/2/png-2/RGB.png)
Gemeenteblad van Amstelveen
| Datum publicatie | Organisatie | Jaargang en nummer | Rubriek |
|---|---|---|---|
| Amstelveen | Gemeenteblad 2026, 102046 | algemeen verbindend voorschrift (verordening) |
Authentieke versie (PDF)
Informatie
Printen
Delen
Besluit van de raad van de gemeente Amstelveen tot vaststelling van de Verordening bestuurlijke gedragscode integriteit gemeente Amstelveen 2026
De raad van de gemeente Amstelveen;
gelet op artikel 15, derde lid van de Gemeentewet, artikel 41c, tweede lid van de Gemeentewet en gelet op artikel 69, tweede lid van de Gemeentewet;
Verordening bestuurlijke gedragscode integriteit gemeente Amstelveen 2026
Doel en reikwijdte van de gedragscode In de Gemeentewet is expliciet opgenomen dat op grond van artikel 170, tweede lid, de burgemeester de bestuurlijke integriteit van de gemeente bevordert. Het opstellen van een gedragscode voor de gemeenteraad is op grond van artikel 15, derde lid van de Gemeentewet verplicht. De gedragscode is een interne regeling, in aanvulling op wettelijke regels rond transparantie van lokale besluitvorming en de voorschriften voor elk individueel raadslid.
Integriteit is een thema dat betekenis krijgt in het handelen. Een integriteitsbeleid dat alleen op papier bestaat is slechts een dode letter. Wat er op papier staat moet wel duidelijk zijn. Er is voor gekozen om de gedragscodes voor de individuele leden van de raad en burgerleden, het uitvoeringsprotocol, de gedragscode voor de individuele leden van het college en de bestuursorganen raad, college van B&W en de burgemeester te integreren in één verordening.
De indeling is zo leesbaar mogelijk vormgegeven. In juridische vorm staan er nog enkele wetsartikelen in de hoofdstukken, het wettelijke kader en de toelichting daarop staan niet in een bijlage. Zo is getracht de gedragscode een meer algemeen bruikbare handleiding te laten zijn. Waar nodig zijn de regels uitgebreider omschreven. Deze gedragscode in deze vorm is in 2022 voor het eerst door de raad vastgesteld. In 2026 is deze geactualiseerd.
Kernwaarden Nederlandse code voor goed openbaar bestuur
Integer handelen kan alleen in een cultuur en organisatie waarin ook de andere kernwaarden van goed bestuur actief worden nagestreefd. De Nederlandse Code voor Goed Openbaar Bestuur stamt uit 2009 en bevat basale beginselen van goed openbaar bestuur. De code doet een beroep op de eigen verantwoordelijkheid van besturen van gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk om gewetensvol invulling te geven aan hun taken en verantwoordelijkheden. De Code bevat geen juridisch afdwingbare normen maar benoemt een aantal kernwaarden van goed openbaar bestuur:
- 1.
- 2.
- 3.
- 4.
- 5.
- 6.
- 7.
Deze verordening is op die kernwaarden gebaseerd. Integriteit wordt hierin in één adem genoemd met openheid. Het gemeentebestuur dient in zijn functie het algemeen belang en heeft een voorbeeldfunctie. Zij opereren onafhankelijk en stemmen op grond van de Gemeentewet zonder last. Raadsleden hebben van de kiezers het mandaat gekregen om namens hen besluiten te nemen. Juist omdat een raadslid het algemene belang dient, moet hij zich vrij voelen te kunnen stemmen zoals het hem goeddunkt. In het verlengde daarvan geldt dit ook voor burgerleden en collegeleden. De integriteit moet daarbij niet ter discussie staan. Is dat wel het geval, dan schaadt dat het vertrouwen in het lokale openbaar bestuur.
De gedragscode is bedoeld als hulpmiddel om leden van het lokaal bestuur handvatten te bieden bij integer handelen en transparante besluitvorming te bevorderen. Deze moet de transparantie van het handelen van politieke ambtsdragers evenals van de besluitvorming over en de naleving van de normen vergroten. De gedragscode vormt een beoordelingskader en leidraad bij twijfel, vragen en discussies. De politieke ambtsdragers kunnen daarop worden aangesproken en zij dienen zich over de naleving ervan te verantwoorden. In aanvulling hierop en wellicht ten overvloede wordt opgemerkt dat de gedragscode niet in de plaats treedt van het eigen morele kompas van de politieke ambtsdragers. De gedragscode kan immers niet in iedere situatie die zich voordoet voorzien. Politieke ambtsdragers dienen zich bij hun handelen telkens af te vragen of dit integer is. Daarom moet het handelen van leden van het lokaal bestuur regelmatig onderwerp van gesprek zijn, juist ook onderling. Ook daarbij geeft de gedragscode naast het eigen morele kompas ondersteuning. Integriteit is uiteindelijk niet in regels te vangen. In de woorden van de schrijver C.S. Lewis gaat het om ‘doing the right thing, even when no one is watching’.
1 Algemene bepalingen en definities
Wettelijk kader
De gemeenteraad stelt een gedragscode vast voor hun leden op grond van artikel 15, derde lid, van de Gemeentewet. De gemeenteraad stelt op grond van artikel 41c, tweede lid, van de Gemeentewet een gedragscode vast voor de wethouders en op grond van artikel 69, tweede lid, van de Gemeentewet voor de burgemeester.
Artikel 2 Reikwijdte, adressering
- 1.
Deze gedragscode geldt voor de raadsleden, burgerleden, wethouders en de burgemeester. Dit zijn politieke ambtsdragers. De gedragscode richt zich ook tot de bestuursorganen gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de burgemeester als bestuursorgaan, in aanvulling op de geldende wet- en regelgeving.
- 2.
- 3.
- 1.
- 2.
- 3.
In artikel 1 is de definitie van integriteit verwoord. In het tweede lid wordt benadrukt dat de gedragscode een aanvulling is op de hogere wet- en regelgeving. In artikel 2 staat op wie de gedragscode van toepassing is en artikel 3 beschrijft het doel. Politieke ambtsdragers dienen bereid te zijn de gedragscode, in aanvulling op hogere wet- en regelgeving, als uitgangspunt te hanteren bij het inzichtelijk maken van hun overwegingen bij de oordeels- en besluitvorming.
2 Regels rond (schijn van) belangenverstrengeling
Wettelijk kader
Afleggen eed of belofte (artikelen 1 4, 41a en 65 van de Gemeentewet )
Alvorens hun functie te kunnen uitoefenen, leggen de raadsleden, burgerleden, wethouders en burgemeester in de vergadering, in handen van de voorzitter, de volgende eed (verklaring en belofte) af: “Ik zweer (verklaar en beloof) dat ik om als | lid vande raad | burgerlid | wethouder | burgemeester | benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook,enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik zweer (verklaar en beloof) dat ik, om iets in dit ambt tedoen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zalaannemen. Ik zweer (verklaar en beloof) dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zalnakomen en dat ik mijn plichten als | lid vande raad | burgerlid | wethouder | burgemeester | naar eer en geweten zal vervullen.”
Een lid van de gemeenteraad of een lid van het college neemt niet deel aan de stemming over:
- •
- •
Het bestuursorgaan vervult zijn taak zonder vooringenomenheid en waakt ertegen dat tot het bestuursorgaan behorende of daarvoor werkzame personen die een persoonlijk belang bij een besluit hebben, de besluitvorming beïnvloeden (artikel 2:4, eerste en tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht).
Incompatibiliteiten en nevenfuncties
Verboden overeenkomsten/handelingen: volksvertegenwoordigers mogen in geschillen, waar de gemeente(bestuur) partij is, niet als advocaat, adviseur of gemachtigde werkzaam zijn. Zij mogen bepaalde overeenkomsten, waar de gemeente bij betrokken is, niet rechtstreeks of middellijk aangaan. Van verboden overeenkomsten als bedoeld in artikel 15, eerste lid aanhef en onder d van de Gemeentewet kunnen Gedeputeerde Staten ingevolge artikel 15 lid twee, van de Gemeentewet ontheffing verlenen. Op overtreding staat uiteindelijk de sanctie van schorsing en vervallenverklaring van het lidmaatschap van de volksvertegenwoordiging (artikel X8 van de Kieswet). In artikel 12 lid drie van het Reglement van orde is opgenomen dat deze artikelen ook van toepassing zijn op burgerleden.
Onverenigbaarheid van functies: het zijn van volksvertegenwoordiger sluit het hebben van een aantal andere functies uit (raadslid: artikel 13, eerste lid, wethouder: 36b, eerste lid, en burgemeester: 68, eerste lid, van de Gemeentewet). Dat leidt er uiteindelijk toe dat betrokkene ophoudt lid te zijn van de volksvertegenwoordiging (artikel X1, eerste lid van de Kieswet).
Artikel 5 Onthouden van stemming
- 1.
Een politieke ambtsdrager onthoudt zich alleen van deelname aan de stemming als er sprake is van een beslissing waarbij er belangenverstrengeling kan optreden; het gaat dan om kwesties waar hij zelf een aannemelijk persoonlijk belang bij heeft, of om kwesties waarbij het gaat om een belang van een individu of organisatie waarbij hij een substantiële betrokkenheid heeft.
- 2.
Artikel 6 Functies naast het ambt
- 1.
Het raadslid of burgerlid levert de griffier per ommegaande de informatie aan over de (neven)functies. (Neven)functies moeten openbaar gemaakt worden bij aanvang van het raads- of burgerlidmaatschap. Als gaande het lidmaatschap nieuwe (neven)functies aanvaard worden of de omstandigheden met betrekking tot bestaande (neven)functies wijzigen, wordt de informatie die hierop betrekking heeft binnen één week aangeleverd bij de griffier.
- 2.
- 3.
- 4.
- 5.
- 6.
- 7.
Artikel 7 Functies na het wethouders- of burgemeestersambt
- 1.
- 2.
- 3.
- 4.
In artikel 4 is expliciet opgenomen dat politieke ambtsdragers zelf verantwoordelijk zijn om (de schijn van) belangenverstrengeling te voorkomen. De wetgever geeft aan dat de gemeenteraad als bestuursorgaan zijn taak zonder vooringenomenheid moet vervullen. De wetgever geeft de gemeenteraad de verantwoordelijkheid ervoor te waken dat persoonlijke belangen van raadsleden de besluitvorming niet beïnvloeden. Met persoonlijk belang wordt gedoeld op ieder belang dat niet behoort tot de belangen die de gemeenteraad uit hoofde van zijn taak behoort te vervullen.
Als er sprake is van mogelijke belangenverstrengeling dan staat in artikel 5 dat politieke ambtsdragers zich dienen te onthouden van stemming. In het tweede lid is daarbij opgenomen dat onthouding geldt gedurende het gehele proces van besluitvorming. Beïnvloeding vooraf mag dus ook niet. De afweging om wel of niet mee te stemmen is aan de politieke ambtsdrager zelf. Hij kan daarover advies inwinnen bij de griffier of de burgemeester. Nadrukkelijk moet het gaan om een aannemelijk persoonlijk belang. Anders prevaleert het uitoefenen van het ambt.
Artikel 6 betreft een uitwerking van de wettelijke verplichting om nevenfuncties openbaar te maken. Op die manier wordt het voor andere raadsleden, burgerleden, wethouders, partijbestuurders, de burgemeester, de griffier en de gemeentesecretaris mogelijk een politieke ambtsdrager te waarschuwen voor kwesties waarin (de schijn van) belangenverstrengeling dreigt. Ook de pers en de burger kunnen zo hun controlerende taak uitoefenen. De informatie wordt neergelegd in een openbaar register. Het raadslid, burgerlid, een wethouder en de burgemeester zijn verantwoordelijk voor tijdige aanlevering van de informatie en voor de actualiteit daarvan. Niet alleen bij het begin, maar ook tijdens de uitoefening van het ambt zijn politieke ambtsdragers gehouden nieuwe functies of wijzigingen in de bestaande functies te melden.
In artikel 7 is de zogenaamde ‘draaideurconstructie’ geregeld. Hiermee wordt voor leden van het college mogelijke vriendjespolitiek voorkomen en het risico op verstrengeling van persoonlijke en functionele belangen vermeden.
3 Regels rond (schijn van) corruptie
Wettelijk kader
Ging het bij belangenverstrengeling nog om het onterecht laten meewegen van een persoonlijk belang bij de besluitvorming, bij corruptie gaat het om omkoping van een politieke ambtsdrager. Belangenverstrengeling is niet in het wetboek van strafrecht opgenomen, corruptie is dat wel. In de onderliggende artikelen zijn regels opgenomen om de politieke ambtsdrager te helpen om de (schijn van) corruptie te voorkomen.
De eed of belofte die het raadslid op grond van artikel 14 van de Gemeentewet, een wethouder op grond van artikel 41a Gemeentewet en de burgemeester op grond van artikel 65 van de Gemeentewet moet afleggen heeft onder meer betrekking op het geven, aannemen of beloven van giften, gunsten of geschenken.
Artikel 12 Declaraties van kosten door het college
- 1.
De burgemeester en een wethouder declareren geen kosten die al op andere wijze worden vergoed. Declaraties worden via het declaratieformulier met daarbij gevoegd de bewijsstukken binnen een maand na factuurdatum of betaling door de burgemeester of wethouder ingediend. Tenzij het Rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers of de Rechtspositieregeling decentrale politieke ambtsdragers anders bepalen, vindt de betaling van kosten plaats die op grond van de Regeling rechtspositie burgemeester en wethouders gemeente Amstelveen vergoed dienen te worden.
- 2.
Declaraties worden ingediend bij en goedgekeurd door de gemeentesecretaris. De ambtelijke organisatie van het college is onder leiding van de gemeentesecretaris verantwoordelijk voor de administratieve afhandeling van declaraties. Indien er twijfel is over een declaratie vindt er een gesprek plaats tussen de integriteitsfunctionaris van de ambtelijke organisatie en/of de gemeentesecretaris en/of het collegelid.
- 3.
In de gedragscode is uitgangspunt dat geschenken, faciliteiten en diensten niet worden geaccepteerd als hiermee de onafhankelijke positie van de politieke ambtsdrager kan worden beïnvloed. Geschenken kunnen een sluiproute zijn naar corruptie. Is daarvan geen sprake dan kunnen om praktische redenen incidentele kleine geschenken (met een geschatte waarde van €50 of minder) door het raadslid, de wethouder of de burgemeester worden aanvaard, zo staat in artikel 9. De geschenken mogen echter nooit op het huisadres worden bezorgd. Geschenken met een hoge waarde worden niet aanvaard. Zij worden teruggestuurd of eigendom van de gemeente die zorgt voor een goede bestemming en registratie van het geschenk.
Werkbezoeken zijn bedoeld om politieke ambtsdragers in de gelegenheid te stellen zich inhoudelijk te informeren en noodzakelijke contacten te leggen en te onderhouden binnen en buiten de gemeente. De verplichting om actief het ontstaan van de schijn van corruptie tegen te gaan, betekent dat lunchen, dineren of naar recepties gaan op kosten van anderen waar mogelijk moet worden vermeden, tenzij de redenen van artikel 10 van de gedragscode van toepassing zijn.
In artikel 11 gaat het gaat om excursies, evenementen en buitenlandse reizen die betrokkene als politieke ambtsdrager aanvaardt. Wat voor lunches en diners geldt, geldt in nog sterkere mate voor reizen en overnachten op kosten van derden. Dat wordt in de regel met grote argwaan bekeken. Het is beter in deze gevallen alle schijn te vermijden.
Artikel 12 gaat specifiek over declaraties van het college. Uitgangspunt is dat raadsleden geen declaraties indienen. Raadsleden krijgen een vaste onkostenvergoeding en fracties kunnen aanspraak maken op de Verordening ambtelijke bijstand en fractieondersteuning.
4 Regels rond het gebruik van gemeentelijke faciliteiten en financiële middelen
Wettelijk kader
Raads-, burger- en collegeleden krijgen voor hun werk de beschikking over een aantal faciliteiten en over financiële middelen van de gemeente. Voorschriften zijn opgenomen in de gemeentelijke verordening Rechtspositie raadsleden en commissieleden en het besluit van burgemeester en wethouders van de gemeente Amstelveen tot vaststelling van de Regeling rechtspositie burgemeester en wethouders gemeente Amstelveen over de wijze van declaratie (inclusief het overleggen van bewijsstukken) van vooruit betaalde (zakelijke) kosten en over rechtstreekse facturering van (zakelijke) kosten evenals in de Verordening op de ambtelijke bijstand en fractieondersteuning.
Artikel 13 Verantwoording van uitgaven
- 1.
Het bestuursorgaan richt de financiële en administratieve organisatie zodanig in dat er een getrouw beeld mogelijk is van de juistheid en rechtmatigheid van de uitgaven en hanteert heldere procedures over de wijze waarop functionele uitgaven rechtstreeks in rekening worden gebracht of kunnen worden gedeclareerd bij de gemeente.
- 2.
- 3.
Artikel 14 In gebruik gegeven zaken
- 1.
Een politieke ambtsdrager gaat conform de bruikleenovereenkomst die hij sluit met de gemeente zorgvuldig om met de in bruikleen gegeven laptop, mobiele telefoon en/of tablet. Wanneer een politiek ambtsdrager zijn lidmaatschap eindigt of deze wordt beëindigd, dan levert een raadslid, burgerlid, een wethouder of de burgemeester zijn in bruikleen gegeven zaken binnen vijf werkdagen terug aan de gemeente.
- 2.
- 3.
Aan politieke ambtsdragers worden rechtspositionele voorzieningen, vergoedingen en andere verstrekkingen geboden die een goed functioneren mogelijk maken. Uitgangspunt is hier dat zo weinig mogelijk uitgaven gaan via een privérekening. Geldstromen tussen de rekening van het bestuursorgaan en de persoonlijke rekening van een politieke ambtsdrager maken een zwaardere controle op de uitgaven noodzakelijk. Betrokkenen zullen zich uiteraard nauwgezet moeten houden aan de regels en procedures die er met het oog hierop voor hem of haar gelden zoals verwoord in artikel 13. Fractiegelden dienen te worden verantwoord volgens de Verordening op de ambtelijke bijstand en fractieondersteuning.
In artikel 14 staat de stelregel dat privégebruik van gemeentelijke voorzieningen niet is toegestaan. Wel kan de gemeente een specifieke bruikleenovereenkomst hebben die privégebruik van bedrijfsmiddelen reguleert, zoals privégebruik van een laptop, tablet of mobiele telefoon.
Wettelijk kader
Het college en elk van zijn leden zijn verplicht alle inlichtingen te geven die de volksvertegenwoordiging nodig heeft voor de uitoefening van zijn taak. Het betreft zowel een actieve als een passieve informatieplicht. Ook als individuele volksvertegenwoordigers informatie vragen zal die informatie aan de volksvertegenwoordiging moeten worden verstrekt. De informatie kan alleen worden geweigerd als het verstrekken daarvan in strijd is met het openbaar belang (artikel 169, derde lid, van de Gemeentewet). Het Reglement van orde van de gemeenteraad bevat bepalingen die betrekking hebben op informatieverstrekking en de omgang met informatie.
Een ieder die is betrokken bij de uitvoering van de taak van een bestuursorgaan en daarbij de beschikking krijgt over gegevens waarvan hij het vertrouwelijke karakter kent of redelijkerwijs moet vermoeden, en voor wie niet reeds uit hoofde van ambt, beroep of wettelijk voorschrift ter zake van die gegevens een geheimhoudingsplicht geldt, is verplicht tot geheimhouding van die gegevens, behoudens voor zover enig wettelijk voorschrift hem tot mededeling verplicht of uit zijn taak de noodzaak tot mededeling voortvloeit (artikel 2:5 lid 1 van de Algemene wet bestuursrecht).
De raad, het college, de burgemeester en een commissie als bedoeld in hoofdstuk V van de Gemeentewet kunnen op grond van een belang, genoemd in artikel 5.1, eerste en tweede lid, van de Wet open overheid, een verplichting tot geheimhouding opleggen ten aanzien van informatie die bij dat orgaan berust (artikel 87 Gemeentewet). Het bestuursorgaan kan zichzelf geheimhouding opleggen (artikel 87), maar kan dit ook aan een ander bestuursorgaan opleggen (88, lid 1 tot en met 4). Indien het college of de burgemeester geheime informatie verstrekken aan een commissie waarin leden van de raad zitting hebben, verstrekt het college of de burgemeester die informatie tevens aan de raad (88 lid 5). De raad kan de geheime informatie verstrekken aan anderen (artikel 88 lid 6).
De verplichting tot geheimhouding wordt op het stuk ten aanzien waarvan de geheimhouding geldt vermeld (artikel 89 lid 1) en duurt voort totdat het orgaan dat de verplichting heeft opgelegd haar opheft (artikel 89 lid 3). Indien informatie ten aanzien van een verplichting tot geheimhouding aan de raad is verstrekt, duurt die verplichting in afwijking van het derde lid totdat de raad haar opheft (artikel 89 lid 4). Een lid van de raad of van een door de raad ingestelde commissie als bedoeld in hoofdstuk V dat de geheimhouding schendt kan bij besluit van de raad ten hoogste drie maanden worden uitgesloten van het ontvangen van informatie ten aanzien waarvan een verplichting tot geheimhouding geld (artikel 89 lid 5).
Artikel 15 Zorgvuldig omgaan met informatie
- 1.
- 2.
De politieke ambtsdrager maakt niet ten eigen bate of ten bate van derden gebruik van in de uitoefening van het ambt verkregen niet openbare informatie en hij maakt die niet openbaar c.q. geeft die niet door aan anderen zonder instemming van de afzender. Bij twijfel over de bedoeling van de afzender informeert hij hier eerst naar.
Artikel 15 lid 1 benadrukt dat het belangrijk is om de juiste maatregelen te treffen om te voorkomen dat onbevoegden vertrouwelijke en/of geheime gegevens kunnen bezitten, raadplegen of beschadigen. Daarbij moet in de digitale setting worden gedacht aan de beveiliging van de computer, smartphones e.d. met wachtwoorden en het niet onbeheerd achterlaten van digitale informatiedragers met vertrouwelijke en/of geheime informatie.
Door zijn positie kan een raadslid, burgerlid, wethouder of burgemeester over informatie beschikken die anderen niet hebben. Dit kan een informatievoorsprong geven vanuit het ambt, maar ook als privépersoon. Er dient geen misbruik te worden gemaakt als privépersoon van die informatievoorsprong zo staat in artikel 15 lid 2.
6 Regels rond de onderlinge omgang en de gang van zaken tijdens de vergaderingen
Wettelijk kader
Elk raads- of burgerlid, elke bestuurder en elke ambtenaar is een medemens en medeburger. Op basis daarvan verdient ieder raadslid, iedere bestuurder en iedere ambtenaar een correcte bejegening. Een respectvolle omgang met elkaar maakt het daarnaast beter mogelijk met elkaar tot een deugdelijke beraadslaging te komen. Dat is wezenlijk voor een zorgvuldige besluitvorming. Dit raakt aan de grondrechten in de Grondwet. In het Reglement van orde van de gemeenteraad staan diverse bepalingen over de onderlinge omgang.
- 1.
- 2.
- 3.
Tijdens vergaderingen en bijeenkomsten is er respect voor de voorzitter en zijn taak om de vergaderingen te leiden. Als een punt van orde is behandeld, vindt een eventuele verdere procedurediscussie niet meer tijdens de vergadering plaats, maar op een later evaluatiemoment in de agendacommissie of het presidium.
- 4.
- 5.
- 6.
Artikel 17 Gebruik van (sociale) media
- 1.
- 2.
- 3.
- 4.
De manier waarop raadsleden en collegeleden met elkaar omgaan en zich ten opzichte van ambtenaren gedragen, is van invloed op de geloofwaardigheid van de politiek. Vandaar dat in artikel 16 belangrijke uitgangspunten zijn opgenomen over de omgangsvormen. Sociale media hebben hier ook invloed op. Daarom zijn in artikel 17 de regels rondom het gebruik van sociale media verwoord.
7 Regels rond de uitvoering van de gedragscode en de omgang met integriteitsmeldingen
Drie principes
- 1.
De gedragscode voor de raad (inclusief burgerleden), het college en de burgemeester (en de wetten waarop ze gebaseerd zijn) definieert integriteitschendingen en onderschrijft op deze manier waaraan het handelen van politieke ambtsdragers moet voldoen. Met het vaststellen van deze gedragscode heeft de raad de normen vastgelegd. De kern is dat de zuiverheid van de besluitvorming hierdoor zo goed als mogelijk wordt gewaarborgd. Als alle partijen de gedragscode onderschrijven, is er geen reden de handhaving ervan inzet te maken van partijpolitiek. Ook het verschil tussen oppositie en coalitie hoeft geen rol te spelen. Gebeurt dat toch, dan is de kans bijzonder groot dat er geen recht geschiedt. Uit het beginsel van ‘onpartijdige handhaving’ volgt dat van de politici van alle partijen de discipline gevraagd wordt om bij de beoordeling van integriteitkwesties boven de partijen te gaan staan.
- 2.
In Nederland wordt de politiek kritisch gevolgd door de media. Dat is een groot goed. Bij vermeende integriteitschendingen van politici heeft het er echter in een aantal gevallen toe geleid dat er via de media al een oordeel is gevormd, voordat er onderzoek is gedaan. Het gevolg is dat individuele politici die mogelijk (onschuldig?) onder verdenking komen te staan grote schade oplopen en dat de geloofwaardigheid van de politiek wordt aangetast. Het is daarom zaak dat alle betrokkenen bij een integriteitkwestie de grootst mogelijke terughoudendheid betrachten en de kwestie niet in een te vroeg stadium in de publiciteit brengen. Daaruit volgt ook dat, in alle stadia van de afhandeling van een kwestie, de groep die erbij betrokken wordt zo klein mogelijk moet zijn. Als er uiteindelijk daadwerkelijk van een integriteitsschending sprake blijkt te zijn en er een oordeel is gevormd over de ernst daarvan en over een passende sanctie, mag de kwestie wel naar buiten worden gebracht.
- 3.
Iedereen die mogelijk een schending heeft begaan, heeft er recht op dat er uiterste zorgvuldigheid wordt betracht in alle fasen van de handhaving. Dat begint al voordat de handeling, die mogelijk een schending is, is uitgevoerd. Heb je er weet van dat iemand van plan is iets te doen dat mogelijk een integriteitschending zou betekenen, dan moet je overwegen hem of haar daarvoor te waarschuwen en de weg te wijzen naar advies. Iedere politicus die twijfelt – uit zichzelf of op geleide van een ander – of een voorgenomen handeling een schending is, heeft recht op vertrouwelijk advies. Door zo te handelen zullen veel integriteitskwesties kunnen worden voorkomen dan wel afgedaan voordat sprake is van een officiële melding van een integriteitsschending. Komt iemand onder de verdenking te staan dat hij een integriteitschending begaan heeft, dan dient er via een eerste screening vastgesteld te worden of er überhaupt grond is voor de verdenking. Zijn er gronden, dan moet er een objectief onderzoek volgen waarin ook de context wordt meegenomen en waarin de mate van verwijtbaarheid apart wordt beoordeeld. Als er een sanctie moet volgen, moet die sanctie passend zijn en in verhouding.
Degene die zijn twijfels heeft over het handelen van een ander doet er verstandig aan de betreffende persoon daarop aan te spreken. Er kan immers sprake zijn van onwetendheid van de ambtsdrager of van een misverstand. Als dit gesprek niet leidt tot overeenstemming, dan kunnen beiden zich (al dan niet afzonderlijk) voor advies tot de griffier en/of de burgemeester wenden of een kwestie bespreekbaar maken in het presidium. Is de conclusie dat er geen grond is voor de verdenking, dan is de zaak afgedaan. Anders kan er een integriteitsmelding volgen.
- 1.
Meldingen van vermeende integriteitsschendingen door een politieke ambtsdrager worden schriftelijk gedaan bij de burgemeester of digitaal via het meldpunt integriteit op de website van de gemeente. De integriteitsfunctionaris zet meldingen over politieke ambtsdragers door naar de burgemeester, die deze in behandeling neemt.
- 2.
- 3.
De burgemeester kan ook door eigen waarneming of door berichtgeving van buitenaf kennis nemen van een vermeende integriteitsschending. In die gevallen kan hij op eigen initiatief een melding opstellen, gebaseerd op zijn waarneming of op de berichtgeving van buitenaf. In de melding beschrijft de burgemeester wat de aanleiding is om een eerste screening uit te voeren.
- 4.
Een melding hoeft niet noodzakelijkerwijs te gaan over een vaststaand feit. Er kan ook sprake zijn van een vermoeden. Indien de persoon in kwestie een melding doet, moet het echter wel om een op redelijke gronden gebaseerd vermoeden gaan, gebaseerd op eigen kennis of eigen waarneming. Alleen dan worden de meldingen in behandeling genomen.
- 5.
- 1.
Als er in enige fase van de behandeling van de melding een vermoeden is van een strafbaar feit, kan de burgemeester, na overleg met het presidium, aangifte doen bij de politie. Overleg met het presidium hoeft niet plaats te vinden als de raad na behandeling van een onderzoeksrapport besluit dat aangifte wordt gedaan.
- 2.
Artikel 20 Beoordelingskader, screening en feitenonderzoek
- 1.
- 2.
- 3.
De melder wordt door of namens de burgemeester (vertrouwelijk) geïnformeerd over het resultaat van de beoordeling. Als de politieke ambtsdrager is betrokken bij de eerste screening wordt ook hij op de hoogte gesteld. De burgemeester kan ook een gezamenlijk gesprek beleggen tussen melder en politieke ambtsdrager. Indien de burgemeester dat nodig acht, informeert hij tevens het presidium.
- 4.
Artikel 22 Extern feitenonderzoek
- 1.
- 2.
De externe onderzoeker bestaat uit één of meer natuurlijke personen die op verzoek van de burgemeester (gezamenlijk) onderzoek doet/doen of uit een onderzoeksteam vanuit een bedrijf. De onderzoeker(s) komt/komen van buiten de gemeentelijke organisatie. Voordat de burgemeester de opdracht verstrekt, vergewist hij zich ervan dat de externe onderzoeker(s) de juiste kennis voor het doen van het feitenonderzoek bezit(ten).
- 3.
Artikel 24 Horen van betrokkenen en getuigen
- 1.
- 2.
- 3.
- 4.
- 5.
- 6.
- 7.
Voordat de onderzoekers de rapportage aanbieden aan de burgemeester, geven zij binnen een week na afronding van het onderzoeksrapport de politieke ambtsdrager waar onderzoek naar is verricht, in het kader van hoor en wederhoor de gelegenheid kennis te nemen van het rapport inclusief de bijlagen. Dit gebeurt door hem uit te nodigen om het rapport te komen inzien. Er wordt in beginsel geen kopie van het onderzoeksrapport verstrekt. Het toepassen van hoor en wederhoor is een wezenlijk onderdeel van de afronding van het onderzoek. De betrokkene kan op dat moment ook zelf zijn positie bepalen.
- 8.
- 1.
- 2.
Het rapport bevat in elk geval: de (geanonimiseerde) melding, de onderzoeksopdracht, het normenkader, een beschrijving van de uitgevoerde onderzoekshandelingen, de bevindingen, een toetsing van de bevindingen aan het normenkader en een conclusie, waarin de vraag of er sprake is van een integriteitsschending wordt beantwoord en, indien gegeven, een reactie van de (vermeende) integriteitsschender.
- 3.
- 4.
- 5.
- 6.
- 7.
- 8.
- 9.
- 10.
- 11.
- 1.
- 2.
- 3.
Als de pers in een bepaalde kwestie op de hoogte gesteld zal (of moet) worden, zal de burgemeester de pers te woord staan. Geen van de overige betrokkenen (melder, betrokken politieke ambtsdrager, eventueel fractievoorzitters, raadsleden, burgerleden, wethouders, griffier of gemeentesecretaris) spreekt met de pers voordat de burgemeester de pers heeft geïnformeerd.
De artikelen 18 t/m 26 bevatten te nemen processtappen ingeval van het vermoeden van een integriteitsschending door een politiek ambtsdrager. Middels deze gedragscode worden de processtappen vastgelegd. Mocht er ooit een situatie zich voordoen, dan is voor iedereen duidelijk welke procedure wordt gevolgd.
Belangrijk is om te benadrukken dat een officiële integriteitsmelding een zwaar middel is dat niet lichtzinnig mag worden opgevat. Waar rook is, is in de beeldvorming al snel vuur. Gewaakt moet worden voor integrisme: de angst om beschuldigd te worden van niet-integer handelen. Daarom zijn de drie principes die zijn beschreven aan het begin van dit hoofdstuk belangrijke uitgangspunten. Melder dient de melding daarom ook onderbouwd op schrift te zetten. Integriteit mag nooit de inzet worden van een politieke strijd. Bij het vermoeden van een opzettelijk valse beschuldiging kan aangifte worden gedaan.
Bij elke melding moet worden beoordeeld of de melding als een klacht moet worden gezien of als een integriteitsschending.
Bij elke melding moet worden beoordeeld of de melding als een klacht moet worden beoordeeld of als een integriteitsschending. Het is niet altijd eenvoudig om het onderscheid goed te maken.
Een klacht is een uiting van onvrede over de dienstverlening van een bestuursorgaan in een bepaalde concrete aangelegenheid. Artikel 9.1 Awb. Het proces van klachtbehandeling is primair gericht op het oplossen van de klacht en herstel van vertrouwen in de dienstverlening. Integriteitsschendingen vallen buiten het wettelijke bereik van klachtenbehandeling als vastgelegd in titel 9 Awb.
Een integriteitsschending is een handeling die in strijd is met de regels, normen en waarden van een organisatie, of met de wet. Het kan variëren van fraude, diefstal en belangenverstrengeling tot ongewenste omgangsvormen en misbruik van middelen.
In de stappen wordt ervan uitgegaan dat de burgemeester verantwoordelijk is voor het behandelen van de melding van integriteitsschendingen door politiek ambtsdragers. De burgemeester kan door een melding, door eigen waarneming of door berichtgeving van buiten de organisatie kennis nemen van een vermeende integriteitsschending. Feiten en omstandigheden zoals die bekend worden aan de burgemeester, zijn niet altijd zonder meer aanleiding een feitenonderzoek in te stellen. In de opdrachtverstrekking met een externe partij dient aandacht te worden besteed aan de lengte en intensiteit van het onderzoek. Gedurende het proces dient dit te worden gecontroleerd en zo nodig worden bijgestuurd. Het voordeel van het inhuren van een externe partij is dat de onafhankelijkheid en objectiviteit beter gewaarborgd is en een externe onderzoeker naar alle waarschijnlijkheid veel ervaring heeft met integriteitskwesties. Het onderzoek dient zorgvuldig plaats te vinden. Dit houdt in dat alle belangen (de belangen van betrokkene, het belang van het onderzoek, het belang van de organisatie en de belangen van getuigen) worden gewogen.
Afhankelijk van de uitkomst wordt het onderzoek in een openbare of besloten raadsvergadering besproken. Het uitgangspunt is wel openbaar tenzij, maar als een beschuldiging ongegrond wordt verklaard kan dit een reden zijn om het rapport in beslotenheid te behandelen en geheimhouding te bekrachtigen. Na beslotenheid kan ook openbaarheid volgen. De raad beslist hierover.
Als is komen vast te staan dat een politieke ambtsdrager een regel van de gedragscode heeft overtreden, kan dit tot een sanctie leiden. Deze sanctie dient proportioneel te zijn. Bij het bepalen ervan spelen de aard van de schending en de context waarbinnen de schending heeft plaatsgevonden een belangrijke rol.
Niet alle schendingen zijn even zwaar. Schendingen die de zuiverheid van de besluitvorming raken, zoals belangenverstrengeling, corruptie en sommige kwesties rondom het gebruik van informatie, raken aan de kerntaak van politici en zijn om die reden het ernstigst. Hier zijn de gevolgen voor burgers en het vertrouwen van burgers in het openbaar bestuur het meest in het geding. Bij dergelijke schendingen passen in de regel dan ook de zwaarste sancties. Van belang is vervolgens om zowel verzwarende als verzachtende omstandigheden in kaart te brengen. Was er sprake van opzet? Van naïviteit? Is de politieke ambtsdrager onder druk gezet door partijgenoten of anderen? Hoe ernstiger de schending en hoe duidelijker de regel is die is overtreden, hoe minder snel er een verzachtende omstandigheid zal worden aangenomen. Een te lichte sanctie die volgt op een ernstige schending kweekt onbegrip en tast de geloofwaardigheid aan; hetzelfde geldt voor een te zware sanctie op een lichte schending.
Er zijn verschillende ‘sancties’ die aan de orde kunnen zijn voor gekozen dan wel benoemde politieke ambtsdragers. Niet alle ‘sancties’ kunnen in de raadsvergadering, waarin het onderzoeksrapport wordt besproken, aan de orde komen of door de raad worden opgelegd.
- •
- •
- •
- •
- •
- •
- •
- •
- •
- •
- 1.
- 2.
- 1.
- 2.
- 3.
- 4.
- 5.
De werking van een besluit, inhoudende de vervallenverklaring, wordt opgeschort totdat de beroepstermijn is verstreken of, indien beroep is ingesteld, op het beroep is beslist. Ingeval de vervallenverklaring ambtshalve heeft plaatsgevonden, is het lid van de raad gedurende deze periode in zijn betrekking geschorst.
- 6.
Wettelijk kader
Op grond van artikel 170 lid 2 Gemeentewet bevordert de burgemeester de bestuurlijke integriteit in de gemeente. Hij faciliteert gezamenlijk met de raad het bespreekbaar maken van dilemma’s op het gebied van bestuurlijke integriteit.
Om de gedragscode een levend document te maken is het van belang de code periodiek te evalueren. Het is verstandig dit in ieder geval te laten gebeuren voor het begin van een nieuwe raadsperiode en in het inwerkprogramma van de nieuwe raad aandacht te besteden aan het onderwerp integriteit. De burgemeester heeft daarin een actieve rol met hulp van de griffier voor de raad en de gemeentesecretaris voor het college.
Permanente link
Kopieer de link naar uw clipboard
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2026-102046.html