- 1.
Inleiding/aanleiding ..................................................................................................................
- 2.
Reikwijdte ................................................................................................................................
- 3.
Juridisch kader .........................................................................................................................
- 4.
Uitgangspunten Beleid ............................................................................................................
- 5.
Verwerking van persoonsgegevens ......................................................................................
- 6.
Gemeentelijk Privacy Beleid ..................................................................................................
6.1 Algemeen ...............................................................................................................................
- .
6.2 Welke persoonsgegevens verwerkt de gemeente Nieuwegein? ..........................................
- .
6.3 Hoe weet iemand dat de gemeente Nieuwegein persoonsgegevens verwerkt? ..................
- .
6.4 Hoe lang bewaart de gemeente gegevens? ..........................................................................
- .
6.5 Hoe gaat de gemeente om met privacygevoelige informatie binnen de organisatie? ..........
- .
6.6 Hoe gaat de gemeente om met privacygevoelige informatie bij handhaving? ......................
- .
6.7 Wanneer verstrekt de gemeente persoonsgegevens aan een andere afdeling of
samenwerkende instantie? ....................................................................................................
6.8 Hoe gaat de gemeente om met privacygevoelige informatie in verslagen (ambtelijke)
overleggen? ...........................................................................................................................
- .
6.9 Hoe gaat de gemeente om met medische informatie? ..........................................................
- .
6.10 Hoe gaat de gemeente om met passieve openbaarmaking inzake de Wbp? .......................
- .
6.11 Hoe gaat de gemeente om met passieve openbaarmaking inzake de WoB? ......................
- .
6.12 Hoe gaat de gemeente om met actieve openbaarmaking?...................................................
- .
6.13 Hoe gaat de gemeente om met het ter inzage leggen van informatie? ................................
- .
6.14 Hoe gaat de gemeente om met gedragsregels voor het verwerken van privacygevoelige
informatie? .............................................................................................................................
- .
6.15 Wie houdt toezicht op het naleven van de regels? ................................................................
- 7.
Bronnen ...............................................................................................................................
De gemeente Nieuwegein verzamelt en bewerkt persoonsgegevens in verband met de dienstverlening aan burgers en bedrijven. Hierbij kan gedacht worden aan de gegevens in de gemeentelijke basisregistratie, de registratie van bijstandsgerechtigden, het bijhouden van gegevens uit bouwaanvragen en het bijhouden van gegevens van mensen die een Wmo-voorziening hebben toegekend gekregen. De gemeente heeft als uitgangspunt dat zij zorgvuldig omgaat met deze gegevens in verband met de privacy van betrokkenen. Privacy is de bescherming van het privéleven, het recht om met rust gelaten te worden. Privacy regels vragen van gemeenten (en andere overheidsorganen), instellingen en bedrijven om zich niet onnodig te mengen in het persoonlijk leven van burgers.
In de maatschappij is privacy een onderwerp dat veel in de belangstelling staat.Privacy en het delen en openbaar maken van privacygevoelige informatie is dan ook een relevant onderwerp voor de gemeente Nieuwegein. Daarnaast speelt de trend van decentralisatie, waarbij de rijksoverheid steeds meer taken overdraagt aan de gemeentes. De gemeente Nieuwegein werkt in die overdracht samen met een breed scala aan partners in het maatschappelijke veld en deelt daarin, waar dit nodig is voor de uitoefening van de taak, ook persoonsgegevens.
De gemeente weet dus steeds meer over haar burgers en deelt dat functioneel met verschillende partijen. Hiermee wordt het bewaken van de privacy van burgers nog prangerder dan het van nature al was.
In dit beleid aandacht besteed aan de volgende onderwerpen:
welke gegevens door de gemeente worden verzameld;
o Door de gemeente Nieuwegein worden persoonsgegevens verzameld en bewerkt. Voor de uitvoering van diverse wetten geeft de betreffende wet veelal aan welke persoonsgegevens nodig zijn en dus verwerkt mogen worden.
waarom deze gegevens worden verzameld;
o Gegevens worden verzameld omdat zij nodig zijn ten behoeve van de uitvoering van bepaalde wetten en regelingen. Ook bij handhaving (zowel bestuursrechtelijk als strafrechtelijk) kan het nodig zijn om informatie te vergaren en uit te wisselen.
hoe de gemeente aan deze gegevens komt;
o In het merendeel van de gevallen worden deze gegevens door de betrokkene verstrekt. Soms zijn de gegevens afkomstig van derden, bijvoorbeeld van uitkeringsinstanties.
wat er precies mee gebeurt;
o Wat er precies met de verzamelde gegevens gebeurt, is vooraf afhankelijk van het doel waarvoor ze vergaard worden. Meestal worden ze in een geautomatiseerd systeem opgenomen en zijn ze alleen toegankelijk voor de medewerkers die belast zijn met de uitvoering. Er zijn daarvoor procesbeschrijvingen nodig en er zijn concern brede richtlijnen voor informatiebeveiliging. Voor bij hun werk belangrijke, veel voorkomende processen, kunnen afdelingen een specifieke procedure beschrijven, waarin voor dat proces wordt aangegeven hoe wordt omgegaan met privacygevoelige informatie.
de termijn voor het bewaren van gegevens;
o De bewaartermijnen van de gegevens lopen uiteen. In diverse wetten zijn minimale en maximale bewaartermijnen opgenomen. Daar waar er geen wettelijke regeling is die voorziet in een verplichte bewaartermijn, kan het college een besluit over de bewaartermijn nemen.
op welke manier de gegevens worden beveiligd;
o Voor de beveiliging van gegevens is in 2013 onder meer het Strategisch Informatiebeveiligingsbeleid vastgesteld, waarin de kaders en de maatregelen zijn opgenomen. Uitvoering daarvan is belegd in een Informatiebeveiligingsplan.
De beveiliging van de gegevens wordt, zoals ook volgt uit het StrategischInformatiebeveiligingsbeleid, op verschillende manieren vorm gegeven. Zo zijn er natuurlijk de in de geautomatiseerde systemen ingebouwde beveiligingen (gebruikersnamen, wachtwoorden, doorzoekbaarheidsbeperkingen, autorisatieniveaus en dergelijke), de gedragscodes en protocollen voor de ambtelijke organisatie waarin staat aangegeven hoe om te gaan met privacygevoelige informatie en de fysieke maatregelen die getroffen zijn (toegang tot kantoorruimtes, afsluiten van kasten en dergelijke).
hoe de inwoners hierover worden geïnformeerd.
o Indien inwoners gegevens aan de gemeente Nieuwegein verstrekken worden op de hoogte gesteld van de gegevens die de gemeente nodig heeft.
Dikwijls staat op de aanvraagformulieren vermeld welke gegevens zonder toestemming niet openbaar gemaakt zullen worden. De betrokkene hoeft niet geïnformeerd te worden als deze al weet dat de gemeente persoonsgegevens van hem verzamelt en verwerkt en weet voor welk doel dat gebeurt. Als de gegevens bij de betrokkene zelf worden verkregen, moet de betrokkene vóór de verkrijging geïnformeerd worden. Meestal zal de informatie op het aanvraagformulier zijn opgenomen, waardoor de betrokkene de informatie dan heeft voordat hij de gegevens verstrekt. Als de gegevens via een andere weg verkregen worden, dus buiten de betrokkene om, wordt hij geïnformeerd op het moment dat de gegevens vastgelegd worden of (als de gegevens alleen verzameld worden om deze aan een derde te verstrekken) uiterlijk op het moment van eerste verstrekking aan die derde.
De Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) regelt het algemene kader voor de
omgang met privacy in ons land. Persoonsgegeven, verwerken en betrokkene zijn
kernbegrippen uit de Wbp.
Ieder gegeven dat is te herleiden tot een individuele persoon, valt onder het begrip persoonsgegeven. Het gaat niet alleen om vertrouwelijke gegevens over bijvoorbeeld iemands gezondheid, maar om ieder gegeven dat te herleiden is tot een bepaalde persoon.
Dit is in de Wbp het kernbegrip voor alle handelingen die met persoonsgegevens kunnen worden verricht, zoals: vastleggen, bewaren, verzamelen, bij elkaar voegen, verstrekken aan een ander en vernietigen.
De persoon op wie de persoonsgegevens betrekking hebben. De betrokkene is de degene van wie gegevens worden verwerkt.De Wbp is te beschouwen als parapluwetgeving die van toepassing is op bijna alle sectoren, instellingen en bedrijven in Nederland. voor het verwerken van persoonsgegevens voor privégebruik geldt de Wbp niet.
Wat is een bijzonder persoonsgegeven?
Naast gewone persoonsgegevens kent de wet ook bijzondere persoonsgegevens. Dit zijn gegevens die zo gevoelig zijn dat de verwerking ervan iemands privacy ernstig kan aantasten. Zulke gegevens mogen dan ook alleen onder zeer strenge voorwaarden worden verwerkt. Onder bijzondere of gevoelige persoonsgegevens vallen, bijvoorbeeld, gegevens die iets zeggen over iemands ras, godsdienst, gezondheid, strafrechtelijk verleden of seksuele leven. Ook het burgerservicenummer (BSN) is een bijzonder persoonsgegeven.
Het exporteren van persoonsgegevens: doorgifte Het exporteren van persoonsgegevens, ook wel doorgifte genoemd, is een vorm van verwerking van persoonsgegevens. De gebruikelijke verwerkingsvoorwaarden zijn hierop onverkort van toepassing (voor deze voorwaarden zie: privacywet en persoonsgegevens). Daarnaast zijn er in veel gevallen bijzondere voorwaarden van toepassing op de doorgifte van persoonsgegevens. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen doorgifte naar een EU-lidstaat en doorgifte naar een land buiten de Europese Unie. Op de export van persoonsgegevens naar een EU-lidstaat zijn geen extra regels van toepassing. Daarentegen is doorgifte naar een land buiten de Europese Unie aan strenge regels onderworpen.
Wat zijn de rechten van betrokkenen?
De Wbp richt zich niet alleen tot degenen die persoonsgegevens verwerken, maar kent ook rechten toe aan personen van wie de gegevens worden verwerkt.
Dit recht biedt iedereen de mogelijkheid om te controleren of, en op welke manier, zijn gegevens worden verwerkt.
Wanneer iemand zijn inzagerecht heeft gebruikt en tot de conclusie komt dat zijn gegevens gecorrigeerd moeten worden, kan hij daartoe een verzoek indienen bij degene die verantwoordelijk is voor de gegevensverwerking.
Tegen bepaalde vormen van gegevensverwerking kan de betrokkene zich verzetten, als gevolg waarvan de verwerking van zijn persoonsgegevens mogelijk moet worden gestaakt.
Het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) houdt toezicht op de verwerking van persoonsgegevens. Daarnaast adviseert het CBP de regering met betrekking tot vraagstukken die te maken hebben met de verwerking van persoonsgegevens. Binnen de gemeentelijke organisatie is een Functionaris voor de Gegevensbescherming (FG) aangesteld om toezicht te houden op de toepassing en
naleving van de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) binnen een organisatie (verwezen wordt naar hoofdstuk 6.15).
Er zijn meerdere wetten die zien op hoe we moeten omgaan met privacygevoelige gegevens. In de zorgsector, specifiek de gezondheidzorg en de jeugdzorg zijn naast
de Wbp eigen wetten en regels over privacy van toepassing. Hierbij kan gedacht worden aan:
de Wet op de Beroepen in de individuele gezondheidszorg (Wet Big),
de Wet inzake de geneeskundige behandelingsovereenkomst (Wgbo),
Andere privacywetten zijn:
de Wet basisregistratie personen (Wet BRP) is de nieuwe grondslag voor de
basisregistratie van persoonsgegevens en vervangt de Wet gemeentelijke
basisadministratie persoonsgegevens (Wet GBA),
Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens,
Archiefwet (bewaartermijnen).
Uit onder meer de media en uit gegevens van het College Bescherming Persoonsgegevens blijkt dat het verwerken, en dan vooral het niet adequaat verwerken, van persoonsgegevens strijdig met de wet en een bron van ergernis is van burgers en zelfs kan leiden tot onacceptabele situaties, waarbij bijvoorbeeld iemands identiteit wordt ‘gestolen’ en misbruikt wordt. Juiste toepassing van de wettelijke regels achten wij van belang. Dit beleid en het protocol vormen een nadere uitwerking van de wettelijke regelgeving en een praktische handleiding voor de ambtelijke organisatie. Het college streeft er te allen tijden een zorgvuldige verwerking van persoonsgegevens na.
Het wettelijk kader, zoals beschreven in de vorige paragraaf, is bepalend bij het formuleren van de uitgangspunten van beleid. Dit beleid komt niet in de plaats van al vastgestelde convenanten, privacyreglementen en privacy protocollen, maar moet gezien worden als een nadere formulering van het beleid van de gemeente Nieuwegein. Toekomstige convenanten, reglementen en protocollen moeten voldoen aan dit privacy beleid. Gegevens worden veelal verzameld omdat zij nodig zijn ten behoeve van de uitvoering van bepaalde wetten of regelingen en worden in de meeste gevallen door de betrokkenen zelf aangeleverd. De zorgvuldigheidseisen die o.a. door de Wet bescherming persoonsgegevens worden bepaald worden daarbij in acht genomen.
Welke rechten burgers hebben als hun gegevens worden verwerkt wordt ook in acht genomen. Regelmatig worden er ook vragen gesteld over het al of niet mogen verstrekken van persoonlijke gegevens aan derden. Vaak zijn het lastige vragen waarbij het antwoord niet gemakkelijk te geven is. Vragen gaan soms ook over de actieve openbaarmakingsplicht: welke gegevens moeten we uit eigen beweging op internet plaatsen of ter inzage leggen: namen en adressen van aanvragers? Dit nieuwe privacy beleid, waaraan voor de ambtelijke organisatie een protocol wordt gekoppeld, geeft handvatten voor de beantwoording van allerlei vragen op het gebied van privacy. Er wordt onder andere aandacht besteed aan het juridisch kader, aan passieve en actieve openbaarmaking van privacygevoelige informatie, aan persoonsgegevens in het algemeen, aan uitwisseling van gegevens met collega’s en andere gemeentelijke diensten en aan medische persoonsgegevens. In het protocol worden ook praktische kwesties behandeld, zoals: mag ik dossiers waarin persoonsgegevens staan op mijn bureau achterlaten als ik ga lunchen?
Het privacy beleid is gestoeld op de volgende beleidsuitgangspunten:
Binnen de geldende wet- en regelgeving de gegevens van burgers en bedrijven verwerken;
Op een transparante manier duidelijk maken hoe de gemeente denkt over privacy en hoe de gemeente privacy te allen tijden probeert te borgen;
Erop toezien dat daar waar sprake is van verwerking van persoonsgegevens werkwijzen worden vastgelegd en op professionele uitgevoerd conform protocollen of procesbeschrijvingen;
Afhandeling van klachten van burgers en bedrijven over privacy aspecten vindt plaats op een toegankelijke, laagdrempelige wijze;
In geval van samenwerking met externe partners, specifiek binnen het sociale domein, waar sprake is van verwerking van persoonsgegevens worden afspraken gemaakt over:
• eisen waar gegevensuitwisselingssystemen aan moeten voldoen;
• scholing voor betrokkenen binnen de samenwerkingsrelatie over privacy regels.
Er zijn diverse beleidsonderwerpen waar verwerking van persoonsgegevens aan de orde zijn. Zonder uitputtend te willen zijn worden hier de meest in oog springende
Dienstverlening aan burgers en bedrijven via de stadswinkel,
Maatschappelijk ondersteuning (uitvoering Wet maatschappelijke
Jeugdbeleid (uitvoering Jeugdwet),
Onderwijsbeleid (inclusief leerlingenvervoer),
Verzoeken van informatie van burgers en bedrijven (al dan gebaseerd op de
Wet openbaarheid van bestuur),
Inrichting en beheer van de openbare ruimte,
Openbare orde en veiligheid,
Gemeentelijke belastingen,
Aansprakelijkstellingen,
Gemeentelijk personeelsbeleid.
Voor bij het werk belangrijke, veel voorkomende processen, worden specifieke procedures beschreven, waarin voor dat proces aangeven hoe wordt omgegaan met privacygevoelige informatie. Die specifieke procedure dient te voldoen aan de uitgangspunten van dit concern brede beleid (en natuurlijk het wettelijk kader zoals beschreven in hoofdstuk 3) . Dergelijke specifieke procedures (werkprocessen) worden ter vaststelling te voorgelegd aan het college.
5. Verwerking van persoonsgegevens
De verwerking van persoonsgegevens is elke handeling of elk geheel van handelingen met persoonsgegevens. Het gaat er om of er enige feitelijke macht of invloed, al dan niet via een computersysteem, over de gegevens uitgeoefend kan worden. Kan er een handeling met de gegevens verricht worden? De Wbp noemt een aantal handelingen, die als verwerking worden aangeduid:
verzamelen, vastleggen en ordenen;
bewaren, bijwerken en wijzigen;
opvragen, raadplegen, gebruiken;
verstrekken door middel van doorzending;
verspreiding of enige andere vorm van terbeschikkingstelling;
samenbrengen, met elkaar in verband brengen;
afschermen, uitwissen of vernietigen van gegevens.
Dit zijn slechts voorbeelden; elke handeling met betrekking tot persoonsgegevens is een verwerking van persoonsgegevens. Ook voor deze verwerkingen geeft het Informatiebeveiligingsbeleid kaders en te nemen maatregelen. Op grond van de Wbp mogen persoonsgegevens alleen
verzameld worden als daarvoor een
doel bestaat. Dit doel moet welbepaald, uitdrukkelijk omschreven en gerechtvaardigd zijn. Ook moet steeds nagaan worden of het verwerken van persoonsgegevens
noodzakelijk is voor het doel. Dit heet doelbinding. Voor de uitvoering van diverse wetten (denk aan Wet op de ruimtelijke ordening (Wro) en de Wet werk en bijstand (Wwb)) zal in de betreffende wet dikwijls zijn aangegeven welke persoonsgegevens nodig zijn en dus verwerkt mogen worden. Daar waar over verwerking van persoonsgegevens in bijzondere wetgeving niets is geregeld, geldt dus het strikte regime van de Wbp.
Verwerking is alleen toegestaan indien het verwerkingsdoel
niet op een andere (minder belastende)
wijze kan worden bereikt. Dit heet subsidiariteit. Wanneer is er sprake van verwerking van persoonsgegevens? Onder verwerking wordt verstaan elke handeling met betrekking tot persoonsgegevens. De wet noemt als voorbeelden van verwerking: het verzamelen, vastleggen, ordenen, bewaren, bijwerken, wijzigen, opvragen, raadplegen, gebruiken, verstrekking door middel van doorzending, verspreiding of enige andere vorm van terbeschikkingstelling, samenbrengen, met elkaar in verband brengen, afschermen, uitwissen en vernietigen van gegevens.
Uit deze opsomming blijkt dat algauw sprake is van het verwerken van persoonsgegevens. Je zou kunnen stellen dat alles wat men met een persoonsgegeven doet onder verwerken valt.
Voorwaarden voor verwerking: algemene regels
Hoofdregel is dat persoonsgegevens alleen
in overeenstemming met de wet en op
behoorlijke en
zorgvuldige wijze worden
verwerkt. Dit noemen we rechtmatigheid.
Daarnaast mogen persoonsgegevens slechts worden verzameld als daarvoor een precieze doelomschrijving wordt gegeven. Bovendien bepaalt de wet dat persoonsgegevens slechts mogen worden verwerkt voor zover zij
toereikend,
terzake dienend en
niet bovenmatig zijn. Dit noemen we proportionaliteit. De betrokkene heeft ook
recht op informatie als er persoonsgegevens van hem worden verwerkt. Degene die persoonsgegevens vraagt moet hem onder andere laten weten wie hij is en wat voor gegevens hij waarvoor verwerkt. Dit noemen we transparantie. Een belangrijke verplichting die uit de wet voortvloeit is de
melding die de verwerker moet doen bij het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP), of bij de voor de organisatie benoemde Functionaris voor de Gegevensbescherming. Deze melding is bedoeld om de transparantie te bevorderen: alle bij het CBP gedane meldingen worden opgenomen in een openbaar register.
Sommige verwerkingen hoeven op grond van de wet niet aangemeld te worden, zoals het handelsregister van de Kamer van Koophandel. Daarnaast is in het Vrijstellingsbesluit Wbp een groot aantal verwerkingen opgenomen dat is vrijgesteld van melding. Voor dergelijke vrijgestelde verwerkingen blijven de overige vereisten van de Wbp gewoon van kracht.
Behalve bovengenoemde algemene regels geldt dat er voor elke verwerking van persoonsgegevens een rechtvaardigingsgrond aanwezig moet zijn. Dit wordt hieronder toegelicht.
Voorwaarden voor verwerking: rechtvaardigingsgronden
Naast bovengenoemde algemene regels stelt de wet als eis dat voor elke verwerking van persoonsgegevens ten minste één van de in de wet genoemde rechtvaardigingsgronden van toepassing moet zijn. De wet kent de volgende gronden:
De betrokkene (dit is degene wiens gegevens worden verwerkt) heeft voor de verwerking zijn ondubbelzinnige toestemming gegeven.
De gegevensverwerking is noodzakelijk voor de uitvoering van een
overeenkomst waarbij de betrokkene partij is.
De gegevensverwerking is noodzakelijk om een wettelijke verplichting na te komen.
De gegevensverwerking is noodzakelijk om een ernstige bedreiging voor de gezondheid van de betrokkene te bestrijden.
De gegevensverwerking is noodzakelijk voor de goede vervulling van een publiekrechtelijke taak.
De gegevensverwerking is noodzakelijk voor de behartiging van een gerechtvaardigd belang van degene die de gegevens verwerkt (of van een derde aan wie de gegevens worden verstrekt). Dit betekent dat degene die de gegevens verwerkt zijn eigen belang moet afwegen tegen het belang en de rechten van de betrokken persoon. Ook moet de verwerker vooraf nagaan of hetzelfde resultaat niet kan worden bereikt met minder gegevens.
- 6.
Gemeentelijk Privacy Beleid
Privacy is belangrijk. Dat vindt de Gemeente Nieuwegein ook. De gemeente verzamelt en verwerkt veel persoonsgegevens van burgers. Dat schept dus verplichtingen. De gemeente heeft daarom een Privacy Beleid opgesteld. Dit beleid past de gemeente intern toe en ook in samenwerkingsverbanden met andere organisaties. Daarmee weet iedereen waar deze zich aan te houden heeft bij het beschermen van de privacy van burgers. Ook voor de burger is het goed om te weten hoe de gemeente met diens privacy omgaat. Dit beleid is dan ook bedoeld als handvat voor de burger om de gemeente te kunnen volgen en aanspreken op het zorgvuldig omgaan met diens persoonsgegevens.
6.2 Welke persoonsgegevens verwerkt de gemeente Nieuwegein?