31 700 E
Vaststelling van de begrotingsstaat van het Spaarfonds AOW voor het jaar 2009

nr. 2
MEMORIE VAN TOELICHTING

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL

Wetsartikel 1 (begrotingsstaat Spaarfonds AOW)

De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om de begrotingsstaat van het Spaarfonds AOW voor het jaar 2009 vast te stellen.

Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting voor het jaar 2009. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen in de Miljoenennota 2009.

Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen en de ontvangsten voor het jaar 2009 vastgesteld. De in de begroting opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze Memorie van Toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,

J. P. H. Donner

De Minister van Financiën,

W. J. Bos

B. DE BEGROTINGSTOELICHTING

De instelling van het Spaarfonds AOW is verankerd in de Wet financiering sociale verzekeringen. Met de instelling van het spaarfonds komt de verantwoordelijkheid van het Rijk tot uitdrukking om over een lange periode gelden te reserveren, teneinde in het licht van de toenemende vergrijzing de toenemende druk van de vergrijzing op de AOW-lasten te illustreren. Vanaf 2020 is het mogelijk om uit het spaarfonds bijdragen te onttrekken ten gunste van de begroting van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor aanvullende financiering van het Ouderdomsfonds.

Een belangrijke gedachte achter het Spaarfonds AOW is om (een deel van) de vrijvallende rentelasten als gevolg van een dalende schuld te oormerken voor het opvangen van een piek in de AOW-uitgaven. Het spaarfonds is in feite een registratie van een op specifieke titel afgeloste schuld en bevat zodoende geen werkelijke vermogenstitels. De voeding van het spaarfonds bestaat uit bijdragen vanuit de begroting van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, alsmede rentevergoedingen over de aanwezige saldi van het fonds. Stortingen in het spaarfonds leiden niet tot een belasting van het begrotingssaldo, omdat bij de berekening van het EMU-saldo de betaling van het Rijk aan het fonds wordt gesaldeerd met de ontvangsten van het fonds. Daar staat tegenover dat opname uit het spaarfonds voor de AOW-uitgaven na 2020, ceteris paribus, zal leiden tot een navenante stijging van de overheidsschuld.

Op basis van artikel 86, zesde lid van de Wet financiering sociale verzekeringen worden in afwijking van de artikelen 2, derde lid, en 52, eerste lid van de Comptabiliteitswet de begroting en de financiële verantwoording van het Spaarfonds AOW uitsluitend op kasbasis gepresenteerd. Als gevolg hiervan zijn in de ontwerpbegroting geen verplichtingen opgenomen.

Artikel 1 Spaarfonds AOW

1.1 Algemene beleidsdoelstelling

Om er mede voor te zorgen dat er bij het Ouderdomsfonds vanaf 2020, ondanks de vergrijzing, geen tekorten optreden

Door de voortschrijdende vergrijzing van de Nederlandse bevolking neemt de druk op de AOW in de toekomst toe. Het Spaarfonds AOW is in 1998 ingesteld om de financierbaarheid van de AOW-uitgaven op langere termijn door deze vergrijzing zeker te stellen. Vanaf 2020 kan het Ouderdomsfonds een beroep doen op het Spaarfonds. Vanaf dat jaar zullen opnamen ten laste van Spaarfonds, ceteris paribus, leiden tot een navenante stijging van de overheidsschuld.

1.2 Operationele doelstellingen

Voor een toelichting op de operationele doelstellingen wordt verwezen naar de toelichting onder operationele doelstelling 1 van beleidsartikel 51 «Rijksbijdragen aan Sociale Fondsen» van hoofdstuk XV «Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid» van de rijksbegroting 2009.

1.3 Budgettaire gevolgen van beleid

Nr. Artikelonderdeel (x € 1 mln)2007200820092010201120122013
  Totale uitgaven en -ontvangsten       
  Programma-uitgaven en -ontvangsten       
1 Onttrekkingen aan het Spaarfonds0000000
2 Toevoegingen aan het Spaarfonds4 196,44 489,84 805,35 180,75 505,05 854,36 220,0

1.4 Toelichting bij de cijfers

Het artikel omvat twee onderdelen, één voor de onttrekkingen (uitgaven) aan en één voor de toevoegingen (ontvangsten) van het fonds.

Nr. Artikelonderdeel (x € 1 mln)UitgavenOntvangsten
1 Onttrekkingen aan het Spaarfonds0 
2 Toevoegingen aan het Spaarfonds 4 805,3

Onttrekkingen aan het Spaarfonds worden op grond van artikel 88 van de Wet financiering sociale verzekeringen niet voor 2020 voorzien. De toevoegingen aan het Spaarfonds bestaan uit een storting ad € 3 199,1 mln ten laste van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid als voorziening in de door het Ouderdomsfonds in de toekomst te maken kosten en € 1 606,2 mln rente-ontvangsten. Bij de rente-ontvangsten over 2008 is gerekend met een percentage van 4,50%; en over 2009 met een percentage van 5,00%; dit percentage is gebaseerd op het 9–10 jaars effectief rendement op staatsobligaties en wordt jaarlijks op grond van de meest recente inzichten aangepast. Voor 2010 en verder is gerekend met 4,50%. Door deze toevoegingen bedraagt het saldo van het spaarfonds eind 2009:

Saldo AOW Spaarfonds (x € 1 mln) 
Saldo eind 200835 629,6
  
Mutatie in 20094 805,3
Saldo eind 200940 434,9

1.5 Budgetflexibiliteit

In artikel 87, derde lid van de Wet financiering sociale verzekeringen (Wfsv) is een minimum groeipad vastgelegd. Op grond van dit artikel wordt de toevoeging van SZW aan het Spaarfonds ieder jaar met € 113 445 054 verhoogd. De Wfsv staat wel hogere bijdragen aan het Spaarfonds toe, maar geen lagere. Vermindering van de jaarlijkse verhoging van de rijksbijdrage aan het Spaarfonds AOW tot onder bovengenoemd bedrag vergt wetswijziging.

Naar boven