Gemeenteblad van Zoetermeer
| Datum publicatie | Organisatie | Jaargang en nummer | Rubriek |
|---|---|---|---|
| Zoetermeer | Gemeenteblad 2025, 572141 | overige overheidsinformatie |
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.
U bent hier:
| Datum publicatie | Organisatie | Jaargang en nummer | Rubriek |
|---|---|---|---|
| Zoetermeer | Gemeenteblad 2025, 572141 | overige overheidsinformatie |
Circulaire beleidsscenario’s gemeente Zoetermeer
De raad van de gemeente Zoetermeer;
Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 20 mei 2025
De beleidsrichting “Circulariteit” vast te stellen volgens scenario 2: “Samen op weg naar circulair” (Medium aanpak), een aanpak waarbij de gemeente circulariteit stimuleert via vier pijlers – circulair bouwen, circulair ondernemen, maatschappelijk verantwoord inkopen en opdrachtgeven (MVOI) en afval – met aandacht voor samenwerking, voorbeeldgedrag en minimale circulaire eisen in eigen projecten.
Motie 2306-55 CDA – “Stimuleer Circulaire Economie - hergebruik grondstoffen! als afgedaan te beschouwen, aangezien met dit besluit invulling is gegeven aan de opdracht uit deze motie.
Toezegging 622 als afgedaan te beschouwen, aangezien met dit besluit invulling is gegeven aan deze toezegging.
Dit besluit treedt in werking twee weken na de bekendmaking daarvan. Tenzij over dit besluit een inleidend verzoek tot het houden van een referendum wordt gedaan.
De gemeente Zoetermeer staat voor een belangrijke strategische keuze: hoe circulariteit te integreren in het gemeentelijk beleid op een manier die ambitie, haalbaarheid en maatschappelijke meerwaarde verenigt. In dit document zijn drie beleidsscenario’s onderzocht: die uiteenlopen van minimale tot intensieve inzet op de vier kernpijlers van circulariteit: circulair bouwen, circulair ondernemen, maatschappelijk verantwoord inkopen (MVOI) en afval.
Scenario 1 – Basisaanpak betekent voortzetting van de huidige situatie zonder aanvullende beleidsinzet. De gemeente blijft reactief, circulariteit blijft versnipperd en afhankelijk van externe initiatieven. Er is geen extra capaciteit of financiering en Zoetermeer loopt het risico op wetgevingsachterstand en gemiste kansen.
Scenario 2 – Medium aanpak wordt geadviseerd als voorkeursoptie. Deze aanpak voorziet in een actieve en faciliterende rol van de gemeente. Met 1 FTE circulair aanjager, een beleidskader, incidentele middelen voor initiatieven en structurele verankering in gemeentelijke processen ontstaat een solide basis voor circulaire ontwikkeling. Zonder overregulering wordt richting gegeven aan ondernemers, maatschappelijke partners en ambtelijke inzet.
Scenario 3 – Intensieve aanpak zet in op volledig gemeentelijk leiderschap. Circulariteit wordt juridisch verplicht gesteld en ondersteund met substantiële investeringen (2 FTE en €500.000 incidenteel). Zoetermeer positioneert zich als koploper. Deze aanpak vraagt om maximale inzet van capaciteit en middelen.
De tabel op de volgende pagina biedt een helder overzicht van de verschillen tussen de scenario’s per pijler, en vergelijkt hun implicaties op het vlak van participatie, capaciteit, financiën en juridische borging.
Advies: scenario 2 biedt de beste balans tussen ambitie en realisme. Het legt een stevig fundament onder circulair beleid, versterkt het lokaal ecosysteem en bereidt Zoetermeer voor op toekomstige wet- en regelgeving. De keuze voor dit scenario stelt de gemeente in staat om gericht, effectief en met draagvlak toe te werken naar een circulaire toekomst.
De transitie naar een circulaire economie is een van de grootste uitdagingen en kansen van deze tijd. Binnen de gemeente Zoetermeer wordt steeds meer aandacht besteed aan circulariteit als strategie om duurzaamheid te bevorderen en de afhankelijkheid van primaire grondstoffen te verminderen. Circulariteit raakt verschillende domeinen, zoals bouwen, ondernemen, inkoop en afval. Daarom is het noodzakelijk om een helder beleid te ontwikkelen dat zowel ambitieus als realistisch is en aansluit op de huidige en toekomstige uitdagingen.
In dit document worden verschillende beleidsscenario’s uitgewerkt die de gemeente Zoetermeer kan volgen om circulariteit te implementeren. Deze scenario’s variëren van een basisaanpak waarbij bestaande inspanningen worden voortgezet, tot een intensieve aanpak waarin circulariteit volledig wordt verankerd in gemeentelijk beleid en regelgeving. Het doel van deze analyse is om inzicht te geven in de impact, kosten en haalbaarheid van deze verschillende scenario’s, zodat een onderbouwde beleidskeuze kan worden gemaakt.
De gemeente Zoetermeer heeft op dit moment nog geen integraal circulair beleid. Hoewel diverse losse initiatieven bestaan op het gebied van circulair bouwen, ondernemen en afvalbeheer, ontbreekt een structurele en gecoördineerde aanpak. Dit leidt tot versnippering en onvoldoende benutting van kansen om circulariteit effectief te stimuleren.
Daarnaast worden gemeenten geconfronteerd met strengere duurzaamheidseisen vanuit de EU, het Rijk en de provincie. Beleidskaders zoals de Green Deal, het Rijksbrede Programma Circulaire Economie en het Circular Economy Action Plan (CEAP) vragen van gemeenten dat zij actief bijdragen aan de transitie naar een circulaire samenleving. Zonder een duidelijke visie en bijbehorend beleid loopt Zoetermeer het risico op achterstand ten opzichte van gemeenten die al proactief beleid voeren. Dit kan ertoe leiden dat kansen op samenwerking, externe financiering en duurzame gebiedsontwikkeling worden gemist — of dat investeringen worden gedaan die op termijn niet toekomstbestendig blijken.
Tegelijkertijd vormt de financiële druk op gemeenten, met in het bijzonder het zogeheten 'ravijnjaar' 2028, een extra uitdaging. Dit vraagt om een strategische benadering waarbij circulariteit niet alleen wordt benaderd als duurzaamheidsdoel, maar ook als economisch kansrijk model. In dit document is uitgewerkt hoe de gemeente Zoetermeer circulariteit kan inzetten om haar duurzaamheidsdoelen te behalen én tegelijkertijd economische en sociale meerwaarde te realiseren.
Het doel van dit document is om inzicht te bieden in drie mogelijke beleidsscenario’s voor circulariteit binnen de gemeente Zoetermeer. Deze scenario’s – variërend van een minimale tot een intensieve aanpak – zijn onderzocht om een onderbouwde keuze te kunnen maken voor een toekomstbestendige beleidsrichting. Op basis hiervan doet het college een voorstel aan de gemeenteraad, zodat deze een weloverwogen besluit kan nemen over de koers die Zoetermeer gaat volgen op het gebied van circulariteit.
Concreet heeft dit document de volgende doelstellingen:
De ambitie die de gemeente Zoetermeer nastreeft en de beschikbare middelen bepalen welk scenario het meest geschikt is. Dit document biedt het kader om die keuze goed te onderbouwen door de scenario’s en hun gevolgen inzichtelijk te maken.
Voor de aanpak van circulariteit binnen de gemeente Zoetermeer maken we gebruik van een scenario-onderzoek. Deze methode stelt ons in staat om verschillende beleidsopties te schetsen, te vergelijken en de mogelijke impact daarvan te toetsen. Het scenario-onderzoek richt zich op drie beleidsrichtingen, uiteenlopend van minimale tot intensieve aanpak. Elk scenario wordt beoordeeld op basis van de vier pijlers van circulariteit: circulair bouwen, circulair ondernemen, Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) en afval.
De drie beleidsscenario’s zijn:
Daarnaast is in elk scenario aandacht voor participatie en communicatie omdat circulair beleid alleen succesvol is als inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners en interne afdelingen worden meegenomen in de uitvoering.
Waarom kiezen we voor deze methode?
Het gebruik van scenario-onderzoek is een strategische keuze die aansluit bij de huidige uitdagingen en kansen waar de gemeente Zoetermeer voor staat:
Voorbereiding op bezuinigingen en het ravijnjaar: Gemeenten worden geconfronteerd met toenemende financiële druk, wat in 2028 bekend staat als het ravijnjaar. Door drie scenario’s uit te werken, kunnen we het college en de raad inzicht geven in de verschillende mogelijkheden en de bijbehorende kosten en opbrengsten. Dit stelt hen in staat om een weloverwogen keuze te maken die past binnen de financiële kaders.
Strategische planning voor de lange termijn: Scenario-onderzoek biedt niet alleen inzicht in de directe gevolgen van een bepaalde aanpak, maar ook in de langetermijnimpact. Dit is van belang omdat circulariteit geen kortetermijnproject is, maar een strategische koerswijziging die in alle lagen van de gemeente en samenleving doorwerkt.
Elk scenario wordt uitgewerkt met een focus op de vier pijlers. Daarbij worden de volgende aspecten onderzocht:
We hanteren daarnaast een vergelijkende analyse, waarin we de sterke en zwakke punten van elk scenario in kaart brengen. Dit stelt de raad in staat om een afgewogen keuze te maken die past bij de ambities van de gemeente Zoetermeer.
Het scenario-onderzoek biedt een gestructureerde en toekomstgerichte aanpak om circulaire beleidsopties te verkennen. Door drie duidelijke opties aan het college voor te leggen, geven we niet alleen inzicht in de mogelijke richtingen, maar helpen we ook bij het bepalen van een duurzame en financieel verantwoorde koers.
Om de transitie naar een circulaire samenleving te realiseren, heeft de gemeente Zoetermeer vier kernpijlers gedefinieerd die als bouwstenen dienen voor een circulair beleid. Deze pijlers geven richting aan de manier waarop de gemeente circulariteit integreert in haar strategieën en praktijk. De pijlers vormen geen abstracte begrippen, maar concrete thema’s waarop de gemeente daadwerkelijk inzet pleegt en resultaat wil behalen.
De vier circulaire pijlers zijn:
In de volgende subparagrafen worden deze pijlers uitgebreid toegelicht. Per pijler bespreken we de huidige stand van zaken, de doelen die we nastreven en hoe de voortgang meetbaar wordt gemaakt. Samen vormen deze pijlers een integraal kader voor de gemeente Zoetermeer om circulariteit structureel te verankeren in haar beleid en uitvoering.
Circulair bouwen is een benadering van bouwen waarbij het doel is om zo min mogelijk afval te creëren en grondstoffen optimaal te hergebruiken. In plaats van een lineair proces (grondstoffen -> product -> afval), wordt bij circulair bouwen geprobeerd om materialen en producten na gebruik opnieuw in de keten te brengen, zodat ze een tweede leven krijgen. Dit kan bijvoorbeeld door materialen die vrijkomen bij sloop opnieuw te gebruiken, gebouwen te ontwerpen die makkelijk demontabel zijn, en ervoor te zorgen dat de gebruikte materialen herbruikbaar, gerecycled of biologisch afbreekbaar zijn. Het idee is om de levenscyclus van bouwmaterialen te verlengen en de ecologische impact van de bouwsector te verminderen.
Het heeft dus te maken met duurzaamheid en het verminderen van de vraag naar nieuwe grondstoffen. Denk aan het gebruiken van gerecycled hout, het hergebruiken van betonnen vloeren, of het ontwerpen van gebouwen die eenvoudig te deconstrueren zijn zonder dat er veel schade aan materialen ontstaat.
Het Nieuwe Normaal onderscheid drie hoofdredenen waarom circulair bouwen de norm moet zijn in de ontwikkeling van de gebouwde omgeving:
In de onderstaande afbeelding worden deze thema's verder toegelicht en uitgewerkt in circulaire principes. Het raamwerk van Het Nieuwe Normaal biedt naast deze toelichting ook meetinstrumenten om de voortgang van verschillende circulaire principes te meten.
Doelen en ambities circulair bouwen
Onze circulaire ambities worden niet alleen lokaal bepaald, maar worden gestuurd door Europese en nationale beleidskaders die gemeenten verplichten om vooruitstrevend te zijn in circulair bouwen. Deze kaders vormen de noodzaak voor actie en zetten ons ertoe aan om beleid proactief en toekomstbestendig te maken.
De Green Deal van de EU is een breed initiatief dat onder andere richtlijnen bevat om de CO₂-uitstoot drastisch te verminderen en duurzaam bouwen te stimuleren. Gemeentes worden aangemoedigd en uiteindelijk verplicht om bij nieuwe bouwprojecten duurzame materialen te gebruiken, CO₂-uitstoot te verminderen en afvalstromen zoveel mogelijk te beperken.
Circular Economy Action Plan (CEAP)
Binnen de Green Deal is het CircularEconomy Action Plan (CEAP) in 2020 opgesteld, met specifieke doelen voor de bouwsector. Dit actieplan stimuleert hergebruik en recycling van materialen en wil ervoor zorgen dat producten eenvoudiger herbruikbaar worden. Dit betekent dat alle nieuwe bouwwerken in de toekomst moeten voldoen aan hoge circulaire eisen.
Naast de EU-doelen streeft de Nederlandse overheid naar een circulaire samenleving die in 2050 volledig CO₂-neutraal en zonder afvalstromen is. Als tussendoel heeft Nederland vastgesteld dat de bouwsector in 2030 voor minimaal 50% circulair moet zijn. Dit betekent dat de helft van alle gebruikte materialen herbruikbaar, gerecycled of bio-based moet zijn, met als doel om het gebruik van nieuwe grondstoffen fors te reduceren. Het is voor ontwikkelaars dus noodzakelijk om nu al circulaire praktijken te integreren, zodat zij voldoen aan zowel de huidige als toekomstige eisen van het Rijk en de EU.
Zoals eerder benoemd biedt het convenant leidraden en maatregelen om circulair te bouwen. Hiervoor wordt het raamwerk van Het Nieuwe Normaal gehanteerd als kader. Naast de leidraden en maatregelen biedt het raamwerk ook bijpassende meetinstrumenten om de voortgang inzichtelijk te maken.
De circulaire economie is een economisch systeem waarin grondstoffen, materialen en producten zo lang mogelijk in de keten worden gehouden en zoveel mogelijk worden hergebruikt. Dit staat in contrast met het lineaire model van produceren, gebruiken en weggooien.
Circulair ondernemen draait om het vinden van innovatieve manieren om grondstoffen te besparen, materialen hoogwaardig te hergebruiken en afvalstromen te minimaliseren. Het gaat niet alleen om recycling, maar ook om slimme ontwerpen, efficiënt gebruik van grondstoffen en het verlengen van de levensduur van producten. Voor ondernemers betekent dit een nieuwe manier van denken en zakendoen, met kansen voor innovatie en duurzaamheid.
Een circulaire economie biedt aanzienlijke voordelen voor de samenleving, het milieu en de economie:
Wat kunnen we leren van Delft? Tijdens gesprekken met de gemeente Delft werd duidelijk hoe zij circulaire economie bevorderen. Delft heeft intensieve samenwerkingen met lokale ondernemers, kringlooporganisaties en andere gemeenten. Enkele voorbeelden:
Deze aanpak laat zien dat samenwerking en ondersteuning cruciaal zijn om circulaire economie te stimuleren. Voor Zoetermeer betekent dit dat we een eerste stap kunnen zetten door samenwerkingen op te bouwen, kennis te delen en circulaire initiatieven te faciliteren.
Welke doelen zijn er voor circulaire economie?
Hoe wordt circulaire economie meetbaar?
In Zoetermeer kan het meten van de voortgang in circulaire economie specifiek gericht worden op lokale initiatieven en samenwerkingen. De volgende meetindicatoren worden gebruikt:
Door specifiek te focussen op deze meetbare resultaten, kan de gemeente Zoetermeer inzicht krijgen in de effecten van haar inspanningen om circulair ondernemen te stimuleren. Dit maakt het mogelijk om voortgang te monitoren, succes te vieren en nieuwe kansen te identificeren.
MVOI (Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen)
Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) is een strategische aanpak waarbij overheden hun inkoop- en aanbestedingsbeleid inzetten om maatschappelijke doelen te realiseren. Het gaat om het inkopen van goederen, diensten en werken met aandacht voor duurzaamheid, sociale impact, en ethische overwegingen. Dit betekent dat overheden hun rol als opdrachtgever gebruiken om bij te dragen aan een circulaire samenleving, de reductie van CO₂-uitstoot, het gebruik van circulaire materialen en het bevorderen van inclusieve arbeidsmarkten.
Hoewel circulariteit een van de belangrijkste opties is binnen MVOI, blijkt deze in de praktijk nauwelijks te worden gekozen. Vaak ligt de focus op andere aspecten, zoals kostenreductie of snelle levering, terwijl de mogelijkheden om circulaire principes toe te passen onbenut blijven. Dit vormt een gemiste kans om duurzaamheidsdoelen te realiseren en de overstap naar een circulaire samenleving te versnellen. Er is daarom meer nadruk nodig op het integreren van circulariteit in het inkoopbeleid, zodat overheden pro-actiever bijdragen aan de reductie van grondstoffengebruik en de bevordering van hergebruik en recycling.
MVOI is niet alleen een morele en economische keuze, maar ook een juridische verplichting op Europees en nationaal niveau:
Europese wetgeving: Richtlijnen zoals de Europese Aanbestedingsrichtlijn (2014/24/EU) verplichten lidstaten om duurzaamheid en sociale criteria mee te nemen in het inkoopproces. De Green Deal en het CircularEconomy Action Plan (CEAP) versterken deze verplichtingen, vooral op het gebied van CO₂-reductie en het gebruik van circulaire materialen.
De pijler MVOI richt zich op de volgende doelen:
Om de voortgang te monitoren en bij te sturen, worden de volgende meetindicatoren gehanteerd:
Met MVOI zet gemeente Zoetermeer belangrijke stappen richting een toekomstbestendige en circulaire samenleving, waarbij publieke middelen worden ingezet voor maximale maatschappelijke waarde. Het versterken van circulariteit binnen MVOI is essentieel om deze doelen te bereiken en het beleid om te zetten in concrete resultaten.
De pijler Afval richt zich op het verminderen, scheiden, hergebruiken en recyclen van afvalstromen binnen de gemeente Zoetermeer. Het doel is om restafval zoveel mogelijk te reduceren, afval beter te scheiden en waardevolle grondstoffen opnieuw te benutten. Dit sluit aan bij de principes van de circulaire economie en draagt bij aan een schonere leefomgeving en lagere verwerkingskosten. Inwoners worden actief betrokken bij deze pijler, onder andere via initiatieven zoals “Zoetermeer aan de bak” en het burgerberaad afvalbeleid.
De focus op afvalbeheer is essentieel om te voldoen aan de nationale en Europese duurzaamheidsdoelen en om de hoeveelheid restafval te minimaliseren.
Met pijler Afval en het opnemen van adviezen uit het burgerberaad zet Zoetermeer stappen naar een toekomstbestendig afvalbeleid dat aansluit bij de behoeften van haar inwoners en bijdraagt aan nationale en Europese circulaire doelstellingen.
Huidige situatie circulariteit in Zoetermeer
De gemeente Zoetermeer staat aan het begin van de transitie naar een circulaire economie. Hoewel op verschillende vlakken aandacht is voor circulariteit, ontbreekt op dit moment een integraal beleidskader waarin circulaire principes structureel zijn verankerd. De inzet is tot nu toe voornamelijk versnipperd en projectmatig, met beperkte coördinatie tussen afdelingen en beleidsterreinen. In dit hoofdstuk wordt per pijler de huidige stand van zaken geschetst. Dit vormt het vertrekpunt voor de scenario’s die in de volgende hoofdstukken worden uitgewerkt.
Momenteel heeft de gemeente Zoetermeer geen uitgewerkt beleid op het gebied van circulair bouwen. Wel wordt onderzocht of deelname aan het Convenant Toekomstbestendig Bouwen (CTB) meerwaarde kan bieden. Dit convenant beoogt de bouwsector te verduurzamen en circulair te maken, onder andere door toepassing van het raamwerk van Het Nieuwe Normaal. In het najaar van 2024 is een toets uitgevoerd op de plannen voor gebiedsontwikkeling Entree aan de hand van de leidraden van het convenant. Hieruit bleek dat het convenant richting kan geven aan een toekomstbestendige ontwikkeling van het gebied. De gemeente ziet in dat juridische verankering van circulaire principes via bijvoorbeeld het Omgevingsplan een volgende stap is, maar hier is nog geen beleid op vastgesteld.
Op het gebied van circulair ondernemen is binnen de gemeente Zoetermeer nog geen structuur of ondersteuningsbeleid aanwezig. Er zijn mogelijk enkele losse initiatieven vanuit bedrijven zelf, maar er is geen overzicht, geen aanspreekpunt en geen gemeentelijke ondersteuning. Zoetermeer mist een strategie en netwerken om circulaire economie actief te stimuleren. In tegenstelling tot koplopergemeenten als Delft, die samenwerken met Cirkelstad en CirkelLab, blijft de inzet in Zoetermeer reactief. Er is geen monitoring van circulaire bedrijvigheid en ook worden subsidiemogelijkheden op dit vlak nog niet benut.
Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI)
De gemeente Zoetermeer hanteert momenteel het uitgangspunt dat bij elke aanbesteding minimaal twee MVI-thema’s worden toegepast. In de praktijk blijkt dat circulariteit zelden gekozen wordt als thema, ten gunste van bijvoorbeeld milieu of SROI (Social Return On Investment). Circulariteit is weliswaar opgenomen in beleidsstukken, maar wordt in de uitvoering nauwelijks toegepast. De reden hiervoor is deels gelegen in het gebrek aan concrete handvatten, ervaring en interne ondersteuning. Het ontbreekt aan een toetsingskader en aan monitoring op circulaire prestaties binnen aanbestedingen.
Afval is momenteel de enige pijler waarbinnen al sprake is van beleidsontwikkeling en participatie. Toch is ook hier de koppeling met circulariteit nog beperkt. Het bestaande afvalbeleid richt zich op afvalscheiding en vermindering van restafval, met campagnes als "Zoetermeer aan de bak" en een burgerberaad afvalbeleid in 2023. Daaruit zijn 15 adviezen voortgekomen, waarvan meerdere relevant zijn voor circulaire thema’s als hergebruik en bewustwording. Deze worden meegenomen in het nieuwe afvalbeleidsplan (verwacht in 2025). De gemeente heeft al een redelijk gespreid voorzieningenaanbod (zoals ondergrondse containers), maar de benutting van circulariteit als versterkend principe binnen dit beleid staat nog in de kinderschoenen.
De vier pijlers laten zien dat Zoetermeer zich in de verkennende fase bevindt van circulair beleid. Er is een groeiend bewustzijn, en op onderdelen worden eerste stappen gezet, zoals de toetsing aan het CTB en het burgerberaad afval. Tegelijkertijd is er nog geen samenhangende aanpak of centrale coördinatie. Dit vormt het uitgangspunt voor de scenario’s die in het volgende hoofdstuk worden uitgewerkt.
Beleidsscenario 1: Basis aanpak – Stilstand is achteruitgang
Dit scenario richt zich op het handhaven van de huidige situatie zonder aanvullende beleidsmaatregelen of investeringen. Circulaire initiatieven worden niet actief gestimuleerd en de gemeente blijft een reactieve rol spelen, waardoor de vooruitgang op het gebied van circulariteit beperkt blijft. Dit brengt risico’s met zich mee, zoals achterstand op landelijke en Europese regelgeving en beperkte regie op circulaire ontwikkelingen binnen de gemeente.
Wat gaan we doen op het gebied van de 4 pijlers?
Er worden geen specifieke beleidsmaatregelen getroffen voor circulair bouwen. Nieuwe bouwprojecten worden op traditionele wijze gerealiseerd zonder expliciete circulaire doelstellingen. De gemeente onderzoekt momenteel of het ondertekenen van het Convenant Toekomstbestendig Bouwen van meerwaarde is voor de duurzame ontwikkeling van Zoetermeer. Hoewel het convenant richting geeft aan circulaire ontwikkeling, ontbreekt een juridisch afdwingbaar kader, waardoor de ambities vrijblijvend blijven. Dit betekent dat circulaire ambities afhankelijk blijven van de bereidheid van marktpartijen en niet structureel worden ingebed in gemeentelijk beleid. Zonder concrete beleidsmaatregelen en verankering in de omgevingsvisie of beleidskaders, voldoet Zoetermeer in 2030 niet aan de strengere Europese regelgeving op het gebied van duurzaam bouwen en materiaalgebruik.
De gemeente onderneemt geen extra actie om circulair ondernemen te stimuleren. Eventuele initiatieven worden door bedrijven zelf opgezet. Gemeentelijke betrokkenheid blijft reactief en afhankelijk van capaciteit. Hierdoor ontbreekt een eenduidige strategie en aanspreekpunt voor circulaire ondernemers. Dit vergroot de kans op fragmentatie en ad-hoc ondersteuning zonder structureel beleid. Gemeenten die wel actief beleid voeren, maken gebruik van stimuleringsregelingen zoals provinciale en landelijke subsidies. Zoetermeer loopt het risico deze financieringskansen mis te lopen door een passieve aanpak.
Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI)
Circulair inkopen blijft beperkt tot vrijblijvende richtlijnen zonder verplichting tot toepassing. Gemeentelijke aanbestedingen bevatten geen structurele circulaire criteria, wat betekent dat circulair inkopen afhankelijk blijft van de motivatie van individuele afdelingen en medewerkers. Dit belemmert de opschaling en effectiviteit van circulaire inkoopstrategieën. De huidige aanpak zorgt ervoor dat Zoetermeer achterloopt op verplichtingen die mogelijk voortvloeien uit nieuwe Europese wetgeving op circulair inkopen en duurzaam aanbesteden (zoals de Green Deal Duurzaam GWW en aanstaande EU-richtlijnen op circulaire economie). Zonder gerichte beleidskaders blijft de toepassing van circulaire criteria in aanbestedingen complex en weinig toegankelijk. Dit leidt ertoe dat circulariteit in gemeentelijke projecten niet systematisch wordt meegenomen.
Afval blijft binnen de bestaande kaders opereren. De uitvoering van afvalbeleid blijft ongewijzigd en de organisatie volgt het huidige pad richting de actualisatie van het afvalbeleidsplan in 2025. Circulariteit speelt in dit scenario geen aanvullende rol bij afvalvraagstukken. Er wordt geen koppeling gelegd tussen circulaire ambities en de uitvoering van het afvalbeleid. Dit betekent dat eventuele kansen om circulariteit als versterkend element in te zetten voor afvalscheiding, bewustwording of hergebruik onbenut blijven.
Wat betekent dit voor gemeente Zoetermeer?
De gemeente blijft reactief en voert geen actief beleid om de circulariteit te stimuleren. Hierdoor ontstaat een situatie waarin Zoetermeer:
In dit scenario worden geen aanvullende participatie- of communicatieactiviteiten ondernomen. Circulariteit blijft een onderwerp dat slechts ad-hoc wordt opgepakt, waardoor bewoners, ondernemers en maatschappelijke partners weinig betrokkenheid of houvast ervaren. Het risico bestaat dat initiatieven in de stad onvoldoende aansluiting vinden bij gemeentelijke ambities of ondersteuning missen.
Geen uitbreiding van personele capaciteit. Voor huidige medewerkers blijft circulariteit een bijzaak in hun totale werkpakket. Daardoor zijn zij genoodzaakt om reactief te handelen en circulaire vraagstukken op ad-hoc basis op te pakken zonder structurele verantwoordelijkheden. Zonder extra capaciteit blijft circulariteit een versnipperd onderwerp binnen de organisatie, zonder een aanspreekpunt of coördinatie op beleidsniveau.
Geen extra financiële middelen nodig. Eventuele circulaire initiatieven worden niet actief ondersteund met subsidies of gemeentelijke budgetten. Dit betekent dat Zoetermeer subsidies en aanjaaggelden (zoals de CDOKE-middelen) misloopt, die in andere gemeenten wel worden benut om circulaire ambities te realiseren.
Wat zijn de gevolgen voor gemeente Zoetermeer?
Hoe verhoudt dit scenario zich tot wet- en regelgeving?
Dit scenario voldoet aan de huidige nationale en EU-richtlijnen, maar brengt een hoog risico op achterstand met zich mee, omdat er geen voorbereidingen worden getroffen voor aankomende verplichtingen.
Vanaf 2026 worden strengere eisen voor circulair bouwen verwacht in nationale bouwregelgeving, zoals aangescherpte MilieuPrestatie Gebouwen (MPG)-normen. Zonder een actief beleid op circulair bouwen loopt Zoetermeer het risico om pas op het laatste moment te moeten voldoen aan deze eisen, zonder voorbereiding.
De Europese Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) verplicht grote bedrijven vanaf 2025 om circulaire prestaties te rapporteren. In dit scenario biedt de gemeente geen ondersteuning of kaders, waardoor lokale ondernemers mogelijk minder voorbereid zijn op deze verplichting en circulaire kansen mislopen.
EU-richtlijnen voor circulariteit en duurzaam aanbesteden worden steeds dwingender, waardoor gemeenten verplicht zullen worden om circulaire criteria in aanbestedingen op te nemen. Dit scenario loopt daarop achter, wat kan leiden tot beperkingen bij toekomstige aanbestedingen en mogelijke juridische of financiële consequenties.
Door de passieve houding in dit scenario loopt Zoetermeer een hoog risico op wetgevingsachterstand en wordt de gemeente mogelijk op termijn gedwongen om circulaire maatregelen te implementeren zonder voorbereid beleid of financiering. Dit kan leiden tot hoge aanpassingskosten, juridische verplichtingen en het missen van subsidiekansen die andere gemeenten wél benutten.
Beleidsscenario 2: Medium aanpak – Samen op weg naar circulair
In dit scenario speelt de gemeente een actievere, maar nog steeds faciliterende rol bij circulaire initiatieven. Er worden concrete stappen gezet om circulariteit te stimuleren en te verankeren in gemeentelijk beleid, zonder de regie volledig naar zich toe te trekken. Dit biedt houvast voor interne en externe partijen, terwijl de gemeente circulaire ontwikkelingen in de stad blijft ondersteunen en faciliteren. Beleid wordt ontwikkeld om circulariteit op al de pijlers structureel te verankeren, zodat het niet langer afhankelijk blijft van individuele projecten of initiatieven. Gemeentelijke richtlijnen en toetsingskaders worden opgesteld, zodat circulariteit bij aanbestedingen, bouwprojecten en bedrijfsvoering meetbaar en toepasbaar wordt. De gemeente blijft faciliterend en ondersteunend, maar zonder beleid te laten ontbreken, zoals bij de Delftse aanpak.
Wat gaan we doen op het gebied van de 4 pijlers?
De gemeente stimuleert circulair bouwen door samenwerkingen met marktpartijen en kennisinstellingen te ondersteunen en structureel beleid te ontwikkelen. Circulaire ambities worden verankerd in beleidskaders, zodat ze een vaste plek krijgen in het Omgevingsplan en gemeentelijk bouwbeleid.
Indien de gemeente het Convenant Toekomstbestendig Bouwen (CTB) ondertekent, worden de principes hiervan vertaald naar beleidsrichtlijnen. Juridische verankering in het Omgevingsplan is afhankelijk van bestuurlijke keuzes en toekomstige wet- en regelgeving, waardoor het CTB niet automatisch bindend is. Circulair bouwen wordt een uitgangspunt bij gemeentelijke projecten, waarbij circulariteit vanaf de ontwerpfase wordt meegenomen in besluitvorming en aanbestedingen. Dit voorkomt dat circulariteit afhankelijk blijft van individuele projectkeuzes en waarborgt een integrale aanpak binnen ruimtelijke ontwikkelingen.
De gemeente stimuleert circulair ondernemerschap door netwerken en kennisdeling te faciliteren. De gemeente biedt een vast aanspreekpunt voor circulair ondernemen (1 FTE), waardoor ondernemers gericht advies en ondersteuning krijgen. Beleid wordt ontwikkeld om subsidies en financieringsmogelijkheden beter te benutten, zoals CDOKE-middelen, de Vliegende Brigade en Rijkssubsidies. De gemeente ondersteunt circulaire bedrijventerreinen en stimuleert samenwerking binnen ketens om circulariteit te versnellen. Monitoring van circulaire bedrijvigheid in Zoetermeer wordt verbeterd, zodat beleid kan worden afgestemd op de behoeften van ondernemers.
Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI)
Er worden circulaire criteria toegepast waar mogelijk, maar zonder harde verplichtingen. Ontwikkeling van een beleidskader voor circulair inkopen en aanbesteden, waarin circulaire richtlijnen en toetsingscriteria worden vastgelegd. Een toetsingskader wordt opgesteld om circulaire prestaties van aanbestedingen te meten en monitoren. De (reeds bestaande) toolkit circulair inkopen wordt geoptimaliseerd, zodat circulariteit eenvoudiger wordt meegenomen in aanbestedingen. De gemeente biedt ondersteuning aan bedrijven bij circulair aanbesteden, waardoor circulariteit een vanzelfsprekend onderdeel wordt van gemeentelijke inkoopprocessen.
Afval blijft een zelfstandig beleidsdomein, maar circulariteit gaat in dit scenario fungeren als katalysator om bestaande doelen te versterken. De gemeente benut circulaire principes en samenwerking met het afvalteam om bewustwording, gedrag en hergebruik op een integrale manier te stimuleren. Er wordt geen apart afvalbeleid ontwikkeld vanuit circulariteit; in plaats daarvan wordt aangesloten bij de actualisatie van het afvalbeleidsplan in 2025. Circulariteit draagt bij aan de implementatie van burgerberaad-adviezen (zoals hergebruik, reparatie, bewustwording), waarbij afstemming plaatsvindt met het verantwoordelijke team afval. De samenwerking zorgt voor meer onderlinge versterking zonder overlap in beleidsvorming.
Wat betekent dit voor gemeente Zoetermeer?
Er wordt meer focus gelegd op circulaire economie, maar het beleid blijft beperkt tot faciliteren en stimuleren. De gemeente speelt een ondersteunende rol:
Bij de verdere uitwerking van het beleid wordt een participatief traject ingericht, waarin inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners en interne afdelingen actief worden betrokken. Via communicatie over doelen, voorbeeldprojecten en resultaten worden bewustwording en draagvlak versterkt. De gemeente investeert gericht in communicatie en co-creatie om samen met de stad te bouwen aan een circulaire economie. Deze aanpak is in lijn met het raadsvoorstel en vormt een belangrijke randvoorwaarde voor succes.
Er wordt 1 FTE extra aangesteld als circulair aanjager voor beleidsontwikkeling, uitvoering en coördinatie. Dit betekent dat het totale team voor circulariteit binnen de gemeente Zoetermeer uit 1,5 FTE bestaat: twee medewerkers blijven ieder 0,25 FTE aan circulariteit werken, en de nieuwe circulair aanjager voegt hier 1 FTE aan toe. Deze versterking zorgt ervoor dat circulariteit structureel wordt geborgd binnen de gemeentelijke organisatie. De circulair aanjager stimuleert samenwerking, organiseert interne kennisdeling, fungeert als centraal aanspreekpunt voor zowel interne als externe stakeholders en integreert circulariteit binnen bestaande programma’s en projecten.
Binnen de CDOKE-middelen is budget beschikbaar om 1 extra FTE gericht op circulariteit te financieren. Daardoor is het vrijmaken van extra budget niet aan de orde. Het financieel ondersteunen van circulaire initiatieven is het echter niet mogelijk vanuit de CDOKE-middelen. Hiervoor wordt gebruikgemaakt van incidentele middelen.
Er worden budgetten vrijgemaakt om circulaire initiatieven te ondersteunen. De financiering is grotendeels afhankelijk van beschikbare subsidies en samenwerking met externe partijen. Daarnaast wordt gebruikgemaakt van de Vliegende Brigade regeling van de Provincie en andere subsidiemogelijkheden.
Kostenraming voor extra capaciteit en beleid:
Om uitvoering te geven aan de beleidsrichting “Samen op weg naar circulair” (scenario 2), zijn extra middelen nodig voor capaciteit, beleidsontwikkeling en de uitvoering van circulaire initiatieven in de stad. De financiële inzet bestaat uit een combinatie van structurele en incidentele middelen.
Het bedrag van €200.000 is gebaseerd op een analyse van vergelijkbare gemeentelijke trajecten en vormt een realistische middenpositie. Zo investeert Almere €200.000, Gouda €185.000 en Delft €550.000 in soortgelijke circulaire beleidsontwikkelingen en pilots. De voorgestelde inzet sluit aan bij de schaal, ambitie en uitvoeringscapaciteit van Zoetermeer.
Het bedrag van €200.000 omvat onder meer:
Directe ondersteuning van circulaire initiatieven in de stad:
Voor het financieel ondersteunen of faciliteren van lokale circulaire projecten, zoals initiatieven rondom hergebruik, reparatie, delen of innovatieve vormen van grondstofbesparing. Hiermee wordt bewust geïnvesteerd in zichtbare impact in de stad, zoals ook in Delft gebeurt.
De exacte verdeling wordt uitgewerkt in de uitvoeringsagenda. Prioriteit gaat naar initiatieven die bijdragen aan hergebruik, delen, reparatie of het verminderen van grondstofgebruik, en die worden uitgevoerd met lokale partners.
Voor de (door)ontwikkeling en opschaling van circulaire pilots wordt actief gezocht naar aanvullende financiering via:
Wat zijn de gevolgen voor gemeente Zoetermeer?
De medium aanpak met beleidsintegratie op alle circulariteitspijlers biedt duidelijk beleid, coördinatie en financiële onderbouwing, waardoor circulariteit niet vrijblijvend blijft. De gemeente blijft faciliterend en ondersteunend, maar creëert meer houvast en sturing door beleid en toetsingskaders te ontwikkelen.
Hoe verhoudt dit scenario zich tot wet- en regelgeving?
Dit scenario voldoet aan de huidige nationale en EU-richtlijnen, maar mist een proactieve strategie om toekomstige regelgeving voor te zijn. Dit betekent dat:
Vanaf 2026 zal circulair bouwen waarschijnlijk verplicht worden in nationale bouwregelgeving, zoals aangescherpte MilieuPrestatie Gebouwen (MPG)-eisen. Dit scenario loopt daar nog niet volledig op vooruit, waardoor de gemeente later mogelijk verplichtingen zonder voorbereiding moet implementeren.
De Europese Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) verplicht bedrijven vanaf 2025 om circulaire prestaties te rapporteren. In dit scenario biedt de gemeente echter nog geen verplicht kader om bedrijven hierin te ondersteunen, wat kan leiden tot gemiste kansen voor ondernemers.
Beleidsscenario 3: Intensieve aanpak – Krachtig Circulair Leiderschap
Dit scenario positioneert Zoetermeer als koploper circulaire samenleving. De gemeente neemt de regie en zorgt ervoor dat circulariteit juridisch wordt verankerd in beleid, regelgeving en uitvoering. Circulariteit wordt niet langer aan de markt overgelaten, maar de gemeente neemt zelf initiatief en investeert actief in circulaire projecten, infrastructuur en stimulering van de markt. Dit betekent concrete doelen, bindende kaders en structurele financiële middelen om circulariteit in de gemeente te versnellen.
Wat gaan we doen op het gebied van de 4 pijlers?
De gemeente stelt duidelijke circulaire bouwcriteria vast in haar ruimtelijke en aanbestedingsbeleid. Circulair bouwen wordt de norm voor alle gemeentelijke en door de gemeente gefaciliteerde bouwprojecten. Het Convenant Toekomstbestendig Bouwen (CTB) wordt volledig geïntegreerd in beleid en verankerd in het omgevingsplan. De methodiek van ‘Het Nieuwe Normaal’ wordt toegepast, met meetbare indicatoren voor circulaire prestaties. Sloop en nieuwbouw worden geherdefinieerd, waarbij renovatie als uitgangspunt wordt genomen en secundaire materialen verplicht worden hergebruikt. De gemeente investeert in een circulair grondstoffendepot, waar materialen uit gemeentelijke sloopprojecten worden opgeslagen en hergebruikt.
De gemeente neemt een actieve regierol in het stimuleren en faciliteren van circulair ondernemerschap. Bedrijven worden ondersteund met subsidies, advies en maatwerkbegeleiding, zodat zij makkelijker circulaire bedrijfsmodellen kunnen implementeren. Een gemeentelijk kennis- en innovatieplatform wordt opgericht, waar ondernemers kennis en ervaring kunnen delen. Circulaire bedrijventerreinen worden actief gestimuleerd, met duidelijke regelgeving en ruimte voor experimenten. Gemeente Zoetermeer neemt een koploperspositie in circulair aanbesteden, waarbij alleen wordt samengewerkt met bedrijven die circulaire principes toepassen. Het percentage circulair aanbestede projecten wordt inzichtelijk gemaakt en verhoogd, met als doel om gelijk of zelfs boven het landelijke gemiddelde uit te komen.
Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI)
Circulariteit wordt een harde eis in alle gemeentelijke aanbestedingen en contracten. Alle gemeentelijke aanbestedingen bevatten bindende circulaire criteria, met als doelstelling 100% circulair inkopen in 2030. Bedrijven die niet aan circulaire eisen voldoen, komen niet in aanmerking voor gemeentelijke opdrachten. Er wordt jaarlijks gerapporteerd over de impact van circulair inkopen, inclusief percentages en CO₂-reductie. De gemeente voert actief toezicht en monitoring uit op de naleving van circulaire inkoopdoelstellingen.
Circulariteit en afval versterken elkaar structureel. Hoewel afval een zelfstandig beleidsterrein blijft, wordt circulariteit in dit scenario intensiever ingezet om ambities voor afvalreductie, hergebruik en gedragsverandering te versnellen. De gemeente werkt nauw samen met het team afval om circulaire principes actief te integreren in communicatie, bewustwording, hergebruik en de voorbereiding op het afvalbeleidsplan. Denk aan gezamenlijke pilots op gebied van deelvoorzieningen, reparatie-initiatieven of circulaire hubs in de wijk. Circulariteit wordt hiermee een leidende kracht in het versnellen van transitieopgaven binnen afval, zonder dubbel beleid te creëren
Wat betekent dit voor gemeente Zoetermeer?
Door deze intensieve aanpak wordt circulariteit een integraal onderdeel van het gemeentelijke beleid. Dit heeft de volgende gevolgen:
In dit scenario wordt participatie stevig verankerd in de uitvoering van circulair beleid. Bewoners en ondernemers zijn niet alleen doelgroep, maar ook mede-initiatiefnemer via wijkgerichte pilots, participatieve beleidsontwikkeling en betrokkenheid bij circulaire hubs. De gemeente kiest voor intensieve communicatiecampagnes en transparante rapportages, zodat circulariteit zichtbaar, meetbaar en begrijpelijk wordt voor alle betrokkenen. Dit versterkt de legitimiteit en uitvoerbaarheid van het ambitieuze beleid.
Naast de bestaande 0,5 FTE, worden minimaal 2 extra FTE’s aangesteld om circulariteit te implementeren en te monitoren. Samenwerking met de Vliegende Brigade wordt structureel ingezet, evenals koppelingen met het Programma Energietransitie.
Om uitvoering te geven aan de beleidsrichting “Krachtig Circulair Leiderschap” (scenario 3), is een intensieve inzet van middelen nodig. Dit scenario vraagt om structurele uitbreiding van capaciteit en een grotere financiële investering in beleidsontwikkeling, monitoring en uitvoering van circulaire projecten. De inzet bestaat uit een combinatie van structurele en incidentele middelen.
Twee circulair aanjagers (2 fte): €160.000 per jaar
Deze structurele uitbreiding maakt het mogelijk om circulariteit te verankeren in beleid, uitvoering, monitoring én samenwerking met externe partners. De aanjagers vervullen een regierol binnen de gemeentelijke organisatie en zijn verantwoordelijk voor de aansturing van pilots, coördinatie tussen afdelingen en strategische advisering richting bestuur. De inzet van 2 fte waarborgt dat circulariteit geen bijzaak is, maar een integraal onderdeel wordt van gemeentelijk handelen.
Ontwikkeling, implementatie en monitoring: €500.000 (eenmalig)
Dit incidentele budget is bedoeld voor de doorontwikkeling van beleid, monitoring van voortgang en investeringen in circulaire pilots, bedrijventerreinen en infrastructuur. Het stelt de gemeente in staat om schaalbare en zichtbare projecten op te zetten die bijdragen aan de positionering van Zoetermeer als circulaire koploper.
Het bedrag van €500.000 omvat onder meer:
Voor het opschalen en duurzaam borgen van circulariteit wordt actief gebruikgemaakt van externe financieringsbronnen:
De gemeentelijke investering fungeert als hefboom om aanvullende financiering aan te trekken. Daarnaast wordt circulariteit gekoppeld aan andere beleidsdoelen (zoals energietransitie en klimaatadaptatie), zodat synergie ontstaat in middelen en impact.
Wat betekent dit voor gemeente Zoetermeer?
Hoe verhoudt dit scenario zich tot wet- en regelgeving?
Dit scenario loopt voor op nationale en Europese wet- en regelgeving, waardoor Zoetermeer zich positioneert als koploper in circulaire samenleving. Dit betekent dat:
Conclusie: Circulariteit als strategische kans voor de gemeente Zoetermeer
De transitie naar een circulaire samenleving is geen vrijblijvende ambitie, maar een noodzakelijke strategische koerswijziging voor de gemeente Zoetermeer. Zoals uit dit onderzoek blijkt, vraagt de circulaire economie om een integrale aanpak waarin bouwen, ondernemen en inkoop op een structurele en samenhangende manier worden aangepakt.
Hoewel Zoetermeer momenteel enkele losse circulaire initiatieven kent, ontbreekt een duidelijk en gecoördineerd beleid. Dit leidt tot versnippering, gemiste kansen en een verhoogd risico op achterstand ten opzichte van andere gemeenten die hier wél proactief op inspelen.
Daarnaast staan we aan de vooravond van strengere wet- en regelgeving vanuit de EU, het Rijk en de provincie. De Green Deal, het Circular Economy Action Plan (CEAP) en nationale doelen zoals 50% circulair in 2030 en 100% circulair inkopen in 2030 zetten druk op gemeenten om circulariteit in hun beleid te verankeren. Dit betekent dat niet handelen geen optie is: een passieve houding leidt niet alleen tot gemiste kansen, maar ook tot gedwongen en kostbare aanpassingen op het moment dat strengere regels ingaan.
Binnen dit onderzoek zijn drie scenario’s geanalyseerd:
Na een grondige analyse van de impact, financiële haalbaarheid en bestuurlijke uitvoerbaarheid van deze scenario’s, adviseren wij scenario 2 als de meest effectieve en realistische keuze voor Zoetermeer. Dit scenario biedt een ambitieuze maar haalbare koers waarmee de gemeente concrete stappen zet richting een circulaire economie, zonder onnodige financiële en juridische risico’s.
Advies: Scenario 2 als de optimale balans tussen ambitie en haalbaarheid
Scenario 2 biedt de beste balans tussen strategische ambitie, financiële haalbaarheid en uitvoerbaarheid binnen de huidige gemeentelijke kaders. Met deze aanpak wordt circulariteit structureel verankerd in beleid en gemeentelijke processen, zonder dat de gemeente de volledige regie hoeft te nemen of grote financiële risico’s loopt. Dit scenario heeft de volgende kernvoordelen:
Om scenario 2 succesvol te implementeren, voorziet het college de volgende fasering:
Beleidsontwikkeling en voorbereiding (Q3 2025 – Q2 2026)
Besluitvorming en uitvoering (Q2 – Q3 2026 en verder)
Slotwoord: De urgentie van een proactieve aanpak
De circulaire transitie is niet alleen een uitdaging, maar ook een kans voor de gemeente Zoetermeer. Door nu te kiezen voor scenario 2, positioneert de gemeente zich als een vooruitstrevende en toekomstbestendige organisatie, die zowel voldoet aan wetgeving als economische en ecologische kansen benut.
Achteroverleunen is geen optie. De komende jaren zullen cruciaal zijn om circulariteit te integreren in het gemeentelijk beleid en uitvoering. Door gericht beleid, slimme samenwerkingen en efficiënte financiering kan Zoetermeer een sterke en duurzame positie innemen in de circulaire economie.
Het college roept de gemeenteraad op om samen deze kans te benutten en te bouwen aan een circulair en toekomstbestendig Zoetermeer.
De gemeente Zoetermeer staat voor de keuze hoe zij circulariteit wil integreren in haar beleid. Er zijn drie scenario’s ontwikkeld die variëren van een basisaanpak zonder extra maatregelen tot een intensieve aanpak waarin circulariteit volledig wordt verankerd in beleid en regelgeving. De onderstaande tabel biedt een overzicht van de verschillen tussen de scenario’s, zodat de impact, capaciteit en financiën inzichtelijk worden.
Kopieer de link naar uw clipboard
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2025-572141.html
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.