwestie naar buiten te brengen.
In het geval van een strafrechtelijk onderzoek verloopt de communicatie via het Openbaar Ministerie in overleg met de burgemeester en politie.
Over getroffen maatregelen in de publieke ruimte wordt nooit gecommuniceerd.
OPVANG EN NAZORG VOOR RAADSLEDEN
Wanneer een raadslid wordt geconfronteerd met intimidatie, agressie of geweld, is adequate opvang en nazorg essentieel. Incidenten kunnen ingrijpend zijn en impact hebben op het persoonlijk welzijn, het functioneren als politiek ambtsdrager en het vertrouwen in het ambt. Daarom wordt opvang en nazorg altijd actief aangeboden, afgestemd op de behoeften van het individuele raadslid.
Het doel van opvang en nazorg is het herstellen van het gevoel van veiligheid, het bieden van emotionele en praktische ondersteuning, het bevorderen van verwerking en, indien nodig, het begeleiden naar professionele hulp. Niet alleen het raadslid zelf, maar ook het thuisfront kan hierin worden betrokken.
VERANTWOORDELIJKHEID EN ORGANISATIE
- •
- •
- •
Opvang en nazorg bestaat uit drie vaste gespreksmomenten, tenzij de situatie anders vereist:
Alle gesprekken vinden plaats in een vertrouwelijke setting. Opvang en nazorg worden altijd afgestemd op de persoon en de aard van het incident. Het uitgangspunt is dat raadsleden zich gehoord en ondersteund voelen, zodat zij hun taak met vertrouwen kunnen voortzetten.
EXTERN ADVIES EN ONDERSTEUNING
Raadsleden kunnen voor advies en ondersteuning ook terecht bij:
- •
- •
U kunt contact opnemen via het telefoonnummer 070-3738314. U krijgt dan een van de contactpersonen van het Ondersteuningsteam aan de lijn. Dit team bestaat uit vertrouwenspersonen van de beroeps- en belangenverenigingen van burgemeesters, wethouders, raadsleden en Statenleden en het ministerie van BZK.
Via het Netwerk Weerbaar Bestuur is ook ARQ IVP (specialist in psychotrauma) beschikbaar.
- •
Veiligheidsscan Netwerk Weerbaar Bestuur
Het Netwerk Weerbaar Bestuur biedt in samenwerking met het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) een gratis veiligheidsscan aan voor raadsleden.
Raadsleden krijgen helaas steeds vaker te maken met agressie, intimidatie of bedreigingen. Deze veiligheidsscan helpt raadsleden om zich beter bewust te worden van mogelijke risico’s en om hun eigen veiligheid zowel thuis, onderweg als online te versterken.
- •
Raadsleden worden regelmatig geconfronteerd met bedreigingen, intimidatie of agressie. Naarmate dit vaker gebeurt kan er gewenning ontstaan en kan men denken dat het onderdeel is van de functie. Als de bedreiging zeer ingrijpend en acuut is, kan het IVP-alarmnummer worden gebeld: 088-3305 112 (buiten kantoortijd). Het alarmnummer is bedoeld voor overheden, bedrijven, organisaties en politieke ambtsdragers. Binnen 30 minuten neemt een IVP-hulpverlener telefonisch contact op met de politieke ambtsdrager.
- •
Om een veilige, ordentelijke en respectvolle omgeving te waarborgen tijdens bijeenkomsten van de gemeenteraad, gelden op de Politieke Avond de volgende huisregels. Deze regels zijn bedoeld om verstoringen te voorkomen en het werk van raadsleden en overige betrokkenen goed mogelijk te maken. Bezoekers en deelnemers worden geacht zich hieraan te houden.
- •
- •
- •
- •
- •
- •
- •
- •
- •
- •
- •
- •
- •
- •
- •
- •
Verbale en fysieke uitingen van goed- en afkeuring in de vergaderzalen zijn niet toegestaan. Hieronder wordt verstaan:
Verbale uitingen; onder andere schreeuwen, roepen of intimideren.
Fysieke uitingen; intimiderend gedrag, agressie, geweld, het meevoeren van spandoeken en borden, het dragen van kleding gericht op het uitdragen opvattingen van goed- of afkeuring.
- •
Door het naleven van deze huisregels draagt iedereen bij aan een veilige, respectvolle en ordentelijke politieke omgeving waarin raadsleden hun publieke taak zonder belemmeringen kunnen uitvoeren.
Alle incidenten waarbij raadsleden te maken krijgen met agressie, intimidatie of geweld worden vastgelegd in het Gemeentelijk Incidenten Registratiesysteem (GIR). Deze systematische registratie biedt waardevolle inzichten in de aard, frequentie en context van voorvallen die gericht zijn tegen raadsleden.
Door deze gegevens jaarlijks te evalueren, ontstaat er een helder beeld van de situatie en kunnen trends en risico’s vroegtijdig worden gesignaleerd. Dit stelt de gemeente in staat om gerichte verbetermaatregelen te treffen, zowel op het gebied van preventie als in de afhandeling van incidenten.
Daarnaast wordt het protocol elke raadsperiode geëvalueerd. Op basis van opgedane ervaringen, ontvangen signalen en veranderende maatschappelijke omstandigheden kan het protocol waar nodig worden aangepast.
Op deze manier blijft het protocol actueel, werkbaar en effectief – en draagt het blijvend bij aan een bestuurlijke omgeving waarin raadsleden veilig en met vertrouwen hun publieke taak kunnen vervullen.
Permanente link
Kopieer de link naar uw clipboard
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2026-109131.html