Programma Woudrichem-Zuid

Het college van burgemeester en wethouders van de Gemeente Altena

gelet op;

  • artikel 3.4 van de Omgevingswet;

  • de tekstinhoud ”Programma Woudrichem-Zuid” d.d. 11 maart 2025;

besluit;

Artikel I

"Programma Woudrichem-Zuid" opgenomen in Bijlage A wordt vastgesteld.

Artikel II

Dit besluit treedt in werking per 12‑03‑2025

Aldus vastgesteld door Gemeente Altena, 11 maart 2025

Diegenen die mogen ondertekenen

Niet getekend proef-exemplaar

Bijlage A Bijlage bij artikel I

Programma Woudrichem-Zuid

1 Opgave

In Altena is het gebrek aan voldoende woningen, zoals in veel andere gemeenten in Nederland, een urgent thema. De hoge vraag naar woningen vraagt om een aanpak die gericht is op snelheid, maar ook om een duurzame oplossing. Daarom is het woonbeleid vastgesteld en zijn regionaal afspraken gemaakt. Daarnaast hebben de dubbele vergrijzing en de veranderende zorg- en welzijnsarrangementen in Altena een bijzonder groot effect, gezien de grootte van en afstanden tussen de kernen. Het is daarom essentieel om hierop voor te sorteren, vooral voor kwetsbare groepen. In de nog op te stellen woonzorgvisie zal aandacht worden besteed aan de verdeling van de zorgarrangementen per kern. Tegelijkertijd kan het toevoegen van woningen voor de doorstroming zorgen voor een demping van de demografische effecten. Hiermee wordt ook in het integraal huisvestingsplan van het onderwijs rekening gehouden. In het kader van leefbaarheid op de langere termijn is het van groot belang dat gemeente Altena voldoende perspectief biedt aan jongeren om de leefbaarheid te behouden. Door in te zetten op betaalbare woningen, bereikbaarheid, activiteiten en voldoende werkgelegenheid kan de gemeenschap jongeren stimuleren in Woudrichem en omgeving te blijven wonen. Verjonging in de bevolking zorgt ook voor draagvlak voor voorzieningen en verenigingen. Daarnaast worden de effecten van klimaatverandering steeds zichtbaarder. Dit vraagt om aanpassingen in de openbare ruimte, zodat de gemeente duurzaam en toekomstgericht kan blijven functioneren.

Er komen dus erg veel opgaven in verschillende beleidsvelden op ons af. Om dit in goede banen te leiden en op de juiste plek te laten landen is het wenselijk om een programma voor Woudrichem-Zuid vast te stellen. Hiermee kan er richting gegeven blijven worden aan de functionele en ruimtelijke invulling van dit gebied op basis van de wensen en maatschappelijke ontwikkelingen van Woudrichem als kern. Hierin zijn, gezien de locatie; waterberging, ontsluiting, wonen en groenontwikkeling de hoofdopgaven.

2 Relatie met bestaand beleid

2.1 Omgevingsvisie

De uitgangspunten voor ontwikkeling van Woudrichem-Zuid zijn onder andere vastgelegd in de Omgevingsvisie Altena 2040, die sectoraal is uitgewerkt in diverse beleidsstukken. Voor sommige sectoren is nog geen beleid geformuleerd, hiervoor wordt te zijner tijd middels een kernstrategie invulling aan gegeven op basis van gegevens uit Woudrichem en Oudendijk. Onderhavig programma is daarmee een voorschot op de uiteindelijke kernstrategie die zal fungeren als programma onder de omgevingswet.

2.2 Regionale afspraken

Gemeente Altena heeft in regionaal verband afspraken gemaakt over economie, toerisme en woningbouw. Belangrijk in dit kader is de doelstelling om de toeristische ontwikkeling te versterken, woningen in verschillende categorieën toe te voegen en de vitaliteit te handhaven. Het rijk en de provincie Noord-Brabant bewaken de kwaliteit van de integrale ontwikkeling, beoordelen of deze past binnen de cultuurhistorische betekenis van deze omgeving en of er voor de toekomst voldoende rekening gehouden wordt met de invloeden van het water en de draagkracht van de bodem. Deze beoordeling vindt plaats aan de hand van de provinciale verordening. Ook Rijkswaterstaat en het waterschap Rivierenland toetsen de plannen. Daarnaast heeft in dit gebied het advies van het kwaliteitsteam Nieuwe Hollandse Waterlinie een grote rol in de provinciale beoordeling van plannen. Dit maakt de invulling van Woudrichem-Zuid uitdagend en maakt het vaststellen van het programma daarom des te belangrijker.

2.3 Woonvisie 2021-2025

Gemeente Altena heeft reeds een woonvisie, maar er wordt gewerkt aan een revisie van dit document op basis van nieuwe cijfers en prognoses voor de komende periodes. Op basis van het huidige beleid zijn er meerdere algemene uitgangspunten te formuleren. Het gaat hierbij over plaatsing, typologieën en doelgroepen:

  • In en rondom alle kernen van Altena kan worden gebouwd. Grote kernen meer dan de kleinere kernen, mede in verband het de aanwezigheid van voorzieningen.

  • Bij bebouwingslinten van de kleinere kernen zien we kansen voor kleinschalige woningbouwprojecten.

  • Inbreiding met behoud van de (groene) waarden in de kernen voor een gezonde leefomgeving, maar uitbreiding zullen we niet uitsluiten gezien de forse woningvraag.

  • Bestaande woningbouw benutten, zoals woningsplitsing op plekken waar dit niet tot overlast leidt.

  • Vooral locaties die in aanmerking komen voor herstructurering, transformatie van bestaand vastgoed of verplaatsing van bedrijven of scholen.

  • Genoeg betaalbare woningen in alle kernen.  Hiervoor blijft goede samenwerking met woningcorporatie Bazalt wonen en huurdersorganisaties nodig.

2.4 Aankomend beleid

Het programma Woudrichem-Zuid is onderdeel van het programma Bebouwde omgeving. Voor dit programma is een uitwerking per kern nodig, waarbij dit programma onderdeel uitmaakt van / een voorloper is op de kernstrategie Woudrichem / Oudendijk.

3 Vertrekpunt voor een ontwikkeling op Woudrichem-Zuid

3.1 Ambitieniveau

Uitbreiding in Woudrichem-Zuid waarbij woningen met de juiste kwaliteit, met name voor starters, ouderen en kwetsbare groepen een pré zijn. De ambitie was om hier ca. 250 woningen te laten landen waarbij er middels nauwe samenwerking met het waterschap en de provincie passende plannen te ontwikkelen. Passend betekent hiermee passend in het stedelijk weefsel, bij de ondergrond/ bodem en bij de kenmerken van de nieuwe Hollandse waterlinie. Verwacht wordt dat dit resulteert in een lager aantal woningen dan in eerste instantie de ambitie was, maar juist van toegevoegde waarde in toekomstig beheer van de wijk en de waterhuishouding van Woudrichem als kern.

3.2 Landelijk- en cultuurhistorisch landschap

Het plan om te bouwen in Woudrichem-Zuid vraagt om specifieke uitwerking in samenwerking met het waterschap en provincie. Daarnaast zijn er door het kwaliteitsteam Nieuw Hollandse Waterlinie (NHW) concrete aanbevelingen gedaan aan de gemeente als het gaat om uitbreiding in dit gebied:

  • Het is belangrijk om naast de stadsranden ook te kijken naar de binnenstedelijke ontwikkelruimte en de stad te positioneren in de landschappelijke context.

  • Een op te stellen waardenkaart vormt een cruciaal hulpmiddel in de stadsontwikkeling van Woudrichem, waarbij de historische vesting, Slot Loevestein en het omliggende inundatielandschap centraal staan. De vesting en zichtlijnen naar het open landschap moeten behouden blijven, terwijl het ontwerp inspeelt op de lage, natte ligging van het inundatiegebied. Ook de historische verkavelingsstructuur verdient respect.

  • Het stedenbouwkundig plan moet stad en landschap harmonieus verbinden, waarbij de beleving van de Waterlinie behouden blijft. Door groen en natuur te integreren, kan Woudrichem zich op duurzame wijze ontwikkelen, zonder de kernkwaliteiten van het erfgoed aan te tasten.

3.3 Woningbouw

Gemeente Altena streeft naar zorgvuldige en evenwichtige spreiding van kwetsbare huishoudens over alle wijken, kernen en de totale gemeente. Er moet een goede balans zijn tussen sterke schouders en mensen die wat ondersteuning nodig hebben op wijkniveau. Het uitgangspunt hierbij is een verdeling van sociale huur (30%), betaalbare koop en middeldure huur (40%). Over het algemeen is het streven om de juiste woningen op de juiste plek toe te voegen.

3.4 Naastgelegen sportvelden

De ten westen gelegen sportvelden worden in de huidige situatie gebruikt door V.V. Woudrichem, Scouting Loevestein & Tennisvereniging Woudrichem. De sportvelden maken niet direct onderdeel uit van het gebied wat het programma beslaat, maar oefenen hier indirect wel invloed op uit in verband met zoneringen op zowel licht en geluid als andere regelgeving.

3.5 Netcongestie

De energie- en warmtetransitie zijn grote vraagstukken in de komende decennia. Voor Woudrichem wordt gestudeerd op de aanleg van een warmtenet met voeding vanuit een TEO (warmte uit oppervlaktewater). Een dusdanig net zou een oplossing kunnen bieden voor zowel de vesting als de overige wijken, waaronder Woudrichem-Zuid.

3.6 Sturingsfilosofie

Om de ambities op zowel regionaal- als gemeentelijkniveau te behalen is er, bij het besluit van 28 december 2021 door het college van burgemeester en wethouders (B&W) van de gemeente Altena, een voorlopig voorkeursrecht gevestigd op acht percelen gelegen in de beoogde ontwikkellocatie Woudrichem-Zuid. Door vaststelling van dit programma door het college van B&W, wordt het voorkeursrecht verlengd. Dit zorgt ervoor dat de uiteindelijke ontwikkeling past binnen de algemene ontwikkelvisie; Kernstrategie Woudrichem / Oudendijk. De Raad en grondeigenaren worden geïnformeerd over het programma en daarmee de verlenging van het voorkeursrecht.

Afbeelding 1: Grondeigendommen voorkeursrecht
Kaart van het plangebied Woudrichem-Zuid met drie gekleurde vlakken. Het grootste zuidelijke vlak is eigendom van de gemeente Altena. Twee kleinere vlakken in het noorden van het plangebied zijn particulier eigendom.BRK

4 Gebiedsanalyse

4.1 Hoogteverschillen

In Woudrichem zijn verschillende hoogtever­schillen te herkennen. De vesting ligt op een hoger gelegen oeverwal, wat het een strategische bewonings- en verdedigingslocatie maakte. Ook de dijk, die deels samenvalt met de hoofdverde­digingslijn is logischerwijs hoger gelegen. De ge­bieden ten zuiden van de vesting, het voormalige inundatiegebied, liggen iets lager. In die gebieden zijn de hoogteverschillen minder merkbaar, maar wel te herkennen op de kaart. Woudrichem-Zuid valt op als lager gelegen. Bij ontwikkelingen in en rondom Woudrichem is het belangrijk om rekening te houden met deze subtiele hoogteverschillen en in te zetten voor een duurzaam watersysteem.

Afbeelding 2: Hoogtekaart bodemhoogte
Hoogtekaart waarin Woudrichem-Zuid centraal is gelegen, waarop de bodemhoogte is weergegeven met een kleurverloop; hoge delen in rood en oranje, en lage delen in blauw. Het plangebied Woudrichem-Zuid valt op als lager gelegen.AHN-viewer

4.2 Bodem

Woudrichem-Zuid heeft een bodem van zavel en lichte klei, wat een redelijke draagkracht biedt, maar gevoelig is voor inklinking en uitzetting bij vochtwisselin­gen. Mits hier middels traditionele gebiedsontwikkeling aan de slag wordt gegaan heeft dit gevolgen voor de toekomstige beheerskosten doordat er vaker onderhoud gepleegd moet worden. Huizen verzakken, rioolbuizen sluiten niet meer op elkaar aan, etc. 

Alternatieve bouwmethoden zoals bouwen op terpen en paalwoningen kunnen geschikte oplossingen zijn voor Woudrichem-Zuid om de wateropgave met een hoge grondwaterstanden en/of overstromingsrisico op te lossen.

Afbeelding 3: Bodemkaart
De BRO Bodemkaart, met rechts een legenda met de verschillende bodemtypen. Woudrichem-Zuid heeft een bodem van zavel en lichte klei, wat een redelijke draagkracht biedt, maar gevoelig is voor inklinking en uitzetting bij vochtwisselin­gen.BRO bodemkaart, 2023

4.3 Cultuurhistorie

4.3.1 Hollandse Waterlinies

De strategische positie in Midden-Nederland en het lage landschap van Altena creëerde een gunstige basis voor de aanleg van de Hollandse Waterlinies. Het principe van de waterlinies is het inunderen (onder water zetten) van stukken land aan een kant van de linie waardoor er een veilige en onveilige zijde ontstaan en de vijand op afstand gehouden kan worden. 

De Oude Hollandse Waterlinie stamt uit de zeven­tiende eeuw. Deze voldeed op een gegeven mo­ment echter niet meer, met name omdat Utrecht niet beschermd werd. En daarom werd in 1815 besloten om de Nieuwe Hollandse Waterlinie aan te leggen. De vesting van Woudrichem met haar verdedigingslandschap maakte al deel uit van de Oude Hollandse Waterlinie, maar werd ten tijde van de Nieuwe Hollandse Waterlinie enigszins gemodificeerd en gemoderniseerd. Beide waterlinies zijn terug te zien in bijlage 1

4.3.2 UNESCO

Door de unieke waarde van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, heeft deze een UNESCO werelderfgoed­status. Wat als gevolg heeft dat ontwikkelingen niet de kernkwaliteiten van de waarde mogen aantasten.

4.3.3 Woudrichem: vestingstad

Op verschillende plekken in Woudrichem zijn de kenmerken van het strategische landschap nog duidelijk zichtbaar. De vesting met haar gracht is goed bewaard gebleven, en ook diverse betonnen groepsschuilplaatsen zijn nog in het landschap te herkennen. De sluizen en het inundatieka­naal, die destijds dienden als hoofdinlaat voor de inundatiekom, zijn eveneens intact, al zijn ze niet gemakkelijk toegankelijk. Van oudsher was bebouwing in de verboden krin­gen niet toegestaan om de zichtlijnen en schoots­velden vrij te houden. Deze zichtlijnen, vanuit de vesting en vanaf de hoofdverdedigingslijn, waren essentieel voor de verdediging, omdat ze vrije doorkijk boden naar het omliggende landschap. Hierdoor konden vijanden vroegtij­dig worden opgemerkt. Nadat de vesting buiten werking werd gesteld, werd de Kringenwet in 1963 opgeheven. Dit maakte het mogelijk om bij Woudrichem ook ten zuiden van de vesting te bouwen. Hoewel deze uitbreiding een logisch antwoord was op de woningbehoefte, heeft dit wel invloed op de historische beleving van het strategisch landschap. De oorspronkelijke openheid, die cruciaal was voor de militaire functie, is daar­door deels verloren gegaan.

Afbeelding 4: Strategisch landschap Woudrichem
Strategisch landschap Woudrichem. Op verschillende plekken in Woudrichem zijn de kenmerken van het strategische landschap nog duidelijk zichtbaar. Woudrichem-Zuid ligt binnen het inundatiegebied.Gebiedsanalyse Kernkwaliteiten Hollandse Waterlinies Feddes / Olthoflandschapsarchitecten, 2024

4.4 Locatie afweging

De redenatie waarom Woudrichem-Zuid een optie is voor de uitbreiding van de kern is reeds in 2021 gedaan door adviesbureau SRO. Dit document is toentertijd niet vastgesteld, maar biedt wel inzicht in de argumentatie waarom Woudrichem-Zuid voorstelbaar is als uitbreidingslocatie voor Woudrichem. Zij hebben de bestaande stadsranden en landschappelijke kenmerken geïnventariseerd en geconcludeerd dat: 

Bij alle stadsranden is bij een uitbreiding sprake van een aantasting van landschappelijke waarden, in het bijzonder voor wat betreft openheid en de kernkwaliteiten van de Hollandse Waterlinie. Stedenbouwkundig is alleen de westrand nu niet afgerond, alleen daar is vanuit landschappelijk- en cultuurhistorisch oogpunt een uitbreiding ongewenst. De noordrand is ongeschikt gezien de aanwezige waarden/belangen vanuit historie, water en natuur. De oostrand is duidelijk afgerond en heeft met twee appartementengebouwen een zodanige presentatie naar buiten toe dat daar een uitbreiding niet logisch is. Ook hier speelt de aangrenzende openheid een belangrijke rol. 

Wanneer een uitbreiding gewenst is, komt over het geheel gezien alleen de zuidrand in aanmerking daarvoor waarbij dit beperkt blijft tot het deel westelijk van de Almkerkseweg. De inbreuk op de landschappelijke waarden blijft daar door de al aanwezige verstoring beperkt en er liggen goede mogelijkheden voor ontsluiting. 

In hoeverre dat mogelijk is en de invulling daarvan vraagt om een nadere uitwerking in samenhang met het aanwezige sportcomplex en bestaande woning. 

Aanbeveling is dit uit te werken in een integrale gebiedsvisie voor dit deel van de zuidelijke stadsrand middels de inzichten van nu. Dit wordt gedaan in de kern-

strategie Woudrichem / Oudendijk en verdere uitwerking daarvan.

Afbeelding 5: Afweging uitbreidingslocatie 2021
Een inventarisatie van de bestaande stadsranden en landschappelijke kenmerken heeft voor adviesbureau SRO bepalend gewerkt op de keuze voor de locatie Woudrichem-Zuid.Buro SRO

4.5 Kansenkaart

Vanuit de analyse komt een aantal kansen voor ont­wikkelingen naar voren. Deze kaart visualiseert de kansen voor een ontwikkelrichting waarin de beleef­baarheid van het strategisch landschap centraal staat en wordt gecombineerd met de stedenbouwkundige en landschappelijke potenties. 

De potentiële kansen zijn, maar niet beperkt tot: 

  • Mogelijkheid tot het beter beleefbaar maken van het landschap en cultuurhistorie.

  • De ontwikkeling biedt kansen voor mobiliteit, zowel t.b.v. snel- als langzaam verkeer, om Woudrichem-Zuid te verbinden met ’t Rond en de vesting.

  • Het uitbreiden van het groenblauwe raamwerk van de kern; bijvoorbeeld in combinatie met de kansen t.a.v. mobiliteit.

  • Gezien de bodemgesteldheid is het voorstelbaar en benodigd om water te bergen. Dit biedt tevens de mogelijkheid om een link naar de cultuurhistorie te maken i.r.t. de inundatiewerken.

Afbeelding 6: Suggestieve kansenkaart uitsnede Woudrichem Zuid
Deze kaart visualiseert de kansen voor een ontwikkelrichting waarin de beleef­baarheid van het strategisch landschap centraal staat en wordt gecombineerd met de stedenbouwkundige en landschappelijke potenties, zoals een rondje Woudrichem dat door Woudrichem-Zuid loopt, en een entreezone vernatting met een blauwe loper tot aan het rijkswater.Studio Marco Vermeulen 

5 Programma Woudrichem Zuid

5.1 Infrastructuur

De ontsluiting en aansluiting van de uitbreiding Woudrichem-Zuid is belangrijk om zorgvuldig vorm te geven. Het gaat hier om de entreefunctie van zowel de gehele stad als de te ontwikkelen wijk. Er moet gezocht worden naar minimaal twee aansluitingen voor snelverkeer (o.a. autoverkeer) en meerdere goede aansluitingen op routes voor fietsers en voetgangers. De noordrand van het gebied beslaat het zoekgebied naar deze ontsluitingen. Een aansluiting naast de sportvelden is een gedegen optie i.v.m. de geluidscontouren. De aansluiting in de hoek bij de rotonde zal de hoofdentree van het gebied omvatten en vraagt daarom om infrastructurele aanpassingen op de bestaande structuren. Deze zal om aansluiting te vinden op de ‘blauwe loper’ zowel voor snel- als langzaam verkeer ingezet worden.

Afbeelding 7: Uitgangspunten voor toekomstige ontwikkelingen
Deze afbeelding laat de uitgangspunten voor toekomstige ontwikkelingen zien. Woudrichem-Zuid is groen gekleurd en toont aan waar de bebouwing, waterberging en compensatie en groenontwikkeling plaats gaat vinden. Er zijn twee mogelijkheden voor aansluitingen voor snelverkeer ingetekend vanaf de bestaande rotonde en aan de rand met het sportcomplex.Gemeente Altena

5.2 Waterberging/ - compensatie

Voortkomend uit de bodemhoogtekaart en de bodemgesteldheid van Woudrichem-Zuid is het nodig om te ontwerpen met deze uitgangspunten. Dit wordt ook meegegeven door het waterschap. Zo wordt er namelijk gesteld dat het beoogde gebied voor Woudrichem-Zuid tevens ruimte moet bieden voor de waterberging van de gehele kern (incl. vesting). Het beoogde ruimtebeslag dat  voor waterberging moet landen is aanzienlijk, maar hierbij is het mogelijk om de uitgangspunten van de cultuurhistorie mee te nemen en te benutten als uitgangspunten voor zowel de waterberging, groenontwikkeling als de uiteindelijke woningtypologieën. Dit alles zal resulteren in een uniek woon- & leefmilieu passend bij de historie en ruimtelijke structuren van Woudrichem.

5.3 Groenontwikkeling

De uiteindelijke ontwikkeling van Woudrichem-Zuid vraagt om een passende landschappelijke inpassing om de kwaliteit van de nieuwe Hollandse Waterlinie zichtbaar te maken en te voldoen aan de wensen van het kernteam NHW. Deze groenontwikkeling draagt ook direct bij aan de doelstelling van Altena met betrekking tot vitaliteit en een gezonde leefomgeving. Daarnaast kunnen reeds aanwezige landschapselementen (zoals de bosschage rondom de sportvelden en het bosje aan de Middenvaart) in de verdere uitwerking worden ingepast  in het groenblauwe raamwerk rondom Woudrichem.

5.4 Bebouwing

In de verdere uitwerking van Woudrichem-Zuid zal de categorie woningen en de typologie van bebouwing worden vastgelegd. Welke bebouwing hier uiteindelijk ook landt; er dient rekening gehouden te worden met typologieën passend bij de doelgroepen die we als gemeente willen bedienen als typologieën die passend zijn bij de landschappelijke- en cultuurhistorische inpassing.

6 Participatieproces

Gemeente Altena heeft in het verleden al meerdere participatietrajecten georganiseerd, waarvan de uitkomsten verwerkt worden in de kernstrategie. Zo heeft participatie plaatsgevonden in het kader van de maatschappelijk agenda, de Vestingagenda, toerisme en cultuur en in het kader van energietransitie. In 2021 heeft de dorpsraad van Oudendijk zelf een Enquête ‘Wonen & Voorzieningen Oudendijk’ gehouden, die houvast biedt voor verdere uitwerking van voorstellen in de kernstrategie. Inbreng uit de één op één gesprekken met verschillende organisaties, bijeenkomsten en de enquête zijn verwerkt in de gebiedsagenda voor de kernstrategie Woudrichem en Oudendijk.

Voor het programma Woudrichem-Zuid heeft geen specifieke participatie plaatsgevonden omdat deze locatie onderdeel is van de lopende brede participatie in het kader van de kernstrategie Woudrichem / Oudendijk. Middels deze brede participatie is met overheidsinstanties, waterschap, kernteam NHW, bewoners en ondernemers afgestemd op de integrale ontwikkeling van Woudrichem, onder andere Woudrichem-Zuid. De gemeenteraad wordt niet apart geconsulteerd op dit programma. Wel wordt de gemeenteraad geconsulteerd in een wensen- en bedenkingenprocedure op de kernstrategie, die uiteindelijk ook dit gebied gaat omvatten. De grondeigenaren op wiens kavel de gemeente Altena voorkeursrecht heeft gevestigd worden wel geïnformeerd over het programma en daarmee het verlengen van het voorkeursrecht.

Voorlopige resultaten uit de participatie rondom de kernstrategie wijzen uit dat er draagvlak is voor de bebouwing van Woudrichem-Zuid. Daarnaast lijkt de voorkeur, in lijn met de provinciale wensen, uit te gaan van beperkte uitbreiding binnen de bestaande bebouwingsgrenzen en het ontwikkelen van specifieke locaties met behoud van het karakter van Woudrichem en Oudendijk. Middels de digitale enquête konden bewoners voorstelbare locaties voor woningbouw aangeven. De locaties die worden aangewezen zijn o.a. het centrum gebied, rondom de vesting, herontwikkeling van bestaand vastgoed. Er lijkt vraag naar het toevoegen van betaalbare woningen (zowel huur als koop), met aandacht voor, met name, ouderen en starters. De definitieve resultaten worden verwerkt in de kernstrategie en zullen dan (naast voorstelbare locaties), ook wenselijke woontypologieën, aandachtspunten en suggesties van bewoners en stakeholders omvatten.

Afbeelding 8: Voorlopige resultaat participatie kernstrategie Woudrichem en Oudendijk: locaties waar woningen toegevoegd kunnen worden volgens participanten
Deze afbeelding toont de uitkomst van participatie voorafgaand aan de opstelling van de kernstrategie Woudrichem en Oudendijk: locaties waar woningen toegevoegd kunnen worden volgens participanten. Woudrichem-Zuid heeft hier de donkerblauwe kleur en het cijfer 1 gekregen, net als locaties in het noorden van Woudrichem tegen het water en de vesting, alsmede ook een locatie direct ten oosten van Woudrichem. Ook zijn er locaties aangewezen met een lichtere kleur blauw en het cijfer 2, en lichtgrijze locaties met het cijfer 3. Dit zijn met name inbreidingslocaties.Gemeente Altena
Afbeelding 9: Voorlopige resultaat participatie kernstrategie Woudrichem en Oudendijk: woningtypen waar behoefte aan is volgens participanten
Deze afbeelding toont de voorlopige resultaten van de participatie kernstrategie Woudrichem en Oudendijk: woningtypen waar behoefte aan is volgens participanten. Van links naar rechts zorgen zorgwoningen voor 10% van de opgehaalde behoefte; zorgen seniorenwoningen voor 28% van de opgehaalde behoefte; zorgen starterswoningen voor 34% van de opgehaalde behoefte, het grootste aantal; zorgen doorstroomwoningen voor 18% van de opgehaalde behoefte; zorgen woningen voor bijzondere doelgroepen voor 6% van de opgehaalde behoefte; en is er nog 3% voor andere invulling, waaronder 1-persoonswoningen, sociale huur, tiny houses en een karrenhof.Gemeente Altena

7 Plan-MER-beoordeling

7.1 Wettelijk kader

De Omgevingswet en het Besluit mer bepalen de verplichting tot het uitvoeren van een milieueffectrapportage (mer). Conform de Omgevingswet is een plan-mer nodig wanneer een programma kaders stelt voor toekomstige mer-(beoordelings)plichtige activiteiten zoals wonen. Echter, wanneer het programma enkel betrekking heeft op een klein gebied op lokaal niveau, kan een plan-mer-beoordeling volstaan.  

7.2 Kenmerken van het project

Het betreft een project van geringe omvang, minder dan twee vierkante kilometer en minder dan een procent van het oppervlak van de gemeente. Er zijn geen andere projecten in de omgeving bekend die leiden tot cumulatieve effecten. 

7.3 Plaats van het project

Op 26 juli 2021 is de Nieuwe Hollandse Waterlinie (NHW) toegevoegd aan de UNESCO Werelderfgoedlijst. Plaatsing op de werelderfgoedlijst betekent dat de unieke waarde van het gebied beschermd moet worden. Deze bescherming is vertaald in provinciale verordeningen en gemeentelijke bestemmingsplannen. Daarmee zijn ontwikkelingen binnen het Werelderfgoed alleen mogelijk als de unieke waarde niet wordt aangetast. Ontwikkelingen binnen het gebied kunnen alleen gerealiseerd worden, mits daarbij een ‘Heritage Impact Assessment (HIA)’ wordt uitgevoerd. Het project is niet gelegen in een gebied dat, gelet op de landschappelijke en natuurlijke waarden kwetsbaar is voor een nieuwe kleinschalige invullingen.   

7.4 Kenmerken van het potentiële effect

De potentiële effecten op geluid, luchtkwaliteit, bodemkwaliteit en externe veiligheid van de voorgenomen ontwikkeling zijn zeer gering en lokaal. 

7.5 Conclusie

Het Programma Woudrichem-Zuid is niet plan-mer-plichtig om de volgende redenen: 

  • Het programma stelt weliswaar kaders voor toekomstige ontwikkelingen die mogelijk mer-(beoordelings)plichtige activiteiten omvatten, maar bevat zelf geen directe besluiten over deze activiteiten. Concrete projecten zullen individueel worden getoetst aan mer-verplichtingen. 

  • Het programma richt zich op een klein gebied op lokaal niveau en heeft geen significante milieugevolgen op nationaal of regionaal niveau. 

  • Omgevingseffecten en een HIA worden adequaat afgewogen binnen de verdere planvorming en besluitvorming. 

8 Vervolg

8.1 Uitwerking / Afweging maatregelen

Na vaststelling van dit programma voor Woudrichem-Zuid wordt daaropvolgend medio 2025 opnieuw een programma vastgesteld. Dit programma zal dan de gehele kernen van Woudrichem en Oudendijk beslaan. Voor deze uitwerking worden bewoners, bedrijven, verenigingen en stichtingen betrokken. Zij worden meegenomen in het lopende participatieproces waarbij de resultaten vertaald worden in beeld. Daarnaast blijven ook provincie, het waterschap en het kernteam NHW aangehaakt om tijdig geïnformeerd te worden en indien nodig bij te sturen om zowel de wateropgaaf als de cultuurhistorische waarden van dit gebied te waarborgen. Om uitvoering te kunnen geven aan het programma wordt het verwerkt in het omgevingsplan. 

8.2 Vaststelling

Nadat het programma is vastgesteld worden desbetreffende grondeigenaren geïnformeerd over de vaststelling en daarmee de verlenging van het voorkeursrecht op de aangewezen gronden. De vaststelling wordt gedaan door het college en zij informeert de raad middels een brief.  

Bijlage I Afbeeldingen

1 Hollandse waterlinies

Kaart van een gedeelte van west Nederland met daarop drie zones. In geel als een cirkel rondom de gemeente Amsterdam is de stelling Amsterdam zichtbaar. In blauw loopt de Nieuwe Hollandse Waterlinie, vanaf het IJmeer in het noorden in een rechte lijn naar het zuiden tot Woudrichem en door de gemeente Altena grofweg tot de Biesbosch. In rood de Oude Hollandse waterlinie die zich uitstrekt van het IJsselmeer (ter hoogte van Muiden) tot aan de Biesbosch.
Naar boven