Aanwijzingsbesluit Wet sociale werkvoorziening tevens het verlenen van een uitsluitend recht (2025 tot en met 2029)

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Smallingerland;

Gelet op:

• artikel 160 van de Gemeentewet;

• artikel 1.1 in samenhang met artikel 2.24 sub a Aanbestedingswet 2012;

• het Raadsbesluit 'Verordening toekenning uitsluitend recht 2025-2029 en aanwijzing dienst van algemeen economische belang (DAEB) van 5 november 2024;

Besluit:

• 1. Caparis N.V. voor de duur van vijf jaar aan te wijzen als rechtspersoon voor de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) als bedoeld in artikel 2, tweede lid, van de Wsw, tevens inhoudende het verlenen van een uitsluitend recht aan Caparis N.V., op grond waarvan Caparis N.V. gehouden is de ingezetenen van de gemeente met een geldige Wsw-indicatie die een dienstbetrekking hebben bij de Gemeenschappelijke regeling SW 'Fryslân' in een beschutte omgeving en onder aangepaste omstandigheden arbeidsparticipatie te bieden in de eigen sociale werkvoorziening en/of (al dan niet via individuele of groepsdetachering) bij private en publieke werkgevers met de sociale werkvoorziening van Caparis N.V. als sociaal vangnet.

• 2. Caparis N.V. voor de duur van vijf jaar een uitsluitend recht te verlenen voor:

  • (I) het ter beschikking stellen van SW-medewerkers met een dienstbetrekking bij de Gemeenschappelijke regeling SW 'Fryslân' op grond van de Wsw als bedoeld bij besluit 1, ten behoeve van het verrichten van schoonmaakdiensten van gemeentelijk vastgoed met CPV-codes vallende onder Reinigingsdiensten 90910000-9 als bedoeld in de Verordening EU nr. 213/2008, voor zover die diensten geschikt zijn voor en een bijdrage leveren aan de arbeidsparticipatie van deze SW-medewerkers;

  • (II) het ter beschikking stellen van SW-medewerkers met een dienstbetrekking bij de Gemeenschappelijke regeling SW 'Fryslân’ op grond van de Wsw als bedoeld bij besluit 1, ten behoeve van het verrichten van groenonderhoud van openbaar gebied met CPV-codes vallende onder Tuinbouwdiensten 77300000-3 als bedoeld in de Verordening EU nr. 213/2008, voor zover die diensten geschikt zijn voor en een bijdrage leveren aan de arbeidsparticipatie van deze SW-medewerkers;

  • (III) het ter beschikking stellen van SW-medewerkers met een dienstbetrekking bij de Gemeenschappelijke regeling SW 'Fryslân’ op grond van de Wsw als bedoeld bij besluit 1, ten behoeve van het verrichten van gemeentelijke postdiensten met CPV-codes vallende onder Post- en koeriersdiensten 64100000-7 als bedoeld in de Verordening EU nr. 213/2008, voor zover die diensten geschikt zijn voor en een bijdrage leveren aan de arbeidsparticipatie van deze SW-medewerkers;

• 3. Het aanwijzingsbesluit van 3 december 2019 in te trekken.

• 4. Dit besluit treedt in werking op 1 januari 2025 en vervalt per 31 december 2029.

• 5. Dit besluit bekend te maken in het Gemeenteblad.

Aldus vastgesteld door burgemeester en wethouders van de gemeente Smallingerland op 1 oktober 2024.

de secretaris,

Siebren van der Berg

de burgermeester,

Jan Rijpstra

Toelichting

Achtergrond publiek- publieke samenwerking

De gemeenten Achtkarspelen, Heerenveen, Leeuwarden, Ooststellingwerf, Opsterland, Smallingerland, Tytsjerksteradiel en Weststellingwerf (hierna: ‘de Gemeenten’) werken (via het overheidsbedrijf Caparis N.V. en de Gemeenschappelijke regeling SW Fryslân en Caparis B.V.) samen in het kader van de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) en artikel 10b Participatiewet. De Gemeenten zijn op grond daarvan verantwoordelijk voor het realiseren van dienstbetrekkingen in een beschutte werkomgeving.

De Gemeenten willen ook de komende vijf jaar (via Caparis N.V., de Gemeenschappelijke regeling SW ‘Fryslân’ en Caparis B.V) in meer of mindere mate samenwerken op deze terreinen. Samenwerking is noodzakelijk om op een zorgvuldige en doelmatige wijze uitvoering te geven aan de Wsw en artikel 10b van de Participatiewet in het algemeen en ter bescherming van de fundamentele rechten van een adequaat sociaal vangnet ten behoeve deze doelgroep in het bijzonder. De samenwerking leidt tot een bepaalde schaalgrootte die efficiencyvoordelen biedt voor het organiseren van de vereiste permanente en/of intensieve begeleiding en voor het organiseren van de benodigde aanpassingen van de werkplekken, die van reguliere werkgevers niet kunnen worden verwacht. Uitvoering via een door de overheid gecontroleerde onderneming biedt deze doelgroepen de mogelijkheid om binnen een en dezelfde vertrouwde organisatie met een poule van ervaren en vertrouwde begeleiders, ervaring op te doen met verschillende activiteiten en naar vermogen te participeren. De samenwerking op deze terreinen biedt daarnaast meer mogelijkheden en flexibiliteit voor individuele- of (en met name de meer incidentele – tijdelijke - vraag/mogelijkheid van) groepsdetachering bij een reguliere werkgever met behoud van begeleiding en met de zekerheid van het sociale werkbedrijf Caparis als vangnet. De markt voorziet hierin niet, althans onvoldoende.

Ten behoeve van de publiek-publieke samenwerking wil de gemeente Smallingerland een uitsluitend recht verlenen aan Caparis zoals bedoeld in artikel 1.1 juncto 2.24 sub a Aanbestedingswet 2012. De gemeente wil daarnaast de diensten aanwijzen als dienst van algemeen economisch belang (DAEB).

Uitsluitend recht

Een uitsluitend recht voor Caparis N.V. moet aan de volgende voorwaarden voldoen:

• a. het uitsluitend recht moet een wettelijke of bestuursrechtelijke grondslag hebben;

• b. het uitsluitend recht moet betrekking hebben op de uitvoering van ‘diensten’;

• c. het uitsluitend recht moet verenigbaar zijn met het Verdrag betreffende de Werking EU (VWEU);

• d. de gemeente moet de opdracht verstrekken aan een met naam genoemde aanbestedende dienst op basis van het verleende uitsluitend recht.

Ad a. Wettelijke of bestuursrechtelijke grondslag

Een uitsluitend recht heeft een wettelijke of bestuursrechtelijke grondslag nodig. Daarvan is sprake. Ten behoeve van de uitvoering van de Wsw biedt artikel 2 lid 2 Wsw het college een wettelijke grondslag om een rechtspersoon (zoals Caparis) aan te wijzen. Die werkzaamheden wil de gemeente voorbehouden aan Caparis om de redenen zoals hiervoor toegelicht. Daarbij moet het college in de aanwijzing de inhoud van de rechtsbetrekking tussen zichzelf en de betrokken rechtspersoon (Caparis) regelen. Hiertoe wordt een addendum op de bestaande Tripartite dienstverleningsovereenkomst gesloten.

Ad b. het uitsluitend recht moet betrekking hebben op de uitvoering van ‘diensten’

Hiervan is sprake. De uitvoering van de Wsw is een dienst.

Ad c. Het uitsluitend recht mag niet in strijd met het VWEU zijn

Van strijd met het VWEU is geen sprake. Het verlenen van het uitsluitend recht voor de uitvoering van de Wsw en het zorgdragen voor arbeidsparticipatie in een beschutte omgeving onder aangepaste omstandigheden heeft namelijk geen duidelijk grensoverschrijdend effect, gelet op (de woonplaats van) de kwetsbare groep van inwoners, de locatie van uitvoering en de kenmerken van de betrokken diensten. Het gaat immers om beschutte arbeid die in de nabije omgeving van de betreffende ingezetenen georganiseerd moet worden. De door Caparis te bieden arbeidsparticipatie voor deze doelgroep in een beschutte omgeving onder aangepaste omstandigheden, vindt plaats in de eigen sociale werkvoorziening van Caparis zelf en daarnaast bij private en/of publieke rechtspersonen binnen of in de omgeving.

Ook wordt het verlenen van het uitsluitend recht voor de uitvoering van de Wsw verenigbaar beschouwd met het VWEU (om dwingende redenen van algemeen belang). Tewerkstelling van ‘werknemers met een handicap’ ¹is een kerndoelstelling van de Unie en haar lidstaten. De inzet van Caparis, vanuit de samenwerking met de Gemeenten berust op solidariteit ten behoeve van een adequaat sociaal vangnet voor ingezetenen die uitsluitend in een beschutte omgeving onder aangepaste omstandigheden kunnen participeren op de arbeidsmarkt en is ingegeven door redenen van doelmatigheid en kostenefficiëntie in het algemeen en ter bescherming van de fundamentele rechten van deze doelgroepen in het bijzonder. De uitvoering van deze diensten wordt verricht door een door de overheid gedomineerde sociale werkvoorziening die is opgericht om dit algemeen belang van een adequaat sociaal vangnet te dienen en waarin de markt niet afdoende voorziet. Het uitsluitend recht is daarnaast evenredig omdat het niet verder strekt dan noodzakelijk is voor de verwezenlijking van het rechtmatige streven van de samenwerkende gemeenten op het gebied van voorzieningen beschut werk. De duur van het uitsluitend recht is tot slot in beginsel beperkt voor de duur van vijf jaar. Dit biedt zowel Caparis als de samenwerkende Gemeenten de gelegenheid om de diensten doelmatig te organiseren en de positie en rechten van de kwetsbare doelgroepen zo veel als mogelijk te beschermen.

Ad d. De gemeente moet de dienstverleningsovereenkomst sluiten op basis van het verleende uitsluitend recht aan een met naam genoemde dienstverlener die kwalificeert als aanbestedende dienst

Het aangaan van een overeenkomst met een beroep op artikel 2.24 sub a Aanbestedingswet 2012 kan alleen aan een dienstverlener die zelf ook kwalificeert als aanbestedende dienst. Daarvan is sprake. Caparis kwalificeert als publiekrechtelijke instelling. Zij betreft, zoals toegelicht, een sociale werkvoorziening van de Gemeenten en is opgericht met het specifieke doel te voorzien in diensten van algemeen economisch belang zoals de uitvoering van de Wsw, voor de uitvoering waarvan eventuele overwinst wordt afgeroomd. Nu daarnaast de diensten, waarvoor het uitsluitend recht wordt verleend, diensten betreffen waarvoor geen (sterke) concurrentie bestaat, waarvoor de aandeelhoudende gemeenten die Caparis controleren het financiële risico dragen en waarin de overheid (vanwege het marktfalen) om redenen van algemeen belang zelf zal voorzien of ten aanzien daarvan een beslissende invloed wil behouden, kwalificeert Caparis als publiekrechtelijke instelling.

DAEB-Vrijstellingsbesluit

Inleiding

Sociale diensten als onderhavige die de toegang tot de arbeidsmarkt en sociale integratie van kwetsbare groepen omvat, zijn van cruciaal belang voor de ingezetenen van de Europese Unie en zijn geschikt voor de toewijzing als dienst van algemeen economisch belang (DAEB). Tewerkstelling van ‘werknemers met een handicap’ is een kerndoelstelling van Unie en haar lidstaten. Caparis wordt met dit toewijzingsbesluit voor de contractperiode 2025 tot en met 2029 belast met de uitvoering van deze diensten van algemeen belang en wel met inachtneming van het DAEB-Vrijstellingsbesluit van de Europese Commissie (van 20 december 2011, 2012/21/EU, Pb 2012, L-7/3).

• a. Omschrijving en inhoud van de dienst(en) van algemeen economisch belang

  De openbare dienstverplichting omvat de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening, op grond waarvan de ingezetenen van de gemeente met een geldige Wsw-indicatie in een beschutte omgeving en onder aangepaste omstandigheden arbeidsparticipatie te bieden in de eigen productielocaties en (al dan niet via individuele of groepsdetachering) bij private en publieke werkgevers.

• b. Duur van de dienst van algemeen economisch belang

  Caparis wordt belast met de uitvoering van de hiervoor beschreven openbare dienstverlening voor de duur van vijf (5) jaar.

• c. Betrokken onderneming en het betrokken grondgebied

  De uitvoering van de openbare dienstverlening wordt met dit toewijzingsbesluit opgelegd aan Caparis N.V. en heeft betrekking op de ingezetenen van de gemeente met een Wsw-voorziening.

• d. Parameters voor de berekening van de compensatie, de monitoring en de herziening van de compensatie

  Compensatie DAEB = alle kosten DAEB.

  Caparis N.V. wordt gecompenseerd voor de uitvoering van de openbare dienstverplichtingen. Deze compensatie is gebaseerd op de kostentoerekeningsmethode waarbij de aanvaarde algemene beginselen van kostprijsadministratie worden gehanteerd. Ten behoeve hiervan maakt Caparis N.V. een boekhoudkundige scheiding van de kosten en inkomsten van de openbare dienstverplichtingen en die van haar overige activiteiten.

  Voor compensatie komen alle kosten in aanmerking die verband houden met de uitvoering van de openbare dienstverplichtingen, inclusief een redelijke winst en op basis van:

  Compensatie DAEB = de aan de DAEB toe te rekenen directe kosten plus een passende bijdrage in de gemeenschappelijke vaste kosten van de DAEB en de overige activiteiten plus de kosten verband houdende met voor de DAEB noodzakelijke investeringen minus de opbrengsten uit de uitvoering van de DAEB plus redelijke winst

  De compensatie voor de openbare dienstverplichting van Caparis N.V. heeft onder meer betrekking op de volgende directe kosten:

  • kosten werkplekaanpassing;

  • kosten begeleiding;

  • inleen- en detacheringskosten;

  • materiaalkosten;

  • salariskosten;

  • vervoerskosten.

• Persoonsgebonden tegemoetkomingen (zoals loonkostensubsidies en/of het Lage-inkomensvoordeel) die Caparis N.V. ontvangt en opbrengsten die voortvloeien uit de uitvoering van de DAEB (zoals inkomsten uit individuele of groepsdetachering en/of de uitvoering van groen-, schoonmaak- en/of postdiensten, worden in mindering gebracht op de (directe, gemeenschappelijke en investerings-)kosten voor de uitvoering van de DAEB.

  Caparis N.V. kan een redelijke winst (als bedoeld in art. 5 lid 5 e.v. van het DAEB-Vrijstellingsbesluit) worden toebedeeld.

  De aan Caparis N.V. te vergoeden compensatie is binnen kader vastgesteld in de addendum op de triparte dienstverleningsovereenkomst (voor de periode 2025-2030), meer in het bijzonder in de vorm van een jaarlijks vast te stellen en te indexeren bedrag:

  • voor de categorie Individuele Detachering;

  • voor de categorie Begeleid Werken;

  • voor de categorie Diensten;

  • voor de categorie Producten;

  • voor de categorie Beschermd Werken;

  • voor de categorie Concern;

  • voor de categorie SW-ers van buiten de gemeente, maar waarvoor de gemeente door het Rijk als ‘betalende gemeente’ is aangemerkt.

• In het geval tijdens de duur of bij het eindigen van de openbare dienstverplichting blijkt dat de werkelijk gemaakte kosten voor de uitvoering van de openbare dienstverplichting hoger uitvallen dan vooraf vastgesteld, kan in overeenstemming met het voorgaande de hoogte van de compensatie worden herzien.

• e. Regeling om overcompensatie te voorkomen

  De gemeente is belast met de (financiële) controle en het toezicht op de openbare dienstverplichting. De gemeente zal in dat verband jaarlijks de financiële verantwoording opvragen bij Caparis N.V. en controleren.

  In het geval uit de jaarlijkse controle blijkt dat sprake is van overcompensatie, dan mag deze, in het geval die overcompensatie niet hoger is dan 10% van de gemiddelde jaarlijkse compensatie, naar de volgende periode worden overgedragen en op het voor die volgende periode te betalen compensatiebedrag in mindering worden gebracht.

  Mocht de overcompensatie hoger zijn dan 10%, dan wel aan het eind van de openbare dienstverplichtingen sprake zijn van overcompensatie, dan dient Caparis N.V. deze overcompensatie onverwijld te worden terugbetaald.