35 521 Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2020 (Tweede incidentele suppletoire begroting inzake Urgendamiddelen)

Nr. 2 MEMORIE VAN TOELICHTING

A Artikelgewijze toelichting bij het wetsvoorstel

Wetsartikelen 1 tot en met 2

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2020 wijzigingen aan te brengen in de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Op 29 april 2020 is de eerste suppletoire begroting 2020 naar de Tweede Kamer verzonden (Kamerstukken II 2019/20, 35 450 VII, nr. 1). Vervolgens is op 29 mei 2020 de eerste incidentele suppletoire begroting 2020 naar de Tweede Kamer verzonden (Kamerstukken II 2019/20, 35 478, nr. 1). De behandeling van deze suppletoire begrotingen in de Staten-Generaal is nog niet afgerond. Om deze reden is de in de begrotingsstaat opgenomen stand suppletoire begrotingen nog niet door beide Kamers bekrachtigd.

Voor de indiening van deze tweede incidentele suppletoire begroting is uw Kamer vooraf geïnformeerd via de Kamerbrief «Uitwerking maatregelen Urgenda gebouwde omgeving» (Kamerstukken II, 2019/20, 32 813, nr. 532).

De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, K.H. Ollongren

B Artikelgewijze toelichting bij de begrotingsartikelen

Algemeen

Het kabinet werkt aan diverse maatregelen om invulling te geven aan het Urgenda-vonnis (Kamerstukken II, 2019/20, 32 813, nr. 496). Over de voorgenomen maatregelen voor de gebouwde omgeving bent u op 12 juni geïnformeerd [kenmerk 2020-0000348556]. Deze maatregelen vormen een aanvulling op eerdere aangekondigde maatregelen en instrumenten die de partijen in de gebouwde omgeving stimuleren om verder te verduurzamen.

Met deze incidentele suppletoire begroting worden de bedragen voor de jaren 2020 (€ 22 mln.) en 2021 (€ 95 mln.) budgettair verwerkt in de departementale begroting van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK).

Maatregelen in de gebouwde omgeving

Het gaat hierbij om een pakket aan maatregelen dat toeziet op reductie van energiegebruik bij huishoudens bij zowel koopwoningen als huurwoningen en een subsidie ter ondersteuning aan de stichting Urgenda.

Maatregelen voor reductie van energiegebruik bij huishoudens

In de praktijk blijken eenvoudige energiebesparende maatregelen te helpen het energiegebruik van huishoudens te verminderen. Dit is niet alleen gunstig voor de woonlasten van huishoudens, maar levert tevens een bijdrage aan de verdere reductie van CO2-uitstoot. Het gaat bij kleine maatregelen bijvoorbeeld om zaken als het laten optimaliseren van CV-installaties, het aanbrengen van radiatorfolie, het gebruik van LED lampen en de inzet van energieverbruiksmanagers.

In 2019 is een regeling opgesteld die gemeenten de mogelijkheid bood subsidie aan te vragen om eigenaar-bewoners te ondersteunen bij het reduceren van hun energiegebruik (de regeling reductie energiegebruik). De aanpak van gemeenten bestaat uit een scala aan activiteiten zoals het organiseren van informatieavonden voor bewoners en gerichte acties richting eigenaar-bewoners in de vorm van energieadvies. Vaak werd dit gecombineerd met acties voor vouchers voor energiebesparende producten (bijvoorbeeld radiatorfolie) en advies over verdergaande energiebesparende maatregelen (zoals dak-, raam-, en gevelisolatie).

In vervolg op de regeling van 2019 wordt in 2020 een vergelijkbare regeling geopend. Waar huurwoningen in de eerste regeling waren uitgesloten zal de nieuwe regeling gericht zijn op zowel huur- als koopwoningen. Daarvoor is € 111 mln. gereserveerd waarbij indicatief € 60 mln. kan worden ingezet bij huurwoningen en € 51 mln. bij koopwoningen.

Verwachting is dat de regeling begin september kan worden opengesteld zodat de uitvoering van de werkzaamheden in het najaar van 2020 en in 2021 kan plaatvinden.

Inzet overige middelen

Het kabinet trekt bij de uitwerking van de diverse maatregelen waar mogelijk op met de Stichting Urgenda en betrokken stakeholders. In dat kader zal ik de stichting Urgenda via een subsidie ondersteunen voor de uitvoering van een aantal projecten gericht op relatief snel en eenvoudig te realiseren reductie van energiegebruik in verschillende sectoren voor twee jaren. Daarnaast is een deel van de middelen bestemd voor overdracht aan het BTW compensatiefonds en uitvoeringskosten.

Onderstaand treft u voor de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van BZK een toelichting aan voor de verschillende regelingen en bij de financiële instrumenten van het begrotingsartikel. Deze middelen staan nog op de aanvullende post en worden middels deze incidentele suppletoire begroting overgeheveld naar de begroting van BZK.

1. Leeswijzer

Uitgangspunt bij de tabel budgettaire gevolgen van beleid is dat per artikel de beleidsmatige en technische mutaties toegelicht worden, die groter dan of gelijk zijn aan de ondergrens zoals deze in de Rijksbegrotingsvoorschriften (RBV) zijn opgenomen, de zogenaamde staffel. In het kader van transparantie of anderszins kan het voorkomen dat mutaties beneden deze ondergrenzen ook worden toegelicht.

Tabel 1 Staffel

Begrotingsartikel

Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € mln.)

Technische mutaties (ondergrens in € mln.)

1. Openbaar bestuur en democratie

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.

Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 4 mln.

Ontvangsten: 2 mln.

2. Nationale veiligheid

Verplichtingen/Uitgaven: 5 mln.

Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 10 mln.

Ontvangsten: 2 mln.

3. Woningmarkt

Verplichtingen/Uitgaven: 10 mln.

Ontvangsten: 5 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 20 mln.

Ontvangsten: 10 mln.

4. Energietransitie gebouwde omgeving en bouwkwaliteit

Verplichtingen/Uitgaven: 5 mln.

Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 10 mln.

Ontvangsten: 2 mln.

5. Ruimtelijke ordening en omgevingswet

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.

Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 4 mln.

Ontvangsten: 2 mln.

6. Overheidsdienstverlening en informatiesamenleving

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.

Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 4 mln.

Ontvangsten: 2 mln.

7. Werkgevers- en bedrijfsvoeringsbeleid

Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln.

Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.

Ontvangsten: 2 mln.

9. Uitvoering Rijksvastgoedbeleid

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.

Ontvangsten: 2 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 4 mln.

Ontvangsten: 4 mln.

10. Groningen versterken en perspectief

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.

Ontvangsten: 2 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 4 mln.

Ontvangsten: 4. mln.

11. Centraal apparaat

Verplichtingen/Uitgaven: 5 mln.

Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 10 mln.

Ontvangsten: 2 mln.

12. Algemeen

Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln.

Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.

Ontvangsten: 2 mln.

13. Nog onverdeeld

Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln.

Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.

Ontvangsten: 2 mln.

2. Beleidsartikelen

2.3 Artikel 4. Energietransitie gebouwde omgeving en bouwkwaliteit

Tabel 2 Budgettaire gevolgen van beleid tweede incidentele suppletoire begroting (bedragen x € 1.000)
 

Stand ontwerpbegroting 2020 incl. NvW en amendementen

Stand na suppletoire begrotingen (inclusief de 1e incidentele suppletoire begroting)1

Mutaties 2e incidentele suppletoire begroting

Stand 2e incidentele suppletoire begroting

Mutatie 2021

Mutatie 2022

Mutatie 2023

Mutatie 2024

Verplichtingen

344.942

406.233

22.000

428.233

95.000

0

0

0

                 

Uitgaven

540.942

621.932

22.000

643.932

95.000

0

0

0

                 

4.1 Energietransitie en duurzaamheid

535.204

614.994

22.000

636.994

95.000

0

0

0

Subsidies

352.221

390.164

6.000

396.164

55.000

0

0

0

Energietransitie en duurzaamheid

33.421

59.721

6.000

65.721

55.000

0

0

0

Energiebesparing koopsector

74.000

85.743

0

85.743

0

0

0

0

Energiebesparing huursector

139.000

128.900

0

128.900

0

0

0

0

SAH

48.800

48.800

0

48.800

0

0

0

0

Warmtefonds en ontzorging

57.000

67.000

0

67.000

0

0

0

0

Opdrachten

5.602

3.732

0

3.732

0

0

0

0

Energietransitie en duurzaamheid

5.602

3.732

0

3.732

0

0

0

0

Bijdragen aan agentschappen

36.432

39.988

2.000

41.988

0

0

0

0

Dienst Publiek en Communicatie

0

70

0

70

0

0

0

0

Diverse agentschappen

0

1.500

0

1.500

0

0

0

0

ILT (handhaving energielabel)

515

515

0

515

0

0

0

0

RVO.nl (energietransitie en duurzaamheid)

11.709

27.345

0

27.345

0

0

0

0

RVO.nl (uitvoering Energieakkoord)

24.208

10.558

2.000

12.558

0

0

0

0

Bijdrage aan zbo/rwt's

4.300

4.571

0

4.571

0

0

0

0

Energietransitie en duurzaamheid

4.300

4.571

0

4.571

0

0

0

0

Bijdrage aan medeoverheden

0

90.160

14.000

104.160

40.000

0

0

0

Programma reductie energieverbruik

0

90.160

14.000

104.160

40.000

0

0

0

Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken

136.649

86.379

0

86.379

0

0

0

0

Gemeentefonds (H50)

112.400

83.486

0

83.486

0

0

0

0

EGO

24.249

2.893

0

2.893

0

0

0

0

                 

4.2 Bouwregelgeving en bouwkwaliteit

5.738

6.938

0

6.938

0

0

0

0

Subsidies

3.491

3.491

0

3.491

0

0

0

0

Bouwregelgeving en bouwkwaliteit

3.491

3.491

0

3.491

0

0

0

0

Opdrachten

1.350

1.350

0

1.350

0

0

0

0

Bouwregelgeving en bouwkwaliteit

1.350

1.350

0

1.350

0

0

0

0

Bijdrage aan agentschappen

53

53

0

53

0

0

0

0

ILT (toezicht EU-bouwregelgeving)

53

53

0

53

0

0

0

0

Bijdrage aan zbo/rwt's

516

1.716

0

1.716

0

0

0

0

Toelatingsorganisatie

516

1.716

0

1.716

0

0

0

0

Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken

328

328

0

328

0

0

0

0

Ministerie van IenW

328

328

0

328

0

0

0

0

                 

Ontvangsten

91

91

0

91

0

0

0

0

X Noot
1

Voor de eerste suppletoire begroting 2020 zie Kamerstukken II 2019/20, 35 450 VII, nr. 1. Voor de eerste incidentele suppletoire begroting, zie Kamerstukken II 2019/20, 35 478, nr. 1.

Toelichting

4.1 Energietransitie en duurzaamheid

Subsidies

Energietransitie en duurzaamheid

Er komt, vergelijkbaar met de subsidieregeling die in 2019 is opengesteld, een regeling voor reductie van energiegebruik voor huurwoningen. In de praktijk blijken eenvoudige energiebesparende maatregelen te helpen het energiegebruik van huishoudens te verminderen. Het gaat bij kleine maatregelen bijvoorbeeld om zaken als het laten optimaliseren van CV-installaties, het aanbrengen van radiatorfolie, het gebruik van LED lampen en de inzet van energieverbruiksmanagers. De aanpak van gemeenten bestaat uit een scala aan activiteiten zoals het organiseren van informatieavonden voor bewoners en gerichte acties richting eigenaar-bewoners in de vorm van energieadvies. In totaal is € 111 mln. gereserveerd waarbij indicatief € 60 mln. kan worden ingezet bij huurwoningen (€ 5 mln. in 2020 en € 55 mln. in 2021).

Daarnaast wordt de stichting Urgenda via een subsidie ondersteund voor de uitvoering van een aantal projecten gericht op het, relatief snel en eenvoudig, realiseren van reductie van energiegebruik in verschillende sectoren zoals zwembaden, zorgtehuizen, kantoren en vergroening van tuinen. Ook worden acties gericht op de versterking van de rol van energie coöperaties. Voor deze subsidie wordt € 1 mln. beschikbaar gesteld.

Bijdrage aan medeoverheden

Programma reductie energieverbruik

Er komt, vergelijkbaar met de subsidieregeling die in 2019 is opengesteld, een regeling voor reductie van energiegebruik in koopwoningen. In de praktijk blijken eenvoudige energiebesparende maatregelen te helpen het energiegebruik van huishoudens te verminderen. Het gaat bij kleine maatregelen bijvoorbeeld om zaken als het laten optimaliseren van CV-installaties, het aanbrengen van radiatorfolie, het gebruik van LED lampen en de inzet van energieverbruiksmanagers. De aanpak van gemeenten bestaat uit een scala aan activiteiten zoals het organiseren van informatieavonden voor bewoners en gerichte acties richting eigenaar-bewoners in de vorm van energieadvies. In totaal is € 111 mln. gereserveerd waarbij indicatief € 51 mln. kan worden ingezet bij koopwoningen (€ 11 mln. in 2020 en € 40 mln. in 2021).

Daarnaast is € 3 mln. bestemd voor een bijdrage aan het BTW-compensatiefonds. Bij het onderdeel koopwoningen loopt de subsidie via een specifieke uitkering aan gemeenten.

Bijdrage aan agentschappen

RVO.nl (uitvoering Energieakkoord)

Dit betreft de uitvoeringskosten van RVO.nl. Bij de regeling voor huurwoningen dienen verhuurders een verzoek in bij RVO.nl, waarna RVO.nl de aanvraag toetst. Bij de regeling voor koopwoningen worden de aanvragen ingediend door gemeenten. Voor de uitvoeringskosten is € 2 mln. beschikbaar.

Naar boven