Gemeenteblad van Urk
Datum publicatie | Organisatie | Jaargang en nummer | Rubriek |
---|---|---|---|
Urk | Gemeenteblad 2021, 266642 | beleidsregel |
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.
U bent hier:
Datum publicatie | Organisatie | Jaargang en nummer | Rubriek |
---|---|---|---|
Urk | Gemeenteblad 2021, 266642 | beleidsregel |
Beeldkwaliteitsplan Zeeheldenwijk - Groene clusters
1.1. Het plan voor de “Groene Clusters”
De gebiedsontwikkeling “Zeeheldenwijk’ voorziet in de vraag en behoefte naar woningbouw voor Urk en haar inwoners. Als onderdeel van de ontwikkeling zullen niet alleen woningen worden gerealiseerd, maar wordt ook ruimte geboden voor de ontwikkeling van een gemengd (centrum)voorzieningengebied. Binnen de contouren van de Zeeheldenwijk vallen een aantal clusters van erven. Het betreft vijf voormalige agrarische erven, inclusief bebouwing, en vier arbeiderswoningen.
Binnen de Zeeheldenwijk worden, naast in stand houding van bestaande clusters, nieuwe erven, clusters of carrés geïntroduceerd. Hiermee wordt een verwijzing gemaakt naar de erven in de polder. Eisen voor de beeldkwaliteit zijn van toepassing op nieuwe erven die zich in aard en verschijningsvorm voegen naar de bestaande (voormalige) agrarische erven. Voor deze erven geldt dat de inrichting een sterke verwijzing kent naar de bestaande (voormalige) agrarische erven, zoals omschreven in de “Toelichting: ‘Groene Clusters’” van het bestemmingsplan ‘Zeeheldenwijk’.
Bestaande clusters krijgen de mogelijkheid om zich te ontwikkelen. Eisen voor beeldkwaliteit zijn van toepassing op de sloop en nieuwbouw en toevoeging van bebouwing binnen de erfsingel. Vanwege het belang van herkenbaarheid en identiteit wordt het behoud en, waar nodig, herstel van de erfsingel voorgeschreven bij verandering en uitbreidingen van een erf.
Met een (groen) cluster wordt in dit document bedoeld:
De “Toelichting: ‘Groene Clusters’” gaat, vanuit het perspectief van stedenbouw en beeldkwaliteit, in op de waarde van de bestaande groene clusters van voormalige agrarische erven en/of arbeiderswoningen.
2. Oorsprong van de (voormalige) agrarische erven
2.1. De agrarische erven binnen de Noordoostpolder als kenmerk van het (polder)landschap
De singels rond de agrarische huiskavels (erven) vormen een belangrijk onderdeel van het oorspronkelijk ontwerp van de Noordoostpolder. Praktisch ieder agrarisch bedrijf heeft een erf dat is omsloten door een erfsingel. Deze singel is doorgaans opgebouwd uit een groensingel en een ontwateringssloot. De groensingel is aangelegd om beschutting te geven tegen de wind, de ontwateringssloot is benodigd voor de afwatering van het erf. Ook de dorpen van de Noordoostpolder kennen een dergelijke (dorps)singel. Zo is de polder samen te vatten als een open agrarisch gebied met daarin agrarische erven, arbeiderswoningen en dorpen als clusters van groene eilanden. Ze zijn zichtbaar vanuit de omgeving en bepalen de beleving van het gebied. Daarnaast geven ze rond de erven een menselijke maat aan het landschap.
2.2. Agrarische erven binnen de gemeente Urk
Door diverse grenscorrecties zijn een aantal (voormalige) agrarische erven onderdeel geworden van het grondgebied van de gemeente Urk. Door ruimtelijke ontwikkelingen zijn een aantal van deze erven verdwenen, opgenomen en/of getransformeerd door de ruimtelijke ontwikkeling binnen het grondgebied van de gemeente Urk. De keuze hiervoor is vaak afhankelijk geweest van het gekozen stedenbouwkundige principe.
Voor de Zeeheldenwijk is gekozen om de aanwezige voormalige agrarische erven binnen het plangebied als groene clusters op te nemen in het stedenbouwkundig plan. Vooral de inpassing van de kernkwaliteit, de aanwezigheid van een volwassen groenstructuur van een erf, is hiervoor leidend geweest. De ruimte voor transformatie van deze erven dient per situatie beschouwd te worden.
2.3. Bestaande (voormalige) agrarische erven Zeeheldenwijk
Binnen het plangebied zijn drie clusters gelegen: één aan de Domineesweg, één aan de Karel Doormanweg en één aan de Urkerweg.
De erven aan de Karel Doormanweg en de Domineesweg maken onderdeel uit van een cluster van meerdere (voormalige) agrarische erven met singel. Delen van het cluster aan de Karel Doormanweg zijn buiten het plangebied en tevens gemeentegrens gelegen, maar maken ruimtelijk wel deel uit van een groen cluster.
3. Waarde van de (voormalige) agrarische erven
3.1. Behoud van de bestaande groene clusters in landelijk perspectief
Per 1 januari 2012 is in het kader van de modernisering van de monumentenzorg (MOMO) in het Besluit ruimtelijke ordening van het Rijk opgenomen dat gemeenten bij het maken van ruimtelijke plannen rekening moeten houden met cultuurhistorische waarden.
De omgeving van Urk is een gebied van uitzonderlijke, universele betekenis. Het is een duidelijk voorbeeld van een rationeel landschap uit de 20e eeuw (rond 1940 drooggelegd), waarin de twee voormalige eilanden Urk en Schokland als zelfstandige elementen zijn opgenomen. Dit rationeel vormgegeven landschap is niet alleen ontworpen vanuit het oogpunt van optimale landbouwkundige productie, maar ook als wetenschappelijke, esthetische en intellectuele uitdaging.
Onderdelen die kenmerkend zijn:
Vanuit cultuurhistorisch belang hecht de gemeente Urk waarde aan het behoud van “de karakteristiek” van (voormalige) agrarische erven, ten aanzien van de in het gebied aanwezige (groene) clusters. Hierbij wil de gemeente Urk wel meer ontwikkelmogelijkheden geven op deze erven. Op deze wijze wil de gemeente Urk de (groene) clusters inpassen in het (nieuwe) stedelijke gebied.
3.2. Behoud van de bestaande groene clusters in regionaal perspectief
De meeste clusters zijn gelegen binnen de gemeente Noordoostpolder. Gedeputeerde Staten van de provincie Flevoland hebben in de vergadering van 31 januari 2017 besloten in te stemmen met de toepassing van het experimentenkader “Extra woningen op vrijkomende agrarische erven” van de gemeente Noordoostpolder. Hiermee is de mogelijkheid gecreëerd om plannen op basis van dit experimentenkader planologisch-juridisch kader voor extra woningen op vrijkomende agrarische erven vast te stellen.
3.3. Ontwerpuitgangspunten (voormalige) agrarische erven
Alle erven binnen het oorspronkelijke grondgebied van de gemeente Noordoostpolder zijn ontworpen vanuit de modulaire gedachte, via een systeem dat telkens herhaald wordt. Er is geen hiërarchie tussen de erven ze zijn allen nagenoeg gelijk. De verschillen in de erfinrichting komen voort uit de oriëntatie van de kavel ten opzichte van de zon en de architectuur van het gekozen boerderijtype. De indeling van de (voormalige) agrarische erven binnen het plangebied van de Zeeheldenwijk komt overeen met de noord georiënteerde erven. Op de erven aan de Karel Doormanweg, het erf aan de Domineesweg 26 en het erf aan de Urkerweg staat een “Montage boerderij”, het erf aan de Domineesweg 24 betreft een “Langgevelboerderij met rechte topgevel, type M”.
Afbeelding 6: Principeschets van een agrarisch erf
Een (voormalig) agrarisch erf heeft in het algemeen de volgende kenmerken:
Aan de voorzijde kan de erfsingel gedeeltelijk of helemaal ontbreken om zicht te bieden vanuit het woonhuis. Ook naar de zijkant toe is de erfsingel soms onderbroken om zicht te bieden vanaf het woonhuis op het land. Aan de achterzijde is een smalle opening in de erfsingel om de kavel te bereiken vanuit het land. De singel is ontworpen voor de beschutting, maar kent ook een esthetische reden.
De arbeiderswoningen hebben in het algemeen de volgende kenmerken:
De bebouwing heeft in het algemeen de volgende kenmerken:
Verbijzondering van de entree:
Karakteristiek voor elk inrit van een boerenerf zijn de betonnen palen met daarop de letter- nummercombinatie van de kavel. Bij de ingang van elk erf stonden witte betonnen palen met een letter en cijfers, bijvoorbeeld T 114. Op een beperkt aantal erven vinden we nog de complete set van twee lage brede betonnen palen en drie dampalen met balk en ketting over oprit. Met een klein paaltje om de balk op te leggen. De ingang voor de voetgangers werd ook gemarkeerd door palen.
Bron: https://www.landschapsbeheerflevoland.nl/werkvelden/bakens-in-de-tijd/dampalen.html
De erfsingels vormen een basisonderdeel van het ontwerp van de agrarische erven. Het kent een vaste maatvoering. Het type beplanting is deels afhankelijk van de ondergrond. Het doel is vooral om beschutting te creëren in het open vlakke polderland en een stukje menselijke maatvoering aan te brengen. De erfsingels zijn daarmee een belangrijk element op het schaalniveau van de polder als geheel. Ze vormen de groene eilanden in een open agrarische bedrijfsruimte. Zij dragen daarmee bij aan de zo karakteristieke inrichting, die iedereen kent. De erfsingels zijn een onderdeel van de cultuurhistorie.
Vanwege het belang van herkenbaarheid en identiteit wordt de erfsingels voorgeschreven bij verandering, toevoegingen en uitbreidingen van erven. Daartoe wordt een beplantingsplan gevraagd van de initiatiefnemer. Als uitgangspunt voor dit beplantingsplan is een schematisch beplantingsplan opgesteld, zie bijlage 1, Erfsingel. Dit beplantingsplan vormt het vertrekpunt voor maatwerk. Waarbij ook rekening kan worden gehouden met enige transparantie bij de toevoeging van bijvoorbeeld een woonfunctie of openingen ten behoeve van de bereikbaarheid van omliggende kavels.
5. Eisen voor beeldkwaliteit op bestaande erven
5.2. Beeldkwaliteit bij sloop en nieuwbouw bestaande bebouwing
De erfsingels vormen een basisonderdeel van het ontwerp van de Noordoostpolder. Het kent een vaste maatvoering. Het type beplanting is deels afhankelijk van de ondergrond. Het doel is vooral om beschutting te creëren in het open vlakke polderland en een stukje menselijke maatvoering aan te brengen. De erfsingels zijn daarmee een belangrijk element op het schaalniveau van de polder als geheel. Ze vormen de groene eilanden in een open agrarische bedrijfsruimte. Zij dragen daarmee bij aan de zo karakteristieke inrichting, die iedereen kent. De erfsingels zijn een onderdeel van de cultuurhistorie.
Vanwege het belang van herkenbaarheid en identiteit wordt het behoud en, waar nodig, herstel van de erfsingels nog altijd gestimuleerd en voorgeschreven bij verandering en uitbreidingen van erven. Daartoe wordt een beplantingsplan gevraagd van de initiatiefnemer. Als uitgangspunt voor dit beplantingsplan is een schematisch beplantingsplan opgesteld. Dit beplantingsplan vormt het vertrekpunt voor maatwerk op ieder afzonderlijk erf. Zowel de gemeente als Landschapsbeheer Flevoland kan nader adviseren over de meest passende erfsingel in de specifieke situatie. Daarbij kan ook rekening worden gehouden met enige transparantie bij de toevoeging van een woonfunctie of openingen ten behoeve van de bereikbaarheid van omliggende kavels.
Indicatief beplantingsplan voor een erfsingel.
Schematische doorsnede van een erfsingel:
Kopieer de link naar uw clipboard
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2021-266642.html
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.