﻿<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<officiele-publicatie xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://technische-documentatie.oep.overheid.nl/repository/schemas/op-consolidated/op-consolidated_2014-05-15/xsd/op-xsd-2014-05-15.xsd">
  <metadata>
    <meta name="OVERHEIDop.externMetadataRecord" scheme="" content="https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2026-25781-n1/metadata.xml" />
  </metadata>
  <kop>
    <titel>STAATSCOURANT</titel>
    <subtitel>Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.</subtitel>
  </kop>
  <staatscourant>
    <intitule>Advies Raad van State inzake het voorstel van wet houdende Regels over demarktordening
      van het aanbod van voorzieningen op verzorgingsplaatsen(Wet voorzieningen
      verzorgingsplaatsen)</intitule>
    <adviesRvS>
      <nader-rapport>
        <kop>
          <titel>Nader Rapport</titel>
        </kop>
        <context>
          <context.al type="datum">25 juni 2026</context.al>
          <context.al type="kenmerk">IenW/BSK-2026/109583</context.al>
          <context.al type="origine">Hoofddirectie Bestuurlijke en Juridische Zaken</context.al>
          <context.al type="origine">Ministerie Infrastructuur en Waterschap</context.al>
        </context>
        <vrije-tekst>
          <tekst status="goed">
            <al>Aan de Koning</al>
            <al>
              <nadruk type="vet">Nader rapport inzake het voorstel van wet houdende Regels over de
                  marktordening van het aanbod van voorzieningen op verzorgingsplaatsen (Wet
                  voorzieningen verzorgingsplaatsen).</nadruk>
            </al>
            <al>Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 22 december 2025,
               nr. no.2025002948, machtigde Uwe Majesteit de Afdeling advisering van de Raad van
               State haar advies inzake het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te
               doen toekomen.</al>
            <al>Dit advies, gedateerd 25 maart 2026, nr. W07.25.00372/IV, bied ik U hierbij
               aan.</al>
            <al>De tekst van het advies treft u hieronder cursief weergegeven aan, voorzien van mijn
               reactie.</al>
            <al>
              <nadruk type="cur">Bij Kabinetsmissive van 22 december 2025, no.2025002948, heeft
                  Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat, bij
                  de Afdeling advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het
                  voorstel van wet houdende regels over de marktordening van het aanbod van
                  voorzieningen op verzorgingsplaatsen (Wet voorzieningen verzorgingsplaatsen), met
                  memorie van toelichting.</nadruk>
            </al>
          </tekst>
          <divisie opmaak="default">
            <kop>
              <titel>Samenvatting</titel>
            </kop>
            <divisie opmaak="default">
              <kop>
                <titel>Inhoud van het wetsvoorstel</titel>
              </kop>
              <al>
                <nadruk type="cur">Langs de snelwegen in Nederland zijn verzorgingsplaatsen waar
                     weggebruikers tanken, laden of iets eten of drinken. Dit wetsvoorstel regelt
                     het aanbieden van voorzieningen op deze verzorgingsplaatsen voor een veilig en
                     doelmatig gebruik van de wegen door het openbaar verkeer. De minister van
                     Infrastructuur en Waterstaat stelt een inrichtingsplan vast voor
                     verzorgingsplaatsen langs de weg en stelt kaders voor de veiling van
                     exploitatievergunningen voor laadstations en voor zogenoemde gemakswinkels op
                     verzorgingsplaatsen. Daar kunnen automobilisten eten, drinken of andere
                     producten kopen die behulpzaam zijn voor hun reis. Ook introduceert het
                     wetsvoorstel de zogeheten transitievoorziening, wat betekent dat een exploitant
                     zowel een tankstation als een laadpaal kan exploiteren.</nadruk>
              </al>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop>
                <titel>Verantwoordelijkheid en bestendigheid</titel>
              </kop>
              <al>
                <nadruk type="cur">De Afdeling advisering van de Raad van State onderschrijft de
                     noodzaak voor nieuwe wet- en regelgeving voor de voorzieningen op
                     verzorgingsplaatsen. Wel vraagt de Afdeling wat de consequenties van het
                     voorstel zijn in termen van verantwoordelijkheden en risico’s en hoe de
                     regering daarmee om wil gaan. Dat blijkt niet uit de toelichting. Ook heeft de
                     Afdeling vragen over waarom de verkoop van motorbrandstoffen buiten het bestek
                     van het wetsvoorstel is gelaten, over mogelijke alternatieven voor het
                     voorgestelde vergunningstelsel en over de mogelijkheid om bij te sturen bij
                     onvoorziene omstandigheden en beleidsontwikkelingen. Deze punten moet de
                     regering nader toelichten.</nadruk>
              </al>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop>
                <titel>Transitievoorziening</titel>
              </kop>
              <al>
                <nadruk type="cur">De Afdeling adviseert de regering om af te zien van de
                     voorgestelde transitievoorziening.<noot id="n110" type="voet"><noot.nr>1</noot.nr><noot.al>Met deze adviesopmerking reageert de Afdeling op de aan haar
                           voorgelegde vragen bij de kabinetsmissive van 22 december 2025,
                           no.2025002948, over de transitievoorziening.</noot.al></noot> Deze vormt een afwijking van het aan het wetsvoorstel ten grondslag
                     gelegde uitgangspunt van gelijk speelveld en dient overtuigend te worden
                     gemotiveerd. Bovendien roept dit vragen op in het licht van de Europese
                     Dienstenrichtlijn.</nadruk>
              </al>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop>
                <titel>Overgangsbeleid</titel>
              </kop>
              <al>
                <nadruk type="cur">Het wetsvoorstel voorziet in overgangsrecht. Het advies is om
                     de aanpassingen in de looptijden van vergunningen in het kader van het
                     overgangsbeleid beter te motiveren. Ook de specifieke keuzes ten aanzien van
                     wegrestaurants, het gebiedscriterium bij laadstations (de regel dat twee
                     opeenvolgende laadstations van hetzelfde merk meer dan 25 kilometer weglengte
                     van elkaar verwijderd moeten liggen) en de transitievoorziening roepen vragen
                     op. De Afdeling adviseert de regering bij het maken van deze keuzes mogelijke
                     andere vormen van overgangsbeleid en overgangsrecht te betrekken en zo nodig
                     het wetsvoorstel hierop aan te passen.</nadruk>
              </al>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop>
                <titel>Financiële gevolgen</titel>
              </kop>
              <al>
                <nadruk type="cur">Tot slot is het advies om in de toelichting bij het
                     wetsvoorstel in te gaan op de mogelijke financiële gevolgen van het
                     wetsvoorstel voor het Rijk.</nadruk>
              </al>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop>
                <titel>Conclusie</titel>
              </kop>
              <al>
                <nadruk type="cur">In verband met deze opmerkingen is aanpassing wenselijk van
                     het wetsvoorstel en de toelichting.</nadruk>
              </al>
            </divisie>
          </divisie>
          <divisie opmaak="default">
            <kop>
              <titel>Advies</titel>
            </kop>
            <divisie opmaak="default">
              <kop>
                <nr status="officieel">1.</nr>
                <titel>Achtergrond en inhoud van het wetsvoorstel</titel>
              </kop>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">a.</nr>
                  <titel>Achtergrond</titel>
                </kop>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Het Nederlandse hoofdwegennet kent circa 288
                        verzorgingsplaatsen. Dit zijn plaatsen waar weggebruikers kortstondig hun
                        reis kunnen onderbreken voor de ‘verzorging van mens en voertuig’.<noot id="n111" type="voet"><noot.nr>2</noot.nr><noot.al>Visie Verzorgingsplaats van de Toekomst, bijlage bij
                              Kamerstukken II 2022/23, <extref doc="kst-31305-376" soort="document" status="actief">31 305, nr. 376</extref>.</noot.al></noot> Op een verzorgingsplaats kunnen weggebonden voorzieningen worden
                        aangeboden zoals laadstations, gemakswinkels of motorbrandstofverkooppunten.
                        Een verzorgingsplaats is ontsloten van de hoofdrijbaan en maakt onderdeel
                        uit van het gesloten stelsel van hoofdwegen in beheer bij het
                     Rijk.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">De Staat der Nederlanden is eigenaar van het hoofdwegennet
                        en de daaraan verbonden verzorgingsplaatsen. Verzorgingsplaatsen dienen het
                        veilig en doelmatig verkeer op de hoofdwegen. Rijkswaterstaat is als
                        wegbeheerder het bevoegd gezag voor alle activiteiten die plaatsvinden op
                        een verzorgingsplaats. Het wetsvoorstel is erop gericht om meer grip te
                        krijgen op het beheer en de inrichting van de
                     verzorgingsplaatsen.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Volgens de huidige regelgeving veilt de Staat
                        huurovereenkomsten voor locaties op de verzorgingsplaats voor de verkoop van
                           motorbrandstoffen.<noot id="n112" type="voet"><noot.nr>3</noot.nr><noot.al>Zie artikel 3 van de Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten
                              van motorbrandstoffen.</noot.al></noot> De huurovereenkomst wordt afgesloten met het Rijksvastgoedbedrijf.
                        De huurder krijgt vervolgens een vergunning voor het exploiteren van een
                        weggebonden basisvoorziening voor de duur van de huurovereenkomst. Sinds
                        1 januari 2024 gebeurt deze vergunningverlening op basis van de
                           Omgevingswet.<noot id="n113" type="voet"><noot.nr>4</noot.nr><noot.al>Meer specifiek artikelen 5.1 en 5.2 van de Omgevingswet. Het
                              onderhavige wetsvoorstel wijzigt de Omgevingswet op dit punt, zie
                              voorgesteld artikel 8.3.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet werden
                        vergunningen verleend op grond van de Wet beheer rijkswaterstaatswerken. Een
                        beleidsregel van de minister bepaalde het toetsingskader voor
                        vergunningsaanvragen. Op grond van de eerste beleidsregel uit 2004 worden
                        vergunningen verleend voor drie basisvoorzieningen: een benzinestation, een
                        wegrestaurant of een servicestation.<noot id="n114" type="voet"><noot.nr>5</noot.nr><noot.al>Kennisgeving Voorzieningenbeleid op verzorgingsplaatsen langs
                              rijkswegen, Stcrt. 2004, 56. Een servicestation biedt de mogelijkheid
                              van exploitatie van zowel een benzinestation als een
                              wegrestaurant.</noot.al></noot> De houder van een vergunning voor een basisvoorziening mag
                        aanvullende voorzieningen exploiteren, zoals een gemakswinkel of een
                        energielaadpunt. Vanaf 2012 kunnen energielaadpunten ook als
                        basisvoorziening worden geëxploiteerd.<noot id="n115" type="voet"><noot.nr>6</noot.nr><noot.al>Kennisgeving Wijziging Voorzieningen op verzorgingsplaatsen
                              langs rijkswegen (energielaadpunten), <extref doc="stcrt-2011-23149" soort="document" status="actief">Stcrt. 2011,
                              23149</extref>.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">In 2020 deed de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad
                        van State uitspraak in een zaak over het vergunningstelsel.<noot id="n116" type="voet"><noot.nr>7</noot.nr><noot.al>Uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van
                              State van 4 november 2020, ECLI:NL:RVS:2020:2607.</noot.al></noot> De Afdeling bestuursrechtspraak oordeelde dat het beleid waarbij
                        vergunningen voor een energielaadpunt als aanvullende voorziening alleen
                        open staan voor vergunninghouders van een basisvoorziening, in strijd is met
                        de Dienstenrichtlijn. In reactie op deze uitspraak heeft de minister de
                        vergunningverlening opengesteld voor iedere geïnteresseerde partij.<noot id="n117" type="voet"><noot.nr>8</noot.nr><noot.al>Toelichting, paragraaf 1.2. De openstelling is vormgegeven door
                              in de beleidsregel Kennisgeving Voorzieningen op verzorgingsplaatsen
                              langs rijkwegen het voorbehoud te schrappen dat alleen
                              vergunninghouders van een basisvoorziening een aanvullende voorziening
                              mogen realiseren. Zie <extref doc="stcrt-2022-7852" soort="document" status="actief">Stcrt. 2022, 7852</extref>. Tevens is een tijdelijke
                              beleidsregel vastgesteld in afwachting van een wetsvoorstel waarin het
                              voorzieningenbeleid op verzorgingsplaatsen wordt geregeld. De
                              tijdelijke beleidsregel gold in eerste instantie tot 1 januari 2025;
                              dit is verlengd tot 1 januari 2027. Zie o.a. <extref doc="stcrt-2022-32554" soort="document" status="actief">Stcrt. 2022,
                                 32554</extref>.</noot.al></noot> Sindsdien kan iedere gegadigde een vergunning aanvragen voor het
                        exploiteren van een gemakswinkel of een energielaadpunt op een
                           verzorgingsplaats.<noot id="n118" type="voet"><noot.nr>9</noot.nr><noot.al>De overgang in 2024 naar de Omgevingswet heeft geen inhoudelijke
                              gevolgen gehad voor de toepassing van het vergunningstelsel.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">b.</nr>
                  <titel>Voorgesteld nieuw stelsel</titel>
                </kop>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Het wetsvoorstel wijzigt de huidige praktijk voor het
                        toewijzen van vergunningen voor het aanbieden van voorzieningen op
                        verzorgingsplaatsen. Het voorgestelde nieuwe stelsel ziet er als volgt uit.
                        De minister van Infrastructuur en Waterstaat stelt een routekaart op. In die
                        routekaart wordt de locatie van (al dan niet nieuwe) verzorgingsplaatsen
                        aangegeven. Ook geeft de routekaart aan welke voorzieningen via een veiling
                        van vergunningen beschikbaar komen op een verzorgingsplaats en wanneer.<noot id="n119" type="voet"><noot.nr>10</noot.nr><noot.al>Toelichting, paragraaf 1.3.1. De routekaart is een
                              beleidsprogramma en wordt vastgesteld als niet-verplicht programma op
                              basis van de Omgevingswet.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Op basis van de routekaart kan de minister per
                        verzorgingsplaats een inrichtingsplan vaststellen. Het inrichtingsplan
                        beschrijft de inrichting van de verzorgingsplaats, benoemt welke
                        voorzieningen op de verzorgingsplaats kunnen worden aangeboden en bevat de
                        voorschriften en beperkingen die bij de exploitatie van een voorziening in
                        acht genomen dienen te worden.<noot id="n120" type="voet"><noot.nr>11</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 2.1 en paragraaf 2.1 van de
                              toelichting.</noot.al></noot> Als een inrichtingsplan is vastgesteld is er geen
                        omgevingsvergunning meer nodig op grond van de Omgevingswet.<noot id="n121" type="voet"><noot.nr>12</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 8.3, waarin de Omgevingswet in die zin
                              wordt gewijzigd dat voor activiteiten ter uitvoering van het
                              inrichtingsplan geen ‘omgevingsvergunning voor een
                              beperkingengebiedactiviteit met betrekking tot een weg’ (zie artikel
                              5.1, tweede lid, aanhef en onderdeel f onder 1 van de Omgevingswet)
                              vereist is.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">De exploitatievergunningen voor voorzieningen op een
                        verzorgingsplaats worden vervolgens op vaste, vooraf bepaalde momenten via
                        een veiling verdeeld. De minister stelt nadere regels over de toepassing en
                        de uitvoering van de procedure van de veiling.<noot id="n122" type="voet"><noot.nr>13</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 3.1, eerste lid, juncto voorgesteld
                              artikel 4.1.</noot.al></noot> Ook kan de minister voorwaarden aan de exploitatievergunning
                           verbinden.<noot id="n123" type="voet"><noot.nr>14</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 4.6.</noot.al></noot> Op deze manier behoudt de minister regie op het gebruik van de
                        verzorgingsplaats. Belanghebbenden kunnen beroep in eerste en enige
                        instantie instellen bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van
                        State tegen een inrichtingsplan en tegen een exploitatievergunning.<noot id="n124" type="voet"><noot.nr>15</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 8.2.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Na de verlening van de exploitatievergunning sluit de Staat
                        een huurovereenkomst met de vergunninghouder af met betrekking tot de
                        locatie waarvoor de exploitatievergunning is verleend. De duur van de
                        huurovereenkomst is beperkt tot het tijdvak waarvoor een
                        exploitatievergunning geldt.<noot id="n125" type="voet"><noot.nr>16</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 6.1. Voor de exploitatievergunning voor
                              een verkooppunt van motorbrandstoffen blijft de huidige regelgeving in
                              stand op grond van de Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van
                              motorbrandstoffen.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Een ministeriële regeling bepaalt het maximaal aantal
                        exploitatievergunningen dat per verzorgingsplaats beschikbaar wordt
                           gesteld.<noot id="n126" type="voet"><noot.nr>17</noot.nr><noot.al>Voorgesteld artikel 3.1, tweede lid.</noot.al></noot> Er kunnen drie soorten voorzieningen worden geëxploiteerd op
                        verzorgingsplaatsen: laadstations, gemakswinkels of
                           motorbrandstofverkooppunten.<noot id="n127" type="voet"><noot.nr>18</noot.nr><noot.al>Het is mogelijk om in de toekomst ook ander soort voorzieningen
                              aan te wijzen die in aanmerking komen voor vergunningverlening, zoals
                              waterstofstations. Zie artikelsgewijze toelichting bij voorgesteld
                              artikel 1.2, tweede lid.</noot.al></noot> Een exploitatievergunning geldt voor één voorziening. Per
                        verzorgingsplaats kunnen meerdere vergunningen worden geveild voor meerdere
                        voorzieningen. Een bundeling van meerdere voorzieningen in één
                        exploitatievergunning is niet mogelijk.<noot id="n128" type="voet"><noot.nr>19</noot.nr><noot.al>Met uitzondering van de transitievoorzieningen, voor meer
                              hierover zie adviesopmerking onder punt 3.</noot.al></noot> Wel is het mogelijk dat één exploitant voor diverse voorzieningen op
                        dezelfde locatie een vergunning verkrijgt.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">De vergunningverlening op grond van dit wetsvoorstel geldt
                        alleen voor het aanbieden van voorzieningen voor laadstations en
                        gemakswinkels. Voor vergunningverlening voor motorbrandstofverkooppunten
                        blijft de Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van motorbrandstoffen
                        gelden. Dit regime blijft ongewijzigd.<noot id="n129" type="voet"><noot.nr>20</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 4.9.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">c.</nr>
                  <titel>Overgangsrecht</titel>
                </kop>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Lopende exploitatievergunningen of huurovereenkomsten
                        worden niet aangetast door het wetsvoorstel. Deze blijven gelden tot het
                        moment dat de looptijd van de vergunning of huurovereenkomst afloopt. Voor
                        lopende exploitatievergunningen voor een laadstation of een gemakswinkel die
                        in de jaren 2028, 2029 of 2030 aflopen, is het mogelijk een nieuwe
                        exploitatievergunning te veilen zonder voorafgaand inrichtingsplan.<noot id="n130" type="voet"><noot.nr>21</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 9.1.</noot.al></noot> Lopende exploitatievergunningen die ná 2030 aflopen worden opnieuw
                        geveild volgens het nieuwe stelsel.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Bij huurovereenkomsten voor een motorbrandstofverkooppunt
                        die in de jaren 2028, 2029 of 2030 aflopen, is het mogelijk om een
                        vergunning te verlenen voor een zogeheten ‘transitievoorziening’. In
                        tegenstelling tot de reguliere exploitatievergunningen kan een vergunning
                        voor een transitievoorziening gelden voor zowel een
                        motorbrandstofverkooppunt als een laadstation.<noot id="n131" type="voet"><noot.nr>22</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 9.2.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Wegrestauranthouders hebben in het verleden langdurige
                        erfpachtovereenkomsten afgesloten, soms met een looptijd van 99 jaar.<noot id="n132" type="voet"><noot.nr>23</noot.nr><noot.al>Toelichting, paragraaf 10.3.</noot.al></noot> Het wetsvoorstel eerbiedigt in beginsel deze rechten van
                        wegrestauranthouders. Wel worden zij in de gelegenheid gesteld om een
                        aanvraag te doen voor een exploitatievergunning voor een gemakswinkel met
                        betrekking tot het perceel van het wegrestaurant. Dit kunnen wegrestaurants
                        doen voorafgaand aan de voorgenomen veiling van een vergunning voor een
                        gemakswinkel op een andere locatie van de verzorgingsplaats. Op die manier
                        krijgen wegrestaurants de mogelijkheid om binnen het nieuwe stelsel hun
                        diensten aan te bieden.<noot id="n133" type="voet"><noot.nr>24</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 9.4 en artikelsgewijze
                              toelichting.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
              </divisie>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop>
                <nr status="officieel">2.</nr>
                <titel>Verantwoordelijkheden, integraliteit, alternatieven en bijsturing</titel>
              </kop>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">a.</nr>
                  <titel>Inleiding</titel>
                </kop>
                <al>
                  <nadruk type="cur">De Afdeling onderschrijft de behoefte aan herziening van
                        het huidige systeem van inrichting van verzorgingsplaatsen. Het gebrek aan
                        een eerlijk en transparant verdeelmechanisme voor exploitatierechten voor
                        laadvoorzieningen en gemakswinkels en het aantal juridische procedures dat
                        gevoerd wordt geven aanleiding tot een herordening. Ook beleidsmatige
                        omstandigheden, zoals een toenemende behoefte aan laadvoorzieningen en
                        mogelijke afname van vraag naar fossiele brandstoffen, nopen tot een
                        herziening van het tot nog toe gehanteerde systeem. Wel heeft de Afdeling
                        vragen bij een aantal onderdelen van de voorgestelde
                     herziening.</nadruk>
                </al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">b.</nr>
                  <titel>Verschuiving van risico’s en verantwoordelijkheden?</titel>
                </kop>
                <al>
                  <nadruk type="cur">De toelichting stelt dat bij het voorstel voorop staat dat
                        verzorgingsplaatsen hun infrastructurele functie kunnen vervullen voor het
                        veilig en doelmatig gebruik van de weg door het openbaar verkeer. Dat houdt
                        in dat verzorgingsplaatsen bruikbaar dienen te blijven voor zowel
                        personenverkeer en vrachtverkeer.<noot id="n134" type="voet"><noot.nr>25</noot.nr><noot.al>Dit komt tot uitdrukking in het wettelijk doel uit artikel 1.2,
                              eerste lid, aanhef en onderdeel a, dat luidt: ‘Deze wet is, gelet op
                              het veilig en doelmatig gebruik van de wegen door het openbaar
                              verkeer, gericht op (...) het waarborgen van de bruikbaarheid van
                              verzorgingsplaatsen voor het openbaar personen- en
                              vrachtverkeer’.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Deze doelstelling kan vervuld worden terwijl de
                        Rijksoverheid afstand bewaart tot exploitanten, de voorzieningen en de
                        kwaliteit van voorzieningen, zo blijkt uit de wettekst en de toelichting.
                        Het bruikbaar houden van verzorgingsplaatsen vergt op zich geen verregaande
                        en gedetailleerde bemoeienis met exploitanten, voorzieningen en de kwaliteit
                        daarvan.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Aan de andere kant geeft de toelichting blijk van de wens
                        tot meer gedetailleerde sturing en meer regie door de Rijksoverheid wat
                        betreft inrichting, mededinging en spreiding van vergunningen.<noot id="n135" type="voet"><noot.nr>26</noot.nr><noot.al>Toelichting, algemeen deel, paragrafen 1.2.3, 1.3, 1.3.1 en
                              2.2.</noot.al></noot> Met het voorstel is gekozen voor een systeem waarin de Rijksoverheid
                        meer ruimte krijgt om ‘top-down’ regie te voeren over de indeling van de
                           verzorgingsplaats.<noot id="n136" type="voet"><noot.nr>27</noot.nr><noot.al>Zie ook: Adviescollege Toetsing Regeldruk, brief van 21 augustus
                              2025 aan de Minister van Infrastructuur en Waterstaat, met onderwerp
                              ‘Wetsvoorstel marktordeningen voorzieningen verzorgingsplaats,’
                              kenmerk MvH/RvZ/ATR3540/2025-U121, p. 2–3.</noot.al></noot> Het gaat daarbij niet alleen om sturing op het type voorzieningen
                        dat wordt aangeboden maar ook om de wijze waarop de voorzieningen worden
                        aangeboden.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Specifiek voor laadvoorzieningen geldt bijvoorbeeld dat
                        niet alleen van belang is dat er laadvoorzieningen worden aangeboden, maar
                        ook hoeveel en voor welk type voertuigen.<noot id="n137" type="voet"><noot.nr>28</noot.nr><noot.al>Zie ook: Adviescollege Toetsing Regeldruk, brief van 21 augustus
                              2025 aan de Minister van Infrastructuur en Waterstaat , met onderwerp
                              ‘Wetsvoorstel marktordeningen voorzieningen verzorgingsplaats,’
                              kenmerk MvH/RvZ/ATR3540/2025-U121, p. 2.</noot.al></noot> Dit komt onder meer tot uitdrukking in de diverse doelstellingen uit
                        de wet,<noot id="n138" type="voet"><noot.nr>29</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 1.2, eerste lid.</noot.al></noot> maar ook in een veelheid aan sturingsmiddelen die het voorstel
                        introduceert: de routekaart, de inrichtingsplannen, de veilingvoorwaarden en
                        exploitatievergunningsvoorwaarden. Dat zijn maatregelen die ten behoeve van
                        ‘meer regie’ en meer gedetailleerde sturing worden
                     geïntroduceerd.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Uit de doelstellingen blijkt dus aan de ene kant een
                        sturing op afstand, en aan de andere kant de wens tot meer gedetailleerde
                        sturing en regie. Dit roept de vraag op wat nu de consequenties van het
                        voorstel zijn, in termen van verantwoordelijkheden en risico’s die naar de
                        Rijksoverheid verschuiven, en hoe de regering daar mee om wil gaan.<noot id="n139" type="voet"><noot.nr>30</noot.nr><noot.al>Daar komt bij dat de toelichting geen inzicht geeft in de
                              mogelijke budgettaire gevolgen van het wetsvoorstel voor het Rijk. Zie
                              ook adviesopmerking onder punt 6.</noot.al></noot> Dat blijkt niet uit de toelichting.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">De Afdeling adviseert om in de toelichting de consequenties
                        van het voorstel in termen van verantwoordelijkheden en risico's te
                        verduidelijken en toe te lichten hoe zij die wil adresseren.</nadruk>
                </al>
                <al>De Afdeling onderschrijft de noodzaak voor nieuwe wetgeving voor voorzieningen
                     op verzorgingsplaatsen, maar adviseert in de toelichting in de gaan op de
                     beoogde overheidssturing in termen van risico’s en verantwoordelijkheden. De
                     Afdeling constateert dat het wetsvoorstel kiest voor sturing op afstand door
                     uit te gaan van een vergunningstelsel voor de weggebonden voorzieningen, en
                     tegelijkertijd invulling geeft aan de wens tot meer regie over de ontwikkeling
                     van de verzorgingsplaatsen. De Afdeling vraagt wat de consequenties zijn van
                     het wetsvoorstel voor de verantwoordelijkheden en risico’s die daarmee naar de
                     Rijksoverheid verschuiven en hoe de regering daarmee om wil gaan.</al>
                <al>De verantwoordelijkheden van het Rijk ten aanzien van verzorgingsplaatsen
                     blijven ongewijzigd. Het Rijk blijft als wegbeheerder belast met de
                     overheidszorg voor de infrastructuur, gelet op de openbare bestemming daarvan
                     voor het wegverkeer. Deze zorg krijgt gestalte in onderhoud en instandhouding
                     en in de regulering van andere activiteiten dan het gebruik door het verkeer,
                     waaronder het op de infrastructuur aanbieden van voorzieningen aan
                     weggebruikers. De publieke taak betreft de infrastructuur van het netwerk en
                     niet de economische activiteiten van het aanbieden van eten, drinken,
                     elektriciteit of motorbrandstoffen als zodanig. Wel is het zo dat de beperkte
                     mogelijkheden die het bestaande instrumentarium biedt om die activiteiten in
                     goede banen te leiden, onwenselijke gevolgen kunnen hebben voor de zorg voor de
                     infrastructuur en de goede functievervulling daarvan. Om dat te verbeteren
                     voorziet het wetsvoorstel in aanpassingen, en de Afdeling onderschrijft de
                     noodzaak van een nieuw stelsel in onderdeel 2a van haar advies.</al>
                <al>Het wetsvoorstel voorzieningen verzorgingsplaatsen leidt ertoe dat de wijze
                     waarop de wegbeheerder invulling geeft aan zijn verantwoordelijkheid ten
                     aanzien van de staat en werking van de weg, specifiek de verzorgingsplaats
                     verandert. De taken van de wegbeheerder ten aanzien van vergunningverlening
                     veranderen en daarmee ook de binnen de organisatie benodigde expertise. De
                     invoering van het wetsvoorstel betekent een opgave voor Rijkswaterstaat, die
                     zijn werkzaamheden ten aanzien van de sturing op de inrichting van en
                     activiteiten op de verzorgingsplaats zal moeten wijzigen. Deze wijziging ziet
                     met name op de overstap van meer reactieve naar actieve regie op de
                     verzorgingsplaats en de inrichting van een veilingsystematiek. In die zin
                     verschuift de invulling van de verantwoordelijkheid zich voor wat betreft de
                     regulering ook van een klassiek op lokale aanvragen ingericht kader naar een
                     regulering die is ingericht vanuit een perspectief op de ontwikkeling van het
                     netwerk als geheel. Dat sluit aan op een context waarin marktpartijen zelf al
                     vanuit dat perspectief opereren. Het wetsvoorstel verandert niet de
                     verantwoordelijkheid van het Rijk, maar wel het takenpakket van de uitvoerende
                     organisaties. Hierin ligt een uitvoeringsrisico besloten, gezien de omvang van
                     de verandering en de korte tijd waarin deze plaats moet vinden: het is de
                     bedoeling dat de eerste veilingen onder het nieuwe stelsel plaatsvinden voordat
                     een groot deel van de bestaande vergunningen voor laaddiensten vanaf 2028
                     afloopt. Om het risico ten aanzien van de uitvoerbaarheid te beheersen wordt de
                     toename van de werklast van het nieuwe stelsel voor de uitvoering zoveel
                     mogelijk gefaseerd. Concreet betekent dit dat het wetsvoorstel niet
                     onmiddellijk in zijn volledigheid in werking treedt, maar overgangsrecht bevat.
                     De belangrijkste keuze in dit overgangsrecht is om in de jaren 2028-2030 de
                     locaties voor vergunningen op de verzorgingsplaats aan te wijzen met een
                     ministeriële regeling, niet met een inrichtingsplan. Ook in het ontwerp van de
                     veilingmethode wordt rekening gehouden met de uitvoerbaarheid van het
                     stelsel.</al>
                <al>Het algemeen deel van de memorie van toelichting is naar aanleiding van
                     bovenstaande punten aangevuld met een nadere toelichting in paragraaf 5.4.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">c.</nr>
                  <titel>Integrale herziening: inclusief motorbrandstofverkooppunten?</titel>
                </kop>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Met het voorstel is beoogd om meer integraal te kunnen
                        sturen op het bereiken van een wenselijk eindbeeld. Dit roept de vraag op
                        waarom het bestaande systeem van de veiling van huurovereenkomsten voor
                        voorzieningen voor de verkoop van fossiele motorbrandstoffen buiten de
                        werking van het wetsvoorstel is gelaten.<noot id="n140" type="voet"><noot.nr>31</noot.nr><noot.al>Zie toelichting, paragraaf 1.1.</noot.al></noot> De (mate van) aanwezigheid van deze voorzieningen en de daarvoor
                        beschikbare ruimte hebben immers invloed op het eindbeeld. Zowel qua
                        verspreiding van die voorzieningen over het hoofdwegennet, als qua
                        aanwezigheid per verzorgingsplaats. De toelichting gaat hier niet op
                           in.<noot id="n141" type="voet"><noot.nr>32</noot.nr><noot.al>Daar komt bij dat paragraaf 4.1 van de toelichting vermeldt dat
                              de Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van motorbrandstoffen
                              kan worden ingetrokken zodra er geen huurovereenkomsten voor locaties
                              voor motorbrandstoffen meer zullen gelden. Dat verhoudt zich slecht
                              tot voorgesteld artikel 4.9 en de daarbij behorende artikelsgewijze
                              toelichting waarin staat dat nieuwe vergunningen voor
                              motorbrandstofverkooppunten niet zullen worden geveild op grond van
                              dit wetsvoorstel.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Daar komt bij dat het denkbaar is dat het ruimtelijk beslag
                        van laadpalen aan de ene kant en motorbrandstofverkooppunten aan de andere
                        kant in de toekomst gaat verschuiven. Dit kan gevolgen hebben voor de
                        routekaart en de inrichtingsplannen, gegeven de (beperkte) beschikbare
                        ruimte op een verzorgingsplaats. Ook in dat licht valt op dat de veiling van
                        huurrechten voor tankstations buiten de werking van het wetsvoorstel is
                        gelaten.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">De Afdeling adviseert om in de toelichting in te gaan op de
                        vraag waarom vergunningen voor de verkoop van fossiele motorbrandstoffen
                        buiten het bestek van het voorstel is gelaten, gegeven de bepalende invloed
                        op het te bereiken integrale eindbeeld.</nadruk>
                </al>
                <al>De Afdeling adviseert toe te lichten waarom de motorbrandstoffenverkoop buiten
                     het wetsvoorstel blijft, gelet op de integraliteit.</al>
                <al>Een van de voornaamste tekortkomingen van het huidige vergunningstelsel op
                     verzorgingsplaatsen is het ontbreken van een geschikte methode om vergunningen
                     voor gemakswinkels en laaddiensten op een geordende wijze te verdelen.
                     Vergunningen voor laaddiensten en gemakswinkels worden onder het huidige
                     stelsel voortdurend aangevraagd door verschillende partijen, op door henzelf
                     gekozen momenten en locaties. Deze aanvragen worden individueel behandeld, ook
                     als aanvragen een beroep doen op (deels) dezelfde ruimte en conflicterend zijn.
                     Om een einde te maken aan deze praktijk introduceert het wetsvoorstel een
                     veiling die het mogelijk maakt vergunningen op vooraf vastgestelde en
                     bekendgemaakte momenten en via een toegankelijke verdeelmethode te verdelen.
                     Voor motorbrandstofverkooppunten bestaat een dergelijke methode al, in de vorm
                     van de zogenoemde benzineveilingen. Voor het adresseren van de problematiek die
                     aanleiding vormde voor het wetsvoorstel is het dus niet noodzakelijk een nieuwe
                     veiling op te tuigen voor het toekennen van motorbrandstofverkooppunten aan een
                     exploitant.</al>
                <al>Het handhaven van de bestaande benzineveilingen voor
                     motorbrandstofverkooppunten is bovendien goed verenigbaar met de overige
                     elementen van het stelsel waarvoor het wetsvoorstel voorzieningen
                     verzorgingsplaatsen de basis biedt. Locaties voor motorbrandstofverkooppunten
                     worden aangewezen in inrichtingsplannen en ook aan deze locaties kunnen
                     voorwaarden en beperkingen gesteld worden. Het buiten het bestek laten van
                     motorbrandstofverkooppunten in het wetsvoorstel levert daarmee geen beperkingen
                     op in de toepassing ervan.</al>
                <al>Het buiten het bestek van het wetsvoorstel laten van de vergunning voor de
                     verkoop van fossiele motorbrandstoffen is eveneens een
                     uitvoerbaarheidsoverweging. Een stelselwijziging die niet alleen de
                     vergunningen voor laadstations en gemakswinkels omvat, maar ook het bestaande
                     stelsel van benzineveilingen wijzigt, is omvangrijker en heeft grotere
                     consequenties voor de uitvoeringsorganisaties. De verantwoordelijkheid voor de
                     veiling van alle voorzieningen op verzorgingsplaatsen zou daarmee bij
                     Rijkswaterstaat komen te liggen, terwijl uitvoering van de benzineveilingen
                     niet langer een taak is van het Rijksvastgoedbedrijf, dat deze veilingen nu
                     uitvoert. In het opstellen van het wetsvoorstel is daarom gekozen voor een
                     stelsel dat de bestaande systematiek voor het toekennen van
                     motorbrandstofverkooppunten ongemoeid laat. De toelichting van paragraaf 1.1 op
                     dit punt aangevuld.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">d.</nr>
                  <titel>Alternatieven vergunningstelsel?</titel>
                </kop>
                <al>
                  <nadruk type="cur">De toelichting besteedt geen aandacht aan alternatieven
                        voor het vergunningstelsel. Weliswaar is in de huidige situatie sprake van
                        een vergunningstelsel, maar in de nieuwe situatie stelt de overheid zich
                        meer doelen dan in de huidige situatie en het vergunningstelsel kent
                        beperkingen. Daar waar het gaat om daadwerkelijk invulling geven aan de
                        verzorgingsplaats door de exploitanten, valt bijvoorbeeld op dat met de
                        voorgestelde exploitatievergunning geen exploitatieplicht kan worden
                           opgelegd<noot id="n142" type="voet"><noot.nr>33</noot.nr><noot.al>Een exploitatieplicht kan helpen om het zogenaamde ‘handdoekje
                              leggen’ tegen te gaan. Dit is de praktijk dat een partij op een
                              exploitatievergunning biedt om te voorkomen dat een concurrerende
                              exploitant zich op dezelfde locatie zal vestigen, zonder dat de bieder
                              de intentie heeft om de vergunning zelf te exploiteren.</noot.al></noot> en kan ten behoeve van de weggebruikers ook geen recht op gebruik
                        van aanwezige voorzieningen worden gevestigd. Dergelijke mogelijkheden
                        bieden bijvoorbeeld concessieopdrachten wel.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">De Afdeling adviseert om in de toelichting in te gaan op de
                        overwogen alternatieven voor het vergunningstelsel, in het licht van de
                        doelstellingen van het voorstel en de wens tot meer regie en
                        sturing.</nadruk>
                </al>
                <al>De Afdeling adviseert in de toelichting in te gaan op wat mogelijke
                     alternatieven waren voor het vergunningenstelsel, in het bijzonder de
                     aanbesteding van overheidsopdrachten/concessies. Voor de keuze om dit
                     wetsvoorstel aan te grijpen bij de verdeling van vergunningen bestonden in
                     ieder geval in theorie verschillende alternatieven. Ten eerste bestond de
                     mogelijkheid om – in lijn van de veiling van huurovereenkomsten van
                     motorbrandstofverkooppunten – aan te grijpen bij de verdeling van deze private
                     gebruiksrechten. Daarvoor is niet gekozen omdat juist de vergunningverlening
                     het instrument is waarmee het Rijk onder verantwoordelijkheid van de minister
                     van Infrastructuur en Waterstaat de overheidszorg voor de weginfrastructuur
                     gestalte geeft, in het licht van de daarbij spelende belangen van een veilig en
                     doelmatig gebruik van die infrastructuur door het openbaar verkeer. Het is
                     vanuit die belangen dat het voorzieningenbeleid vorm krijgt. Bovendien heeft in
                     ons rechtsstelsel het publiekrecht het primaat. Het is in het waterstaatsrecht
                     daarom gebruikelijk dat de beoordeling van de toelaatbaarheid van activiteiten
                     – en daarop is het voorzieningenbeleid gericht – plaatsvindt in het kader van
                     de vergunningverlening, terwijl het spoor van de privaatrechtelijke medewerking
                     van de overheidseigenaar vooral dient om de belangen die met de waarde van de
                     eigendom gemoeid zijn te dienen. In de praktijk worden voor activiteiten op
                     waterstaatswerken in beheer bij het Rijk een privaatrechtelijke overeenkomst
                     slechts gesloten met de partijen die daarvoor ook toestemming krijgen van
                     Rijkswaterstaat als weg- of waterbeheerder. Dat geldt ook reeds nu al voor
                     laadpalen, ongeacht of dat basisvoorzieningen of aanvullende voorzieningen
                     zijn, en voor shops op verzorgingsplaatsen.</al>
                <al>Ten tweede bestond de mogelijkheid om over te gaan tot een kader waarin sprake
                     is van aan te besteden overheidsopdrachten voor voorzieningen voor laden of
                     shops. Voor die route is niet gekozen omdat dit een verdergaande bemoeienis van
                     het Rijk met het aanbod van voorzieningen impliceert dan voor regeling van dit
                     onderwerp nodig of wenselijk is. Het aanbieden van bijvoorbeeld
                     laadvoorzieningen of gemakswinkels als zodanig is immers geen publieke taak of
                     verantwoordelijkheid van het Rijk, maar een economische activiteit waarvoor
                     onder marktpartijen grote belangstelling blijkt te bestaan. Kiezen voor het
                     aanbesteden van een overheidsopdracht impliceert echter dat die activiteiten
                     zodanig gewenst zijn door de Rijksoverheid dat deze daartoe opdracht zou willen
                     geven. Bovendien zou naast de al bestaande instrumenten van een vergunning en
                     een huurovereenkomst de introductie van een overheidsopdracht de
                     rechtsverhoudingen tussen Rijk en de marktpartijen onnodig complex maken.</al>
                <al>Paragraaf 2.2 van het algemeen deel van de toelichting is in deze zin
                     aangevuld.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">e.</nr>
                  <titel>Bijsturing naar aanleiding van onvoorziene omstandigheden en toekomstige
                        ontwikkelingen mogelijk?</titel>
                </kop>
                <al>
                  <nadruk type="cur">De mogelijkheden om in te grijpen in het gedrag van
                        exploitanten worden voor langere tijd vastgelegd in het voorstel. Daarom is
                        het van belang om de situaties te doordenken die zich kunnen voordoen indien
                        het marktgedrag van partijen anders uitpakt dan beoogd of wenselijk is.
                        Daarbij valt te denken aan onvoldoende markttoetreding of aan
                        consortiumvorming. Het bereiken van de doelstelling dat er een optimale
                        verdeling van de voorzieningen over de locaties moet zijn<noot id="n143" type="voet"><noot.nr>34</noot.nr><noot.al>De doelstelling geformuleerd in voorgesteld artikel 1.2, eerste
                              lid, onderdeel c.</noot.al></noot> komt bijvoorbeeld in het gedrang als er te weinig markttoetreding
                        zou zijn. En door consortiavorming zouden de beoogde keuzemogelijkheden
                        kunnen worden beperkt.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Ook kan bijsturing wenselijk zijn vanuit de wens om
                        kritieke infrastructuur te beschermen. Momenteel is de Wet weerbaarheid
                        kritieke entiteiten in behandeling in de Tweede Kamer.<noot id="n144" type="voet"><noot.nr>35</noot.nr><noot.al>Regels ter implementatie van Richtlijn (EU) 2022/2557 van het
                              Europees Parlement en de Raad van 14 december 2022 betreffende de
                              weerbaarheid van kritieke entiteiten en tot intrekking van Richtlijn
                              2008/114/EG van de Raad (PbEU 2022, L 333) (Wet weerbaarheid kritieke
                              entiteiten), Kamerstukken II 2024/25, <extref doc="kst-36765-1" soort="document" status="actief">36 765, nrs. 1–4</extref>.</noot.al></noot> Die wet is gericht op het versterken van de weerbaarheid van
                        kritieke entiteiten en het vermogen van die entiteiten om essentiële
                        diensten te verlenen. De wet heeft een brede reikwijdte en gaat ook over
                        vervoer op de weg. Het is de vraag of en in hoeverre bij de
                        vergunningverlening rekening wordt gehouden met deze en soortgelijke
                        wetgeving over kritieke infrastructuur.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Tot slot wijst de Afdeling op enkele Unierechtelijke
                        verplichtingen waaraan in de toekomst moet worden voldaan.<sup /><noot id="n145" type="voet"><noot.nr>36</noot.nr><noot.al>Bijvoorbeeld de AFIR: Verordening (EU) 2023/1804 van het
                              Europees Parlement en de Raad van 13 september 2023 betreffende de
                              uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen en tot
                              intrekking van Richtlijn 2014/94/EU (PbEU 2023, L 234/1). Zie in dit
                              verband ook een lopend initiatief van de Europese Commissie: Verslag
                              van de Commissie van 21 november 2025 aan het Europees Parlement en de
                              Raad over de beschikbaarheid van geschikte rustfaciliteiten voor
                              chauffeurs en van beveiligde parkeerfaciliteiten en de ontwikkeling
                              van veilige en beveiligde parkeerterreinen die overeenkomstig
                              Gedelegeerde Verordening (EU) 2022/1012 zijn gecertificeerd (COM 2025
                              703 final). Zie ook: <extref doc="https://transport.ec.europa.eu/news-events/news/commission-calls-action-increase-safe-and-secure-parking-areas-professional-drivers-2025-12-03_en" soort="URL" status="actief">https://transport.ec.europa.eu/news-events/news/commission-calls-action-increase-safe-and-secure-parking-areas-professional-drivers-2025-12-03_en</extref>.</noot.al></noot>Inzicht in de consequenties van het bestaande Europese beleid en
                        toekomstige Europese regelgeving dragen bij aan de bestendigheid van het
                        voorstel. De toelichting bevat onvoldoende informatie over de vraag of het
                        nieuwe stelsel tegemoet komt aan zulke ontwikkelingen.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Inzicht in deze onvoorziene omstandigheden en toekomstige
                        ontwikkelingen helpt bij de beoordeling of er voldoende mogelijkheden zijn
                        om bij te sturen om de doelen van het voorstel te bereiken. De toelichting
                        besteedt hier onvoldoende aandacht aan.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">De Afdeling adviseert om in de toelichting aandacht te
                        besteden aan de mogelijkheden om het nieuwe stelsel bij te sturen bij
                        onvoorziene omstandigheden en toekomstige
                     beleidsontwikkelingen.</nadruk>
                </al>
                <al>De Afdeling adviseert in de toelichting aandacht te besteden aan wat
                     mogelijkheden zijn om bij te sturen in onvoorziene omstandigheden of bij
                     toekomstige beleidsontwikkelingen.</al>
                <al>Het wetsvoorstel heeft raakvlakken met verschillend EU-beleid en regelgeving.
                     De belangrijkste hiervan zijn de AFIR<noot id="n146" type="voet"><noot.nr>37</noot.nr><noot.al>Zie noot 36</noot.al></noot> en Verordening (EG) nr. 561/2006 betreffende rijtijden, onderbrekingen
                     en rusttijden. Voor beide verordeningen geldt dat deze niet een-op-een eisen
                     stellen aan het aanbod van voorzieningen op verzorgingsplaatsen. Echter, deze
                     verordeningen stellen eisen aan het voorzieningenniveau waar de weggebruiker
                     tijdens zijn reis toegang toe heeft. Aangezien het hoofdwegennet – en de
                     verzorgingsplaatsen die daar onderdeel van zijn – een belangrijk onderdeel is
                     van het gehele wegennet, ligt het voor de hand dat de verplichtingen uit
                     EU-regelgeving in ieder geval ten dele worden ingevuld op
                     verzorgingsplaatsen.</al>
                <al>De Europese Verordening (EG) nr. 561/2006 stelt regels voor rij- en rusttijden
                     in het goederen- en personenvervoer over de weg, met als doel het verbeteren
                     van arbeidsomstandigheden, verkeersveiligheid en eerlijke concurrentie. Uit
                     deze verordening volgt geen concrete doelstelling ten aanzien van het aantal
                     beschikbare rustplekken voor vrachtwagenchauffeurs. Indirect volgt uit deze
                     verordening dat er in algemene zin voldoende rustplaatsen beschikbaar moeten
                     zijn om chauffeurs zo in staat te stellen aan rij- en rusttijden te voldoen.
                     Het wetsvoorstel stelt de wegbeheerder in staat meer ruimte te maken voor de
                     realisatie van rustplaatsen voor chauffeurs, hiervoor kan ruimte worden
                     gereserveerd in het inrichtingsplan dat wordt opgesteld op basis van de
                     routekaart. Op veel verzorgingsplaatsen zal de uitbreiding van het aantal
                     vrachtwagenparkeerplaatsen vragen om een herinrichting.</al>
                <al>Het ligt voor de hand dat een belangrijk deel van de rustplaatsen voor
                     chauffeurs beschikbaar is langs het hoofdweggennet, met name de TEN-T
                     corridors. Dit deel van het wegennet wordt intensief gebruikt door
                     vrachtverkeer, een belangrijk deel van de rustbehoefte slaat dus hier neer. Het
                     voorzien van deze rustplaatsen is in lijn met de doelstellingen van het
                     wetsvoorstel, namelijk het ondersteunen van een veilig en doelmatig gebruik van
                     het (hoofd-)wegennet. Weggebruikers die hun reis kort willen onderbreken
                     (vanwege een rustbehoefte omdat regelgeving voor rij- en rusttijden dit
                     voorschrijft) moeten dit op een verkeersveilige plek kunnen doen. Deze
                     verkeersveilige rustplaatsen bevinden zich idealiter aan het hoofdwegennet
                     zelf, dus op verzorgingsplaatsen. Dit beperkt het aantal verplaatsingen van en
                     naar het hoofdwegennet van chauffeurs op zoek naar een geschikte rustplaats.
                     Voldoende rustplaatsen zijn bovendien van belang omdat het in de praktijk
                     voorkomt dat vrachtwagens worden geparkeerd op vluchtstroken wanneer er
                     onvoldoende rustgelegenheid op verzorgingsplaatsen is. Dit vormt een groot
                     risico voor de verkeersveiligheid (het veilig gebruik van het hoofdwegennet),
                     vanwege het grote snelheidsverschil tussen een geparkeerde vrachtwagen en het
                     langsrijdend verkeer.</al>
                <al>De realisatie van voldoende rustplaatsen voor vrachtwagenchauffeurs is een
                     belangrijke doelstelling van de routekaart die wordt opgesteld onder het nieuwe
                     stelsel. Rustplaatsen op verzorgingsplaatsen zijn primair ingericht op de
                     verplichte korte rust (45 minuten na maximaal 4,5 uur rijden). Op de AFIR is in
                     par. 3.1 van de memorie van toelichting reeds ingegaan.</al>
                <al>Tot slot bestaat de mogelijkheid dat marktgedrag van partijen anders uitpakt
                     dan wenselijk of beoogd is, wat ten koste zou kunnen gaan van een optimale
                     verdeling van voorzieningen. Voor dergelijke situaties is van belang dat het
                     wetsvoorstel ruimte laat om in de loop van de tijd in de inrichtingsplannen en
                     exploitatievergunningen voorwaarden geleidelijk per ronde aan te passen,
                     naarmate de ervaringen met de toepassing in de praktijk zich ontwikkelen. De
                     memorie van toelichting is op bovenstaande punten aangevuld in paragraaf
                     2.10.</al>
              </divisie>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop>
                <nr status="officieel">3.</nr>
                <titel>Transitievoorzieningen</titel>
              </kop>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">a.</nr>
                  <titel>Inleiding</titel>
                </kop>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Uit de toelichting blijkt dat gekozen is voor de veiling
                        van separate exploitatievergunningen om een gelijk speelveld te waarborgen.
                        Een bundeling van voorzieningen in één vergunning zou voordelig zijn voor
                        aanbieders van tankdiensten en nadelig voor aanbieders van laaddiensten. In
                        de praktijk bieden aanbieders van tankstations immers ook laadvoorzieningen
                        (laadpalen) aan, terwijl aanbieders die primair laadvoorzieningen
                        exploiteren in de regel geen fossiele brandstoffen verkopen. Een bundeling
                        van beide voorzieningen in één vergunning zou neerkomen op een uitsluiting
                        van potentiële exploitanten van laadvoorziening van het verdeelproces, wat
                        onwenselijk wordt geacht.<noot id="n147" type="voet"><noot.nr>38</noot.nr><noot.al>Toelichting, algemeen deel, paragraaf 2.4.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Tegelijkertijd introduceert het wetsvoorstel zogenaamde
                        Transitievoorzieningen 2028-2030 (hierna: transitievoorziening).<noot id="n148" type="voet"><noot.nr>39</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 9.2.</noot.al></noot> Dit houdt in dat het wél mogelijk is een enkele gecombineerde
                        vergunning te verlenen voor zowel de voorziening van fossiele
                        motorbrandstoffen als van elektrische laadvoorzieningen voor locaties
                        waarvoor in de jaren 2028, 2029 of 2030 een huurovereenkomst voor een
                        motorbrandstofverkooppunt afloopt. Er is geen voorafgaand inrichtingsplan
                        nodig voor het verlenen van een dergelijke vergunning.<noot id="n149" type="voet"><noot.nr>40</noot.nr><noot.al>De introductie van een transitievoorziening in het wetsvoorstel
                              komt voort uit de motie-Heutink c.s., Kamerstukken II 2024/25, <extref doc="kst-31305-513" soort="document" status="actief">31 305,
                                 nr. 513</extref>. Deze motie verzoekt de regering ‘in te zetten op
                              het veilen van ten minste één kavel die zowel fossiel als laden als
                              een shop bevat’.</noot.al></noot> Uit de toelichting blijkt dat het gaat om 27 locaties.<noot id="n150" type="voet"><noot.nr>41</noot.nr><noot.al>Toelichting, paragraaf 10.4.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Een dergelijke afwijking van de hoofdregel van het
                        wetsvoorstel en het daaraan ten grondslag gelegde uitgangspunt van gelijk
                        speelveld dient overtuigend te worden gemotiveerd. In dit verband wijst de
                        Afdeling op het volgende.</nadruk>
                </al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">b.</nr>
                  <titel>Spanning tussen hoofdregel en transitievoorziening</titel>
                </kop>
                <al>
                  <nadruk type="cur">De Afdeling constateert dat de transitievoorziening afwijkt
                        van de opzet en bedoeling van het wetsvoorstel. Het separaat veilen van de
                        exploitatievergunningen, waarbij het overigens ook mogelijk is dat één
                        exploitant meerdere vergunningen op dezelfde verzorgingsplaats verkrijgt,
                        heeft tot doel om een gelijk speelveld te creëren. Dit systeem lijkt de
                        minste drempels op te werpen voor markttoetreding door nieuwe en mogelijk
                        ook kleinere spelers en tegelijkertijd tegemoet te komen aan de doelen zoals
                        geformuleerd in voorgesteld artikel 1.2. De transitievoorziening maakt het
                        daarentegen juist mogelijk om middels veiling van één vergunning meerdere
                        voorzieningen te exploiteren.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Die uitzondering is de facto in het voordeel van aanbieders
                        van motorbrandstoffen. Zij oefenen reeds één activiteit uit (verkoop
                        motorbrandstoffen) en het is voor hen minder bezwaarlijk om dit uit te
                        breiden met een tweede activiteit (aanbieding laadpalen). De
                        transitievoorziening werkt in het nadeel van aanbieders van enkel laadpalen,
                        omdat zij minder snel geneigd zullen zijn ook motorbrandstoffen te gaan
                        verkopen. Dat is niet in overeenstemming met het streven naar een gelijk
                           speelveld.<noot id="n151" type="voet"><noot.nr>42</noot.nr><noot.al>De mogelijkheid die het wetsvoorstel aan een vergunninghouder
                              biedt om de feitelijke exploitatie van een of meer voorzieningen aan
                              een derde op te dragen, maakt dit niet anders.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">De toelichting bij het voorstel motiveert niet waarom
                        afwijking van de hoofdregel hier nodig en gewenst is.</nadruk>
                </al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">c.</nr>
                  <titel>Toetsing aan de Dienstenrichtlijn</titel>
                </kop>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Verder wijst de Afdeling erop dat de introductie van een
                        vergunningstelsel als het onderhavige dient te voldoen aan de regels van de
                           Dienstenrichtlijn.<noot id="n152" type="voet"><noot.nr>43</noot.nr><noot.al>Zie hoofdstuk III van Richtlijn 2006/123/EG van het Europees
                              Parlement en de Raad van 12 december 2006 betreffende diensten op de
                              interne markt, PbEU 2006, L 376, p. 36.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">In de toelichting is op adequate wijze gemotiveerd dat het
                        reguliere vergunningstelsel waarin het voorstel voorziet voldoet aan de
                        daaraan gestelde voorwaarden en de door het vergunningvereiste veroorzaakte
                        beperking van het vrij dienstenverkeer gerechtvaardigd is.<noot id="n153" type="voet"><noot.nr>44</noot.nr><noot.al>Toelichting, algemeen deel, paragraaf 3.2.</noot.al></noot> Het is noodzakelijk voor het veilig en doelmatig gebruik van de
                        wegen in beheer bij het Rijk door het openbaar verkeer. Zonder de
                        voorgestelde regulering kan het veilig en doelmatig gebruik van de weg door
                        het verkeer dat op verzorgingsplaatsen is aangewezen om op de autosnelweg te
                        kunnen stoppen, niet worden verzekerd.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Het voorstel introduceert een veiling voor het toekennen
                        van exploitatievergunningen voor laaddiensten en gemakswinkels. De veiling
                        verbetert de mededingingsruimte voor ondernemers ten opzichte van het
                        bestaande vergunningensysteem gebaseerd op loting of een behandeling van
                        vergunningaanvragen op volgorde van binnenkomst. Het vergemakkelijkt in
                        principe de markttoegang.<noot id="n154" type="voet"><noot.nr>45</noot.nr><noot.al>Toelichting, algemeen deel, paragraaf 3.2.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">De toelichting besteedt echter onvoldoende aandacht aan het
                        feit dat de transitievoorziening een additionele beperking opwerpt. Een
                        dergelijke belemmering moet evenzeer aan de Unierechtelijke bepalingen
                        inzake het vrij dienstenverkeer worden getoetst.<noot id="n155" type="voet"><noot.nr>46</noot.nr><noot.al>De additionele beperking is tot op zekere hoogte vergelijkbaar
                              met het beleid omtrent de vergunningverlening voor een aanvullende
                              voorziening, zoals aan de orde in de uitspraak van de Afdeling
                              bestuursrechtspraak van de Raad van State van 4 november 2020,
                              ECLI:NL:RVS:2020:2607.</noot.al></noot> Een dergelijke toetsing ontbreekt in de toelichting.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">De transitievoorziening behoeft een dwingende reden van
                        algemeen belang die consistent is met de uitgangspunten van het wetsvoorstel
                        en het doel dat met deze tijdelijke voorziening is beoogd. Weliswaar draagt
                        de transitievoorziening mede bij aan een veilig en doelmatig gebruik van de
                        wegen door het openbaar verkeer en de uitrol van een netwerk van elektrische
                           laadvoorzieningen.<noot id="n156" type="voet"><noot.nr>47</noot.nr><noot.al>Rechtbank Midden-Nederland, uitspraak van 5 juni 2025,
                              ECLI:NL:RBMNE:2025:2679, punt 10, onder verwijzing naar HvJ EU
                              22 oktober 2013, gevoegde zaken C-105/12 tot en met C-107/12,
                              ECLI:EU:C:2013:677, (Staat der Nederlanden t. Essent NV e.a.) punt
                              59.</noot.al></noot> Maar uit de toelichting blijkt ook dat de introductie van een
                        vergunning voor een transitievoorziening vooral als doel heeft om meer
                        perspectief te bieden aan partijen die motorbrandstoffen aanbieden op
                           verzorgingsplaatsen.<noot id="n157" type="voet"><noot.nr>48</noot.nr><noot.al>Toelichting, algemeen deel, paragraaf 10.4.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Een transitievoorziening stelt die partijen volgens de
                        toelichting in staat om meer geleidelijk en op kleine schaal laadpunten te
                        realiseren en tegelijk het aantal tankzuilen af te bouwen.<noot id="n158" type="voet"><noot.nr>49</noot.nr><noot.al>Toelichting, algemeen deel, paragraaf 10.4.</noot.al></noot> Daarmee is de transitievoorziening gericht op de bescherming van het
                        economische belang van (een beperkte groep van) partijen die fossiele
                        motorbrandstoffen leveren. Een dergelijke puur economische reden kan geen
                        rechtvaardiging vormen voor het inbreuk op het vrije dienstenverkeer.<noot id="n159" type="voet"><noot.nr>50</noot.nr><noot.al>HvJ EG 26 april 1988, zaak 352/85, ECLI:EU:C:1988:196 (Bond van
                              Adverteerders), punt 34.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Voorts dient de transitievoorziening non-discriminatoir,
                        noodzakelijk, geschikt en evenredig te zijn met het oog op het daarmee
                        nagestreefde doel.<noot id="n160" type="voet"><noot.nr>51</noot.nr><noot.al>Vergelijk artikelen 9 en 10 van de Dienstenrichtlijn.</noot.al></noot> De Afdeling merkt op dat in het belang van de uitrol van elektrische
                        laadvoorzieningen reeds wordt voorzien door de reguliere procedure van
                        veiling van afzonderlijke vergunningen voor elektrisch laden. In dat licht
                        biedt de transitievoorziening geen meerwaarde die in verhouding kan staan
                        tot de nadelen voor het met het voorstel nagestreefde gelijk speelveld. Een
                        en ander roept vragen op over de noodzaak en geschiktheid van de
                        transitievoorziening.</nadruk>
                </al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">d.</nr>
                  <titel>Conclusie</titel>
                </kop>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Om de hiervoor genoemde redenen adviseert de Afdeling af te
                        zien van de introductie van de transitievoorziening.</nadruk>
                </al>
                <al>De Afdeling adviseert af te zien van de figuur van de transitievoorzieningen.
                     Volgens de Afdeling wijkt de introductie van deze figuur af van het
                     uitgangspunt van een gelijk speelveld en roept de transitievoorziening vragen
                     op over de verenigbaarheid met de Dienstenrichtlijn. De Afdeling constateert
                     dat het beoogde te beschermen economische belang van een beperkte groep
                     partijen die fossiele motorbrandstoffen leveren, een puur economische reden is
                     die geen rechtvaardiging vormen voor een inbreuk op het vrije
                     dienstenverkeer.</al>
                <al>Naar aanleiding van het advies van de Afdeling is afgezien van de introductie
                     van de transitievoorziening. Introductie van deze figuur maakt, gelet op het
                     advies van de Afdeling, de toepassing daarvan kwetsbaar voor juridische
                     procedures, met alle onzekerheden en uitvoeringsrisico’s van dien. Daarnaast is
                     de transitievoorziening lastig uitvoerbaar in omstandigheden van netcongestie,
                     die nieuwe of zwaardere aansluitingen op korte termijn onvoldoende
                     realiseerbaar maken, en is ook de fysieke ruimte voor uitbreiding van
                     laadinfrastructuur bij tankstations beperkt.</al>
                <al>In dit licht is ook de eerder gemaakte keuze om concurrentie op de
                     verzorgingsplaats toe te staan opnieuw bezien. Dat was een voor de
                     transitievoorziening noodzakelijke voorwaarde. Daarover heeft de ACM in zijn
                     advies over het wetsvoorstel aangegeven dat dit positieve effecten kan hebben
                     op de kwaliteit van het aanbod. Tegelijkertijd zijn er beleidsmatige bezwaren,
                     juist vanuit de infrastructurele functie en de verkeersveiligheid bezien, nu
                     keuzevrijheid voor de weggebruiker tussen verschillende laadlocaties op een
                     verzorgingsplaats in alle gevallen neerkomt op zoekgedrag met de bijbehorende
                     complicatie van verkeersbewegingen, wat op verzorgingsplaatsen juist vermeden
                     dient te worden. Meerdere aanbieders op een verzorgingsplaats kende daarom al
                     randvoorwaarden, in termen van verkeersveilige inpassing, voldoende
                     belangstelling vanuit de markt en beschikbaarheid van netaansluitingen. In de
                     uitwerking blijkt ook met deze randvoorwaarden moeilijk tot eenduidige keuzes
                     te komen. Daar speelt ook een rol bij dat die uitwerking al te zeer leidt tot
                     economische afwegingen op verzorgingsplaatsniveau, terwijl dit wetsvoorstel
                     juist wat die ordening betreft is gericht op een landelijke netwerkbenadering.
                     Daarom zijn de artikelen 3.1 en 3.2 van het wetsvoorstel aangepast in die zin
                     dat per verzorgingsplaats maximaal één vergunning per weggebonden voorziening
                     gedurende een bepaald tijdvak beschikbaar komt voor de exploitatie. De memorie
                     van toelichting is dienovereenkomstig aangepast.</al>
              </divisie>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop>
                <nr status="officieel">4.</nr>
                <titel>Overgangsbeleid en afstemming looptijd vergunningen</titel>
              </kop>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">a.</nr>
                  <titel>Inleiding</titel>
                </kop>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Het is de bedoeling om de voorgestelde wet in werking te
                        laten treden in de loop van 2027. Daarmee is de wet tijdig beschikbaar voor
                        de eerste herinrichting van verzorgingsplaatsen in 2028. Nieuwe
                        exploitatievergunningen zullen vanaf het moment van inwerkingtreding worden
                        uitgegeven volgens de regels voorzien bij of krachtens deze wet.<noot id="n161" type="voet"><noot.nr>52</noot.nr><noot.al>Zie artikelsgewijze toelichting bij voorgesteld artikel
                              10.2.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Het nieuwe stelsel zal niet direct op het moment van
                        inwerkingtreding functioneren zoals bedoeld. Er is een overgang nodig om dat
                        te bereiken. De Afdeling gaat in op twee aspecten van het
                        overgangsbeleid.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Ten eerste wat betreft de afstemming van de looptijden. Het
                        is de bedoeling van de regering om de looptijden van de verschillende
                        vergunningen en rechten op een verzorgingsplaats, na inwerkingtreding van de
                        wet, zoveel mogelijk op elkaar te laten aansluiten. Deze gelijktrekking
                        helpt om de herinrichting van de verzorgingsplaats als eenheid te plannen en
                        ter hand te nemen, zo stelt de toelichting.<noot id="n162" type="voet"><noot.nr>53</noot.nr><noot.al>Zie onder andere de artikelsgewijze toelichting bij voorgesteld
                              artikel 4.6, 6.1 en 9.1.</noot.al></noot> Dit zal niet direct na inwerkingtreding van de wet gerealiseerd
                        zijn. Er is sprake van overgangsbeleid om de looptijden van de nieuwe
                        vergunningen op elkaar te laten aansluiten. Daarover gaat deze
                        adviesopmerking (punt 4).</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Ten tweede worden als onderdeel van het overgangsbeleid
                        regels voorgesteld om bestaande rechten die zijn ontstaan vóór
                        inwerkingtreding van het wetsvoorstel te respecteren. Daarover gaat de
                        adviesopmerking onder punt 5.</nadruk>
                </al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">b.</nr>
                  <titel>Afstemming looptijden</titel>
                </kop>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Het wetsvoorstel biedt de mogelijkheid om het tijdvak voor
                        nieuwe exploitatievergunningen af te stemmen op het moment waarop het
                        tijdvak van een andere exploitatievergunning op dezelfde verzorgingsplaats
                        afloopt. Ook is het mogelijk het tijdvak af te stemmen op een voorgenomen
                        herinrichting van de verzorgingsplaats. Ten slotte is het mogelijk het
                        tijdvak eenmalig met maximaal twee jaar te verlengen, bijvoorbeeld wanneer
                        de procedure voor een veiling nog loopt en de continuïteit van de
                        voorziening in dergelijke situaties van belang is.<noot id="n163" type="voet"><noot.nr>54</noot.nr><noot.al>Zie voorgestelde artikel 4.6, derde lid, en artikelsgewijze
                              toelichting daarbij.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">De Afdeling heeft begrip voor de wens te beschikken over de
                        nodige flexibiliteit om naar het beoogde eindbeeld toe te werken. Wel merkt
                        de Afdeling op dat dit tot gevolg kan hebben dat de exploitatievergunning op
                        de ene verzorgingsplaats een langere of kortere duur heeft dan een
                        soortgelijke exploitatievergunning op een andere verzorgingsplaats. Dit
                        creëert een mogelijk verschil in behandeling tussen exploitanten van
                        eenzelfde voorziening op verschillende, dicht bij elkaar gelegen
                        verzorgingsplaatsen. Ook kan het verschil opleveren in de behandeling van
                        exploitanten die een vergunning hebben verworven vóór inwerkingtreding van
                        de wet en toekomstige exploitanten. Een ongelijke behandeling kan onder
                        omstandigheden gerechtvaardigd en evenredig zijn, maar dit moet wel worden
                        gemotiveerd.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Daarbij merkt de Afdeling op dat de looptijd van een
                        exploitatievergunning een belangrijke factor is in het vermogen van een
                        ondernemer om gedane investeringen tijdig terug te verdienen.<noot id="n164" type="voet"><noot.nr>55</noot.nr><noot.al>Toelichting, paragraaf 5.3.</noot.al></noot> Uit de toelichting blijkt dat nader onderzoek wordt gedaan om meer
                        inzicht te verkrijgen in de terugverdientijd.<noot id="n165" type="voet"><noot.nr>56</noot.nr><noot.al>Toelichting, paragraaf 3.2, voetnoot 27.</noot.al></noot> Dat inzicht is ook van belang bij de rechtvaardiging om, in het
                        kader van de afstemming, bij de ene exploitatievergunning uit te gaan van
                        een andere duur dan bij de andere exploitatievergunning.</nadruk>
                </al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">c.</nr>
                  <titel>Conclusie</titel>
                </kop>
                <al>
                  <nadruk type="cur">De Afdeling adviseert in de toelichting te motiveren dat de
                        verschillende behandeling van de looptijden van nieuwe
                        exploitatievergunningen gerechtvaardigd en evenredig is.</nadruk>
                </al>
                <al>De Afdeling adviseert in de toelichting meer motivering te geven voor de
                     mogelijkheid om looptijden onderling af te stemmen: het wetsvoorstel maakt het
                     mogelijk tijdvakken van exploitatievergunningen op elkaar af te stemmen of op
                     een voorgenomen herinrichting en om de duur met twee jaar te verlengen als dat
                     voor de continuïteit nodig is bijvoorbeeld omdat een herverdelingsprocedure nog
                     loopt. De Afdeling constateert dat dit een verschil in behandeling kan
                     opleveren tussen exploitanten, die onder omstandigheden gerechtvaardigd moet
                     zijn. De Raad merkt op dat de gerechtvaardigdheid en evenredigheid nader moet
                     worden toegelicht, en dat bij die belangenafweging inzichten (en onderzoeken)
                     over terugverdientijden voor gedane investeringen moeten worden betrokken.</al>
                <al>Ook bij het vaststellen van aangepaste looptijden is de terugverdientijd van
                     belang. In de toepassing van het nieuwe stelsel wordt een aangepaste looptijd
                     zo vastgesteld dat deze de terugverdientijd overschrijdt. Dit betekent dat een
                     vergunning met aangepaste looptijd in principe winstgevend is uit te baten. Dit
                     is belangrijk omdat er zo een gerede kans is dat een vergunning succesvol wordt
                     geveild. Met andere woorden: deze leidt tot biedingen en wordt op basis daarvan
                     toegewezen aan een partij die de onder de vergunning diensten aan zal bieden.
                     Een succesvolle veiling komt zo het aanbod van diensten op een
                     verzorgingsplaats ten goede. Een aangepaste looptijd korter dan de
                     terugverdientijd is om diezelfde reden niet evenredig; de kans is aanwezig dat
                     een vergunning met een te korte looptijd niet succesvol kan worden geveild. De
                     veiling levert zo geen exploitant op en de vastgestelde inrichting van de
                     verzorgingsplaats (volgens het inrichtingsplan) kan niet worden verwezenlijkt
                     omdat een van de locaties de daarvoor aangewezen functie niet kan uitoefenen.
                     Bij het vaststellen van aangepaste looptijden wordt om deze reden een
                     bandbreedte gehanteerd van 2 tot 15 jaar voor shops, en van 13 tot 15 jaar voor
                     laadpunten.</al>
                <al>Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft SEO economisch onderzoek
                     gevraagd de terugverdientijd van zowel laaddiensten als gemakswinkels op
                     verzorgingsplaatsen in kaart te brengen. SEO concludeert dat de
                     terugverdientijd van een laadlocatie onder nieuwe stelsel 10 tot 13 jaar is.
                     Voor een gemakswinkel stelt SEO dat deze binnen 1 jaar terugverdiend kan
                     worden, tenzij het gaat om een zeer kleine locatie.<noot id="n166" type="voet"><noot.nr>57</noot.nr><noot.al>SEO, terugverdientijd laadpalen en shops op verzorgingsplaatsen,
                           2026</noot.al></noot> Een belangrijke kanttekening bij deze cijfers is dat deze gebaseerd
                     zijn op een zogenoemde gemiddelde efficiënte toetreder. Een terugverdientijd op
                     een specifieke locatie kan langer of korter zijn afhankelijk van de individuele
                     ondernemer die onder een vergunning diensten aanbiedt, maar ook van lokale
                     omstandigheden die per verzorgingsplaats kunnen verschillen (zoals de
                     beschikbare ruimte of de hoeveelheid passerend verkeer). Daarbij geldt voor
                     laaddiensten op verzorgingsplaatsen dat dit een markt is die nog sterk in
                     ontwikkeling is. Op dit moment is het aantal elektrische voertuigen in het
                     Nederlandse wagenpark nog relatief klein. Dit aantal zal de komende decennia
                     echter sterk toenemen, en daarmee de vraag naar laaddiensten langs het
                     hoofdwegennet. De verwachting is dan ook dat de terugverdientijd van
                     investeringen in laaddiensten op verzorgingsplaatsen in de toekomst zal
                     afnamen. SEO verwacht dat deze in 2035 is teruggelopen tot 5 tot 8 jaar.
                     Exploitatievergunningen onder dit wetsvoorstel kennen een maximumlooptijd van
                     15 jaar. Dit is in lijn met hetgeen op dit moment gebruikelijk in de branche.
                     Bovendien biedt het ruim voldoende terugverdientijd, zo blijkt uit het
                     onderzoek van SEO. Bij dit onderzoek zijn overigens stakeholders
                     geconsulteerd.</al>
                <al>Er zullen echter gedurende enige tijd ook vergunningen met een kortere
                     looptijd dan 15 jaar worden verleed. Het toekennen van vergunningen met een
                     aangepaste looptijd is om twee redenen gerechtvaardigd. Allereerst kan met
                     aangepaste looptijden een terugkerende piek in het aantal vrijvallende
                     vergunningen worden voorkomen. Op dit moment verloopt de overgrote meerderheid
                     van de vergunningen voor laaddiensten binnen een periode van drie jaar. Dit
                     leidt tot een zich periodiek herhalende driejarige piek in het aantal te
                     verdelen vergunningen. Voor de uitvoerbaarheid van het wetsvoorstel is het
                     wenselijker dat in opeenvolgende jaren een ongeveer gelijk aantal vergunningen
                     vrijvalt. Dit levert een meer gelijkmatige belasting op van de
                     uitvoeringsorganisaties die de verdeling van deze vergunningen organiseren. Een
                     organisatie kan daar beter op worden ingericht. Een meer gelijkmatig vrijvallen
                     van vergunningen op de verzorgingsplaats betekent eveneens dat er meer continue
                     toetreding tot de verzorgingsplaatsen mogelijk is. Ieder jaar komt er een
                     aantal vergunningen beschikbaar, waarnaar (nieuwe) marktpartijen kunnen
                     meedingen. De mogelijkheid een vergunning te verwerven op de verzorgingsplaats
                     wordt zo niet bepaald door een cyclus van circa vijftien jaar.</al>
                <al>Ook geeft een deel van de branchepartijen aan dat het hun wens is om meerdere
                     diensten op eenzelfde verzorgingsplaats aan te bieden. Door te werken met
                     aangepaste looptijden, kunnen vergunningen voor laden in de toekomst
                     gelijktijdig worden verdeeld met de vergunning voor gemakswinkels en MBVP. Bij
                     de uitwerking van onderliggende regelgeving, wordt nader bezien in hoeverre de
                     veilingen voor de verschillende voorzieningen geïntegreerd kan worden.</al>
                <al>Het hanteren van aangepaste looptijden voor vergunningen leidt tot verschillen
                     tussen individuele vergunninghouders, zoals de Afdeling in haar advies al
                     aangeeft. Een vergunning met een langere looptijd is aantrekkelijker dan een
                     vergunning met een kortere looptijd, omdat eerstgenoemde de vergunninghouders
                     meer tijd biedt om investeringen terug te verdienen en zo een hoger totaal
                     rendement te behalen. Houders van een vergunning met een langere looptijd
                     hebben hiermee dus enig voordeel ten opzichte van houders van een vergunning
                     met een kortere looptijd. Een belangrijke nuance bij deze constatering is dat
                     vergunningen worden toegekend via een veiling, waarbij de vergunning wordt
                     toegekend aan de partij die het hoogste bod doet. Een vergunning die (in de
                     ogen van de biedende partij) meer waard is, bijvoorbeeld omdat deze een langere
                     looptijd heeft, levert in principe een hogere bieding op. Het voordeel van een
                     partij met een vergunning met langere looptijd wordt zo deels gemitigeerd door
                     het hogere bedrag dat deze partij hiervoor betaalt. Een andere belangrijke
                     factor is dat partijen naar verwachting meerdere vergunningen verwerven of
                     willen verwerven, om zo een regionaal of landelijk netwerk te kunnen bieden.
                     Het bezitten van meerdere vergunningen mitigeert de impact van een aangepaste
                     looptijd van een van deze vergunningen. Deze heeft een kleinere impact op het
                     verdienvermogen en de activiteiten van de vergunninghoudende partij, afgezet
                     tegen de situatie waar deze partij één vergunning tegelijk uitbaat. In de
                     context van de verzorgingsplaatsen ligt het voor de hand om niet individuele
                     vergunningen te vergelijken, maar de samenstelling van meerdere vergunningen in
                     handen van (concurrerende) partijen.</al>
                <al>De memorie van toelichting is met het voorgaande aangevuld met een nieuwe
                     paragraaf 5.5 en de maximumlooptijd is expliciet gemaakt in artikel 4.6, tweede
                     lid, van het wetsvoorstel.</al>
              </divisie>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop>
                <nr status="officieel">5.</nr>
                <titel>Overgangsbeleid en eerbiediging bestaande rechten</titel>
              </kop>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">a.</nr>
                  <titel>Inleiding</titel>
                </kop>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Overeenkomsten, vergunningen en rechten die in het verleden
                        zijn ontstaan of tot stand gekomen, worden niet aangetast door de
                        inwerkingtreding van de voorgestelde wet. Het wetsvoorstel eerbiedigt deze
                        bestaande rechten. Dit is het geval bij tankstations, laadvoorzieningen,
                        gemakswinkels en wegrestaurants. Daartoe kent het wetsvoorstel een
                        uitgebreid overgangsrechtelijk kader.<noot id="n167" type="voet"><noot.nr>58</noot.nr><noot.al>Toelichting, hoofdstuk 10.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">De Afdeling heeft begrip voor de keuze om bij wijze van
                        overgangsbeleid bestaande rechten te eerbiedigen. Tegelijkertijd constateert
                        de Afdeling dat dit tot gevolg heeft dat lange tijd meerdere juridische
                        regimes naast elkaar zullen bestaan die per verzorgingsplaats en per
                        voorziening van elkaar kunnen verschillen. Ook kan het respecteren van in
                        het verleden verworven rechten tot gevolg hebben dat nieuwe markttoetreders
                        minder snel baat hebben bij het nieuwe stelsel. Bij de vormgeving van het
                        overgangsrecht dient deze overweging te worden meegenomen.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">In dat kader wijst de Afdeling vooral op het voorgestelde
                        overgangsbeleid bij wegrestaurants, bij de toepassing van het
                        gebiedscriterium en bij de transitievoorziening.</nadruk>
                </al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">b.</nr>
                  <titel>Overgangsbeleid bij wegrestaurants</titel>
                </kop>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Het wetsvoorstel biedt een bijzondere regeling voor
                        bestaande wegrestaurants. Verschillende wegrestauranthouders hebben in het
                        (verre) verleden met de Staat erfpachtovereenkomsten gesloten, soms met een
                        looptijd van 99 jaar. Daarnaast hebben zij een vergunning toegekend gekregen
                        voor de duur van de erfpachtovereenkomst.<noot id="n168" type="voet"><noot.nr>59</noot.nr><noot.al>Toelichting, paragraaf 10.3.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">De vergunningen worden niet aangetast door de
                        inwerkingtreding van de voorgestelde wet. Dat betekent dat
                        wegrestauranthouders, afhankelijk van de resterende looptijd, nog tientallen
                        jaren gerechtigd zijn op grond van de oude erfpachtovereenkomsten hun
                        diensten aan te bieden.<noot id="n169" type="voet"><noot.nr>60</noot.nr><noot.al>Idem.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Het wetsvoorstel biedt de mogelijkheid voor
                        wegrestauranthouders om hun lopende overeenkomst om te ruilen voor een
                        (minder knellende) exploitatievergunning op grond van het onderhavige
                        wetsvoorstel voor een gemakswinkel op dezelfde verzorgingsplaats.<noot id="n170" type="voet"><noot.nr>61</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 9.4.</noot.al></noot> Dat is op vrijwillige basis. De exploitatievergunning kent een
                        maximale termijn van vijftien jaar.<noot id="n171" type="voet"><noot.nr>62</noot.nr><noot.al>Artikelsgewijze toelichting bij voorgesteld artikel
                              9.4.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Als wegrestauranthouders niet van deze mogelijkheid gebruik
                        maken worden hun rechten op grond van de langlopende erfpachtovereenkomst
                        gerespecteerd. Dat betekent dat het in die gevallen soms nog zeer lange tijd
                        kan duren totdat de verzorgingsplaatsen met een wegrestaurant in het nieuwe
                        systeem zullen passen. De toelichting gaat beperkt in op de gevolgen als
                        wegrestauranthouders niet willen afzien van hun langjarige
                        erfpachtovereenkomsten.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Wegrestaurants nemen in de regel een groot gedeelte van de
                        verzorgingsplaats in beslag. Deze ruimte is dan niet beschikbaar voor andere
                        toepassingen of voor het uitzetten van vergunningen voor (andere)
                        weggebonden voorzieningen. Gevolg is dat mogelijk de toetreding van nieuwe
                        exploitanten in de toekomst wordt belemmerd door de lange looptijd van de
                        verworven rechten van wegrestauranthouders.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">De Afdeling constateert dat in het verleden in
                        vergelijkbare situaties voor een ander overgangsbeleid is gekozen.
                        Benzinestations hadden van oudsher overeenkomsten met de Staat gesloten voor
                        onbepaalde tijd. Begin deze eeuw zijn met betrokken partijen convenanten
                        gesloten die strekken tot een vrijwillige beëindiging van deze
                        overeenkomsten voor onbepaalde tijd en omzetting in via veiling te
                        verkrijgen rechten voor een periode van vijftien jaar, inclusief passende
                        financiële vergoeding.<noot id="n172" type="voet"><noot.nr>63</noot.nr><noot.al>Kamerstukken II 2004/05, <extref doc="kst-29951-3" soort="document" status="actief">29 951, nr. 3</extref>, p. 5-6. Zie
                              ook advies van de Raad van State van 5 oktober 2004 over het voorstel
                              van wet houdende regels met betrekking tot het in gebruik geven van
                              grond ten behoeve van de verkoop van motorbrandstoffen aan wegen in
                              beheer bij het Rijk (W06.04.0334/IV), Kamerstukken II 2004/05, <extref doc="kst-29951-4" soort="document" status="actief">29 951,
                                 nr. 4</extref>, m.n. punt 4.a.</noot.al></noot> Dit is gebeurd ten behoeve van de inwerkingtreding van de Wet tot
                        veiling van bepaalde verkooppunten van motorbrandstoffen.<noot id="n173" type="voet"><noot.nr>64</noot.nr><noot.al><extref doc="stb-2005-324" soort="document" status="actief">Stb.
                                 2005, 324</extref>.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Een soortgelijke keuze zorgt voor een minder langdurende
                        overgangsperiode en kan de positie van toekomstige exploitanten ten goede
                        komen. Deze overweging kan worden meegenomen in de vormgeving van het
                        overgangsbeleid voor wegrestaurants.</nadruk>
                </al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">c.</nr>
                  <titel>Overgangsbeleid bij gebiedscriterium bij laadstations</titel>
                </kop>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Er is ook sprake van overgangsbeleid bij de toepassing van
                        het gebiedscriterium bij laadstations. Het wetsvoorstel bepaalt dat twee
                        opeenvolgende laadstations aan een weg met hetzelfde wegnummer niet
                        hetzelfde merk mogen voeren als beide laadstations niet meer dan
                        vijfentwintig kilometer weglengte van elkaar verwijderd liggen. Dit is het
                        gebiedscriterium. Dit criterium bevordert de keuzevrijheid van de
                        weggebruiker. Een soortgelijk criterium bestaat ook bij
                           benzinestations.<noot id="n174" type="voet"><noot.nr>65</noot.nr><noot.al>Toelichting, paragraaf 2.7.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Echter, het gebiedscriterium voor laadpalen geldt
                        uitsluitend voor nieuw uit te geven locaties voor laadvoorzieningen op basis
                        van dit wetsvoorstel. Reeds vergunde ‘basisvoorzieningen laden’ onder het
                        oude regime tellen niet mee voor het gebiedscriterium.<noot id="n175" type="voet"><noot.nr>66</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 3.2 en de artikelsgewijze toelichting
                              daarbij.</noot.al></noot> Veel vergunningen voor laadpalen lopen af in de periode 2028–2030,
                        maar niet allemaal.<noot id="n176" type="voet"><noot.nr>67</noot.nr><noot.al>De toelichting noemt dat de laadvergunningen op meer dan de
                              helft van de verzorgingsplaatsen afloopt in de periode 2028–2031. De
                              overige laadvergunningen lopen door tot een latere datum. Zie
                              toelichting, paragraaf 1.1. Zie ook voorgesteld artikel 9.1 voor de
                              overgangsregeling voor laadvoorzieningen en gemakswinkels in de
                              periode 2028–2030.</noot.al></noot> Dit betekent dat voor langere tijd de ene laadpaalvoorziening onder
                        een ander juridisch regime zal vallen dan de andere.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Deze complexe situatie kan negatieve gevolgen hebben voor
                        de marktwerking en juridische procedures in de hand werken. Het
                        gebiedscriterium zal pas na langere tijd voor alle laadpalen gelden. Het
                        overgangsbeleid dreigt nieuwe exploitanten in een slechtere uitgangspositie
                        te plaatsen dan bestaande vergunninghouders.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">De Afdeling constateert dat een andere vorm van
                        overgangsbeleid denkbaar is voor de werking van het gebiedscriterium bij
                        laadstations. Een andere keuze kan zorgen voor een evenwichtigere verhouding
                        tussen bestaande en toekomstige vergunninghouders.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Het is bijvoorbeeld mogelijk om niet voor eerbiedigende
                        werking maar voor uitgestelde werking te kiezen, waarbij het
                        gebiedscriterium voor reeds vergunde basisvoorzieningen in werking treedt
                        met ingang van 2031. De meeste vergunningen zijn dan al
                     verlopen.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Een dergelijke vorm van overgangsrecht zal dus alleen
                        anders zijn voor de huidige vergunningen die niet in de periode 2028–2030
                        verlopen. Hierdoor geldt het gebiedscriterium per 2031 voor alle
                        laadvoorzieningen, waardoor er minder lang meerdere juridische regimes naast
                        elkaar bestaan en het nieuwe stelsel eerder functioneert zoals beoogd.
                        Daarnaast is het denkbaar om uit te gaan van onmiddellijke werking, wat
                        betekent dat het gebiedscriterium met inwerkingtreding van dit wetsvoorstel
                        direct voor zowel nieuwe als huidige laadvoorzieningen geldt.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Deze overwegingen en alternatieven kunnen worden meegenomen
                        in de vormgeving van het overgangsbeleid bij het
                     gebiedscriterium.</nadruk>
                </al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">d.</nr>
                  <titel>Overgangsbeleid bij transitievoorziening</titel>
                </kop>
                <al>
                  <nadruk type="cur">De transitievoorziening is bij wijze van overgangsbeleid
                        aan het wetsvoorstel toegevoegd.<noot id="n177" type="voet"><noot.nr>68</noot.nr><noot.al>Toelichting, paragraaf 10.4.</noot.al></noot> Op locaties waar in de jaren 2028, 2029 of 2030 een huurovereenkomst
                        voor een motorbrandstofverkooppunt afloopt, kan een exploitatievergunning
                        voor een transitievoorziening worden verleend. Zo’n vergunning maakt het
                        mogelijk om een verkooppunt voor motorbrandstoffen én een laadstation te
                           exploiteren.<noot id="n178" type="voet"><noot.nr>69</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 9.2.</noot.al></noot> De toelichting spreekt over een tijdelijke mogelijkheid bij wijze
                        van overgangsrecht.<noot id="n179" type="voet"><noot.nr>70</noot.nr><noot.al>Artikelsgewijze toelichting bij voorgesteld artikel
                              9.2.</noot.al></noot></nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Mede onder verwijzing naar hetgeen hierover is opgemerkt in
                        punt 3, wijst de Afdeling erop dat een vergunning voor een
                        transitievoorziening tien tot vijftien jaar kan gelden. Dat betekent dat er
                        langere tijd twee systemen naast elkaar bestaan.<noot id="n180" type="voet"><noot.nr>71</noot.nr><noot.al>Bovendien wordt de uitvoering van het wetsvoorstel volgens de
                              toelichting ‘als geheel complexer’ door de introductie van een
                              transitievoorziening. Zie toelichting, paragraaf 10.4.</noot.al></noot> Deze situatie is gunstig voor exploitanten van
                        motorbrandstofverkooppunten, maar minder gunstig voor toekomstige
                           exploitanten.<noot id="n181" type="voet"><noot.nr>72</noot.nr><noot.al>Zoals uiteengezet in de adviesopmerking onder punt
                              3.b.</noot.al></noot> Als wordt afgezien van de introductie van de transitievoorziening
                        wordt meer tegemoet gekomen aan de (toekomstige) rechten van nieuwe
                        vergunninghouders.</nadruk>
                </al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">e.</nr>
                  <titel>Conclusie</titel>
                </kop>
                <al>
                  <nadruk type="cur">Bij de vormgeving van het overgangsrecht en overgangsbeleid
                        is een goede balans van belang tussen bestaande en nieuwe rechten. Het
                        eerbiedigen van bestaande rechten bij wegrestaurants, het gebiedscriterium
                        of de transitievoorziening is op zichzelf begrijpelijk, maar het maakt het
                        stelsel complexer en kan tot gevolg hebben dat toekomstige exploitanten of
                        vergunninghouders in een nadeliger positie komen. Dit is vooral het geval
                        als de bestaande rechten zeer lang doorwerken.</nadruk>
                </al>
                <al>
                  <nadruk type="cur">In het licht daarvan adviseert de Afdeling om in de
                        toelichting ook andere mogelijkheden van overgangsbeleid en overgangsrecht
                        te overwegen en daarbij mee te nemen wat de gevolgen hiervan zijn voor
                        toekomstige exploitanten of vergunninghouders, en zo nodig het wetsvoorstel
                        hierop aan te passen.</nadruk>
                </al>
                <al>De Afdeling adviseert in de toelichting alternatieven te overwegen voor het
                     eerbiedigen van bestaande rechten. De eerbieding van bestaande rechten leidt
                     ertoe dat langere tijd meerdere juridische regimes naast elkaar (blijven)
                     bestaan en dat nieuwe markttoetreders minder snel baat hebben bij het nieuwe
                     stelsel. De Afdeling adviseert in de toelichting ook andere mogelijkheden van
                     overgangsbeleid en overgangsrecht te overwegen en daarin mee te nemen wat de
                     gevolgen zijn voor toekomstige exploitanten of vergunninghouders en zo nodig
                     het wetsvoorstel hierop aan te passen. Dit betreft vooral de regeling m.b.t.
                     wegrestaurants (waar de bestaande rechten nog zeer lang kunnen doorlopen), de
                     toepassing van het gebiedscriterium (waar de Raad van State wijst op de
                     mogelijkheid van uitgestelde werking met ingang van 2031 of zelfs onmiddellijke
                     werking in plaats van eerbiedigende werking) en de transitievoorziening.</al>
                <al>Wat betreft de wegrestaurants voorziet het wetsvoorstel in de mogelijkheid aan
                     zittende vergunninghouders en erfpachthouders om in te stromen in het stelsel
                     van de wet. Dat is op vrijwillige basis. Dat brengt inderdaad mee dat deze
                     partijen nog lang gebruik zouden kunnen maken van verkregen rechten. Nu het
                     gaat om in erfpacht uitgegeven locaties, weegt de rechtszekerheid zwaar en is
                     in het wetsvoorstel vastgehouden aan de eerbiedigende werking. Voor een
                     convenant als de Afdeling in zijn advies als mogelijkheid noemt bestaat op dit
                     moment geen aanleiding. Bovendien bestaat de mogelijkheid tot afkoop van de
                     erfpachtrechten onafhankelijk van dit wetsvoorstel.</al>
                <al>Ten aanzien van het gebiedscriterium merkt de Afdeling op dat voor de
                     eerbiedigende werking van bestaande vergunningen nog een alternatief bestaat in
                     de vorm van een regeling van uitgestelde werking. Daarmee kan vermeden worden
                     dat op dit punt nog langdurig twee juridische systemen naast elkaar bestaan. De
                     Afdeling adviseert het gebiedscriterium voor laadstations met ingang van 2031
                     in werking te laten gaan. Tegen die tijd is de bulk van de bestaande
                     vergunningen voor basisvoorzieningen opnieuw uitgegeven. Een gebiedscriterium
                     dat onmiddellijke werking heeft voor zowel bestaande als nieuwe vergunningen
                     voor laaddiensten, heeft mogelijk gevolgen voor bestaande vergunninghouders.
                     Onmiddellijke inwerkingtreding betekent dat zij per direct moeten stoppen met
                     de exploitatie van lopende vergunningen die in strijd zijn met het
                     gebiedscriterium. Ook bestaat de kans dat partijen lopende vergunningen
                     voortijdig moeten opgeven, om zo mee te kunnen dingen naar vergunningen die
                     onder het nieuwe stelsel geveild worden. De gevolgen zijn het grootst voor de
                     partij die op dit moment het merendeel van de bestaande vergunningen voor een
                     basisvoorziening e-laden in handen heeft. Het alternatief dat dat de Raad van
                     State in zijn advies aandraagt, uitgestelde inwerkingtreding in plaats van
                     eerbiedigende inwerkingtreding, mitigeert de impact van een gebiedscriterium
                     dat ook op bestaande basisvoorzieningen e-laden van toepassing is. Bovendien
                     geeft uitgestelde werking aan bestaande vergunninghouders de gelegenheid om
                     voor de dan nog lopende vergunningen zich voor te bereiden op de gelding van
                     het gebiedscriterium. Dit advies is overgenomen door een aanpassing van de
                     toelichting bij artikel 9.4. Daarbij is vanwege de onder paragraaf 3
                     toegelichte keuze gekozen om het gebiedscriterium van artikel 3.2, met dezelfde
                     uitgestelde werking, ook van toepassing te laten zijn op de gemakswinkels.</al>
                <al>Wat betreft de transitievoorziening wordt verwezen naar paragraaf 3 van dit
                     nader rapport.</al>
              </divisie>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop>
                <nr status="officieel">6.</nr>
                <titel>Financiële gevolgen voor het Rijk</titel>
              </kop>
              <al>
                <nadruk type="cur">De toelichting bespreekt de financiële gevolgen van het
                        wetsvoorstel.<noot id="n182" type="voet"><noot.nr>73</noot.nr><noot.al>Toelichting, paragraaf 8.</noot.al></noot> Er wordt ingegaan op de uitvoeringskosten voor Rijkswaterstaat en het
                     Rijksvastgoedbedrijf en de regeldrukkosten.</nadruk>
              </al>
              <al>
                <nadruk type="cur">Er wordt echter onvoldoende ingegaan op de mogelijke
                     budgettaire gevolgen voor de rijksbegroting. Er kan sprake zijn van onvoorziene
                     ontwikkelingen met financiële gevolgen voor het Rijk.<noot id="n183" type="voet"><noot.nr>74</noot.nr><noot.al>Zie ook de opmerkingen onder punt 2 over onvoorziene omstandigheden
                           en beleidsontwikkelingen.</noot.al></noot> Deze gevolgen kunnen omvangrijk zijn, bijvoorbeeld als de opbrengsten
                     voor de veilingen van de exploitatievergunningen tegen- of juist meevallen. Ook
                     de beschikbaarheid van netaansluitingen voor nieuwe laadlocaties, of het gebrek
                     daaraan, kan financiële gevolgen voor het Rijk hebben. Tot slot kunnen de
                     inrichtingsplannen, afhankelijk van de wenselijke inrichting daarvan,
                     aanzienlijke investeringen vergen die drukken op de rijksbegroting. Het is
                     raadzaam om deze mogelijke budgettaire gevolgen te benoemen in de
                        toelichting.<noot id="n184" type="voet"><noot.nr>75</noot.nr><noot.al>Zie ook artikel 3.1 van de Comptabiliteitswet 2016 en aanwijzing
                           4.45 van de Aanwijzingen voor de regelgeving.</noot.al></noot></nadruk>
              </al>
              <al>
                <nadruk type="cur">De Afdeling adviseert in de toelichting in te gaan op de
                     mogelijke financiële gevolgen voor het Rijk van het wetsvoorstel.</nadruk>
              </al>
              <al>Mede naar aanleiding van het advies van de Afdeling zijn de financiële gevolgen
                  voor het Rijk nader bezien en is paragraaf 8 van de memorie van toelichting
                  aangevuld met een toelichting op de financiële en budgettaire gevolgen van het
                  wetsvoorstel, gelet op de kosten van herinrichting en de ontvangsten vanuit de
                  veilingen.</al>
              <al>
                <nadruk type="cur">De Afdeling advisering van de Raad van State heeft een aantal
                     opmerkingen bij het voorstel en adviseert daarmee rekening te houden voordat
                     het voorstel bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal wordt
                  ingediend.</nadruk>
              </al>
              <al>
                <nadruk type="cur">De vice-president van de Raad van State</nadruk>
              </al>
            </divisie>
          </divisie>
        </vrije-tekst>
        <tekst-sluiting>
          <slotformulering>
            <al>Ik verzoek U het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en de gewijzigde
               memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal te zenden.</al>
          </slotformulering>
          <ondertekening>
            <functie>De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,</functie>
            <naam>
              <voornaam>V.P.G.</voornaam>
              <achternaam>Karremans.</achternaam>
            </naam>
          </ondertekening>
        </tekst-sluiting>
      </nader-rapport>
      <advies>
        <kop>
          <titel>Advies Raad van State</titel>
        </kop>
        <context>
          <context.al type="kenmerk">No. W17.25.00372/IV</context.al>
          <context.al type="datum">’s-Gravenhage, 25 maart 2026</context.al>
        </context>
        <vrije-tekst>
          <tekst status="goed">
            <al>Aan de Koning</al>
            <al>Bij Kabinetsmissive van 22 december 2025, no.2025002948, heeft Uwe Majesteit, op
               voordracht van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat, bij de Afdeling
               advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel van
               wet houdende regels over de marktordening van het aanbod van voorzieningen op
               verzorgingsplaatsen (Wet voorzieningen verzorgingsplaatsen), met memorie van
               toelichting.</al>
          </tekst>
          <divisie opmaak="default">
            <kop>
              <titel>Samenvatting</titel>
            </kop>
            <divisie opmaak="default">
              <kop>
                <titel>Inhoud van het wetsvoorstel</titel>
              </kop>
              <al>Langs de snelwegen in Nederland zijn verzorgingsplaatsen waar weggebruikers
                  tanken, laden of iets eten of drinken. Dit wetsvoorstel regelt het aanbieden van
                  voorzieningen op deze verzorgingsplaatsen voor een veilig en doelmatig gebruik van
                  de wegen door het openbaar verkeer. De minister van Infrastructuur en Waterstaat
                  stelt een inrichtingsplan vast voor verzorgingsplaatsen langs de weg en stelt
                  kaders voor de veiling van exploitatievergunningen voor laadstations en voor
                  zogenoemde gemakswinkels op verzorgingsplaatsen. Daar kunnen automobilisten eten,
                  drinken of andere producten kopen die behulpzaam zijn voor hun reis. Ook
                  introduceert het wetsvoorstel de zogeheten transitievoorziening, wat betekent dat
                  een exploitant zowel een tankstation als een laadpaal kan exploiteren.</al>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop>
                <titel>Verantwoordelijkheid en bestendigheid</titel>
              </kop>
              <al>De Afdeling advisering van de Raad van State onderschrijft de noodzaak voor
                  nieuwe wet- en regelgeving voor de voorzieningen op verzorgingsplaatsen. Wel
                  vraagt de Afdeling wat de consequenties van het voorstel zijn in termen van
                  verantwoordelijkheden en risico’s en hoe de regering daarmee om wil gaan. Dat
                  blijkt niet uit de toelichting. Ook heeft de Afdeling vragen over waarom de
                  verkoop van motorbrandstoffen buiten het bestek van het wetsvoorstel is gelaten,
                  over mogelijke alternatieven voor het voorgestelde vergunningstelsel en over de
                  mogelijkheid om bij te sturen bij onvoorziene omstandigheden en
                  beleidsontwikkelingen. Deze punten moet de regering nader toelichten.</al>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop>
                <titel>Transitievoorziening</titel>
              </kop>
              <al>De Afdeling adviseert de regering om af te zien van de voorgestelde
                     transitievoorziening.<noot id="n37" type="voet"><noot.nr>1</noot.nr><noot.al>Met deze adviesopmerking reageert de Afdeling op de aan haar
                        voorgelegde vragen bij de kabinetsmissive van 22 december 2025,
                        no.2025002948, over de transitievoorziening.</noot.al></noot> Deze vormt een afwijking van het aan het wetsvoorstel ten grondslag
                  gelegde uitgangspunt van gelijk speelveld en dient overtuigend te worden
                  gemotiveerd. Bovendien roept dit vragen op in het licht van de Europese
                  Dienstenrichtlijn.</al>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop>
                <titel>Overgangsbeleid</titel>
              </kop>
              <al>Het wetsvoorstel voorziet in overgangsrecht. Het advies is om de aanpassingen in
                  de looptijden van vergunningen in het kader van het overgangsbeleid beter te
                  motiveren. Ook de specifieke keuzes ten aanzien van wegrestaurants, het
                  gebiedscriterium bij laadstations (de regel dat twee opeenvolgende laadstations
                  van hetzelfde merk meer dan 25 kilometer weglengte van elkaar verwijderd moeten
                  liggen) en de transitievoorziening roepen vragen op. De Afdeling adviseert de
                  regering bij het maken van deze keuzes mogelijke andere vormen van overgangsbeleid
                  en overgangsrecht te betrekken en zo nodig het wetsvoorstel hierop aan te
                  passen.</al>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop>
                <titel>Financiële gevolgen</titel>
              </kop>
              <al>Tot slot is het advies om in de toelichting bij het wetsvoorstel in te gaan op de
                  mogelijke financiële gevolgen van het wetsvoorstel voor het Rijk.</al>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop>
                <titel>Conclusie</titel>
              </kop>
              <al>In verband met deze opmerkingen is aanpassing wenselijk van het wetsvoorstel en
                  de toelichting.</al>
            </divisie>
          </divisie>
          <divisie opmaak="default">
            <kop>
              <titel>Advies</titel>
            </kop>
            <divisie opmaak="default">
              <kop>
                <nr status="officieel">1.</nr>
                <titel>Achtergrond en inhoud van het wetsvoorstel</titel>
              </kop>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">a.</nr>
                  <titel>Achtergrond</titel>
                </kop>
                <al>Het Nederlandse hoofdwegennet kent circa 288 verzorgingsplaatsen. Dit zijn
                     plaatsen waar weggebruikers kortstondig hun reis kunnen onderbreken voor de
                     ‘verzorging van mens en voertuig’.<noot id="n38" type="voet"><noot.nr>2</noot.nr><noot.al>Visie Verzorgingsplaats van de Toekomst, bijlage bij Kamerstukken
                           II 2022/23, <extref doc="kst-31305-376" soort="document" status="actief">31 305, nr. 376</extref>.</noot.al></noot> Op een verzorgingsplaats kunnen weggebonden voorzieningen worden
                     aangeboden zoals laadstations, gemakswinkels of motorbrandstofverkooppunten.
                     Een verzorgingsplaats is ontsloten van de hoofdrijbaan en maakt onderdeel uit
                     van het gesloten stelsel van hoofdwegen in beheer bij het Rijk.</al>
                <al>De Staat der Nederlanden is eigenaar van het hoofdwegennet en de daaraan
                     verbonden verzorgingsplaatsen. Verzorgingsplaatsen dienen het veilig en
                     doelmatig verkeer op de hoofdwegen. Rijkswaterstaat is als wegbeheerder het
                     bevoegd gezag voor alle activiteiten die plaatsvinden op een verzorgingsplaats.
                     Het wetsvoorstel is erop gericht om meer grip te krijgen op het beheer en de
                     inrichting van de verzorgingsplaatsen.</al>
                <al>Volgens de huidige regelgeving veilt de Staat huurovereenkomsten voor locaties
                     op de verzorgingsplaats voor de verkoop van motorbrandstoffen.<noot id="n39" type="voet"><noot.nr>3</noot.nr><noot.al>Zie artikel 3 van de Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van
                           motorbrandstoffen.</noot.al></noot> De huurovereenkomst wordt afgesloten met het Rijksvastgoedbedrijf. De
                     huurder krijgt vervolgens een vergunning voor het exploiteren van een
                     weggebonden basisvoorziening voor de duur van de huurovereenkomst. Sinds
                     1 januari 2024 gebeurt deze vergunningverlening op basis van de
                        Omgevingswet.<noot id="n40" type="voet"><noot.nr>4</noot.nr><noot.al>Meer specifiek artikelen 5.1 en 5.2 van de Omgevingswet. Het
                           onderhavige wetsvoorstel wijzigt de Omgevingswet op dit punt, zie
                           voorgesteld artikel 8.3.</noot.al></noot></al>
                <al>Vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet werden vergunningen verleend op
                     grond van de Wet beheer rijkswaterstaatswerken. Een beleidsregel van de
                     minister bepaalde het toetsingskader voor vergunningsaanvragen. Op grond van de
                     eerste beleidsregel uit 2004 worden vergunningen verleend voor drie
                     basisvoorzieningen: een benzinestation, een wegrestaurant of een
                        servicestation.<noot id="n41" type="voet"><noot.nr>5</noot.nr><noot.al>Kennisgeving Voorzieningenbeleid op verzorgingsplaatsen langs
                           rijkswegen, Stcrt. 2004, 56. Een servicestation biedt de mogelijkheid van
                           exploitatie van zowel een benzinestation als een wegrestaurant.</noot.al></noot> De houder van een vergunning voor een basisvoorziening mag aanvullende
                     voorzieningen exploiteren, zoals een gemakswinkel of een energielaadpunt. Vanaf
                     2012 kunnen energielaadpunten ook als basisvoorziening worden
                        geëxploiteerd.<noot id="n42" type="voet"><noot.nr>6</noot.nr><noot.al>Kennisgeving Wijziging Voorzieningen op verzorgingsplaatsen langs
                           rijkswegen (energielaadpunten), <extref doc="stcrt-2011-23149" soort="document" status="actief">Stcrt. 2011, 23149</extref>.</noot.al></noot></al>
                <al>In 2020 deed de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State uitspraak
                     in een zaak over het vergunningstelsel.<noot id="n43" type="voet"><noot.nr>7</noot.nr><noot.al>Uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State
                           van 4 november 2020, ECLI:NL:RVS:2020:2607.</noot.al></noot> De Afdeling bestuursrechtspraak oordeelde dat het beleid waarbij
                     vergunningen voor een energielaadpunt als aanvullende voorziening alleen open
                     staan voor vergunninghouders van een basisvoorziening, in strijd is met de
                     Dienstenrichtlijn. In reactie op deze uitspraak heeft de minister de
                     vergunningverlening opengesteld voor iedere geïnteresseerde partij.<noot id="n44" type="voet"><noot.nr>8</noot.nr><noot.al>Toelichting, paragraaf 1.2. De openstelling is vormgegeven door in
                           de beleidsregel Kennisgeving Voorzieningen op verzorgingsplaatsen langs
                           rijkwegen het voorbehoud te schrappen dat alleen vergunninghouders van
                           een basisvoorziening een aanvullende voorziening mogen realiseren. Zie
                              <extref doc="stcrt-2022-7852" soort="document" status="actief">Stcrt.
                              2022, 7852</extref>. Tevens is een tijdelijke beleidsregel vastgesteld
                           in afwachting van een wetsvoorstel waarin het voorzieningenbeleid op
                           verzorgingsplaatsen wordt geregeld. De tijdelijke beleidsregel gold in
                           eerste instantie tot 1 januari 2025; dit is verlengd tot 1 januari 2027.
                           Zie o.a. <extref doc="stcrt-2022-32554" soort="document" status="actief">Stcrt. 2022, 32554</extref>.</noot.al></noot> Sindsdien kan iedere gegadigde een vergunning aanvragen voor het
                     exploiteren van een gemakswinkel of een energielaadpunt op een
                        verzorgingsplaats.<noot id="n45" type="voet"><noot.nr>9</noot.nr><noot.al>De overgang in 2024 naar de Omgevingswet heeft geen inhoudelijke
                           gevolgen gehad voor de toepassing van het vergunningstelsel.</noot.al></noot></al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">b.</nr>
                  <titel>Voorgesteld nieuw stelsel</titel>
                </kop>
                <al>Het wetsvoorstel wijzigt de huidige praktijk voor het toewijzen van
                     vergunningen voor het aanbieden van voorzieningen op verzorgingsplaatsen. Het
                     voorgestelde nieuwe stelsel ziet er als volgt uit. De minister van
                     Infrastructuur en Waterstaat stelt een routekaart op. In die routekaart wordt
                     de locatie van (al dan niet nieuwe) verzorgingsplaatsen aangegeven. Ook geeft
                     de routekaart aan welke voorzieningen via een veiling van vergunningen
                     beschikbaar komen op een verzorgingsplaats en wanneer.<noot id="n46" type="voet"><noot.nr>10</noot.nr><noot.al>Toelichting, paragraaf 1.3.1. De routekaart is een beleidsprogramma
                           en wordt vastgesteld als niet-verplicht programma op basis van de
                           Omgevingswet.</noot.al></noot></al>
                <al>Op basis van de routekaart kan de minister per verzorgingsplaats een
                     inrichtingsplan vaststellen. Het inrichtingsplan beschrijft de inrichting van
                     de verzorgingsplaats, benoemt welke voorzieningen op de verzorgingsplaats
                     kunnen worden aangeboden en bevat de voorschriften en beperkingen die bij de
                     exploitatie van een voorziening in acht genomen dienen te worden.<noot id="n47" type="voet"><noot.nr>11</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 2.1 en paragraaf 2.1 van de
                           toelichting.</noot.al></noot> Als een inrichtingsplan is vastgesteld is er geen omgevingsvergunning
                     meer nodig op grond van de Omgevingswet.<noot id="n48" type="voet"><noot.nr>12</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 8.3, waarin de Omgevingswet in die zin
                           wordt gewijzigd dat voor activiteiten ter uitvoering van het
                           inrichtingsplan geen ‘omgevingsvergunning voor een
                           beperkingengebiedactiviteit met betrekking tot een weg’ (zie artikel 5.1,
                           tweede lid, aanhef en onderdeel f onder 1 van de Omgevingswet) vereist
                           is.</noot.al></noot></al>
                <al>De exploitatievergunningen voor voorzieningen op een verzorgingsplaats worden
                     vervolgens op vaste, vooraf bepaalde momenten via een veiling verdeeld. De
                     minister stelt nadere regels over de toepassing en de uitvoering van de
                     procedure van de veiling.<noot id="n49" type="voet"><noot.nr>13</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 3.1, eerste lid, juncto voorgesteld artikel
                           4.1.</noot.al></noot> Ook kan de minister voorwaarden aan de exploitatievergunning
                        verbinden.<noot id="n50" type="voet"><noot.nr>14</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 4.6.</noot.al></noot> Op deze manier behoudt de minister regie op het gebruik van de
                     verzorgingsplaats. Belanghebbenden kunnen beroep in eerste en enige instantie
                     instellen bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State tegen een
                     inrichtingsplan en tegen een exploitatievergunning.<noot id="n51" type="voet"><noot.nr>15</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 8.2.</noot.al></noot></al>
                <al>Na de verlening van de exploitatievergunning sluit de Staat een
                     huurovereenkomst met de vergunninghouder af met betrekking tot de locatie
                     waarvoor de exploitatievergunning is verleend. De duur van de huurovereenkomst
                     is beperkt tot het tijdvak waarvoor een exploitatievergunning geldt.<noot id="n52" type="voet"><noot.nr>16</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 6.1. Voor de exploitatievergunning voor een
                           verkooppunt van motorbrandstoffen blijft de huidige regelgeving in stand
                           op grond van de Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van
                           motorbrandstoffen.</noot.al></noot></al>
                <al>Een ministeriële regeling bepaalt het maximaal aantal exploitatievergunningen
                     dat per verzorgingsplaats beschikbaar wordt gesteld.<noot id="n53" type="voet"><noot.nr>17</noot.nr><noot.al>Voorgesteld artikel 3.1, tweede lid.</noot.al></noot> Er kunnen drie soorten voorzieningen worden geëxploiteerd op
                     verzorgingsplaatsen: laadstations, gemakswinkels of
                        motorbrandstofverkooppunten.<noot id="n54" type="voet"><noot.nr>18</noot.nr><noot.al>Het is mogelijk om in de toekomst ook ander soort voorzieningen aan
                           te wijzen die in aanmerking komen voor vergunningverlening, zoals
                           waterstofstations. Zie artikelsgewijze toelichting bij voorgesteld
                           artikel 1.2, tweede lid.</noot.al></noot> Een exploitatievergunning geldt voor één voorziening. Per
                     verzorgingsplaats kunnen meerdere vergunningen worden geveild voor meerdere
                     voorzieningen. Een bundeling van meerdere voorzieningen in één
                     exploitatievergunning is niet mogelijk.<noot id="n55" type="voet"><noot.nr>19</noot.nr><noot.al>Met uitzondering van de transitievoorzieningen, voor meer hierover
                           zie adviesopmerking onder punt 3.</noot.al></noot> Wel is het mogelijk dat één exploitant voor diverse voorzieningen op
                     dezelfde locatie een vergunning verkrijgt.</al>
                <al>De vergunningverlening op grond van dit wetsvoorstel geldt alleen voor het
                     aanbieden van voorzieningen voor laadstations en gemakswinkels. Voor
                     vergunningverlening voor motorbrandstofverkooppunten blijft de Wet tot veiling
                     van bepaalde verkooppunten van motorbrandstoffen gelden. Dit regime blijft
                        ongewijzigd.<noot id="n56" type="voet"><noot.nr>20</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 4.9.</noot.al></noot></al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">c.</nr>
                  <titel>Overgangsrecht</titel>
                </kop>
                <al>Lopende exploitatievergunningen of huurovereenkomsten worden niet aangetast
                     door het wetsvoorstel. Deze blijven gelden tot het moment dat de looptijd van
                     de vergunning of huurovereenkomst afloopt. Voor lopende exploitatievergunningen
                     voor een laadstation of een gemakswinkel die in de jaren 2028, 2029 of 2030
                     aflopen, is het mogelijk een nieuwe exploitatievergunning te veilen zonder
                     voorafgaand inrichtingsplan.<noot id="n57" type="voet"><noot.nr>21</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 9.1.</noot.al></noot> Lopende exploitatievergunningen die ná 2030 aflopen worden opnieuw
                     geveild volgens het nieuwe stelsel.</al>
                <al>Bij huurovereenkomsten voor een motorbrandstofverkooppunt die in de jaren
                     2028, 2029 of 2030 aflopen, is het mogelijk om een vergunning te verlenen voor
                     een zogeheten ‘transitievoorziening’. In tegenstelling tot de reguliere
                     exploitatievergunningen kan een vergunning voor een transitievoorziening gelden
                     voor zowel een motorbrandstofverkooppunt als een laadstation.<noot id="n58" type="voet"><noot.nr>22</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 9.2.</noot.al></noot></al>
                <al>Wegrestauranthouders hebben in het verleden langdurige erfpachtovereenkomsten
                     afgesloten, soms met een looptijd van 99 jaar.<noot id="n59" type="voet"><noot.nr>23</noot.nr><noot.al>Toelichting, paragraaf 10.3.</noot.al></noot> Het wetsvoorstel eerbiedigt in beginsel deze rechten van
                     wegrestauranthouders. Wel worden zij in de gelegenheid gesteld om een aanvraag
                     te doen voor een exploitatievergunning voor een gemakswinkel met betrekking tot
                     het perceel van het wegrestaurant. Dit kunnen wegrestaurants doen voorafgaand
                     aan de voorgenomen veiling van een vergunning voor een gemakswinkel op een
                     andere locatie van de verzorgingsplaats. Op die manier krijgen wegrestaurants
                     de mogelijkheid om binnen het nieuwe stelsel hun diensten aan te bieden.<noot id="n60" type="voet"><noot.nr>24</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 9.4 en artikelsgewijze
                           toelichting.</noot.al></noot></al>
              </divisie>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop>
                <nr status="officieel">2.</nr>
                <titel>Verantwoordelijkheden, integraliteit, alternatieven en bijsturing</titel>
              </kop>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">a.</nr>
                  <titel>Inleiding</titel>
                </kop>
                <al>De Afdeling onderschrijft de behoefte aan herziening van het huidige systeem
                     van inrichting van verzorgingsplaatsen. Het gebrek aan een eerlijk en
                     transparant verdeelmechanisme voor exploitatierechten voor laadvoorzieningen en
                     gemakswinkels en het aantal juridische procedures dat gevoerd wordt geven
                     aanleiding tot een herordening. Ook beleidsmatige omstandigheden, zoals een
                     toenemende behoefte aan laadvoorzieningen en mogelijke afname van vraag naar
                     fossiele brandstoffen, nopen tot een herziening van het tot nog toe gehanteerde
                     systeem. Wel heeft de Afdeling vragen bij een aantal onderdelen van de
                     voorgestelde herziening.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">b.</nr>
                  <titel>Verschuiving van risico’s en verantwoordelijkheden?</titel>
                </kop>
                <al>De toelichting stelt dat bij het voorstel voorop staat dat verzorgingsplaatsen
                     hun infrastructurele functie kunnen vervullen voor het veilig en doelmatig
                     gebruik van de weg door het openbaar verkeer. Dat houdt in dat
                     verzorgingsplaatsen bruikbaar dienen te blijven voor zowel personenverkeer en
                        vrachtverkeer.<noot id="n61" type="voet"><noot.nr>25</noot.nr><noot.al>Dit komt tot uitdrukking in het wettelijk doel uit artikel 1.2,
                           eerste lid, aanhef en onderdeel a, dat luidt: ‘Deze wet is, gelet op het
                           veilig en doelmatig gebruik van de wegen door het openbaar verkeer,
                           gericht op (...) het waarborgen van de bruikbaarheid van
                           verzorgingsplaatsen voor het openbaar personen- en
                           vrachtverkeer’.</noot.al></noot></al>
                <al>Deze doelstelling kan vervuld worden terwijl de Rijksoverheid afstand bewaart
                     tot exploitanten, de voorzieningen en de kwaliteit van voorzieningen, zo blijkt
                     uit de wettekst en de toelichting. Het bruikbaar houden van verzorgingsplaatsen
                     vergt op zich geen verregaande en gedetailleerde bemoeienis met exploitanten,
                     voorzieningen en de kwaliteit daarvan.</al>
                <al>Aan de andere kant geeft de toelichting blijk van de wens tot meer
                     gedetailleerde sturing en meer regie door de Rijksoverheid wat betreft
                     inrichting, mededinging en spreiding van vergunningen.<noot id="n62" type="voet"><noot.nr>26</noot.nr><noot.al>Toelichting, algemeen deel, paragrafen 1.2.3, 1.3, 1.3.1 en
                           2.2.</noot.al></noot> Met het voorstel is gekozen voor een systeem waarin de Rijksoverheid
                     meer ruimte krijgt om ‘top-down’ regie te voeren over de indeling van de
                        verzorgingsplaats.<noot id="n63" type="voet"><noot.nr>27</noot.nr><noot.al>Zie ook: Adviescollege Toetsing Regeldruk, brief van 21 augustus
                           2025 aan de Minister van Infrastructuur en Waterstaat , met onderwerp
                           ‘Wetsvoorstel marktordeningen voorzieningen verzorgingsplaats,’ kenmerk
                           MvH/RvZ/ATR3540/2025-U121, p. 2–3.</noot.al></noot> Het gaat daarbij niet alleen om sturing op het type voorzieningen dat
                     wordt aangeboden maar ook om de wijze waarop de voorzieningen worden
                     aangeboden.</al>
                <al>Specifiek voor laadvoorzieningen geldt bijvoorbeeld dat niet alleen van belang
                     is dat er laadvoorzieningen worden aangeboden, maar ook hoeveel en voor welk
                     type voertuigen.<noot id="n64" type="voet"><noot.nr>28</noot.nr><noot.al>Zie ook: Adviescollege Toetsing Regeldruk, brief van 21 augustus
                           2025 aan de Minister van Infrastructuur en Waterstaat , met onderwerp
                           ‘Wetsvoorstel marktordeningen voorzieningen verzorgingsplaats,’ kenmerk
                           MvH/RvZ/ATR3540/2025-U121, p. 2.</noot.al></noot> Dit komt onder meer tot uitdrukking in de diverse doelstellingen uit de
                        wet,<noot id="n65" type="voet"><noot.nr>29</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 1.2, eerste lid.</noot.al></noot> maar ook in een veelheid aan sturingsmiddelen die het voorstel
                     introduceert: de routekaart, de inrichtingsplannen, de veilingvoorwaarden en
                     exploitatievergunningsvoorwaarden. Dat zijn maatregelen die ten behoeve van
                     ‘meer regie’ en meer gedetailleerde sturing worden geïntroduceerd.</al>
                <al>Uit de doelstellingen blijkt dus aan de ene kant een sturing op afstand, en
                     aan de andere kant de wens tot meer gedetailleerde sturing en regie. Dit roept
                     de vraag op wat nu de consequenties van het voorstel zijn, in termen van
                     verantwoordelijkheden en risico’s die naar de Rijksoverheid verschuiven, en hoe
                     de regering daar mee om wil gaan.<noot id="n66" type="voet"><noot.nr>30</noot.nr><noot.al>Daar komt bij dat de toelichting geen inzicht geeft in de mogelijke
                           budgettaire gevolgen van het wetsvoorstel voor het Rijk. Zie ook
                           adviesopmerking onder punt 6.</noot.al></noot> Dat blijkt niet uit de toelichting.</al>
                <al>De Afdeling adviseert om in de toelichting de consequenties van het voorstel
                     in termen van verantwoordelijkheden en risico's te verduidelijken en toe te
                     lichten hoe zij die wil adresseren.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">c.</nr>
                  <titel>Integrale herziening: inclusief motorbrandstofverkooppunten?</titel>
                </kop>
                <al>Met het voorstel is beoogd om meer integraal te kunnen sturen op het bereiken
                     van een wenselijk eindbeeld. Dit roept de vraag op waarom het bestaande systeem
                     van de veiling van huurovereenkomsten voor voorzieningen voor de verkoop van
                     fossiele motorbrandstoffen buiten de werking van het wetsvoorstel is
                        gelaten.<noot id="n67" type="voet"><noot.nr>31</noot.nr><noot.al>Zie toelichting, paragraaf 1.1.</noot.al></noot> De (mate van) aanwezigheid van deze voorzieningen en de daarvoor
                     beschikbare ruimte hebben immers invloed op het eindbeeld. Zowel qua
                     verspreiding van die voorzieningen over het hoofdwegennet, als qua aanwezigheid
                     per verzorgingsplaats. De toelichting gaat hier niet op in.<noot id="n68" type="voet"><noot.nr>32</noot.nr><noot.al>Daar komt bij dat paragraaf 4.1 van de toelichting vermeldt dat de
                           Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van motorbrandstoffen kan
                           worden ingetrokken zodra er geen huurovereenkomsten voor locaties voor
                           motorbrandstoffen meer zullen gelden. Dat verhoudt zich slecht tot
                           voorgesteld artikel 4.9 en de daarbij behorende artikelsgewijze
                           toelichting waarin staat dat nieuwe vergunningen voor
                           motorbrandstofverkooppunten niet zullen worden geveild op grond van dit
                           wetsvoorstel.</noot.al></noot></al>
                <al>Daar komt bij dat het denkbaar is dat het ruimtelijk beslag van laadpalen aan
                     de ene kant en motorbrandstofverkooppunten aan de andere kant in de toekomst
                     gaat verschuiven. Dit kan gevolgen hebben voor de routekaart en de
                     inrichtingsplannen, gegeven de (beperkte) beschikbare ruimte op een
                     verzorgingsplaats. Ook in dat licht valt op dat de veiling van huurrechten voor
                     tankstations buiten de werking van het wetsvoorstel is gelaten.</al>
                <al>De Afdeling adviseert om in de toelichting in te gaan op de vraag waarom
                     vergunningen voor de verkoop van fossiele motorbrandstoffen buiten het bestek
                     van het voorstel is gelaten, gegeven de bepalende invloed op het te bereiken
                     integrale eindbeeld.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">d.</nr>
                  <titel>Alternatieven vergunningstelsel?</titel>
                </kop>
                <al>De toelichting besteedt geen aandacht aan alternatieven voor het
                     vergunningstelsel. Weliswaar is in de huidige situatie sprake van een
                     vergunningstelsel, maar in de nieuwe situatie stelt de overheid zich meer
                     doelen dan in de huidige situatie en het vergunningstelsel kent beperkingen.
                     Daar waar het gaat om daadwerkelijk invulling geven aan de verzorgingsplaats
                     door de exploitanten, valt bijvoorbeeld op dat met de voorgestelde
                     exploitatievergunning geen exploitatieplicht kan worden opgelegd<noot id="n69" type="voet"><noot.nr>33</noot.nr><noot.al>Een exploitatieplicht kan helpen om het zogenaamde ‘handdoekje
                           leggen’ tegen te gaan. Dit is de praktijk dat een partij op een
                           exploitatievergunning biedt om te voorkomen dat een concurrerende
                           exploitant zich op dezelfde locatie zal vestigen, zonder dat de bieder de
                           intentie heeft om de vergunning zelf te exploiteren.</noot.al></noot> en kan ten behoeve van de weggebruikers ook geen recht op gebruik van
                     aanwezige voorzieningen worden gevestigd. Dergelijke mogelijkheden bieden
                     bijvoorbeeld concessieopdrachten wel.</al>
                <al>De Afdeling adviseert om in de toelichting in te gaan op de overwogen
                     alternatieven voor het vergunningstelsel, in het licht van de doelstellingen
                     van het voorstel en de wens tot meer regie en sturing.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">e.</nr>
                  <titel>Bijsturing naar aanleiding van onvoorziene omstandigheden en toekomstige
                        ontwikkelingen mogelijk?</titel>
                </kop>
                <al>De mogelijkheden om in te grijpen in het gedrag van exploitanten worden voor
                     langere tijd vastgelegd in het voorstel. Daarom is het van belang om de
                     situaties te doordenken die zich kunnen voordoen indien het marktgedrag van
                     partijen anders uitpakt dan beoogd of wenselijk is. Daarbij valt te denken aan
                     onvoldoende markttoetreding of aan consortiumvorming. Het bereiken van de
                     doelstelling dat er een optimale verdeling van de voorzieningen over de
                     locaties moet zijn<noot id="n70" type="voet"><noot.nr>34</noot.nr><noot.al>De doelstelling geformuleerd in voorgesteld artikel 1.2, eerste
                           lid, onderdeel c.</noot.al></noot> komt bijvoorbeeld in het gedrang als er te weinig markttoetreding zou
                     zijn. En door consortiavorming zouden de beoogde keuzemogelijkheden kunnen
                     worden beperkt.</al>
                <al>Ook kan bijsturing wenselijk zijn vanuit de wens om kritieke infrastructuur te
                     beschermen. Momenteel is de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten in behandeling
                     in de Tweede Kamer.<noot id="n71" type="voet"><noot.nr>35</noot.nr><noot.al>Regels ter implementatie van Richtlijn (EU) 2022/2557 van het
                           Europees Parlement en de Raad van 14 december 2022 betreffende de
                           weerbaarheid van kritieke entiteiten en tot intrekking van Richtlijn
                           2008/114/EG van de Raad (PbEU 2022, L 333) (Wet weerbaarheid kritieke
                           entiteiten), Kamerstukken II 2024/25, <extref doc="kst-36765-1" soort="document" status="actief">36 765, nrs. 1–4</extref>.</noot.al></noot> Die wet is gericht op het versterken van de weerbaarheid van kritieke
                     entiteiten en het vermogen van die entiteiten om essentiële diensten te
                     verlenen. De wet heeft een brede reikwijdte en gaat ook over vervoer op de weg.
                     Het is de vraag of en in hoeverre bij de vergunningverlening rekening wordt
                     gehouden met deze en soortgelijke wetgeving over kritieke infrastructuur.</al>
                <al>Tot slot wijst de Afdeling op enkele Unierechtelijke verplichtingen waaraan in
                     de toekomst moet worden voldaan.<noot id="n72" type="voet"><noot.nr>36</noot.nr><noot.al>Bijvoorbeeld de AFIR: Verordening (EU) 2023/1804 van het Europees
                           Parlement en de Raad van 13 september 2023 betreffende de uitrol van
                           infrastructuur voor alternatieve brandstoffen en tot intrekking van
                           Richtlijn 2014/94/EU (PbEU 2023, L 234/1). Zie in dit verband ook een
                           lopend initiatief van de Europese Commissie: Verslag van de Commissie van
                           21 november 2025 aan het Europees Parlement en de Raad over de
                           beschikbaarheid van geschikte rustfaciliteiten voor chauffeurs en van
                           beveiligde parkeerfaciliteiten en de ontwikkeling van veilige en
                           beveiligde parkeerterreinen die overeenkomstig Gedelegeerde Verordening
                           (EU) 2022/1012 zijn gecertificeerd (COM 2025 703 final). Zie ook: <extref doc="https://transport.ec.europa.eu/news-events/news/commission-calls-action-increase-safe-and-secure-parking-areas-professional-drivers-2025-12-03_en" soort="URL" status="actief">https://transport.ec.europa.eu/news-events/news/commission-calls-action-increase-safe-and-secure-parking-areas-professional-drivers-2025-12-03_en</extref>.</noot.al></noot> Inzicht in de consequenties van het bestaande Europese beleid en
                     toekomstige Europese regelgeving dragen bij aan de bestendigheid van het
                     voorstel. De toelichting bevat onvoldoende informatie over de vraag of het
                     nieuwe stelsel tegemoet komt aan zulke ontwikkelingen.</al>
                <al>Inzicht in deze onvoorziene omstandigheden en toekomstige ontwikkelingen helpt
                     bij de beoordeling of er voldoende mogelijkheden zijn om bij te sturen om de
                     doelen van het voorstel te bereiken. De toelichting besteedt hier onvoldoende
                     aandacht aan.</al>
                <al>De Afdeling adviseert om in de toelichting aandacht te besteden aan de
                     mogelijkheden om het nieuwe stelsel bij te sturen bij onvoorziene
                     omstandigheden en toekomstige beleidsontwikkelingen.</al>
              </divisie>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop>
                <nr status="officieel">3.</nr>
                <titel>Transitievoorzieningen</titel>
              </kop>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">a.</nr>
                  <titel>Inleiding</titel>
                </kop>
                <al>Uit de toelichting blijkt dat gekozen is voor de veiling van separate
                     exploitatievergunningen om een gelijk speelveld te waarborgen. Een bundeling
                     van voorzieningen in één vergunning zou voordelig zijn voor aanbieders van
                     tankdiensten en nadelig voor aanbieders van laaddiensten. In de praktijk bieden
                     aanbieders van tankstations immers ook laadvoorzieningen (laadpalen) aan,
                     terwijl aanbieders die primair laadvoorzieningen exploiteren in de regel geen
                     fossiele brandstoffen verkopen. Een bundeling van beide voorzieningen in één
                     vergunning zou neerkomen op een uitsluiting van potentiële exploitanten van
                     laadvoorziening van het verdeelproces, wat onwenselijk wordt geacht.<noot id="n73" type="voet"><noot.nr>37</noot.nr><noot.al>Toelichting, algemeen deel, paragraaf 2.4.</noot.al></noot></al>
                <al>Tegelijkertijd introduceert het wetsvoorstel zogenaamde Transitievoorzieningen
                     2028–2030 (hierna: transitievoorziening).<noot id="n74" type="voet"><noot.nr>38</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 9.2.</noot.al></noot> Dit houdt in dat het wél mogelijk is een enkele gecombineerde
                     vergunning te verlenen voor zowel de voorziening van fossiele motorbrandstoffen
                     als van elektrische laadvoorzieningen voor locaties waarvoor in de jaren 2028,
                     2029 of 2030 een huurovereenkomst voor een motorbrandstofverkooppunt afloopt.
                     Er is geen voorafgaand inrichtingsplan nodig voor het verlenen van een
                     dergelijke vergunning.<noot id="n75" type="voet"><noot.nr>39</noot.nr><noot.al>De introductie van een transitievoorziening in het wetsvoorstel
                           komt voort uit de motie-Heutink c.s., Kamerstukken II 2024/25, <extref doc="kst-31305-513" soort="document" status="actief">31 305,
                              nr. 513</extref>. Deze motie verzoekt de regering ‘in te zetten op het
                           veilen van ten minste één kavel die zowel fossiel als laden als een shop
                           bevat’.</noot.al></noot> Uit de toelichting blijkt dat het gaat om 27 locaties.<noot id="n76" type="voet"><noot.nr>40</noot.nr><noot.al>Toelichting, paragraaf 10.4.</noot.al></noot></al>
                <al>Een dergelijke afwijking van de hoofdregel van het wetsvoorstel en het daaraan
                     ten grondslag gelegde uitgangspunt van gelijk speelveld dient overtuigend te
                     worden gemotiveerd. In dit verband wijst de Afdeling op het volgende.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">b.</nr>
                  <titel>Spanning tussen hoofdregel en transitievoorziening</titel>
                </kop>
                <al>De Afdeling constateert dat de transitievoorziening afwijkt van de opzet en
                     bedoeling van het wetsvoorstel. Het separaat veilen van de
                     exploitatievergunningen, waarbij het overigens ook mogelijk is dat één
                     exploitant meerdere vergunningen op dezelfde verzorgingsplaats verkrijgt, heeft
                     tot doel om een gelijk speelveld te creëren. Dit systeem lijkt de minste
                     drempels op te werpen voor markttoetreding door nieuwe en mogelijk ook kleinere
                     spelers en tegelijkertijd tegemoet te komen aan de doelen zoals geformuleerd in
                     voorgesteld artikel 1.2. De transitievoorziening maakt het daarentegen juist
                     mogelijk om middels veiling van één vergunning meerdere voorzieningen te
                     exploiteren.</al>
                <al>Die uitzondering is de facto in het voordeel van aanbieders van
                     motorbrandstoffen. Zij oefenen reeds één activiteit uit (verkoop
                     motorbrandstoffen) en het is voor hen minder bezwaarlijk om dit uit te breiden
                     met een tweede activiteit (aanbieding laadpalen). De transitievoorziening werkt
                     in het nadeel van aanbieders van enkel laadpalen, omdat zij minder snel geneigd
                     zullen zijn ook motorbrandstoffen te gaan verkopen. Dat is niet in
                     overeenstemming met het streven naar een gelijk speelveld.<noot id="n77" type="voet"><noot.nr>41</noot.nr><noot.al>De mogelijkheid die het wetsvoorstel aan een vergunninghouder biedt
                           om de feitelijke exploitatie van een of meer voorzieningen aan een derde
                           op te dragen, maakt dit niet anders.</noot.al></noot></al>
                <al>De toelichting bij het voorstel motiveert niet waarom afwijking van de
                     hoofdregel hier nodig en gewenst is.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">c.</nr>
                  <titel>Toetsing aan de Dienstenrichtlijn</titel>
                </kop>
                <al>Verder wijst de Afdeling erop dat de introductie van een vergunningstelsel als
                     het onderhavige dient te voldoen aan de regels van de Dienstenrichtlijn.<noot id="n78" type="voet"><noot.nr>42</noot.nr><noot.al>Zie hoofdstuk III van Richtlijn 2006/123/EG van het Europees
                           Parlement en de Raad van 12 december 2006 betreffende diensten op de
                           interne markt, PbEU 2006, L 376, p. 36.</noot.al></noot></al>
                <al>In de toelichting is op adequate wijze gemotiveerd dat het reguliere
                     vergunningstelsel waarin het voorstel voorziet voldoet aan de daaraan gestelde
                     voorwaarden en de door het vergunningvereiste veroorzaakte beperking van het
                     vrij dienstenverkeer gerechtvaardigd is.<noot id="n79" type="voet"><noot.nr>43</noot.nr><noot.al>Toelichting, algemeen deel, paragraaf 3.2.</noot.al></noot> Het is noodzakelijk voor het veilig en doelmatig gebruik van de wegen
                     in beheer bij het Rijk door het openbaar verkeer. Zonder de voorgestelde
                     regulering kan het veilig en doelmatig gebruik van de weg door het verkeer dat
                     op verzorgingsplaatsen is aangewezen om op de autosnelweg te kunnen stoppen,
                     niet worden verzekerd.</al>
                <al>Het voorstel introduceert een veiling voor het toekennen van
                     exploitatievergunningen voor laaddiensten en gemakswinkels. De veiling
                     verbetert de mededingingsruimte voor ondernemers ten opzichte van het bestaande
                     vergunningensysteem gebaseerd op loting of een behandeling van
                     vergunningaanvragen op volgorde van binnenkomst. Het vergemakkelijkt in
                     principe de markttoegang.<noot id="n80" type="voet"><noot.nr>44</noot.nr><noot.al>Toelichting, algemeen deel, paragraaf 3.2.</noot.al></noot></al>
                <al>De toelichting besteedt echter onvoldoende aandacht aan het feit dat de
                     transitievoorziening een additionele beperking opwerpt. Een dergelijke
                     belemmering moet evenzeer aan de Unierechtelijke bepalingen inzake het vrij
                     dienstenverkeer worden getoetst.<noot id="n81" type="voet"><noot.nr>45</noot.nr><noot.al>De additionele beperking is tot op zekere hoogte vergelijkbaar met
                           het beleid omtrent de vergunningverlening voor een aanvullende
                           voorziening, zoals aan de orde in de uitspraak van de Afdeling
                           bestuursrechtspraak van de Raad van State van 4 november 2020,
                           ECLI:NL:RVS:2020:2607.</noot.al></noot> Een dergelijke toetsing ontbreekt in de toelichting.</al>
                <al>De transitievoorziening behoeft een dwingende reden van algemeen belang die
                     consistent is met de uitgangspunten van het wetsvoorstel en het doel dat met
                     deze tijdelijke voorziening is beoogd. Weliswaar draagt de transitievoorziening
                     mede bij aan een veilig en doelmatig gebruik van de wegen door het openbaar
                     verkeer en de uitrol van een netwerk van elektrische laadvoorzieningen.<noot id="n82" type="voet"><noot.nr>46</noot.nr><noot.al>Rechtbank Midden-Nederland, uitspraak van 5 juni 2025,
                           ECLI:NL:RBMNE:2025:2679, punt 10, onder verwijzing naar HvJ EU 22 oktober
                           2013, gevoegde zaken C-105/12 tot en met C-107/12, ECLI:EU:C:2013:677,
                           (Staat der Nederlanden t. Essent NV e.a.) punt 59.</noot.al></noot> Maar uit de toelichting blijkt ook dat de introductie van een
                     vergunning voor een transitievoorziening vooral als doel heeft om meer
                     perspectief te bieden aan partijen die motorbrandstoffen aanbieden op
                        verzorgingsplaatsen.<noot id="n83" type="voet"><noot.nr>47</noot.nr><noot.al>Toelichting, algemeen deel, paragraaf 10.4.</noot.al></noot></al>
                <al>Een transitievoorziening stelt die partijen volgens de toelichting in staat om
                     meer geleidelijk en op kleine schaal laadpunten te realiseren en tegelijk het
                     aantal tankzuilen af te bouwen.<noot id="n84" type="voet"><noot.nr>48</noot.nr><noot.al>Toelichting, algemeen deel, paragraaf 10.4.</noot.al></noot> Daarmee is de transitievoorziening gericht op de bescherming van het
                     economische belang van (een beperkte groep van) partijen die fossiele
                     motorbrandstoffen leveren. Een dergelijke puur economische reden kan geen
                     rechtvaardiging vormen voor het inbreuk op het vrije dienstenverkeer.<noot id="n85" type="voet"><noot.nr>49</noot.nr><noot.al>HvJ EG 26 april 1988, zaak 352/85, ECLI:EU:C:1988:196 (Bond van
                           Adverteerders), punt 34.</noot.al></noot></al>
                <al>Voorts dient de transitievoorziening non-discriminatoir, noodzakelijk,
                     geschikt en evenredig te zijn met het oog op het daarmee nagestreefde
                        doel.<noot id="n86" type="voet"><noot.nr>50</noot.nr><noot.al>Vergelijk artikelen 9 en 10 van de Dienstenrichtlijn.</noot.al></noot> De Afdeling merkt op dat in het belang van de uitrol van elektrische
                     laadvoorzieningen reeds wordt voorzien door de reguliere procedure van veiling
                     van afzonderlijke vergunningen voor elektrisch laden. In dat licht biedt de
                     transitievoorziening geen meerwaarde die in verhouding kan staan tot de nadelen
                     voor het met het voorstel nagestreefde gelijk speelveld. Een en ander roept
                     vragen op over de noodzaak en geschiktheid van de transitievoorziening.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">d.</nr>
                  <titel>Conclusie</titel>
                </kop>
                <al>Om de hiervoor genoemde redenen adviseert de Afdeling af te zien van de
                     introductie van de transitievoorziening.</al>
              </divisie>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop>
                <nr status="officieel">4.</nr>
                <titel>Overgangsbeleid en afstemming looptijd vergunningen</titel>
              </kop>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">a.</nr>
                  <titel>Inleiding</titel>
                </kop>
                <al>Het is de bedoeling om de voorgestelde wet in werking te laten treden in de
                     loop van 2027. Daarmee is de wet tijdig beschikbaar voor de eerste
                     herinrichting van verzorgingsplaatsen in 2028. Nieuwe exploitatievergunningen
                     zullen vanaf het moment van inwerkingtreding worden uitgegeven volgens de
                     regels voorzien bij of krachtens deze wet.<noot id="n87" type="voet"><noot.nr>51</noot.nr><noot.al>Zie artikelsgewijze toelichting bij voorgesteld artikel
                           10.2.</noot.al></noot></al>
                <al>Het nieuwe stelsel zal niet direct op het moment van inwerkingtreding
                     functioneren zoals bedoeld. Er is een overgang nodig om dat te bereiken. De
                     Afdeling gaat in op twee aspecten van het overgangsbeleid.</al>
                <al>Ten eerste wat betreft de afstemming van de looptijden. Het is de bedoeling
                     van de regering om de looptijden van de verschillende vergunningen en rechten
                     op een verzorgingsplaats, na inwerkingtreding van de wet, zoveel mogelijk op
                     elkaar te laten aansluiten. Deze gelijktrekking helpt om de herinrichting van
                     de verzorgingsplaats als eenheid te plannen en ter hand te nemen, zo stelt de
                        toelichting.<noot id="n88" type="voet"><noot.nr>52</noot.nr><noot.al>Zie onder andere de artikelsgewijze toelichting bij voorgesteld
                           artikel 4.6, 6.1 en 9.1.</noot.al></noot> Dit zal niet direct na inwerkingtreding van de wet gerealiseerd zijn.
                     Er is sprake van overgangsbeleid om de looptijden van de nieuwe vergunningen op
                     elkaar te laten aansluiten. Daarover gaat deze adviesopmerking (punt 4).</al>
                <al>Ten tweede worden als onderdeel van het overgangsbeleid regels voorgesteld om
                     bestaande rechten die zijn ontstaan vóór inwerkingtreding van het wetsvoorstel
                     te respecteren. Daarover gaat de adviesopmerking onder punt 5.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">b.</nr>
                  <titel>Afstemming looptijden</titel>
                </kop>
                <al>Het wetsvoorstel biedt de mogelijkheid om het tijdvak voor nieuwe
                     exploitatievergunningen af te stemmen op het moment waarop het tijdvak van een
                     andere exploitatievergunning op dezelfde verzorgingsplaats afloopt. Ook is het
                     mogelijk het tijdvak af te stemmen op een voorgenomen herinrichting van de
                     verzorgingsplaats. Ten slotte is het mogelijk het tijdvak eenmalig met maximaal
                     twee jaar te verlengen, bijvoorbeeld wanneer de procedure voor een veiling nog
                     loopt en de continuïteit van de voorziening in dergelijke situaties van belang
                        is.<noot id="n89" type="voet"><noot.nr>53</noot.nr><noot.al>Zie voorgestelde artikel 4.6, derde lid, en artikelsgewijze
                           toelichting daarbij.</noot.al></noot></al>
                <al>De Afdeling heeft begrip voor de wens te beschikken over de nodige
                     flexibiliteit om naar het beoogde eindbeeld toe te werken. Wel merkt de
                     Afdeling op dat dit tot gevolg kan hebben dat de exploitatievergunning op de
                     ene verzorgingsplaats een langere of kortere duur heeft dan een soortgelijke
                     exploitatievergunning op een andere verzorgingsplaats. Dit creëert een mogelijk
                     verschil in behandeling tussen exploitanten van eenzelfde voorziening op
                     verschillende, dicht bij elkaar gelegen verzorgingsplaatsen. Ook kan het
                     verschil opleveren in de behandeling van exploitanten die een vergunning hebben
                     verworven vóór inwerkingtreding van de wet en toekomstige exploitanten. Een
                     ongelijke behandeling kan onder omstandigheden gerechtvaardigd en evenredig
                     zijn, maar dit moet wel worden gemotiveerd.</al>
                <al>Daarbij merkt de Afdeling op dat de looptijd van een exploitatievergunning een
                     belangrijke factor is in het vermogen van een ondernemer om gedane
                     investeringen tijdig terug te verdienen.<noot id="n90" type="voet"><noot.nr>54</noot.nr><noot.al>Toelichting, paragraaf 5.3.</noot.al></noot> Uit de toelichting blijkt dat nader onderzoek wordt gedaan om meer
                     inzicht te verkrijgen in de terugverdientijd.<noot id="n91" type="voet"><noot.nr>55</noot.nr><noot.al>Toelichting, paragraaf 3.2, voetnoot 27.</noot.al></noot> Dat inzicht is ook van belang bij de rechtvaardiging om, in het kader
                     van de afstemming, bij de ene exploitatievergunning uit te gaan van een andere
                     duur dan bij de andere exploitatievergunning.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">c.</nr>
                  <titel>Conclusie</titel>
                </kop>
                <al>De Afdeling adviseert in de toelichting te motiveren dat de verschillende
                     behandeling van de looptijden van nieuwe exploitatievergunningen
                     gerechtvaardigd en evenredig is.</al>
              </divisie>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop>
                <nr status="officieel">5.</nr>
                <titel>Overgangsbeleid en eerbiediging bestaande rechten</titel>
              </kop>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">a.</nr>
                  <titel>Inleiding</titel>
                </kop>
                <al>Overeenkomsten, vergunningen en rechten die in het verleden zijn ontstaan of
                     tot stand gekomen, worden niet aangetast door de inwerkingtreding van de
                     voorgestelde wet. Het wetsvoorstel eerbiedigt deze bestaande rechten. Dit is
                     het geval bij tankstations, laadvoorzieningen, gemakswinkels en wegrestaurants.
                     Daartoe kent het wetsvoorstel een uitgebreid overgangsrechtelijk kader.<noot id="n92" type="voet"><noot.nr>56</noot.nr><noot.al>Toelichting, hoofdstuk 10.</noot.al></noot></al>
                <al>De Afdeling heeft begrip voor de keuze om bij wijze van overgangsbeleid
                     bestaande rechten te eerbiedigen. Tegelijkertijd constateert de Afdeling dat
                     dit tot gevolg heeft dat lange tijd meerdere juridische regimes naast elkaar
                     zullen bestaan die per verzorgingsplaats en per voorziening van elkaar kunnen
                     verschillen. Ook kan het respecteren van in het verleden verworven rechten tot
                     gevolg hebben dat nieuwe markttoetreders minder snel baat hebben bij het nieuwe
                     stelsel. Bij de vormgeving van het overgangsrecht dient deze overweging te
                     worden meegenomen.</al>
                <al>In dat kader wijst de Afdeling vooral op het voorgestelde overgangsbeleid bij
                     wegrestaurants, bij de toepassing van het gebiedscriterium en bij de
                     transitievoorziening.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">b.</nr>
                  <titel>Overgangsbeleid bij wegrestaurants</titel>
                </kop>
                <al>Het wetsvoorstel biedt een bijzondere regeling voor bestaande wegrestaurants.
                     Verschillende wegrestauranthouders hebben in het (verre) verleden met de Staat
                     erfpachtovereenkomsten gesloten, soms met een looptijd van 99 jaar. Daarnaast
                     hebben zij een vergunning toegekend gekregen voor de duur van de
                        erfpachtovereenkomst.<noot id="n93" type="voet"><noot.nr>57</noot.nr><noot.al>Toelichting, paragraaf 10.3.</noot.al></noot></al>
                <al>De vergunningen worden niet aangetast door de inwerkingtreding van de
                     voorgestelde wet. Dat betekent dat wegrestauranthouders, afhankelijk van de
                     resterende looptijd, nog tientallen jaren gerechtigd zijn op grond van de oude
                     erfpachtovereenkomsten hun diensten aan te bieden.<noot id="n94" type="voet"><noot.nr>58</noot.nr><noot.al>Idem.</noot.al></noot></al>
                <al>Het wetsvoorstel biedt de mogelijkheid voor wegrestauranthouders om hun
                     lopende overeenkomst om te ruilen voor een (minder knellende)
                     exploitatievergunning op grond van het onderhavige wetsvoorstel voor een
                     gemakswinkel op dezelfde verzorgingsplaats.<noot id="n95" type="voet"><noot.nr>59</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 9.4.</noot.al></noot> Dat is op vrijwillige basis. De exploitatievergunning kent een maximale
                     termijn van vijftien jaar.<noot id="n96" type="voet"><noot.nr>60</noot.nr><noot.al>Artikelsgewijze toelichting bij voorgesteld artikel 9.4.</noot.al></noot></al>
                <al>Als wegrestauranthouders niet van deze mogelijkheid gebruik maken worden hun
                     rechten op grond van de langlopende erfpachtovereenkomst gerespecteerd. Dat
                     betekent dat het in die gevallen soms nog zeer lange tijd kan duren totdat de
                     verzorgingsplaatsen met een wegrestaurant in het nieuwe systeem zullen passen.
                     De toelichting gaat beperkt in op de gevolgen als wegrestauranthouders <nadruk type="cur">niet</nadruk> willen afzien van hun langjarige
                     erfpachtovereenkomsten.</al>
                <al>Wegrestaurants nemen in de regel een groot gedeelte van de verzorgingsplaats
                     in beslag. Deze ruimte is dan niet beschikbaar voor andere toepassingen of voor
                     het uitzetten van vergunningen voor (andere) weggebonden voorzieningen. Gevolg
                     is dat mogelijk de toetreding van nieuwe exploitanten in de toekomst wordt
                     belemmerd door de lange looptijd van de verworven rechten van
                     wegrestauranthouders.</al>
                <al>De Afdeling constateert dat in het verleden in vergelijkbare situaties voor
                     een ander overgangsbeleid is gekozen. Benzinestations hadden van oudsher
                     overeenkomsten met de Staat gesloten voor onbepaalde tijd. Begin deze eeuw zijn
                     met betrokken partijen convenanten gesloten die strekken tot een vrijwillige
                     beëindiging van deze overeenkomsten voor onbepaalde tijd en omzetting in via
                     veiling te verkrijgen rechten voor een periode van vijftien jaar, inclusief
                     passende financiële vergoeding.<noot id="n97" type="voet"><noot.nr>61</noot.nr><noot.al>Kamerstukken II 2004/05, <extref doc="kst-29951-3" soort="document" status="actief">29 951, nr. 3</extref>, p. 5–6. Zie ook advies van de
                           Raad van State van 5 oktober 2004 over het voorstel van wet houdende
                           regels met betrekking tot het in gebruik geven van grond ten behoeve van
                           de verkoop van motorbrandstoffen aan wegen in beheer bij het Rijk
                           (W06.04.0334/IV), Kamerstukken II 2004/05, <extref doc="kst-29951-4" soort="document" status="actief">29 951, nr. 4</extref>, m.n. punt
                           4.a.</noot.al></noot> Dit is gebeurd ten behoeve van de inwerkingtreding van de Wet tot
                     veiling van bepaalde verkooppunten van motorbrandstoffen.<noot id="n98" type="voet"><noot.nr>62</noot.nr><noot.al><extref doc="stb-2005-324" soort="document" status="actief">Stb.
                              2005, 324</extref>.</noot.al></noot></al>
                <al>Een soortgelijke keuze zorgt voor een minder langdurende overgangsperiode en
                     kan de positie van toekomstige exploitanten ten goede komen. Deze overweging
                     kan worden meegenomen in de vormgeving van het overgangsbeleid voor
                     wegrestaurants.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">c.</nr>
                  <titel>Overgangsbeleid bij gebiedscriterium bij laadstations</titel>
                </kop>
                <al>Er is ook sprake van overgangsbeleid bij de toepassing van het
                     gebiedscriterium bij laadstations. Het wetsvoorstel bepaalt dat twee
                     opeenvolgende laadstations aan een weg met hetzelfde wegnummer niet hetzelfde
                     merk mogen voeren als beide laadstations niet meer dan vijfentwintig kilometer
                     weglengte van elkaar verwijderd liggen. Dit is het gebiedscriterium. Dit
                     criterium bevordert de keuzevrijheid van de weggebruiker. Een soortgelijk
                     criterium bestaat ook bij benzinestations.<noot id="n99" type="voet"><noot.nr>63</noot.nr><noot.al>Toelichting, paragraaf 2.7.</noot.al></noot></al>
                <al>Echter, het gebiedscriterium voor laadpalen geldt uitsluitend voor nieuw uit
                     te geven locaties voor laadvoorzieningen op basis van dit wetsvoorstel. Reeds
                     vergunde ‘basisvoorzieningen laden’ onder het oude regime tellen niet mee voor
                     het gebiedscriterium.<noot id="n100" type="voet"><noot.nr>64</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 3.2 en de artikelsgewijze toelichting
                           daarbij.</noot.al></noot> Veel vergunningen voor laadpalen lopen af in de periode 2028–2030, maar
                     niet allemaal.<noot id="n101" type="voet"><noot.nr>65</noot.nr><noot.al>De toelichting noemt dat de laadvergunningen op meer dan de helft
                           van de verzorgingsplaatsen afloopt in de periode 2028–2031. De overige
                           laadvergunningen lopen door tot een latere datum. Zie toelichting,
                           paragraaf 1.1. Zie ook voorgesteld artikel 9.1 voor de overgangsregeling
                           voor laadvoorzieningen en gemakswinkels in de periode
                           2028–2030.</noot.al></noot> Dit betekent dat voor langere tijd de ene laadpaalvoorziening onder een
                     ander juridisch regime zal vallen dan de andere.</al>
                <al>Deze complexe situatie kan negatieve gevolgen hebben voor de marktwerking en
                     juridische procedures in de hand werken. Het gebiedscriterium zal pas na
                     langere tijd voor alle laadpalen gelden. Het overgangsbeleid dreigt nieuwe
                     exploitanten in een slechtere uitgangspositie te plaatsen dan bestaande
                     vergunninghouders.</al>
                <al>De Afdeling constateert dat een andere vorm van overgangsbeleid denkbaar is
                     voor de werking van het gebiedscriterium bij laadstations. Een andere keuze kan
                     zorgen voor een evenwichtigere verhouding tussen bestaande en toekomstige
                     vergunninghouders.</al>
                <al>Het is bijvoorbeeld mogelijk om niet voor eerbiedigende werking maar voor
                     uitgestelde werking te kiezen, waarbij het gebiedscriterium voor reeds vergunde
                     basisvoorzieningen in werking treedt met ingang van 2031. De meeste
                     vergunningen zijn dan al verlopen.</al>
                <al>Een dergelijke vorm van overgangsrecht zal dus alleen anders zijn voor de
                     huidige vergunningen die <nadruk type="cur">niet </nadruk>in de periode
                     2028–2030 verlopen. Hierdoor geldt het gebiedscriterium per 2031 voor alle
                     laadvoorzieningen, waardoor er minder lang meerdere juridische regimes naast
                     elkaar bestaan en het nieuwe stelsel eerder functioneert zoals beoogd.
                     Daarnaast is het denkbaar om uit te gaan van onmiddellijke werking, wat
                     betekent dat het gebiedscriterium met inwerkingtreding van dit wetsvoorstel
                     direct voor zowel nieuwe als huidige laadvoorzieningen geldt.</al>
                <al>Deze overwegingen en alternatieven kunnen worden meegenomen in de vormgeving
                     van het overgangsbeleid bij het gebiedscriterium.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">d.</nr>
                  <titel>Overgangsbeleid bij transitievoorziening</titel>
                </kop>
                <al>De transitievoorziening is bij wijze van overgangsbeleid aan het wetsvoorstel
                        toegevoegd.<noot id="n102" type="voet"><noot.nr>66</noot.nr><noot.al>Toelichting, paragraaf 10.4.</noot.al></noot> Op locaties waar in de jaren 2028, 2029 of 2030 een huurovereenkomst
                     voor een motorbrandstofverkooppunt afloopt, kan een exploitatievergunning voor
                     een transitievoorziening worden verleend. Zo’n vergunning maakt het mogelijk om
                     een verkooppunt voor motorbrandstoffen én een laadstation te exploiteren.<noot id="n103" type="voet"><noot.nr>67</noot.nr><noot.al>Zie voorgesteld artikel 9.2.</noot.al></noot> De toelichting spreekt over een tijdelijke mogelijkheid bij wijze van
                        overgangsrecht.<noot id="n104" type="voet"><noot.nr>68</noot.nr><noot.al>Artikelsgewijze toelichting bij voorgesteld artikel 9.2.</noot.al></noot></al>
                <al>Mede onder verwijzing naar hetgeen hierover is opgemerkt in punt 3, wijst de
                     Afdeling erop dat een vergunning voor een transitievoorziening tien tot
                     vijftien jaar kan gelden. Dat betekent dat er langere tijd twee systemen naast
                     elkaar bestaan.<noot id="n105" type="voet"><noot.nr>69</noot.nr><noot.al>Bovendien wordt de uitvoering van het wetsvoorstel volgens de
                           toelichting ‘als geheel complexer’ door de introductie van een
                           transitievoorziening. Zie toelichting, paragraaf 10.4.</noot.al></noot> Deze situatie is gunstig voor exploitanten van
                     motorbrandstofverkooppunten, maar minder gunstig voor toekomstige
                        exploitanten.<noot id="n106" type="voet"><noot.nr>70</noot.nr><noot.al>Zoals uiteengezet in de adviesopmerking onder punt 3.b.</noot.al></noot> Als wordt afgezien van de introductie van de transitievoorziening wordt
                     meer tegemoet gekomen aan de (toekomstige) rechten van nieuwe
                     vergunninghouders.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">e.</nr>
                  <titel>Conclusie</titel>
                </kop>
                <al>Bij de vormgeving van het overgangsrecht en overgangsbeleid is een goede
                     balans van belang tussen bestaande en nieuwe rechten. Het eerbiedigen van
                     bestaande rechten bij wegrestaurants, het gebiedscriterium of de
                     transitievoorziening is op zichzelf begrijpelijk, maar het maakt het stelsel
                     complexer en kan tot gevolg hebben dat toekomstige exploitanten of
                     vergunninghouders in een nadeliger positie komen. Dit is vooral het geval als
                     de bestaande rechten zeer lang doorwerken.</al>
                <al>In het licht daarvan adviseert de Afdeling om in de toelichting ook andere
                     mogelijkheden van overgangsbeleid en overgangsrecht te overwegen en daarbij mee
                     te nemen wat de gevolgen hiervan zijn voor toekomstige exploitanten of
                     vergunninghouders, en zo nodig het wetsvoorstel hierop aan te passen.</al>
              </divisie>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop>
                <nr status="officieel">6.</nr>
                <titel>Financiële gevolgen voor het Rijk</titel>
              </kop>
              <al>De toelichting bespreekt de financiële gevolgen van het wetsvoorstel.<noot id="n107" type="voet"><noot.nr>71</noot.nr><noot.al>Toelichting, paragraaf 8.</noot.al></noot> Er wordt ingegaan op de uitvoeringskosten voor Rijkswaterstaat en het
                  Rijksvastgoedbedrijf en de regeldrukkosten.</al>
              <al>Er wordt echter onvoldoende ingegaan op de mogelijke budgettaire gevolgen voor de
                  rijksbegroting. Er kan sprake zijn van onvoorziene ontwikkelingen met financiële
                  gevolgen voor het Rijk.<noot id="n108" type="voet"><noot.nr>72</noot.nr><noot.al>Zie ook de opmerkingen onder punt 2 over onvoorziene omstandigheden en
                        beleidsontwikkelingen.</noot.al></noot> Deze gevolgen kunnen omvangrijk zijn, bijvoorbeeld als de opbrengsten voor
                  de veilingen van de exploitatievergunningen tegen- of juist meevallen. Ook de
                  beschikbaarheid van netaansluitingen voor nieuwe laadlocaties, of het gebrek
                  daaraan, kan financiële gevolgen voor het Rijk hebben. Tot slot kunnen de
                  inrichtingsplannen, afhankelijk van de wenselijke inrichting daarvan, aanzienlijke
                  investeringen vergen die drukken op de rijksbegroting. Het is raadzaam om deze
                  mogelijke budgettaire gevolgen te benoemen in de toelichting.<noot id="n109" type="voet"><noot.nr>73</noot.nr><noot.al>Zie ook artikel 3.1 van de Comptabiliteitswet 2016 en aanwijzing 4.45
                        van de Aanwijzingen voor de regelgeving.</noot.al></noot></al>
              <al>De Afdeling adviseert in de toelichting in te gaan op de mogelijke financiële
                  gevolgen voor het Rijk van het wetsvoorstel.</al>
            </divisie>
          </divisie>
        </vrije-tekst>
        <tekst-sluiting>
          <slotformulering>
            <al>De Afdeling advisering van de Raad van State heeft een aantal opmerkingen bij het
               voorstel en adviseert daarmee rekening te houden voordat het voorstel bij de Tweede
               Kamer der Staten-Generaal wordt ingediend.</al>
          </slotformulering>
          <ondertekening>
            <functie>De vice-president van de Raad van State,</functie>
            <naam>
              <voornaam>Th.C. de</voornaam>
              <achternaam>Graaf.</achternaam>
            </naam>
          </ondertekening>
        </tekst-sluiting>
      </advies>
      <object_van_advies>
        <kop>
          <titel>Tekst zoals aangeboden aan de Raad van State: Regels over de marktordening van het
            aanbod van voorzieningen op verzorgingsplaatsen (Wet voorzieningen verzorgingsplaatsen)
            [KetenID WGK 026267]</titel>
        </kop>
        <wet-besluit>
          <aanhef>
            <context>
              <context.al>
                <nadruk type="vet">Herdruk Regels over de marktordening van het aanbod
                     van voorzieningen op verzorgingsplaatsen (Wet voorzieningen
                     verzorgingsplaatsen) [KetenID WGK 026267]</nadruk>
              </context.al>
              <context.al>
                <nadruk type="rom">Deze publicatie bevat een onjuist
                  document.</nadruk>
              </context.al>
              <context.al>
                <nadruk type="rom">Het document dient vervangen worden door onderstaand
                     document:</nadruk>
              </context.al>
            </context>
            <wij>Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van
               Oranje-Nassau, enz. enz. enz.</wij>
            <considerans>
              <considerans.al>Allen, die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te
                  weten:</considerans.al>
              <considerans.al>Alzo, Wij in overweging genomen hebben, dat verzorgingsplaatsen
                  bijdragen aan het veilig en doelmatig gebruik van de Rijkswegen door het openbaar
                  verkeer, dat het met het oog op de voortgaande verduurzaming van dat verkeer
                  wenselijk is het aanbod van toelaatbare weggebonden voorzieningen op het
                  Rijkswegennet optimaal te verdelen over het netwerk van Rijkswegen en de
                  exploitatie van laadstations op te schalen, door middel van een transparante en
                  doelmatige verdeling van vergunningen;</considerans.al>
            </considerans>
            <afkondiging>
              <al>Zo is het, dat Wij, de Afdeling advisering van de Raad van State gehoord, en met
                  gemeen overleg der Staten-Generaal, hebben goedgevonden en verstaan, gelijk Wij
                  goedvinden en verstaan bij deze:</al>
            </afkondiging>
          </aanhef>
          <wettekst>
            <paragraaf>
              <kop>
                <label>§</label>
                <nr status="officieel">1.</nr>
                <titel>Inleidende bepalingen</titel>
              </kop>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">1.1</nr>
                  <titel>(begripsbepalingen)</titel>
                </kop>
                <al>In deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder:</al>
                <definitielijst nr-sluiting="." plaatsing="inline" type="ongemarkeerd">
                  <definitie-item>
                    <term>biedboek:</term>
                    <definitie>
                      <al>biedboek als bedoeld in artikel 5.1;</al>
                    </definitie>
                  </definitie-item>
                  <definitie-item>
                    <term>doorzet:</term>
                    <definitie>
                      <al>aantal verkochte kilowatturen elektriciteit;</al>
                    </definitie>
                  </definitie-item>
                  <definitie-item>
                    <term>exploitatie:</term>
                    <definitie>
                      <al>gebruik voor het anders dan om niet aanbieden van goederen of
                              diensten aan het openbaar verkeer op de weg;</al>
                    </definitie>
                  </definitie-item>
                  <definitie-item>
                    <term>exploitatievergunning:</term>
                    <definitie>
                      <al>exploitatievergunning als bedoeld in artikel 3.1, eerste lid;</al>
                    </definitie>
                  </definitie-item>
                  <definitie-item>
                    <term>gemakswinkel:</term>
                    <definitie>
                      <al>gebouw als bedoeld in de bijlage bij artikel 1.1, onderdeel A, van de
                              Omgevingswet, waar bedrijfsmatig en anders dan om niet artikelen die
                              verband houden met het gebruik van de weg of eet- en drinkwaren worden
                              verstrekt;</al>
                    </definitie>
                  </definitie-item>
                  <definitie-item>
                    <term>gemakswinkelomzet:</term>
                    <definitie>
                      <al>totale omzet exclusief BTW van een gemakswinkel;</al>
                    </definitie>
                  </definitie-item>
                  <definitie-item>
                    <term>inrichtingsplan:</term>
                    <definitie>
                      <al>inrichtingsplan als bedoeld in artikel 2.1;</al>
                    </definitie>
                  </definitie-item>
                  <definitie-item>
                    <term>laadstation:</term>
                    <definitie>
                      <al>laadstation als bedoeld in artikel 2 van Verordening 2023/1804;</al>
                    </definitie>
                  </definitie-item>
                  <definitie-item>
                    <term>locatie:</term>
                    <definitie>
                      <al>gedeelte van een verzorgingsplaats, ingericht of in te richten voor
                              een weggebonden voorziening;</al>
                    </definitie>
                  </definitie-item>
                  <definitie-item>
                    <term>Onze Minister:</term>
                    <definitie>
                      <al>Onze Minister van Infrastructuur en Waterstaat;</al>
                    </definitie>
                  </definitie-item>
                  <definitie-item>
                    <term>verordening 2023/1804:</term>
                    <definitie>
                      <al>Verordening (EU) 2023/1804 van het Europees Parlement en de Raad van
                              13 september 2023 betreffende de uitrol van infrastructuur voor
                              alternatieve brandstoffen en tot intrekking van Richtlijn
                              2014/94/EU;</al>
                    </definitie>
                  </definitie-item>
                  <definitie-item>
                    <term>verzorgingsplaats:</term>
                    <definitie>
                      <al>rechtstreeks vanaf en naar de hoofdrijbaan ontsloten onderdeel van de
                              weg, waar het openbaar verkeer kortstondig kan parkeren ten behoeve
                              van een veilig en doelmatig verloop van de reis op de weg;</al>
                    </definitie>
                  </definitie-item>
                  <definitie-item>
                    <term>weg:</term>
                    <definitie>
                      <al>op grond van de Wegenverkeerswet 1994 als autosnelweg of als autoweg
                              aangeduide weg in beheer bij het Rijk;</al>
                    </definitie>
                  </definitie-item>
                  <definitie-item>
                    <term>weggebonden voorzieningen:</term>
                    <definitie>
                      <al>laadstations, gemakswinkels, motorbrandstofverkooppunten en andere,
                              krachtens artikel 1.2, tweede lid, aangewezen voorzieningen in
                              behoeften van het openbaar verkeer op de weg.</al>
                    </definitie>
                  </definitie-item>
                </definitielijst>
              </artikel>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">1.2</nr>
                  <titel>(doelstellingen)</titel>
                </kop>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">1.</lidnr>
                  <al>Deze wet is, gelet op het veilig en doelmatig gebruik van de wegen door het
                        openbaar verkeer, gericht op:</al>
                  <lijst level="single" nr-sluiting="." start="1" type="expliciet">
                    <li>
                      <li.nr>a.</li.nr>
                      <al>het waarborgen van de bruikbaarheid van verzorgingsplaatsen voor het
                              openbaar personen- en vrachtverkeer;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>b.</li.nr>
                      <al>het beperken van de exploitatie van verzorgingsplaatsen tot het
                              aanbieden van weggebonden voorzieningen;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>c.</li.nr>
                      <al>het optimaliseren van de verdeling van weggebonden voorzieningen voor
                              het openbaar verkeer over de daarvoor aangewezen locaties op het
                              netwerk van verzorgingsplaatsen;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>d.</li.nr>
                      <al>het bieden van gelijke kansen aan gegadigden aanbieders van
                              weggebonden voorzieningen voor het openbaar verkeer om periodiek mee
                              te dingen naar de voor de locaties, bedoeld in onderdeel c,
                              beschikbare exploitatievergunningen; en</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>e.</li.nr>
                      <al>het behoud van de keuzevrijheid van verkeersdeelnemers tussen
                              verschillende aanbieders op de weg.</al>
                    </li>
                  </lijst>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">2.</lidnr>
                  <al>Bij ministeriële regeling kunnen voorzieningen worden aangewezen als
                        weggebonden voorzieningen.</al>
                </lid>
              </artikel>
            </paragraaf>
            <paragraaf>
              <kop>
                <label>§</label>
                <nr status="officieel">2.</nr>
                <titel>Inrichting van verzorgingsplaatsen</titel>
              </kop>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">2.1</nr>
                  <titel>(inrichtingsplannen)</titel>
                </kop>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">1.</lidnr>
                  <al>Onze Minister kan met het oog op het verbeteren van de inrichting van een
                        of meer verzorgingsplaatsen een inrichtingsplan vaststellen.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">2.</lidnr>
                  <al>Een inrichtingsplan bevat:</al>
                  <lijst level="single" nr-sluiting="." start="1" type="expliciet">
                    <li>
                      <li.nr>a.</li.nr>
                      <al>een beschrijving van de maatregelen voor het veilig en doelmatig
                              gebruik van de verzorgingsplaats door het openbaar verkeer en waar
                              nodig de inpassing van die maatregelen en de te realiseren ligging in
                              het terrein;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>b.</li.nr>
                      <al>een begrenzing van de locaties die zijn ingericht of in te richten
                              voor de onderscheiden typen weggebonden voorzieningen, waar relevant
                              nader te onderscheiden in voorzieningen voor lichte voertuigen of
                              zware voertuigen.</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>c.</li.nr>
                      <al>de aan de realisatie of exploitatie van de onderscheiden weggebonden
                              voorzieningen te verbinden voorschriften en beperkingen.</al>
                    </li>
                  </lijst>
                </lid>
              </artikel>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">2.2</nr>
                  <titel>(rechtsgevolgen inrichtingsplan)</titel>
                </kop>
                <al>Indien ter uitvoering van het inrichtingsplan handelingen worden verricht
                     waarvoor krachtens artikel 15 van de Wegenverkeerswet 1994 een verkeersbesluit
                     is vereist, is dat artikel niet van toepassing.</al>
              </artikel>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">2.3</nr>
                  <titel>(voorbereiding en bekendmaking inrichtingsplan)</titel>
                </kop>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">1.</lidnr>
                  <al>Het inrichtingsplan wordt voorbereid met toepassing van afdeling 3.4 van de
                        Algemene wet bestuursrecht, met dien verstande dat zienswijzen naar voren
                        kunnen worden gebracht door een ieder.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">2.</lidnr>
                  <al>Onze Minister geeft op de in artikel 12 van de Bekendmakingswet bepaalde
                        wijze kennis van het inrichtingsplan.</al>
                </lid>
              </artikel>
            </paragraaf>
            <paragraaf>
              <kop>
                <label>§</label>
                <nr status="officieel">3.</nr>
                <titel>Regels over de exploitatie van voorzieningen op verzorgingsplaatsen</titel>
              </kop>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">3.1</nr>
                  <titel>(exploitatievergunning)</titel>
                </kop>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">1.</lidnr>
                  <al>Het is verboden zonder exploitatievergunning van Onze Minister een
                        weggebonden voorziening te exploiteren.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">2.</lidnr>
                  <al>Het maximaal aantal exploitatievergunningen dat op een verzorgingsplaats
                        gedurende een bepaald tijdvak beschikbaar is voor de exploitatie van een
                        weggebonden voorziening, wordt vastgesteld bij regeling van Onze
                        Minister.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">3.</lidnr>
                  <al>Onze Minister verleent geen exploitatievergunning voor:</al>
                  <lijst level="single" nr-sluiting="." start="1" type="expliciet">
                    <li>
                      <li.nr>a.</li.nr>
                      <al>een ander gedeelte van de verzorgingsplaats dan de locatie die voor
                              de betrokken voorziening of combinatie van voorzieningen in een
                              inrichtingsplan of krachtens deze wet is aangewezen;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>b.</li.nr>
                      <al>een locatie waarvoor het maximum aantal exploitatievergunningen,
                              bedoeld in het tweede lid, al is verleend, gedurende de looptijd van
                              deze vergunningen.</al>
                    </li>
                  </lijst>
                </lid>
              </artikel>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">3.2</nr>
                  <titel>(keuzevrijheid weggebruiker)</titel>
                </kop>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">1.</lidnr>
                  <al>Twee opeenvolgende laadstations aan een weg met hetzelfde wegnummer die
                        niet meer dan vijfentwintig kilometer weglengte van elkaar verwijderd
                        liggen, waarvoor een exploitatievergunning is verleend op basis van deze wet
                        en die in dezelfde rijrichting toegankelijk zijn, voeren niet hetzelfde merk
                        en worden niet geëxploiteerd door dezelfde rechtspersoon of vennootschap,
                        dan wel door rechtspersonen of vennootschappen die deelnemen aan dezelfde
                        groep, bedoeld in artikel 24b van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">2.</lidnr>
                  <al>Indien op een verzorgingsplaats twee of meer laadstations of twee of meer
                        gemakswinkels worden geëxploiteerd op basis van een exploitatievergunning
                        als bedoeld in deze wet, voeren de laadstations onderling of de
                        gemakswinkels onderling niet hetzelfde merk en worden deze niet
                        geëxploiteerd door dezelfde rechtspersoon of vennootschap, dan wel door
                        rechtspersonen of vennootschappen die deelnemen aan dezelfde groep, bedoeld
                        in artikel 24b van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek.</al>
                </lid>
              </artikel>
            </paragraaf>
            <paragraaf>
              <kop>
                <label>§</label>
                <nr status="officieel">4.</nr>
                <titel>De veiling van exploitatievergunningen</titel>
              </kop>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">4.1</nr>
                  <titel>(veiling)</titel>
                </kop>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">1.</lidnr>
                  <al>De verlening van een exploitatievergunning geschiedt met toepassing van de
                        procedure van een veiling.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">2.</lidnr>
                  <al>Bij regeling van Onze Minister worden regels gesteld over de toepassing en
                        uitvoering van de procedure van de veiling.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">3.</lidnr>
                  <al>De in het tweede lid bedoelde regels hebben in ieder geval betrekking
                        op:</al>
                  <lijst level="single" nr-sluiting="." start="1" type="expliciet">
                    <li>
                      <li.nr>a.</li.nr>
                      <al>de wijze waarop een bod wordt uitgebracht;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>b.</li.nr>
                      <al>de eisen die aan een geldig bod worden gesteld;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>c.</li.nr>
                      <al>de gevallen waarin biedingen ongeldig kunnen worden verklaard;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>d.</li.nr>
                      <al>maatregelen ten behoeve van een ongestoord en eerlijk verloop van de
                              veiling;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>e.</li.nr>
                      <al>de zekerheidstelling dat een bod gestand wordt gedaan of kosten en
                              schade kunnen worden verhaald;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>f.</li.nr>
                      <al>de bij veiling toe te passen methode ter vaststelling van het bod
                              waarvan de uitbrenger in aanmerking komt voor verlening van de
                              vergunning;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>g.</li.nr>
                      <al>de eisen die gesteld worden met betrekking tot de wijze van betaling
                              en het tijdstip waarop degene aan wie de vergunning wordt verleend
                              deze betaling moet hebben verricht.</al>
                    </li>
                  </lijst>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">4.</lidnr>
                  <al>Indien aanvragen voor een exploitatievergunning voor meerdere locaties
                        kunnen worden ingediend, wordt bij regeling van Onze Minister bepaald in
                        welke volgorde de behandeling van de aanvragen plaatsvindt. Bij deze
                        regeling kan worden bepaald wanneer sprake is van één aanvraag.</al>
                </lid>
              </artikel>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">4.2</nr>
                  <titel>(aanvragen)</titel>
                </kop>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">1.</lidnr>
                  <al>Een aanvraag voor een exploitatievergunning wordt ingediend bij Onze
                        Minister binnen de bij regeling van Onze Minister vastgestelde
                        aanvraagtijdvak en bevat in ieder geval een financieel bod.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">2.</lidnr>
                  <al>Bij regeling van Onze Minister worden regels gesteld over de wijze waarop
                        een aanvraag wordt ingediend en over de gegevens en bescheiden die bij de
                        aanvraag worden overgelegd.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">3.</lidnr>
                  <al>Voor de behandeling van aanvragen om een exploitatievergunning wordt een
                        tarief ter dekking van de kosten in rekening gebracht bij de aanvrager. Bij
                        regeling van Onze Minister wordt het tarief vastgesteld.</al>
                </lid>
              </artikel>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">4.3</nr>
                  <titel>(zekerheidsstelling)</titel>
                </kop>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">1.</lidnr>
                  <al>Een aanvrager verstrekt als zekerheid voor de betaling van het bod een
                        waarborgsom of een bankgarantie ter grootte van een bij ministeriële
                        regeling vast te stellen bedrag.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">2.</lidnr>
                  <al>De zekerheid wordt verstrekt voor de periode tot:</al>
                  <lijst level="single" nr-sluiting="." start="1" type="expliciet">
                    <li>
                      <li.nr>a.</li.nr>
                      <al>in geval van afwijzing van de aanvraag, het tijdstip van de
                              afwijzing;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>b.</li.nr>
                      <al>in geval van niet in behandeling nemen van de aanvraag, het tijdstip
                              van het besluit om de aanvraag niet te behandelen;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>c.</li.nr>
                      <al>in geval van toewijzing van de aanvraag, het tijdstip waarop het bod
                              volledig is betaald.</al>
                    </li>
                  </lijst>
                </lid>
              </artikel>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">4.4</nr>
                  <titel>(minimumeisen)</titel>
                </kop>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">1.</lidnr>
                  <al>In afwijking van artikel 4:5 van de Algemene wet bestuursrecht bestaat na
                        het verstrijken van de indieningstermijn geen gelegenheid tot het aanvullen
                        van de aanvraag.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">2.</lidnr>
                  <al>Bij regeling van Onze Minister kunnen nadere eisen worden gesteld over de
                        uitvoerbaarheid, de technische en financiële haalbaarheid en de periode
                        waarbinnen de exploitatie kan worden gestart.</al>
                </lid>
              </artikel>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">4.5</nr>
                  <titel>(besluitvorming)</titel>
                </kop>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">1.</lidnr>
                  <al>Onze Minister verleent de vergunning aan de indiener van een ontvankelijke
                        aanvraag, waarin het hoogste financieel bod wordt gedaan. De andere
                        ontvankelijke aanvragen worden afgewezen.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">2.</lidnr>
                  <al>Degene aan wie de vergunning wordt verleend verstrekt aan Onze
                        Minister:</al>
                  <lijst level="single" nr-sluiting="." start="1" type="expliciet">
                    <li>
                      <li.nr>a.</li.nr>
                      <al>een tijdschema voor de realisatie en exploitatie van de
                              voorziening;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>b.</li.nr>
                      <al>een raming van de kosten en opbrengsten;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>c.</li.nr>
                      <al>een lijst met de bij de realisatie en exploitatie van de voorziening
                              betrokken partijen.</al>
                    </li>
                  </lijst>
                </lid>
              </artikel>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">4.6</nr>
                  <titel>(voorwaarden en voorschriften exploitatievergunning)</titel>
                </kop>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">1.</lidnr>
                  <al>In een exploitatievergunning wordt in ieder geval bepaald:</al>
                  <lijst level="single" nr-sluiting="." start="1" type="expliciet">
                    <li>
                      <li.nr>a.</li.nr>
                      <al>wie de houder van de exploitatievergunning is;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>b.</li.nr>
                      <al>voor welk tijdvak de exploitatievergunning geldt;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>c.</li.nr>
                      <al>voor welke locatie en voorziening de exploitatievergunning
                              geldt;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>d.</li.nr>
                      <al>welke activiteiten tot de exploitatie behoren.</al>
                    </li>
                  </lijst>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">2.</lidnr>
                  <al>De maximale duur van het tijdvak, bedoeld in het eerste lid, onderdeel b,
                        wordt bij regeling van Onze Minister vastgesteld.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">3.</lidnr>
                  <al>Onze Minister kan:</al>
                  <lijst level="single" nr-sluiting="." start="1" type="expliciet">
                    <li>
                      <li.nr>a.</li.nr>
                      <al>het tijdvak waarvoor de exploitatievergunning geldt afstemmen op het
                              moment waarop het tijdvak afloopt van een andere exploitatievergunning
                              die betrekking heeft op dezelfde verzorgingsplaats en op een
                              voorgenomen herinrichting van de verzorgingsplaats;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>b.</li.nr>
                      <al>het tijdvak waarvoor een exploitatievergunning geldt eenmalig met
                              maximaal twee jaar verlengen in het belang van een goede uitvoering
                              van deze wet.</al>
                    </li>
                  </lijst>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">4.</lidnr>
                  <al>Onze Minister kan aan een exploitatievergunning voorwaarden en
                        voorschriften verbinden en deze onder beperkingen verlenen.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">5.</lidnr>
                  <al>Het is verboden te handelen in strijd met de vergunning, de daaraan
                        verbonden voorwaarden en voorschriften en beperkingen.</al>
                </lid>
              </artikel>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">4.7</nr>
                  <titel>(wijziging, intrekking)</titel>
                </kop>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">1.</lidnr>
                  <al>Onze Minister kan een exploitatievergunning intrekken, indien:</al>
                  <lijst level="single" nr-sluiting="." start="1" type="expliciet">
                    <li>
                      <li.nr>a.</li.nr>
                      <al>de bij de aanvraag verstrekte gegevens of bescheiden zodanig onjuist
                              of onvolledig blijken, dat op de aanvraag een andere beslissing zou
                              zijn genomen, als bij de beoordeling daarvan de juiste gegevens
                              volledig bekend waren geweest;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>b.</li.nr>
                      <al>de activiteiten waarvoor de exploitatievergunning geldt niet langer
                              worden uitgevoerd;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>c.</li.nr>
                      <al>niet overeenkomstig het inrichtingsplan wordt gehandeld,</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>d.</li.nr>
                      <al>niet overeenkomstig de exploitatievergunning is of wordt
                              gehandeld,</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>e.</li.nr>
                      <al>de regels op grond van deze wet niet worden nageleefd, of</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>f.</li.nr>
                      <al>voor de locatie geen huurovereenkomst, bedoeld in artikel 6.1, tot
                              stand komt.</al>
                    </li>
                  </lijst>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">2.</lidnr>
                  <al>Onze Minister gaat niet over tot intrekking op grond van het eerste lid,
                        onder b, tot en met f, dan nadat hij de houder schriftelijk heeft
                        gewaarschuwd en de situatie die aanleiding geeft tot intrekking zich blijft
                        voordoen of opnieuw voordoet.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">3.</lidnr>
                  <al>Onze Minister kan een exploitatievergunning op aanvraag van de houder
                        wijzigen of intrekken.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">4.</lidnr>
                  <al>De exploitatievergunning vervalt van rechtswege:</al>
                  <lijst level="single" nr-sluiting="." start="1" type="expliciet">
                    <li>
                      <li.nr>a.</li.nr>
                      <al>als de houder een natuurlijke persoon is, met ingang van de dag na
                              die waarop die persoon is overleden;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>b.</li.nr>
                      <al>als de houder een rechtspersoon is, met ingang van de dag na die
                              waarop de rechtspersoon heeft opgehouden te bestaan.</al>
                    </li>
                  </lijst>
                </lid>
              </artikel>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">4.8</nr>
                  <titel>(overdraagbaarheid van de vergunning)</titel>
                </kop>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">1.</lidnr>
                  <al>De houder van een exploitatievergunning kan de exploitatievergunning met
                        schriftelijke toestemming van Onze Minister op een ander doen overgaan. Aan
                        een toestemming kunnen voorschriften worden verbonden en een toestemming kan
                        onder beperkingen worden verleend.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">2.</lidnr>
                  <al>Bij regeling van Onze Minister worden regels gesteld over de gegevens die
                        daarbij worden verstrekt.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">3.</lidnr>
                  <al>Paragraaf 4.1.3.3 van de Algemene wet bestuursrecht is van toepassing op
                        een aanvraag om een besluit houdende toestemming tot de overdracht van de
                        vergunning, bedoeld in het eerste lid.</al>
                </lid>
              </artikel>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">4.9</nr>
                  <titel>(verhouding tot de Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van
                        motorbrandstoffen)</titel>
                </kop>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">1.</lidnr>
                  <al>De artikelen 4.1 tot en met 4.5 zijn niet van toepassing op een
                        motorbrandstoffenverkooppunt.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">2.</lidnr>
                  <al>Onze Minister verleent een exploitatievergunning voor een
                        motorbrandstoffenverkooppunt aan degene die na de inwerkingtreding van deze
                        wet een huurovereenkomst voor deze voorziening heeft gesloten op basis van
                        een veiling als bedoeld in artikel 5 van de Wet tot veiling van bepaalde
                        verkooppunten van motorbrandstoffen.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">3.</lidnr>
                  <al>Het ontwerp van de exploitatievergunning wordt opgenomen in het biedboek,
                        bedoeld in artikel 5, vierde lid, van de Wet tot veiling van bepaalde
                        verkooppunten van motorbrandstoffen, voor de veiling, bedoeld in het tweede
                        lid.</al>
                </lid>
              </artikel>
            </paragraaf>
            <paragraaf>
              <kop>
                <label>§</label>
                <nr status="officieel">5.</nr>
                <titel>Transparantie</titel>
              </kop>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">5.1</nr>
                  <titel>(biedboek)</titel>
                </kop>
                <al>Voorafgaande aan het aanvraagtijdvak wordt aan gegadigden een biedboek ter
                     beschikking gesteld, waarin in ieder geval is opgenomen:</al>
                <lijst level="single" nr-sluiting="." start="1" type="expliciet">
                  <li>
                    <li.nr>a.</li.nr>
                    <al>het inrichtingsplan met inbegrip van de betrokken locatie en de daarvoor
                           geldende voorschriften en beperkingen;</al>
                  </li>
                  <li>
                    <li.nr>b.</li.nr>
                    <al>het model van de te veilen exploitatievergunning;</al>
                  </li>
                  <li>
                    <li.nr>c.</li.nr>
                    <al>de relevante gegevens, bedoeld in artikel 5.2;</al>
                  </li>
                  <li>
                    <li.nr>d.</li.nr>
                    <al>het model van de voor de locatie af te sluiten huurovereenkomst, alsmede
                           de algemene huurvoorwaarden en vergoedingssystematiek;</al>
                  </li>
                  <li>
                    <li.nr>e.</li.nr>
                    <al>voorwaarden voor de toelating tot de veiling.</al>
                  </li>
                </lijst>
              </artikel>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">5.2</nr>
                  <titel>(gegevensverstrekking)</titel>
                </kop>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">1.</lidnr>
                  <al>De houder van de exploitatievergunning voor een laadstation verstrekt ten
                        behoeve van het biedboek in ieder geval de volgende gegevens aan Onze
                        Minister ten aanzien van de locatie waarop de veiling betrekking heeft: de
                        doorzet, uitgesplitst naar verkochte kilowatturen per laadpaal, onder
                        vermelding van de laadcapaciteit van deze laadpaal.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">2.</lidnr>
                  <al>De houder van de exploitatievergunning voor een gemakswinkel verstrekt ten
                        behoeve van het biedboek aan Onze Minister in ieder geval de
                        gemakswinkelomzet van de locatie waarop de veiling betrekking heeft.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">3.</lidnr>
                  <al>De gegevens, bedoeld in het eerste en tweede lid, hebben betrekking op de
                        laatste drie jaren voorafgaand aan het jaar waarin de veiling
                        plaatsvindt.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">4.</lidnr>
                  <al>Bij regeling van Onze Minister kunnen in verband met de verbetering van de
                        effectiviteit van de veiling nadere voorschriften worden gegeven omtrent de
                        te verstrekken gegevens voor het biedboek. Deze voorschriften kunnen ook
                        betrekking hebben op de aangebrachte gebouwen, werken en beplantingen met
                        het oog op de toepassing van artikel 6.1, vijfde lid, en andere op de
                        locatie betrekking hebbende gegevens.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">5.</lidnr>
                  <al>In het biedboek worden de gemiddelden opgenomen van de gegevens, bedoeld in
                        het eerste en tweede lid, over de verstrekte jaren.</al>
                </lid>
              </artikel>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">5.3</nr>
                  <titel>(moment van verstrekking)</titel>
                </kop>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">1.</lidnr>
                  <al>De houder van de exploitatievergunning verstrekt de gegevens, bedoeld in
                        artikel 5.2, eerste tot en met derde lid, uiterlijk 1 april van het jaar
                        waarin de veiling plaatsvindt.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">2.</lidnr>
                  <al>De gegevens gaan vergezeld van een verklaring omtrent de getrouwheid
                        daarvan, opgesteld door een registeraccountant of een
                        Accountant-Administratieconsulent als bedoeld in artikel 393, eerste lid,
                        van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. De kosten voor deze verklaring komen
                        voor rekening van de houder van de gegevens.</al>
                </lid>
              </artikel>
            </paragraaf>
            <paragraaf>
              <kop>
                <label>§</label>
                <nr status="officieel">6.</nr>
                <titel>Bijzondere bepalingen van burgerlijk recht</titel>
              </kop>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">6.1</nr>
                  <titel>(verhouding tot huurrecht)</titel>
                </kop>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">1.</lidnr>
                  <al>Dit artikel is uitsluitend van toepassing op huurovereenkomsten met de
                        staat met betrekking tot een locatie waarvoor een exploitatievergunning is
                        verleend.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">2.</lidnr>
                  <al>De huurder is bevoegd op de locatie gebouwen, werken en beplantingen aan te
                        brengen, te wijzigen en te verwijderen, met inachtneming van de daarvoor
                        geldende wettelijke voorschriften. Hij draagt er zorg voor dat gebouwen,
                        werken en beplantingen, voor zover aanwezig, in goede staat zijn.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">3.</lidnr>
                  <al>De huurovereenkomst heeft een duur die is beperkt tot het tijdvak waarvoor
                        de exploitatievergunning voor de locatie geldt. De huurovereenkomst kan niet
                        worden verlengd voor zover de huurovereenkomst door verlenging een duur
                        krijgt die het tijdvak van de exploitatievergunning overschrijdt. Indien
                        evenwel na toepassing van artikel 4.5 voor de locatie geen
                        exploitatievergunning wordt verleend, kan de huurovereenkomst die ten tijde
                        van de procedure van kracht was voor maximaal twee jaar worden
                        verlengd.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">4.</lidnr>
                  <al>De artikelen 206, derde lid, 215, zesde lid, 226, vierde lid, en 230a en
                        afdeling 6 van titel 4 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek zijn op de
                        huurovereenkomst niet van toepassing.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">5.</lidnr>
                  <al>Na afloop van de huurovereenkomst voor de locatie, vergoedt de staat aan de
                        huurder de waarde van de gebouwen, werken en beplantingen die de huurder op
                        of in de locatie heeft achtergelaten. Deze waarde is gelijk aan de
                        gecorrigeerde vervangingswaarde, bedoeld in artikel 17, derde lid, van de
                        Wet waardering onroerende zaken, berekend krachtens artikel 20, tweede lid,
                        van die wet.</al>
                </lid>
              </artikel>
            </paragraaf>
            <paragraaf>
              <kop>
                <label>§</label>
                <nr status="officieel">7.</nr>
                <titel>Bestuursrechtelijke handhaving</titel>
              </kop>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">7.1</nr>
                  <titel>(handhaving)</titel>
                </kop>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">1.</lidnr>
                  <al>Onze Minister is bevoegd tot oplegging van een last onder bestuursdwang ter
                        handhaving van de bij of krachtens deze wet gestelde verplichtingen.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">2.</lidnr>
                  <al>Met het toezicht op de naleving van het bepaalde bij of krachtens deze wet
                        zijn belast de bij besluit van Onze Minister aangewezen ambtenaren.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">3.</lidnr>
                  <al>Van een besluit als bedoeld in het eerste of tweede lid wordt mededeling
                        gedaan door plaatsing in de Staatscourant.</al>
                </lid>
              </artikel>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">7.2</nr>
                  <titel>(bestuurlijke boete)</titel>
                </kop>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">1.</lidnr>
                  <al>Onze Minister kan een bestuurlijke boete opleggen ter zake van het niet
                        voldoen aan de voorschriften, gesteld bij of krachtens de artikelen 5.2,
                        eerste en tweede lid, en 5.3, eerste en tweede lid.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">2.</lidnr>
                  <al>De bestuurlijke boete bedraagt ten hoogste eenmaal de in de
                        huurovereenkomst opgenomen gebruiksvergoeding voor het jaar voorafgaand aan
                        het jaar waarin de veiling plaatsvindt voor de locatie ten aanzien waarvan
                        niet is voldaan aan de voorschriften, gesteld bij of krachtens de artikelen
                        5.2 en 5.3, eerste en tweede lid.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">3.</lidnr>
                  <al>In de Staatscourant wordt mededeling gedaan van de beschikking tot
                        oplegging van de bestuurlijke boete nadat deze onherroepelijk is
                        geworden.</al>
                </lid>
              </artikel>
            </paragraaf>
            <paragraaf>
              <kop>
                <label>§</label>
                <nr status="officieel">8.</nr>
                <titel>Aanpassing andere wetgeving</titel>
              </kop>
              <wijzig-artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">8.1</nr>
                  <titel>(aanpassing Alcoholwet)</titel>
                </kop>
                <wat type="wijziging">In artikel 22, eerste lid, onderdeel a, van de Alcoholwet
                     wordt ‘winkels die aan een benzinestations zijn verbonden’ vervangen door
                     ‘gemakswinkels op een verzorgingsplaats als bedoeld in artikel 1.1 van de Wet
                     marktordening voorzieningen verzorgingsplaatsen’.</wat>
              </wijzig-artikel>
              <wijzig-artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">8.2</nr>
                  <titel>(aanpassing Algemene wet bestuursrecht)</titel>
                </kop>
                <wat type="wijziging">In artikel 2 van bijlage 2 bij de Algemene wet bestuursrecht
                     wordt in de alfabetische volgorde ingevoegd:</wat>
                <wijziging>
                  <artikeltekst>
                    <al>Wet marktordening voorzieningen verzorgingsplaatsen: artikelen 2.1 en
                           4.5.</al>
                  </artikeltekst>
                </wijziging>
              </wijzig-artikel>
              <wijzig-artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">8.3</nr>
                  <titel>(aanpassing Omgevingswet)</titel>
                </kop>
                <wat type="wijziging">De Omgevingswet wordt gewijzigd als volgt:</wat>
                <wijziging>
                  <nr status="officieel">1.</nr>
                  <wat>In artikel 5.2 wordt, onder vernummering van het vijfde lid tot zesde lid,
                        een lid ingevoegd, luidende:</wat>
                  <artikeltekst>
                    <lid>
                      <lidnr status="officieel">5.</lidnr>
                      <al>Bij de aanwijzing van gevallen op grond van artikel 5.1, tweede lid,
                              worden voor een beperkingengebiedactiviteit met betrekking tot een weg
                              activiteiten die worden verricht ter uitvoering van een
                              inrichtingsplan als bedoeld in de Wet voorzieningen
                              verzorgingsplaatsen, aangewezen als gevallen waarin de aanwijzing niet
                              geldt.</al>
                    </lid>
                  </artikeltekst>
                </wijziging>
                <wijziging>
                  <nr status="officieel">2.</nr>
                  <wat>Na artikel 22.22 wordt een afdeling toegevoegd, luidende:</wat>
                  <wijzig-divisie opmaak="default" soort="afdeling">
                    <kop>
                      <label>Afdeling</label>
                      <nr status="officieel">22.4a</nr>
                      <titel>Overgangsrecht Wet voorzieningen verzorgingsplaatsen</titel>
                    </kop>
                    <artikel status="goed">
                      <kop>
                        <label>Artikel</label>
                        <nr status="officieel">22.22a</nr>
                        <titel>(overgangsrecht uitzondering vergunningplichtige gevallen
                                 beperkingengebiedactiviteit)</titel>
                      </kop>
                      <al>Tot een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip worden
                              beperkingengebiedactiviteiten met betrekking tot een weg die worden
                              verricht ter uitvoering van een exploitatievergunning als bedoeld in
                              artikel 9.1, eerste lid, en artikel 9.3, tweede lid, van de Wet
                              voorzieningen verzorgingsplaatsen ook aangewezen als gevallen waarin
                              de aanwijzing op grond van artikel 5.1, tweede lid, niet geldt.</al>
                    </artikel>
                  </wijzig-divisie>
                </wijziging>
              </wijzig-artikel>
            </paragraaf>
            <paragraaf>
              <kop>
                <label>§</label>
                <nr status="officieel">9.</nr>
                <titel>Overgangsrecht</titel>
              </kop>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">9.1</nr>
                  <titel>(laadvoorzieningen en gemakswinkels 2028-2030)</titel>
                </kop>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">1.</lidnr>
                  <al>In afwijking van de artikelen 2.1 en 3.1 kan zonder voorafgaand
                        inrichtingsplan:</al>
                  <lijst level="single" nr-sluiting="." start="1" type="expliciet">
                    <li>
                      <li.nr>a.</li.nr>
                      <al>een exploitatievergunning voor een laadstation worden geveild, op de
                              locatie waarvoor in de jaren 2028, 2029 of 2030 de
                              omgevingsvergunning, bedoeld in artikel 5.1, tweede lid, onderdeel f,
                              onder 1°, van de Omgevingswet, voor een basisvoorziening laden
                              afloopt;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>b.</li.nr>
                      <al>een exploitatievergunning voor een gemakswinkel worden geveild, op de
                              locatie waarvoor in de jaren 2028, 2029 of 2030 de huurovereenkomst
                              voor een motorbrandstofverkooppunt afloopt, voor zover het een zich
                              daarop bevindende gemakswinkel betreft.</al>
                    </li>
                  </lijst>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">2.</lidnr>
                  <al>De locaties, bedoeld in het eerste lid, worden onder vermelding van de
                        verzorgingsplaats, aangewezen bij regeling van Onze Minister.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">3.</lidnr>
                  <al>Artikel 2.2 is van overeenkomstige toepassing op de uitvoering van de
                        exploitatievergunningen, bedoeld in het eerste lid.</al>
                </lid>
              </artikel>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">9.2</nr>
                  <titel>(transitievoorzieningen 2028-2030)</titel>
                </kop>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">1.</lidnr>
                  <al>In de artikelen 9.2 tot en met 9.4 wordt onder transitievoorziening
                        verstaan: een verkooppunt voor motorbrandstoffen, een laadstation of een
                        combinatie daarvan.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">2.</lidnr>
                  <al>In afwijking van artikel 2.1 en artikel 3.1, vierde lid, kan zonder
                        voorafgaand inrichtingsplan een exploitatievergunning voor een
                        transitievoorziening worden verleend op basis van de veiling van een
                        huurovereenkomst voor een transitievoorziening op de locatie waarvoor in de
                        jaren 2028, 2029 of 2030 een huurovereenkomst voor een
                        motorbrandstofverkooppunt afloopt, met uitzondering van het deel waar zich
                        een daarop bevindende gemakswinkel betreft voor zover die in technische zin
                        niet onlosmakelijk met het motorbrandstofverkooppunt verbonden is.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">3.</lidnr>
                  <al>De locaties, bedoeld in het tweede lid, worden onder vermelding van de
                        verzorgingsplaats, aangewezen bij regeling van Onze Minister.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">4.</lidnr>
                  <al>Een transitievoorziening geldt voor de toepassing van deze wet als een
                        weggebonden voorziening.</al>
                </lid>
              </artikel>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">9.3</nr>
                  <titel>(transitievoorzieningen veilen onder Wet tot veiling van bepaalde
                        verkooppunten van motorbrandstoffen)</titel>
                </kop>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">1.</lidnr>
                  <al>Indien krachtens artikel 9.2, tweede lid, een huurovereenkomst voor een
                        transitievoorziening wordt geveild, is de Wet tot veiling van bepaalde
                        verkooppunten van motorbrandstoffen van overeenkomstige toepassing op
                        veiling en de huurovereenkomsten met dien verstande dat bij de toepassing
                        van die wet en de daarop berustende bepalingen:</al>
                  <lijst level="single" nr-sluiting="." start="1" type="expliciet">
                    <li>
                      <li.nr>a.</li.nr>
                      <al>voor ‘exploitant’ wordt gelezen: natuurlijke persoon of rechtspersoon
                              die een onderneming drijft wier werkzaamheden bestaan of mede bestaan
                              uit de verkoop van motorbrandstoffen of de exploitatie van een
                              laadstation;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>b.</li.nr>
                      <al>voor ‘huurovereenkomst’ wordt gelezen: overeenkomst tussen de Staat
                              en een wederpartij, de huurder, die de huurder het recht geeft een
                              locatie te gebruiken voor de vestiging van een verkooppunt van
                              motorbrandstoffen, van een laadstation of van een combinatie
                              daarvan;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>c.</li.nr>
                      <al>voor ‘locatie’ wordt gelezen: gedeelte van een verzorgingsplaats,
                              bestemd voor de vestiging van een verkooppunt van motorbrandstoffen,
                              van een laadstation of van een combinatie daarvan.</al>
                    </li>
                  </lijst>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">2.</lidnr>
                  <al>In afwijking van artikel 4.1 tot en met 4.5 verleent Onze Minister een
                        exploitatievergunning voor de transitievoorziening aan degene die de
                        locatie, bedoeld in artikel 9.2, tweede lid, huurt van de Staat. Het ontwerp
                        van de exploitatievergunning wordt opgenomen in het biedboek, bedoeld in
                        artikel 5, vierde lid, van de Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van
                        motorbrandstoffen.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">3.</lidnr>
                  <al>Artikel 2.2 is van overeenkomstige toepassing op de uitvoering van een
                        exploitatievergunning als bedoeld in het tweede lid.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">4.</lidnr>
                  <al>Artikel 6.1 is niet van toepassing op huurovereenkomsten als bedoeld in
                        artikel 9.2, tweede lid.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">5.</lidnr>
                  <al>Op de huurder, bedoeld in het tweede lid, is in aanvulling op de artikelen
                        5a tot en met 5c van de Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van
                        motorbrandstoffen, artikel 5.2, eerste, derde en vierde lid, en artikel 7.2
                        van overeenkomstige toepassing.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">8.</lidnr>
                  <al>De op artikel 5, derde lid, van de Wet tot veiling van bepaalde
                        verkooppunten van motorbrandstoffen berustende ministeriële regeling kan
                        mede betrekking hebben op de veiling van een huurovereenkomst, bedoeld in
                        artikel 9.2, tweede lid.</al>
                </lid>
              </artikel>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">9.4</nr>
                  <titel>(overgangsrecht: wegrestaurants)</titel>
                </kop>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">1.</lidnr>
                  <al>In dit artikel wordt onder wegrestaurant verstaan: onderneming waarvan de
                        werkzaamheden bestaan in de uitoefening van het restaurantbedrijf op een
                        verzorgingsplaats, met betrekking tot een perceel waarvoor voorafgaand aan
                        de inwerkingtreding van de Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van
                        motorbrandstoffen door de Staat een recht van erfpacht is gevestigd.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">2.</lidnr>
                  <al>Indien vanaf het tijdstip waarop deze wet in werking treedt, een
                        wegrestaurant is gelegen op een verzorgingsplaats dat daartoe een perceel in
                        erfpacht heeft van de Staat, waarop zich tevens een locatie bevindt voor een
                        gemakswinkel die met toepassing van deze wet voor de eerste maal wordt
                        geveild, wordt het wegrestaurant, in afwijking van de artikelen 4.1 tot en
                        met 4.5, voorafgaand aan de voorgenomen veiling van die locatie, in de
                        gelegenheid gesteld een aanvraag te doen voor een exploitatievergunning met
                        betrekking tot het perceel van het wegrestaurant.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">3.</lidnr>
                  <al>Onze Minister beslist niet later dan in de maand december van het jaar dat
                        voorafgaat aan het jaar waarin de veiling plaats heeft over de aanvraag,
                        bedoeld in het tweede lid. Verlening van deze exploitatievergunning maakt
                        het perceel van het wegrestaurant of het vergunde gedeelte daarvan tot een
                        locatie voor een gemakswinkel.</al>
                </lid>
                <lid>
                  <lidnr status="officieel">4.</lidnr>
                  <al>Onze Minister geeft slechts toepassing aan het derde lid, onder de
                        voorwaarde dat het wegrestaurant en de Staat het op het perceel betrekking
                        hebbende huur of recht van erfpacht vervangt door een huurovereenkomst of
                        recht van erfpacht in overeenstemming met artikel 6.1. Alle kosten en lasten
                        van de omzetting zijn ten laste van het wegrestaurant.</al>
                </lid>
              </artikel>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">9.5</nr>
                  <titel>(biedbeperking bij bestaande gemakswinkels)</titel>
                </kop>
                <al>De houder van een voorafgaand aan de inwerkingtreding van deze wet krachtens
                     de Wet beheer rijkswaterstaatswerken of krachtens artikel 5.1, tweede lid,
                     onder f, onder 1°, van de Omgevingswet, verleende vergunning voor het hebben
                     van een gemakswinkel op een verzorgingsplaats, is uitgesloten van deelname aan
                     een procedure als bedoeld in artikel 4.1, eerste lid, met betrekking tot de
                     exploitatievergunning voor een andere gemakswinkel op de verzorgingsplaats die
                     van kracht wordt voordat de geldigheidsduur van de eerstgenoemde vergunning is
                     geëindigd.</al>
              </artikel>
            </paragraaf>
            <paragraaf>
              <kop>
                <label>§</label>
                <nr status="officieel">10.</nr>
                <titel>Slotbepalingen</titel>
              </kop>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">10.1</nr>
                  <titel>(evaluatie)</titel>
                </kop>
                <al>Onze Minister zendt binnen zeven jaar na de inwerkingtreding van deze wet aan
                     de Staten-Generaal een verslag over de doeltreffendheid en de effecten van deze
                     wet in de praktijk.</al>
              </artikel>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">10.2</nr>
                  <titel>(inwerkingtreding)</titel>
                </kop>
                <al>Deze wet treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip,
                     dat voor de verschillende artikelen of onderdelen daarvan verschillend kan
                     worden vastgesteld.</al>
              </artikel>
              <artikel status="goed">
                <kop>
                  <label>Artikel</label>
                  <nr status="officieel">10.3</nr>
                  <titel>(citeertitel)</titel>
                </kop>
                <al>Deze wet wordt aangehaald als: Wet voorzieningen verzorgingsplaatsen</al>
              </artikel>
            </paragraaf>
          </wettekst>
          <wetsluiting status="goed">
            <slotformulering>
              <al>Lasten en bevelen dat deze in het Staatsblad zal worden geplaatst en dat alle
                  ministeries, autoriteiten, colleges en ambtenaren die zulks aangaat, aan de
                  nauwkeurige uitvoering de hand zullen houden.</al>
            </slotformulering>
            <ondertekening>
              <functie>De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,</functie>
            </ondertekening>
          </wetsluiting>
          <nota-toelichting>
            <kop>
              <titel>MEMORIE VAN TOELICHTING</titel>
            </kop>
            <divisie opmaak="default">
              <kop>
                <titel>ALGEMEEN DEEL</titel>
              </kop>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">1</nr>
                  <titel>Inleiding</titel>
                </kop>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">1.1</nr>
                    <titel>Doel en strekking van dit wetsvoorstel</titel>
                  </kop>
                  <al>Verzorgingsplaatsen dienen het veilig en doelmatig verkeer op de autowegen
                        en autosnelwegen die in beheer zijn bij het Rijk. Ze geven het openbaar
                        verkeer gelegenheid te stoppen of kort te parkeren – wat op de hoofdrijbaan
                        verboden is – zonder de autosnelweg of autoweg te verlaten.
                        Verzorgingsplaatsen zijn voor motorvoertuigen alleen vanaf de hoofdrijbanen
                        ontsloten en vormen een integraal onderdeel van het door het Rijk beheerde
                        openbare wegennet.</al>
                  <al>Ter bescherming van de openbare bestemming van verzorgingsplaatsen zijn
                        andere activiteiten dan het gebruik voor het openbaar verkeer in beginsel
                        verboden. Bepaalde weggebonden activiteiten, zoals het plaatsen van
                        laadpalen of van motorbrandstofverkooppunten, kunnen – voor beperkte duur –
                        worden toegestaan. Hiervoor kan door de minister van Infrastructuur en
                        Waterstaat een vergunning worden verleend. Deze vergunningverlening vond tot
                        1 januari 2024 plaats op basis van de Wet beheer rijkswaterstaatswerken en
                        sinds die datum op basis van de Omgevingswet.</al>
                  <al>Vergunningen voor laadstations (zogenoemde basisvoorzieningen energieladen)
                        op verzorgingsplaatsen zijn vanaf 2012 vergund. Deze vergunningen zijn
                        toegekend voor een periode van 15 jaar en verdeeld onder gegadigde partijen
                        door middel van een loting. De eerste vergunningen die door middel van een
                        loting verdeeld zijn, lopen in 2028 af. Deze vergunningen zullen opnieuw
                        moeten worden toegewezen. Bovendien is de verwachting dat er na 2028 op meer
                        locaties vergunningen voor het aanbieden van laaddiensten worden verdeeld.
                        Het totale aantal locaties voor laaddiensten neemt op verzorgingsplaatsen
                        hierdoor toe. Nu de eerste van de na 2012 uitgegeven vergunningen voor een
                        basisvoorziening energieladen het einde van hun looptijd naderen is er
                        behoefte aan een nieuw systeem om deze vergunningen toe te wijzen.</al>
                  <al>Het nieuwe systeem voor het toewijzen van vergunningen voor weggebonden
                        voorzieningen op verzorgingsplaatsen dient verschillende doelen. Het systeem
                        waarborgt de bruikbaarheid van de verzorgingsplaats voor het openbaar
                        verkeer en beschermt zo de openbare functie ervan. Om dit te bereiken wordt
                        de exploitatie van diensten op de verzorgingsplaats beperkt tot weggebonden
                        voorzieningen. Dit zijn voorzieningen die een directe relatie hebben met het
                        veilig en doelmatig gebruik van de weg, zoals laaddiensten en de verkoop van
                        motorbrandstoffen. Het systeem heeft ook als doel de verdeling van
                        weggebonden voorzieningen op verzorgingsplaatsen optimaal te verdelen over
                        aangewezen locaties op het landelijke netwerk van verzorgingsplaatsen. Ook
                        de goede organisatie van mededinging is een belangrijk aandachtspunt. Bij
                        het verdelen van de vergunningen is het van belang dat gegadigde partijen
                        gelijke kansen hebben om mee te dingen naar deze vergunningen. De
                        organisatie van de mededinging moet er ook toe leiden dat er een zekere mate
                        van keuzevrijheid blijft voor de weggebruiker.</al>
                  <al>Dit wetsvoorstel introduceert daarom de mogelijkheid om
                        exploitatievergunningen voor laadstations en voor gemakswinkels op
                        verzorgingsplaatsen te kunnen veilen. Het aantal en de locaties van de te
                        veilen vergunningen worden op voorhand vastgesteld. Het aantal locaties voor
                        gemakswinkels en laadstations wordt beperkt tot één of enkele per
                        verzorgingsplaats. Concurrentie tussen verschillende dienstenaanbieders
                        vindt zo op twee manieren plaats: allereerst is er concurrentie om
                        vergunningen voor weggebonden voorzieningen, dit gebeurt via de veiling.
                        Vervolgens vindt er concurrentie plaats tussen dienstenaanbieders op
                        verschillende verzorgingsplaatsen. Wanneer er meerdere gelijksoortige
                        vergunningen worden verdeeld op eenzelfde verzorgingsplaats, vindt er ook
                        concurrentie plaats op de verzorgingsplaats.</al>
                  <al>Dit nieuwe stelsel maakt een einde aan de huidige praktijk van
                        vergunningverlening waarin in principe iedere gegadigde op ieder moment, op
                        iedere locatie op de verzorgingsplaats, bij de wegbeheerder een vergunning
                        kan aanvragen voor het realiseren van laadpalen of een gemakswinkel (in de
                        probleembeschrijving in paragraaf 1.2 wordt hier nader op ingegaan). In
                        plaats daarvan wordt het aantal exploitatievergunningen en de locatie ervan
                        op voorhand vastgesteld, waarna deze geveild worden.</al>
                  <al>Deze ontwikkeling krijgt vorm door:</al>
                  <lijst level="single" nr-sluiting="." start="1" type="expliciet">
                    <li>
                      <li.nr>•</li.nr>
                      <al>de aanwijzing in inrichtingsplannen van een of enkele locaties voor
                              snelladen en gemakswinkels per verzorgingsplaats. Dit komt in de
                              plaats van de praktijk onder het huidige voorzieningenbeleid<noot id="n1" type="voet"><noot.nr>1</noot.nr><noot.al>De <nadruk type="cur">Beleidsregel Voorzieningen op
                                       verzorgingsplaatsen langs rijkswegen</nadruk> (Stcrt. 2004,
                                    56) is gepubliceerd in 2004 en sindsdien verschillende keren
                                    gewijzigd. Voor de wijziging in 2012 zie <extref doc="stcrt-2011-23149" soort="document" status="actief">Staatscourant nr. 23149</extref>, 20 december 2011. Voor een
                                    inhoudelijke toelichting op de inhoud van de beleidsregel wordt
                                    verwezen naar de oorspronkelijke beleidsregel zoals
                                    bekendgemaakt in Staatscourant 2004, 56 en de latere wijzigingen
                                    in 2011 (<extref doc="stcrt-2011-7144" soort="document" status="actief">Stcrt. 2011, 7144</extref> en <extref doc="stcrt-2011-23149" soort="document" status="actief">Stcrt.
                                       2011, 23149</extref>), 2013 (<extref doc="stcrt-2013-32624" soort="document" status="actief">Stcrt. 2013, 32624</extref>),
                                    2017 (<extref doc="stcrt-2017-11880" soort="document" status="actief">Stcrt. 2017, 11880</extref>), 2021 (<extref doc="stcrt-2021-475" soort="document" status="actief">Stcrt.
                                       2021, 475</extref>), 2022 (<extref doc="stcrt-2022-7852" soort="document" status="actief">Stcrt. 2022, 7852</extref>) en
                                    2023 (<extref doc="stcrt-2023-32161" soort="document" status="actief">Stcrt. 2023, 32161</extref>).</noot.al></noot> waarin de locatiekeuze voor een vergunningaanvraag bij de
                              aanvrager lag (in het overgangsrecht is voor de eerste jaren na
                              inwerkingtreding voorzien in de mogelijkheid om bestaande locaties aan
                              te wijzen);</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>•</li.nr>
                      <al>de periodieke uitgifte van exploitatievergunningen voor de in het
                              inrichtingsplan aangewezen locaties. Dit komt in plaats van de huidige
                              praktijk waarin een in beginsel onbeperkt aantal ondernemingen op een
                              verzorgingsplaats aanvragen kan indienen voor vergunningen voor
                              laadpunten of gemakswinkels als aanvullende voorzieningen;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>•</li.nr>
                      <al>de introductie van een gebiedscriterium voor laadstations. Dit houdt
                              in dat dezelfde onderneming niet gelijktijdig op twee
                              achtereenvolgende verzorgingsplaatsen in dezelfde rijrichting locaties
                              voor snelladen kan exploiteren;</al>
                    </li>
                    <li>
                      <li.nr>•</li.nr>
                      <al>de introductie van separate locaties per verzorgingsplaats voor een
                              gemakswinkel. Onder het huidige voorzieningenbeleid is deze
                              voorziening onder de noemer ‘aanvullende voorziening’ doorgaans
                              onderdeel van een benzine- of laadstation. Of deze heeft de vorm van
                              een wegrestaurant, al dan niet als onderdeel van een
                              servicestation.</al>
                    </li>
                  </lijst>
                  <al>Het wetsvoorstel voorziet ook in overgangsbeleid. Dit is onder meer
                        noodzakelijk omdat tussen 2028 en 2031 de laadvergunningen op meer dan de
                        helft van de verzorgingsplaatsen (ruim 150 locaties) verlopen. Het aflopen
                        van deze vergunningen, die opnieuw verdeeld moeten worden, betekent een
                        piekbelasting voor de uitvoering. Met het oog op de uitvoerbaarheid van het
                        wetsvoorstel is in het overgangsrecht mogelijk gemaakt dat in die periodes
                        vrijvallende rechten voor bestaande locaties voor basisvoorzieningen laden,
                        voor gemakswinkels zonder inrichtingsplan geveild kunnen worden.</al>
                  <al>De verdeelsystematiek voor motorbrandstofverkooppunten (tankstations)
                        blijft overigens grotendeels buiten dit wetsvoorstel. Er bestaat al een
                        wettelijke systematiek waarin locaties voor motorbrandstoffenverkoop op het
                        hoofdwegennet worden verdeeld, door de veiling van huurovereenkomsten op
                        basis van de <nadruk type="cur">Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten
                           van motorbrandstoffen</nadruk>. Die systematiek kan in beginsel
                        ongewijzigd worden voortgezet. De aanwijzing van de locaties van
                        motorbrandstofverkooppunten, en het bepalen van de omvang daarvan, zal wel
                        onderdeel gaan uitmaken van de inrichtingsplannen op basis van dit
                        wetsvoorstel. Deze vervangen ook voor motorbrandstofverkooppunten de functie
                        van de omgevingsvergunningen voor beperkingengebiedactiveiten. Dit
                        wetsvoorstel regelt dus niet de veiling van de rechten voor
                        motorbrandstofverkooppunten, maar slechts de veiling van de vergunningen
                        voor de laadlocaties en de gemakswinkellocaties op verzorgingsplaatsen. Wel
                        is in artikel 9.2 van dit wetsvoorstel een overgangsregeling opgenomen over
                        transitievoorzieningen die ook van belang zijn voor
                        motorbrandstoffenverkoop.</al>
                  <al>Het wetsvoorstel is één van de uitkomsten van het programma
                        ‘verzorgingsplaatsen van de toekomst’ van het ministerie van Infrastructuur
                        en Waterstaat (hierna: het ministerie). Dit programma is in 2021 opgezet, op
                        verzoek van Rijkswaterstaat, om te komen tot een nieuw beleid voor de
                        verzorgingsplaatsen. Op 23 december 2022 zijn de hoofdlijnen van een nieuw
                        beleid verstuurd naar de Tweede Kamer, als beleidsvisie verzorgingsplaatsen
                        van de toekomst. In 2023 en 2024 is de beleidsvisie nader uitgewerkt en
                        geconcretiseerd. Naast dit wetsvoorstel wordt een routekaart opgesteld. Die
                        bevat een planning voor de te vergeven vergunningen. (Zie hiervoor paragraaf
                        1.3.)</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">1.2</nr>
                    <titel>Probleembeschrijving</titel>
                  </kop>
                  <al>Een belangrijke aanleiding voor het wetsvoorstel is het oordeel van de
                        rechter in 2020 dat het op dat moment geldende beleid van Rijkswaterstaat in
                        strijd was met het Europees recht, specifiek de Dienstenrichtlijn.<noot id="n2" type="voet"><noot.nr>2</noot.nr><noot.al>Op 4 november 2020 deed de Afdeling bestuursrechtspraak van de
                              Raad van State een uitspraak in deze zaak:
                              ECLI:NL:RVS:2020:2607</noot.al></noot> Onder het beleid van Rijkswaterstaat konden tot dan toe alleen
                        vergunninghouders van een laad- of tankstation een vergunning aanvragen voor
                        een aanvullende voorziening (bijvoorbeeld een extra laadpaal of een
                        gemakswinkel) bij hun basisvoorziening. Het gevolg van de uitspraak van de
                        rechter is dat iedere partij, niet alleen de vergunninghouders die een laad-
                        of een tankstation uitbaatten, vergunningen kon aanvragen op
                        verzorgingsplaatsen. Het aantal partijen dat vergunningen mag aanvragen op
                        een verzorgingsplaats nam hierdoor toe van enkele per verzorgingsplaats (de
                        zittende vergunninghouders met een laad- of tankstation) tot een potentieel
                        oneindig grote groep, namelijk eenieder die de wens heeft een dienst aan te
                        bieden op verzorgingsplaatsen.</al>
                  <al>Met het oordeel van de rechter is het huidige systeem voor
                        vergunningverlening onhoudbaar geworden. Specifiek schiet het systeem op
                        twee manieren tekort. Allereerst heeft het oordeel van de rechter in 2020
                        aangetoond dat het vergunningensysteem onvoldoende mededingingsruimte bood
                        en daarmee in strijd is met Europees recht. Ten tweede schiet het huidige
                        systeem tekort omdat deze Rijkswaterstaat onvoldoende grip biedt op de
                        inrichting van de verzorgingsplaats. In reactie op het oordeel van de
                        rechter is vergunningverlening opengesteld voor iedere geïnteresseerde
                        partij. Deze openstelling betekent dat veel meer partijen een beroep
                        (kunnen) doen op de schaarse ruimte op verzorgingsplaatsen. Het
                        vergunningensysteem biedt echter geen instrument om een groeiende
                        hoeveelheid aanvragen in samenhang te behandelen, en zo de publieke functie
                        van de verzorgingsplaats te waarborgen.</al>
                  <al>Bovengenoemde tekortkomingen in het huidige vergunningensysteem, evenals de
                        functie van een vergunningensysteem op verzorgingsplaatsen, worden nader
                        toegelicht in onderstaande paragrafen.</al>
                  <divisie opmaak="default">
                    <kop>
                      <nr status="officieel">1.2.1</nr>
                      <titel>Het belang van een vergunningensysteem op
                              verzorgingsplaatsen</titel>
                    </kop>
                    <al>Stoppen of parkeren op de hoofdrijbaan van de autosnelweg of autoweg is
                           verboden. De verzorgingsplaats, die uitsluitend vanaf deze hoofdrijbaan
                           bereikbaar is, vervult een belangrijke rol voor het verkeer op deze
                           wegen, omdat deze de weggebruiker de gelegenheid geeft zijn reis kort te
                           onderbreken zonder hiervoor het hoofdwegennet te verlaten.<noot id="n3" type="voet"><noot.nr>3</noot.nr><noot.al>Verzorgingsplaatsen zijn niet toegankelijk vanaf het
                                 onderliggend wegennet. Dit is een bewuste keuze, om te voorkomen
                                 dat de verzorgingsplaats gebruikt wordt als doorsteekroute naar het
                                 onderliggend wegennet, in plaats van de hiervoor bestemde (en
                                 hierop ingerichte) toe- en afritten.</noot.al></noot> De verzorgingsplaats dient op deze manier de veiligheid van het
                           verkeer op het hoofdwegennet en voorkomt onnodige belasting van het
                           onderliggende wegennet door doorgaand verkeer. Op deze manier dragen de
                           verzorgingsplaatsen bij aan een veilig en doelmatig gebruik door het
                           verkeer van de openbare autowegen en autosnelwegen die in beheer zijn bij
                           het Rijk.</al>
                    <al>Om deze infrastructuur en het vrije gebruik daarvan door het openbare
                           verkeer te waarborgen zijn de rijbanen, de verzorgingsplaatsen en de
                           andere infrastructuur van het hoofdwegennet van oudsher beschermd door
                           een vergunningstelsel. Dit vergunningstelsel houdt in dat het verboden is
                           op de verzorgingsplaats zonder vergunning andere activiteiten te
                           ondernemen dan het gebruik door het openbaar verkeer.<noot id="n4" type="voet"><noot.nr>4</noot.nr><noot.al>Op grond van de Wegenwet heeft de Staat als eigenaar en het
                                 Rijk als wegbeheerder het gebruik door het verkeer te dulden,
                                 behoudens de beperkingen die bij of krachtens de Wegenverkeerswet
                                 1994 daaraan kunnen worden gesteld.</noot.al></noot> Deze vergunningen worden verleend door de Minister van
                           Infrastructuur en Waterstaat (hierna: de minister). Deze regelgeving is
                           bedoeld om de goede staat van de infrastructuur te beschermen tegen
                           fysieke inbreuken en de veilige en doelmatige werking van deze
                           infrastructuur voor het openbaar verkeer te kunnen verzekeren. De
                           openbare functie van de verzorgingsplaatsen brengt immers mee dat deze
                           infrastructuur niet beschikbaar is voor commerciële exploitatie, tenzij
                           daarvoor een tijdelijke en bovendien herroepbare vergunning is verleend,
                           waarmee het behoud van de bruikbaarheid van de infrastructuur voor het
                           verkeer gewaarborgd is.</al>
                    <al>In de vergunningverlening geldt daarom sinds lange tijd het uitgangspunt
                           dat enkele specifieke, weggebonden voorzieningen, waaronder tankstations
                           en wegrestaurants, voor een steeds beperkte duur toelaatbaar kunnen zijn.
                           Deze voorzieningen worden toelaatbaar geacht omdat ze een bijdrage
                           leveren aan de functie van de verzorgingsplaats door weggebruikers in
                           staat te stellen te tanken, eten of drinken, of naar het toilet te
                              gaan.<noot id="n5" type="voet"><noot.nr>5</noot.nr><noot.al>Uitzondering op deze beperkte duur vormen overigens een
                                 dertigtal wegrestaurants die in de loop van de vorige eeuw
                                 langdurig in erfpacht zijn uitgegeven. Dergelijke langdurige
                                 uitgifte is sinds het begin van deze eeuw gestopt, gelijktijdig met
                                 de introductie van de Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten
                                 van motorbrandstoffen, op basis waarvan in periodieke veilingen
                                 locaties voor motorbrandstoffen worden uitgegeven voor een periode
                                 van 15 jaar.</noot.al></noot> De tijdelijkheid van vergunningen voor particuliere exploitanten
                           van de verzorgingsplaatsen is belangrijk omdat de wegbeheerder
                           aanpassingen moet kunnen doen aan de inrichting van de verzorgingsplaats,
                           om deze op lange termijn geschikt te houden voor het openbaar verkeer.
                           Voor deze aanpassingen moet de wegbeheerder niet afhankelijk zijn van de
                           medewerking van zittende particuliere exploitanten. Dit stelt de
                           wegbeheerder beter in staat de veilige en doelmatige werking van de
                           infrastructuur voor het openbaar verkeer te verzekeren, dit komt de
                           weggebruiker ten goede.</al>
                    <al>Voor de vergunningverlening door de Minister van Infrastructuur en
                           Waterstaat (in mandaat uitgevoerd door Rijkswaterstaat) geldt sinds 2004
                           een beleidsregel.<noot id="n6" type="voet"><noot.nr>6</noot.nr><noot.al>De <nadruk type="cur">Beleidsregel Voorzieningen op
                                    verzorgingsplaatsen langs rijkswegen</nadruk> (Stcrt. 2004, 56)
                                 is gepubliceerd in 2004 en sindsdien verschillende keren gewijzigd.
                                 Voor de wijziging in 2012 zie <extref doc="stcrt-2011-23149" soort="document" status="actief">Staatscourant nr. 23149</extref>,
                                 20 december 2011. Voor een inhoudelijke toelichting op de inhoud
                                 van de beleidsregel wordt verwezen naar de oorspronkelijke
                                 beleidsregel zoals bekendgemaakt in Staatscourant 2004, 56 en de
                                 latere wijzigingen in 2011 (<extref doc="stcrt-2011-7144" soort="document" status="actief">Stcrt. 2011, 7144</extref> en
                                    <extref doc="stcrt-2011-23149" soort="document" status="actief">Stcrt. 2011, 23149</extref>), 2013 (<extref doc="stcrt-2013-32624" soort="document" status="actief">Stcrt.
                                    2013, 32624</extref>), 2017 (<extref doc="stcrt-2017-11880" soort="document" status="actief">Stcrt. 2017, 11880</extref>),
                                 2021 (<extref doc="stcrt-2021-475" soort="document" status="actief">Stcrt. 2021, 475</extref>), 2022 (<extref doc="stcrt-2022-7852" soort="document" status="actief">Stcrt. 2022, 7852</extref>) en
                                 2023 (<extref doc="stcrt-2023-32161" soort="document" status="actief">Stcrt. 2023, 32161</extref>).</noot.al></noot> Energieladen is in 2012 als zogenoemde basisvoorziening
                           toegevoegd aan deze beleidsregel.<noot id="n7" type="voet"><noot.nr>7</noot.nr><noot.al>De vergunningverlening was tot 1 januari 2024 gebaseerd op de
                                 Wet beheer rijkswaterstaatwerken (Wbr) en nadien op de
                                 Omgevingswet.</noot.al></noot> Dit betekent dat voor bepaalde tijd vergunningen verleend konden
                           worden die de houder het recht geven een zelfstandig laadstation te
                           realiseren. De mogelijkheid laaddiensten aan te bieden bestond in
                           principe al voor 2012, maar was beperkt tot de mogelijkheid laadpalen aan
                           te bieden als aanvullende voorziening (als onderdeel van een andere
                           basisvoorziening waarvoor vergunning was verleend, bijvoorbeeld een
                           tankstation). In de periode na de introductie van de basisvoorziening
                           energieladen is een netwerk ontstaan van snellaadvoorzieningen langs het
                           hoofdwegennet. Mede dankzij dit netwerk is Nederland een van de koplopers
                           als het gaat om de realisatie van laadinfrastructuur.</al>
                  </divisie>
                  <divisie opmaak="default">
                    <kop>
                      <nr status="officieel">1.2.2</nr>
                      <titel>Tekortkoming huidig vergunningstelsel: mededinging</titel>
                    </kop>
                    <al>In de afgelopen decennia is de interesse vanuit de markt om diensten aan
                           te bieden, met name laaddiensten, gegroeid. Een effectief
                           verdeelmechanisme om vergunningen te verdelen onder deze groeiende groep
                           gegadigden ontbreekt echter in het huidige vergunningensysteem. Tot 2020
                           was de aanvraag van vergunningen voor aanvullende voorzieningen, zoals
                           een gemakswinkel of extra laadpaal, voorbehouden aan de houders van een
                           vergunning van een zogenoemde basisvoorziening. Dit systeem biedt echter
                           onvoldoende mededingingsruimte; voor derde partijen was het niet mogelijk
                           diensten aan te bieden op de verzorgingsplaats. Dit was voor de rechter
                           dan ook reden om te oordelen dat het beleid in strijd was met Europese
                           wetgeving, specifiek de Dienstenrichtlijn (dit is de uitspraak die ook is
                           genoemd aan het begin van paragraaf 1.2).</al>
                    <al>Vergunningverlening is na 2020 opengesteld voor iedere geïnteresseerde
                           partij, waarbij vergunningaanvragen worden behandeld op volgorde van
                           aanvraag. Deze wijziging van het beleid biedt weliswaar meer
                           mededingingsruimte, maar biedt geen effectief verdeelmechanisme om
                           vergunningen op een eerlijke en geordende wijze te verdelen onder
                           gegadigden. Vergunningen voor aanvullende voorzieningen worden onder het
                           huidige systeem namelijk behandeld op volgorde van aanvraag, waarbij
                           iedere aanvraag individueel behandeld wordt. Deze manier van het
                           toekennen van vergunningen is echter niet geschikt om om te gaan met
                           conflicterende aanvragen. Aanvragen zijn conflicterend wanneer het
                           toekennen van een vergunning aan partij A de vergunningaanvraag van
                           partij B hindert. Op verzorgingsplaatsen conflicteren aanvragen omdat ze
                           in de regel een beroep doen op dezelfde fysieke ruimte. Ter illustratie:
                           ruimte die met een vergunning is toegekend aan een laadpaalaanbieder kan
                           vervolgens niet opnieuw worden toegewezen aan een tweede
                              laadpaalaanbieder.<noot id="n8" type="voet"><noot.nr>8</noot.nr><noot.al>In ieder geval niet zolang de reeds verstrekte vergunning
                                 loopt.</noot.al></noot></al>
                    <al>Het feit dat verschillende vergunningaanvragen individueel behandeld
                           worden, terwijl een toegekende vergunning directe invloed heeft op andere
                           aanvragen, leidt tot veel conflicten tussen partijen op
                           verzorgingsplaatsen. In de huidige praktijk wordt nagenoeg iedere door
                           Rijkswaterstaat toegekende vergunning aangevochten door een andere
                           partij, en worden er jaarlijks tientallen rechtszaken gevoerd over
                           verleende vergunningen. Dit legt een grote druk op de uitvoering, maar
                           hindert ook de vergunninghouders op de verzorgingsplaats. De toegenomen
                           commerciële interesse in verzorgingsplaatsen vergroot de noodzaak om
                           verschillende aanvragen in samenhang te behandelen. Dit vraagt om een
                           nieuwe verdeelmethode. Deze verdeelmethode moet gegadigde partijen in
                           staat stellen om tegelijk interesse kenbaar te maken, waarna
                           verschillende aanvragen vergeleken worden alvorens een vergunning wordt
                           verstrekt.</al>
                    <al>Het aanbod van voorzieningen op de verzorgingsplaats wordt voor een
                           belangrijk deel ingevuld door marktpartijen. Deze verkopen
                           motorbrandstoffen of stroom, bieden eten en drinken en
                           toiletvoorzieningen aan. Goede marktordening, met een goed
                           verdeelmechanisme voor vergunningen, is belangrijk om deze partijen in
                           staat te stellen diensten aan te bieden op verzorgingsplaatsen. Het
                           bestaande systeem leidt tot veel (juridische) geschillen. Uiteraard is
                           het ieders goed recht om te procederen, maar deze zaken vergroten ook de
                           onzekerheid voor vergunninghouders en verminderen de
                           investeringsbereidheid. Dit leidt tot minder of een minder goed aanbod
                           van voorzieningen op de verzorgingsplaats. Weggebruikers worden op deze
                           manier minder goed bediend op de verzorgingsplaats en moeten mogelijk
                           vaker uitwijken naar locaties op het onderliggend wegennet. Dat doet
                           afbreuk aan de functie van de verzorgingsplaats om bij te dragen aan een
                           doelmatig gebruik van de hoofdweg.</al>
                  </divisie>
                  <divisie opmaak="default">
                    <kop>
                      <nr status="officieel">1.2.3</nr>
                      <titel>Tekortkoming huidig vergunningstelsel: regie op inrichting</titel>
                    </kop>
                    <al>Onder het huidige vergunningstelsel is het voor Rijkswaterstaat niet
                           mogelijk om actief te sturen op het gebruik van de ruimte op de
                           verzorgingsplaats. De rol van Rijkswaterstaat is reactief in de zin dat
                           de beoordeling van initiatieven onder het huidige vergunningstelsel op de
                           grondslag van de aanvraag plaatsvindt. Aanvragen worden behandeld op de
                           volgorde waarin deze zijn ingediend. Deze manier van vergunningverlening
                           betekent dat de inpassing van een nieuw initiatief op een
                           verzorgingsplaats wordt beoordeeld per iedere nieuwe aanvraag. Er wordt
                           dus ook per aanvraag bezien of de verzorgingsplaats heringericht moet
                           worden. Een vergunningaanvraag wordt beoordeeld aan de hand van de
                           criteria van veiligheid en doelmatigheid. Deze beoordeling gaat niet
                           alleen over de veilige en doelmatige inrichting van de verzorgingsplaats,
                           maar ook over het beschermen van de openbare functie van de
                           verzorgingsplaats voor de veiligheid en doelmatigheid van het verkeer op
                           het hoofdwegennet. Als een aanvraag niet in strijd is met de criteria
                           veiligheid en doelmatigheid wordt de vergunning toegekend en kan de
                           vergunninghouder de gewenste voorziening realiseren op de
                           verzorgingsplaats. Deze werkwijze leidt tot ad hoc aanpassingen van de
                           verzorgingsplaats per toegekende vergunning.</al>
                    <al>Het resultaat hiervan is dat de openbare functie van de
                           verzorgingsplaats en het behoud daarvan in het gedrang komen. Daarbovenop
                           is niet verzekerd dat de voorzieningen die wenselijk zijn voor
                           weggebruikers op een bepaalde plek in het hoofdwegennet, voldoende en
                           goed kunnen worden ingepast. Verzorgingsplaatsen worden dan niet
                           doelmatig – in overeenstemming met het verkeersgebruik waarvoor het
                           bedoeld is – gebruikt, zelfs als een individuele vergunningaanvraag wel
                           als doelmatig is beoordeeld. Dit is nadelig voor de weggebruiker, omdat
                           niet alle benodigde voorzieningen gerealiseerd worden. Een concreet
                           voorbeeld is dat verzorgingsplaatsen onvoldoende bruikbaar zijn voor de
                           realisatie van voldoende truckparkeerplaatsen.</al>
                    <al>De beperkte mogelijkheid om te sturen op het gebruik van de ruimte heeft
                           ook gevolgen voor de verkeersveilige inrichting van de verzorgingsplaats.
                           Nieuwe voorzieningen worden namelijk niet gerealiseerd op de
                           verkeerskundig meest voor de hand liggende plek maar daar waar een
                           aanvrager nog ruimte ziet om de voorziening op een verkeersveilige manier
                           in te passen. De voorziening zelf wordt weliswaar verkeersveilig
                           ingepast, maar de bruikbaarheid van de verzorgingsplaats voor het verkeer
                           en de veiligheid daarvan neemt af. Dit is bijvoorbeeld terug te zien in
                           de plaatsing van laadpalen. Palen van verschillende aanbieders zijn
                           verspreid over de verzorgingsplaats gerealiseerd, zonder duidelijke
                           routering of overkoepelende keuzes over locaties waar laadpalen
                           geconcentreerd aangeboden kunnen worden. Weggebruikers die op zoek zijn
                           naar een laadpaal voeren daarvoor soms onveilige manoeuvres uit zoals
                           tegen de verkeersrichting in rijden om de paal van hun keuze te
                              bereiken.<noot id="n9" type="voet"><noot.nr>9</noot.nr><noot.al>Nb: eenrichtingsverkeer is een belangrijk inrichtingsprincipe
                                 op de verzorgingsplaats, en voorkomt dat weggebruikers per abuis
                                 aan de verkeerde kant van de verzorgingsplaats de snelweg weer
                                 oprijden, tegen het verkeer in.</noot.al></noot> Tot op heden heeft de inrichting van de verzorgingsplaatsen
                           gelukkig nog niet geleid tot ernstige ongelukken. Rijkswaterstaat neemt
                           wel ongevallen of onveilige verkeerssituaties waar op
                           verzorgingsplaatsen, maar deze zijn in de regel niet ernstig en worden
                           daarom niet geregistreerd. De kans op een ernstiger verkeersongeval is
                           echter wel aanwezig, en neemt toe als de verrommeling van
                           verzorgingsplaatsen verder toeneemt.</al>
                  </divisie>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">1.3</nr>
                    <titel>Probleemaanpak</titel>
                  </kop>
                  <al>Dit wetsvoorstel biedt een oplossing voor de in paragraaf 1.2 beschreven
                        tekortkomingen in het huidige vergunningstelsel in de vorm van een
                        herordening van de wijze waarop vergunningen voor voorzieningen op de
                        verzorgingsplaats worden toegekend.</al>
                  <al>De eerste belangrijke wijziging in het stelsel is het voeren van actieve
                        regie door de wegbeheerder op de inrichting van de verzorgingsplaats,
                        inclusief de locaties die beschikbaar zijn voor het aanbieden van
                        laadvoorzieningen, gemakswinkels of motorbrandstoffenverkooppunten.
                        Inrichtingsplannen nemen voor deze locaties de functie over die onder het
                        huidige systeem door de omgevingsvergunningverlening voor de
                        beperkingengebiedactiviteiten wordt vervuld. Deze zullen voor de realisatie
                        van de inrichtingsplannen niet langer vereist zijn. Een tweede belangrijke
                        wijziging is gericht op het verbeteren van de mededinging door vergunningen
                        voor de exploitatie van locaties voor laadvoorzieningen en gemakswinkels
                        periodiek te veilen. Deze periodieke veiling van vergunningen bepaalt welke
                        partij de aangewezen locaties mag exploiteren. De veiling biedt gegadigde
                        partijen de gelegenheid gelijktijdig hun interesse kenbaar te maken. Na een
                        vergelijking van verschillende biedingen wordt vervolgens de vergunning
                        toegekend aan een partij.</al>
                  <al>Voordat wordt ingegaan op de hoofdlijnen van het wetsvoorstel in hoofdstuk
                        2 van deze memorie, wordt eerst kort beschreven hoe meer regie wordt gevoerd
                        over een optimale verdeling van voorzieningen over het hoofdwegennet. Een
                        belangrijk instrument hierin is de routekaart.</al>
                  <divisie opmaak="default">
                    <kop>
                      <nr status="officieel">1.3.1</nr>
                      <titel>De routekaart</titel>
                    </kop>
                    <al>Gelet op de ontwikkeling van het wagenpark (met name het groeiende
                           aantal elektrische voertuigen), zullen verzorgingsplaatsen zich moeten
                           ontwikkelen tot locaties waar steeds meer – en uiteindelijk alleen nog
                           maar – uitstootvrije energiebronnen worden aangeboden. Dit is nodig om de
                           rol te blijven vervullen die verzorgingsplaatsen hebben voor de goede
                           staat en werking van de autowegen en autosnelwegen waar ze toe behoren.
                           Het is daarom van belang dat de minister als wegbeheerder regie kan
                           voeren over de balans tussen het gebruik van verzorgingsplaatsen voor
                           algemeen of normaal gebruik, en het bijzonder gebruik. Algemeen of
                           normaal gebruik is het kort parkeren op de verzorgingsplaats door het
                           openbaar verkeer. Het bijzonder gebruik is onder andere het aanbieden van
                           diensten (door bedrijven): het gebruik van de verzorgingsplaats om
                           profijt te trekken door het aanbieden van voorzieningen aan
                           weggebruikers. Zoals beschreven in paragraaf 1.2.3 van deze memorie is
                           het huidige passieve vergunningstelsel, dat wordt toegepast onder de
                           Omgevingswet en daarvoor de Wet beheer rijkswaterstaatswerken (Wbr),
                           ontoereikend om deze regie op inrichting te voeren. In plaats daarvan zal
                           de minister actief in inrichtingsplannen de locaties gaan aanwijzen
                           waarop voorzieningen kunnen worden gerealiseerd en geëxploiteerd. Hierbij
                           wordt gelet op het belang van de balans tussen algemeen en bijzonder
                           gebruik, de ontwikkeling van duurzame mobiliteit en een optimale
                           spreiding van voorzieningen over het hoofdwegennet.</al>
                    <al>Om deze regie over de inrichting van de verzorgingsplaats goed vorm te
                           geven wordt, naast de instrumenten van dit wetsvoorstel, een routekaart
                           opgesteld. De minister is gestart met het proces om te bepalen welke
                           voorzieningen op welke wijze worden verdeeld over het landelijke netwerk
                           van verzorgingsplaatsen.<noot id="n10" type="voet"><noot.nr>10</noot.nr><noot.al>Een optimale verdeling op netwerkniveau betekent dat er
                                 voldoende voorzieningen zijn op een gegeven deel van het
                                 hoofdwegennet. Deze voorzieningen kunnen verspreid zijn over
                                 meerdere verzorgingsplaatsen. Dit betekent dat niet iedere
                                 individuele verzorgingsplaats noodzakelijk alle verschillende
                                 voorzieningen hoeft aan te bieden, of in dezelfde mate. Niet alle
                                 verzorgingsplaatsen zijn hiervoor waarschijnlijk groot
                                 genoeg.</noot.al></noot> Voor een landelijk dekkend netwerk van voorzieningen is het niet
                           nodig dat iedere verzorgingsplaats dezelfde (hoeveelheid) voorzieningen
                           biedt. Door verzorgingsplaatsen te beschouwen op netwerkniveau, in plaats
                           van individuele locaties, kunnen lokale behoeften beter worden
                           meegewogen. Verzorgingsplaatsen langs belangrijke
                           goederenvervoercorridors vragen bijvoorbeeld meer voorzieningen voor
                           zware voertuigen. Ook kan het voorkomen dat een verzorgingsplaats
                           onvoldoende ruimte biedt om alle verschillende voorzieningen in te
                           passen. In dat geval zullen er keuzes gemaakt moeten worden. De keuzes
                           worden gemaakt in de routekaart.<noot id="n11" type="voet"><noot.nr>11</noot.nr><noot.al>De routekaart wordt vastgesteld als niet-verplicht programma
                                 op basis van de Omgevingswet.</noot.al></noot></al>
                    <al>In de routekaart worden de met het oog op het doel van het wetsvoorstel
                           toelaatbare voorzieningen (zoals parkeergelegenheid, gemakswinkel met wc,
                           laadpalen of brandstof) per verzorgingsplaats en over het landelijke
                           netwerk van verzorgingsplaatsen in beeld gebracht. De openbare functie
                           voor het verkeer staat voorop. Om de behoeften aan deze voorzieningen in
                           beeld te brengen wordt onder andere gebruik gemaakt van prognoses van
                           partijen als Revnext en een participatietraject waarin de belanghebbende
                           partijen worden betrokken.</al>
                    <al>De routekaart is een beleidsprogramma. Het geeft aan voor welke
                           voorzieningen naar verwachting wanneer op welke verzorgingsplaats
                           locaties beschikbaar komen. Aan de hand van de routekaart wordt de
                           beschikbare ruimte op een verzorgingsplaats zo toegewezen aan de
                           verschillende voorzieningen die nodig zijn. De routekaart plant in eerste
                           instantie op welke verzorgingsplaatsen, op welk moment een bepaalde
                           vergunning wordt vergeven. En wat de looptijd van deze vergunning wordt.
                           Hierbij wordt uiteraard rekening gehouden met de looptijden van bestaande
                           vergunningen. Ook wordt rekening gehouden met de publieke voorzieningen,
                           zoals ruimte voor de parkeervoorziening. De routekaart maakt ook
                           inzichtelijk op welke momenten er keuzes gemaakt worden over de
                           inrichting en vormgeving van de verzorgingsplaats en wanneer veilingen
                           plaatsvinden. Dit biedt ondernemers op de verzorgingsplaats meer
                           perspectief en stelt ze beter in staat te investeren in voorzieningen
                           voor de weggebruikers. Dit leidt tot een beter voorzieningenniveau en
                           komt de weggebruikers uiteindelijk ten goede.</al>
                    <al>Op basis van de routekaart per verzorgingsplaats in een inrichtingsplan
                           de concrete locaties op een verzorgingsplaats aangewezen. De
                           exploitatievergunningen voor deze locaties worden geveild. Het is
                           vervolgens aan de individuele vergunninghouder om het aanbod aan
                           voorzieningen op de locaties vorm te geven, binnen de grenzen die het
                           inrichtingsplan en de exploitatievergunning daaraan stellen. Concreet
                           betekent dit dat de routekaart niet voorschrijft hoeveel laadpalen er op
                           een verzorgingsplaats komen. Bij de voorbereiding van de routekaart wordt
                           vanzelfsprekend wel rekening gehouden met de maximaal beschikbare omvang
                           voor locaties die geëxploiteerd kunnen worden voor laadpalen. De
                           uiteindelijke vergunninghouder kiest vervolgens zelf het aantal te
                           plaatsen laadpalen. Een vergunninghouder kan er bijvoorbeeld voor kiezen
                           om slechts enkele laadpalen te plaatsen, ook als zijn vergunning hem meer
                           ruimte biedt. Laadpalen kunnen vervolgens worden bijgeplaatst naarmate de
                           vraag op een verzorgingsplaats toeneemt. Hierbij geldt als bovengrens de
                           beperkingen die het inrichtingsplan en de exploitatievergunning
                           stellen.</al>
                    <al>Het ministerie van IenW is gestart met de vormgeving van de routekaart
                           en verwacht deze in 2026-2027 af te ronden. Vervolgens wordt de
                           routekaart periodiek geactualiseerd, om zo zicht te blijven houden op de
                           ontwikkelingen die relevant zijn voor de verzorgingsplaats.</al>
                  </divisie>
                </divisie>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">2</nr>
                  <titel>Hoofdlijnen van het voorstel</titel>
                </kop>
                <al>Het voorstel ziet op de wijze van verdeling van vergunningen op de
                     verzorgingsplaats en vervangt zowel de huidige vergunningverlening als het
                     beleid op basis van de <nadruk type="cur">Beleidsregel Voorzieningen op
                        verzorgingsplaatsen langs rijkswegen</nadruk>. Het veilen van huurrechten
                     voor een motorbrandstofverkooppunt (tankstation) zal blijven verlopen via de
                     Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van motorbrandstoffen.</al>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">2.1</nr>
                    <titel>Inrichtingsplannen</titel>
                  </kop>
                  <al>Op basis van de routekaart wordt per individuele verzorgingsplaats een plan
                        opgesteld voor de inrichting van de verzorgingsplaats. In dit
                        inrichtingsplan wordt de te realiseren indeling van de verzorgingsplaats
                        vastgelegd, waarbij het primaat blijft liggen bij de stop- en parkeerfunctie
                        van de verzorgingsplaats voor het verkeer op de weg, en dus ook bij de
                        omvang en positie van de openbare parkeervoorziening,<noot id="n12" type="voet"><noot.nr>12</noot.nr><noot.al>De openbare parkeervoorziening biedt ruimte aan zowel vracht-
                              als personenvoertuigen. De parkeervoorziening is ingericht op kort
                              verblijf.</noot.al></noot> groenvoorziening en waterberging. Ook legt dit inrichtingsplan de
                        locaties op een verzorgingsplaats vast die gebruikt kunnen worden om de
                        verschillende voorzieningen aan te bieden. Denk hierbij aan de omvang en
                        positionering van de locaties van een laadstation of een tankstation en de
                        daaraan te verbinden voorschriften en beperkingen. In de praktijk zullen de
                        inrichtingsplannen voor deze locaties een belangrijke invulling geven aan de
                        regels die exploitanten op basis van het <nadruk type="cur">Besluit
                           activiteiten leefomgeving</nadruk> op verzorgingsplaatsen in acht hebben
                        te nemen en op de naleving waarvan ook wordt toegezien. De
                        inrichtingsplannen nemen de functie van de omgevingsvergunningen voor de
                        beperkingengebiedactiviteiten voor deze voorzieningen over.</al>
                  <al>De inrichtingsplannen zullen op iedere verzorgingsplaats volgens dezelfde
                        principes worden opgesteld. Dit draagt bij aan een uniforme (voorspelbare)
                        inrichting van de verzorgingsplaats en daarmee de verkeersveiligheid en
                        doorstroming op het terrein. Verzorgingsplaatsen verschillen echter in vorm,
                        omvang en gebruiksfuncties (veel of weinig vrachtwagenparkeerplaatsen, wel
                        of geen wegrestaurant et cetera), zodat enige variatie in de inrichting van
                        verzorgingsplaatsen zal blijven bestaan.</al>
                  <al>Voor een goede verdeling van de vergunningen is in de eerste plaats van
                        belang dat vanuit de wegbeheerder een plan wordt opgesteld waarin de
                        locaties en overige inrichting worden aangewezen. Dit geldt met name voor de
                        wijziging van de verzorgingsplaats die nodig is voor de verwachte opschaling
                        van de locaties voor laadstations. De goede staat en werking van de
                        verzorgingsplaats voor het hoofdwegennet en een veilige en doelmatig gebruik
                        van de verzorgingsplaats worden hierin meegenomen. Dit plan komt in de
                        plaats van het huidige stelsel waarin de locatie, de omvang en het moment
                        van realisatie van de voorzieningen waarop dit wetsvoorstel betrekking
                        heeft, vooral op initiatief van marktpartijen werd bepaald. De (aanvraag om
                        een) omgevingsvergunning voor een beperkingengebiedactiviteit is dus niet
                        langer leidend, maar een door de minister ambtshalve genomen beslissing over
                        het plan van wijziging van de verzorgingsplaats.</al>
                  <al>Het inrichtingsplan stelt de wegbeheerder beter in staat de
                        verzorgingsplaats vorm te geven, maar heeft ook nog enkele belangrijke
                        voordelen voor regie over de besluitvorming en de doorlooptijden, gelet op
                        het belang van de veilingprocedure bij de verdeling van de rechten. Zo zal
                        in het inrichtingsplan de functie van de omgevingsvergunning voor de
                        beperkingengebiedactiviteiten op de verzorgingsplaats, die voor realisatie
                        nodig zijn, al worden meegenomen. Deze omgevingsvergunningen zullen daarom
                        niet langer aangevraagd of verleend hoeven te worden voor de realisatie van
                        de inrichtingsplannen. Dit geldt ook voor eventuele verkeersbesluiten, voor
                        zover die nodig zijn voor de inrichting van de verkeersbanen. Dat maakt het
                        mogelijk om in de veilingfase een exploitatievergunning te verdelen die
                        daarmee nog slechts de functie heeft te bepalen welke partij de locaties zal
                        exploiteren. Het is tot slot wenselijk dat de besluitvorming voor de
                        ontwikkeling van meer dan 280 verzorgingsplaatsen richting 2050 zo veel
                        mogelijk uniform verloopt, omdat dit de uitvoerbaarheid en ook de
                        voorspelbaarheid en rechtszekerheid voor de betrokkenen, zoals ondernemers
                        die voorzieningen willen aanbieden op een verzorgingsplaats, vergroot.</al>
                  <al>Uit het inrichtingsplan volgt of, en waar op de verzorgingsplaats ruimte is
                        voor verschillende voorzieningen. Tankstations zullen in veel gevallen
                        ingericht worden op de bestaande locatie, of een deel ervan. Voor
                        laadstations en gemakswinkels op (heringerichte) verzorgingsplaatsen, zullen
                        afhankelijk van de keuzes in het inrichtingsplan, nieuwe locaties op de
                        verzorgingsplaats aan de orde zijn. In alle gevallen, met uitzondering van
                        het overgangsrecht (zie hiervoor hoofdstuk 9 van deze toelichting), zullen
                        de inrichtingsplannen dus de locaties aanwijzen.</al>
                  <al>Naar verwachting zal het aantal procedures dat nu over
                        omgevingsvergunningen worden gevoerd in bezwaar en beroep per saldo afnemen.
                        Deze procedures worden nu veelal gevoerd door concurrerende zittende en
                        gegadigde partijen op de verzorgingsplaatsen die daarmee elkaars
                        initiatieven bestrijden over de band van de vergunningverlening door
                        Rijkswaterstaat. In plaats daarvan zal in de nieuwe systematiek procedures
                        mogelijk zijn over de ambtshalve vastgestelde inrichtingsplannen maar deze
                        vinden plaats voordat duidelijk is wie de locaties kan gaan benutten. Dat
                        zal immers eerst in de veiling worden bepaald.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">2.2</nr>
                    <titel>Transparante verdeling exploitatievergunningen</titel>
                  </kop>
                  <al>Naast de regie op de fysieke inrichting van de verzorgingsplaats
                        introduceert dit wetsvoorstel een stelsel voor de transparante verdeling van
                        exploitatievergunningen voor deze locaties. Dat houdt in dat een vergunning
                        voor de exploitatie van laadstations en gemakswinkels op de
                        verzorgingsplaats enkel kan worden toegekend op de in het inrichtingsplan
                        bepaalde locaties, op vooraf bepaalde, periodieke verdeelmomenten. Het is
                        niet mogelijk buiten deze verdeelmomenten om, of voor andere gedeelten van
                        de verzorgingsplaats, vergunningen aan te vragen voor diezelfde diensten.
                        Daarmee wordt de regie van de minister op de besluitvorming over deze vormen
                        van gebruik van de verzorgingsplaats vormgegeven.</al>
                  <al>Periodieke verdeelmomenten voor vergunningen zijn een belangrijk instrument
                        om meer mededingingsruimte te bieden en de gelijkwaardige kansen voor
                        deelnemers te waarborgen. Partijen die diensten willen aanbieden op de
                        verzorgingsplaats krijgen de gelegenheid om tegelijk hun interesse kenbaar
                        te maken in te verdelen locaties. De verdeelmomenten en relevante informatie
                        over de locaties zijn op voorhand bekend. Vervolgens dingen partijen onder
                        gelijke voorwaarden mee naar de te verdelen locaties. Dit vergroot de kans
                        dat de meest geschikte partijen een vergunning in handen krijgen. Bovendien
                        biedt dit verdeelproces partijen die een vergunning verwerven meer
                        zekerheid. Zij hoeven niet langer rekening te houden met de mogelijkheid,
                        maar niet de zekerheid, van nieuwe vergunningaanvragen door andere partijen
                        gedurende de looptijd van hun vergunning. Vergunninghouders kunnen zo de
                        terugverdientijd van investeringen in de verzorgingsplaats beter inschatten,
                        dit komt de investeringsbereidheid – en daarmee het voorzieningenniveau –
                        ten goede.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">2.3</nr>
                    <titel>Herordening van het aanbod van voorzieningen</titel>
                  </kop>
                  <al>Op verzorgingsplaatsen worden voor de toepassing van dit wetsvoorstel
                        verschillende weggebonden voorzieningen onderscheiden waarvoor een
                        exploitatievergunning vereist wordt: een laadstation, een gemakswinkel en
                        een tankstation. De vergunningen voor het uitbaten van een laadstation of
                        een gemakswinkel worden via een veiling op basis van dit wetsvoorstel
                        verdeeld onder gegadigden. De vergunning voor tankstations worden verdeeld
                        op basis van de bestaande veiling voor motorbrandstofverkooppunten op basis
                        van de Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van
                        motorbrandstoffen.</al>
                  <al>Het aantal beschikbare vergunningen wordt beperkt tot één of enkele per
                        voorziening en toegekend voor een bepaalde tijd. Het aantal te verdelen
                        vergunningen en de locaties ervan worden voorafgaand aan de veiling
                        vastgesteld bij ministeriële regeling. Hierbij rekening houdend met de
                        doelstellingen van dit wetsvoorstel.</al>
                  <al>De beperking van het aantal locaties volgt allereerst uit de vraag of op de
                        verzorgingsplaats überhaupt voorzieningen aangeboden mogen worden, of dat
                        deze uitsluitend voor gebruik door het verkeer beschikbaar is (zgn.
                        solitaire verzorgingsplaatsen). Als voorzieningen mogelijk zijn zal dit,
                        zonder een veilig gebruik door het verkeer te verdringen, afhangen van de
                        beperkt beschikbare ruimte op de verzorgingsplaats. Er is niet voldoende
                        ruimte om iedere partij die daar interesse in heeft een locatie toe te
                        wijzen die op een verkeersveilige en doelmatige wijze kan worden ingepast.
                        Het periodiek verdelen van een beperkt aantal kavels maakt het mogelijk om
                        concurrentie om de markt vorm te geven met een transparant en gelijkwaardig
                        verdeelproces. Een andere belangrijke reden voor het beperken van het aantal
                        locaties heeft te maken met de functie van de verzorgingsplaats: het
                        faciliteren van een veilig en doelmatig gebruik van het hoofdwegennet. Uit
                        deze functie volgt dat er terughoudend wordt omgegaan met het verlenen van
                        vergunningen voor particuliere exploitatie. Alleen vergunningen laden,
                        tanken en een gemakswinkel worden verstrekt. In beginsel wordt er een enkele
                        locatie per voorziening op een verzorgingsplaats verdeeld. Aanvullende
                        locaties voor laden of een gemakswinkel zijn mogelijk, mits de ruimte op de
                        verzorgingsplaats dit toestaat en de locatie een verkeersveilig en doelmatig
                        gebruik van de verzorgingsplaats niet in de weg staat.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">2.4</nr>
                    <titel>Afbakening van de locaties</titel>
                  </kop>
                  <divisie opmaak="default">
                    <kop>
                      <nr status="officieel">2.4.1</nr>
                      <titel>Laden en tanken</titel>
                    </kop>
                    <al>Een belangrijk uitgangspunt van dit wetsvoorstel is dat de verschillende
                           typen voorzieningen op de verzorgingsplaats zoveel mogelijk als separate
                           locaties in de markt worden gezet. Dit betekent allereerst dat een
                           laadstation, gemakswinkel en eventuele locaties voor het
                           motorbrandstoffenverkooppunt niet gebundeld worden verdeeld (te veilen
                           onder de <nadruk type="cur">Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten
                              van motorbrandstoffen</nadruk>). Het aanbieden van laadvoorzieningen,
                           gemakswinkels en de verkoop van motorbrandstoffen zijn immers
                           verschillende markten, die zich op verschillende wijzen ontwikkelen. Op
                           deze markten zijn verschillende aanbieders actief. Sommige aanbieders
                           richten zich op zowel gemakswinkels, laad- en tankdiensten, anderen op
                           een of twee van deze diensten.</al>
                    <al>Een bundeling van voorzieningen, in plaats van het werken met meerdere
                           locaties, is meegewogen in de totstandkoming van het wetsvoorstel. Een
                           bundeling zou echter een nadelig effect hebben op het gelijke speelveld,
                           omdat dit toetredingsdrempels opwerpt voor een deel van de exploitanten
                           die voorzieningen willen aanbieden op de verzorgingsplaats. Met name
                           aanbieders van laaddiensten zouden geraakt worden door deze
                           toetredingsdrempel. Door een bundeling van de laadvoorzieningen met de
                           verkoop van motorbrandstoffen in één locatie zouden aanbieders op de
                           opkomende markt voor laadvoorzieningen gedwongen worden om ofwel actief
                           te worden in de verkoop van motorbrandstoffen, ofwel samen te gaan werken
                           met aanbieders van motorbrandstoffen. Op deze manier wordt het aanbieden
                           van uitstootvrije energiebronnen gekoppeld aan de bereidheid
                           motorbrandstoffen te verkopen. Dit sluit een deel van de potentiële
                           exploitanten van laadvoorzieningen effectief uit van deelname aan een
                           verdeelproces.</al>
                    <al>Het hanteren van separate locaties voor de verschillende diensten levert
                           juist meer gelijke kansen op voor partijen die een of meerdere van deze
                           diensten willen aanbieden. Het hanteren van separate locaties verhindert
                           partijen bovendien niet om meerdere diensten als een gebundeld pakket aan
                           te bieden. Partijen die een dergelijke bundeling wensen te maken, zijn
                           vrij om mee te dingen naar de vergunningen voor de verschillende
                           locaties. Het belang van het aanbieden van voorzieningen in separate
                           locaties voor een goede werking van de markt voor laadvoorzieningen wordt
                           onderschreven door meerdere studies. Radicand Economics en e-Conomics
                           (2022) beschrijven hoe een bundeling van voorzieningen in één locatie
                           toetredingsmogelijkheden beperkt.<noot id="n13" type="voet"><noot.nr>13</noot.nr><noot.al>Radicand Economics en e-Conomics (2022). Verzorgingsplaatsen
                                 van de toekomst: verkenning van verdelingsmethodes</noot.al></noot> Dit leidt tot een minder efficiënte verdeling en minder mogelijke
                           aanbieders, op de lange termijn hindert dit de energietransitie. In een
                           later onderzoek onderschrijft SEO economisch onderzoek (2024) deze
                           conclusies, en geeft aan dat separate locaties bijdragen aan het verlagen
                           van toetredingsdrempels en mededinging op de markt voor laadvoorzieningen
                           bevorderen, zonder dat dit nadelige gevolgen heeft voor de mededinging op
                           de markt voor motorbrandstoffen.<noot id="n14" type="voet"><noot.nr>14</noot.nr><noot.al>SEO economisch onderzoek (2024). Toetsing beleidskompas
                                 verzorgingsplaatsen</noot.al></noot> Ook de ACM (2025) pleit in zijn advies voor het hanteren van
                           separate vergunningen voor de verschillende diensten.<noot id="n15" type="voet"><noot.nr>15</noot.nr><noot.al>Autoriteit Consument en Markt (2025). Concurrentie
                                 laadexploitanten en gemakswinkels op verzorgingsplaatsen</noot.al></noot> De ACM noemt een combinatie van meerdere voorzieningen in één
                           vergunning een kunstmatige beperking van de concurrentie.</al>
                    <al>Bezien vanuit het publieke belang van een veilige en doelmatige
                           verzorgingsplaats is er geen reden waarom voor een bundeling zou moeten
                           worden gekozen. Dat neemt niet weg dat deze nieuwe systematiek een
                           verandering meebrengt voor de huidige praktijk waarin wel combinaties van
                           voorzieningen voorkomen. Bovendien zal op basis van het overgangsrecht
                           gedurende de eerste jaren na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel niet
                           onmiddellijk overal sprake zijn van herinrichting. Naar aanleiding van de
                           motie van het lid Heutink,<noot id="n16" type="voet"><noot.nr>16</noot.nr><noot.al><nadruk type="cur">Kamerstukken II</nadruk> 2024/25, <extref doc="kst-31305-315" soort="document" status="actief">31 305,
                                    nr. 315</extref>.</noot.al></noot> aangenomen tijdens de voorbereiding van dit wetsvoorstel, is
                           besloten om in de overgangsperiode ruimte te geven voor een zogenaamde
                           transitievoorziening. Deze transitievoorziening houdt in dat gedurende de
                           overgangsperiode, waarin veilingen kunnen worden uitgevoerd zonder dat
                           hiervoor een inrichtingsplan beschikbaar is, exploitatierechten worden
                           uitgegeven op bepaalde locaties voor motorbrandstofverkooppunten. Deze
                           exploitatierechten stellen de vergunninghouder in staat naar wens
                           laadpunten aan te bieden, motorbrandstoffen te verkopen of een combinatie
                           daarvan. Naar deze transitievoorzieningen kunnen alle gegadigden
                           meedingen. Zie ook voor een verdere toelichting paragraaf 10.4 van deze
                           toelichting en in de artikelsgewijze toelichting bij de artikelen 9.2 tot
                           en met 9.4.</al>
                  </divisie>
                  <divisie opmaak="default">
                    <kop>
                      <nr status="officieel">2.4.2</nr>
                      <titel>Gemakswinkels</titel>
                    </kop>
                    <al>Ook de gemakswinkel wordt als een volwaardige zelfstandige locatie
                           verdeeld. Het uitbaten van een gemakswinkel is een zelfstandige markt,
                           net als een laadstation of de verkoop van motorbrandstoffen. Door de
                           gemakswinkel als een zelfstandige locatie in de markt te zetten wordt
                           deze voorziening voor een bredere groep ondernemers toegankelijk. Dit
                           leidt tot meer gelijke kansen voor ondernemers die geïnteresseerd zijn in
                           het uitbaten van een gemakswinkel op een verzorgingsplaats. Een bundeling
                           van de gemakswinkel met een andere voorziening is een beperking van de
                           concurrentie, zie ook paragraaf 2.4.1.</al>
                    <al>De keuze voor een zelfstandige vergunning voor de gemakswinkel heeft
                           consequenties voor de mate waarin vergunninghouders verschillende
                           diensten op de verzorgingsplaats kunnen integreren. Allereerst kan de
                           gemakswinkel niet dienen als betaalvoorziening voor het laad- of
                           tankstation op de verzorgingsplaats, ongeacht welke partij
                           vergunninghouder is. Dit betekent dat een laad- en tankstation op de
                           verzorgingsplaats in de praktijk meer zullen gaan functioneren als
                           zelfstandig (onbemenst) station. Laadstations die onder het vigerende
                           beleidskader als basisvoorziening energieladen zijn vergund functioneren
                           al op deze manier. Ook bij verschillende motorbrandstofpunten is het al
                           mogelijk te betalen bij de pomp. Onbemenste tankstations zijn in
                           Nederland al langere tijd gemeengoed. Een tweede consequentie is dat het
                           mogelijk moeilijker wordt om LPG aan te bieden in tankstations langs het
                           hoofdwegennet. Voor deze brandstoffen gelden aanvullende
                           veiligheidseisen, ze worden in de regel aangeboden op tankstations waar
                           menselijk toezicht aanwezig is. Op verzorgingsplaatsen wordt dit
                           menselijk toezicht uitgevoerd vanuit de gemakswinkel. Wanneer de
                           gemakswinkel geen integraal onderdeel is van het tankstation is dit
                           toezicht moeilijker te organiseren. Overigens is menselijk toezicht geen
                           verplichting voor het aanbieden van LPG, met de juiste
                           veiligheidsmaatregelen kunnen deze brandstoffen in een onbemenst
                           tankstation worden aangeboden. Brandstoffen als LPG vervullen een
                           beperkte en afnemende rol in het Nederlandse wagenpark.<noot id="n17" type="voet"><noot.nr>17</noot.nr><noot.al>In 2024 telde het Nederlandse wagenpark 9.296 voertuigen op
                                 CNG (t.o.v. 11.546 in 2020) en 122.563 voertuigen op LPG (t.o.v.
                                 136.530 in 2020). Deze aantallen omvatten zowel personenauto’s,
                                 lichte en zware bedrijfsvoertuigen als bussen. In 2025 werd LPG op
                                 circa 155 verzorgingsplaatsen aangeboden. CNG op slechts 2. Bron:
                                 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.</noot.al></noot> Veruit de meeste voertuigen rijden op benzine, diesel of
                              elektriciteit.<noot id="n18" type="voet"><noot.nr>18</noot.nr><noot.al>De overgrote meerderheid van het Nederlandse
                                 personenwagenpark rijdt op benzine (circa 84%), gevolgd door diesel
                                 (7%) en elektriciteit (5%, exclusief plug-in hybride voertuigen).
                                 LPG en CNG vertegenwoordigen, samen met LNG en alcohol, slechts 1%
                                 van de personenvoertuigen. Bron: Trendrapport Nederlandse markt
                                 personenauto’s. Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
                                 (2024)</noot.al></noot> Het beleid op de verzorgingsplaatsen richt zich dan ook met name
                           op het aanbod van deze energiebronnen langs het hoofdwegennet.</al>
                    <al>De afbakening van de voorziening gemakswinkel is naar zijn aard beperkt.
                           De houder van de vergunning heeft een zekere mate van vrijheid de
                           voorziening vorm te geven. De vergunning voor de gemakswinkel biedt
                           ruimte voor het aanbieden van eten, drinken en een beperkt
                           retailassortiment. Een gemakswinkel kan dus relatief klein worden
                           ingevuld, bijvoorbeeld met kleinschalige verkoop van eten en drinken.
                           Maar deze kan ook beschikken over meer uitgebreide restauratieve
                           voorzieningen. Dat is overigens ook nu al het geval, exploitanten van
                           motorbrandstofverkooppunten kunnen een vergunning vragen voor uitgebreide
                           restauratieve voorzieningen in de gemakswinkel. Het aanbieden van een
                           publiek toegankelijke toiletvoorziening als onderdeel van de gemakswinkel
                           zal als een voorwaarde in de exploitatievergunning worden opgenomen.<noot id="n19" type="voet"><noot.nr>19</noot.nr><noot.al>De toiletvoorziening is een belangrijk onderdeel van het
                                 aanbod op verzorgingsplaatsen. Toiletbezoek is, naast stoppen om te
                                 tanken of om iets te eten of drinken, de belangrijkste reden voor
                                 weggebruikers om de verzorgingsplaats te bezoeken. Zie ook i&amp;o
                                 research (2023). Peiling 5: verzorgingsplaatsen.</noot.al></noot></al>
                    <al>Binnen deze kaders heeft de houder van de vergunning een zekere mate van
                           vrijheid in het vormgeven van de dienstverlening. Zo kan er voor bepaalde
                           delen van het assortiment – denk bijvoorbeeld aan de verkoop van koffie –
                           worden samengewerkt met derde partijen. De vergunninghouder blijft
                           hoofdverantwoordelijk voor het aanbod. De bestaande rechten van de
                           klassieke wegrestaurants die nog op basis van langdurige
                           erfpachtvoorwaarden opereren, blijven hierbij gelet op de rechtszekerheid
                           zoals ze zijn. Wel hebben de wegrestauranthouders met een
                           erfpachtovereenkomst de mogelijkheid om hun langlopende overeenkomst in
                           te ruilen voor een exploitatievergunning onder dit wetsvoorstel. De
                           voorwaarden die hiervoor gelden zijn beschreven in paragraaf 10.3 van
                           deze toelichting.</al>
                  </divisie>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">2.5</nr>
                    <titel>Beperken van het aantal aanbieders op verzorgingsplaatsen</titel>
                  </kop>
                  <al>Het wetsvoorstel maakt het mogelijk op een verzorgingsplaats meerdere
                        vergunningen voor een laadlocatie of gemakswinkel af te bakenen. Deze worden
                        via een openbare verdeelmethode en voor een beperkte duur toegekend. Het
                        inpassen van meerdere laadlocaties of gemakswinkels op een verzorgingsplaats
                        betekent dat er sprake is van meer concurrentie tussen aanbieders op de
                        verzorgingsplaats. Dit zou moeten leiden tot een meer dynamische markt. Meer
                        concurrentie leidt tot lagere prijzen, een betere kwaliteit van
                        dienstverlening en meer innovatie. Dit is ook de reden dat de ACM (2025) in
                        haar advies pleit voor het toestaan van meerdere concurrerende aanbieders
                        van laaddiensten en gemakswinkels op verzorgingsplaatsen.</al>
                  <al>Zoals hierboven aangegeven biedt toegenomen concurrentie verschillende
                        voordelen, met name op het gebied van mededinging en keuzevrijheid voor de
                        weggebruiker. Er zijn echter verschillende redenen om terughoudend te zijn
                        met het aantal aanbieders dat op een verzorgingsplaats wordt toegelaten.
                        Deze overwegingen hebben enerzijds te maken met de beschikbare ruimte en de
                        verkeersveilige inrichting en anderzijds met de functie van de
                        verzorgingsplaats.</al>
                  <al>Zoals toegelicht in paragraaf 2.1 is ruimte op de verzorgingsplaats voor
                        deze voorzieningen beperkt bruikbaar en is een belangrijke randvoorwaarde
                        dat een (eventuele extra) voorziening op een verkeersveilige manier wordt
                        ingepast op een verzorgingsplaats. De aanwezigheid van meerdere
                        concurrerende aanbieders betekent dat de voorzieningen een groter
                        ruimtebeslag hebben, wat onwenselijke verdringingseffecten kan hebben op de
                        parkeergelegenheid en ten koste kan gaan van de verkeersveiligheid. Meer
                        aanbieders leidt ook tot zoekgedrag van weggebruikers die zich, te voet of
                        in een voertuig, over de verzorgingsplaats verplaatsen op zoek naar de
                        aanbieder van hun keuze. Dit zoekverkeer moet op een verkeersveilige en
                        doelmatige manier gefaciliteerd worden, om verkeersonveilige situaties
                        zoveel mogelijk te voorkomen. Denk hierbij aan veilige loop- en rijroutes,
                        vluchtheuvels en aanpassingen van het wegontwerp. Op veel
                        verzorgingsplaatsen, zeker de kleinere, is naar verwachting niet voldoende
                        ruimte beschikbaar om per voorziening meer dan één locatie in te passen. In
                        die gevallen zal er dan geen concurrentie plaatsvinden op de
                        verzorgingsplaats. Hoeveel locaties er op een verzorgingsplaats (kunnen)
                        worden gerealiseerd wordt bepaald aan de hand van de routekaart en
                        inrichtingsplannen (zie paragraaf 1.3.1.).</al>
                  <al>Het ruimte bieden aan voldoende verschillende aanbieders, om zo meer
                        concurrentie mogelijk te maken, is bovendien niet het doel van de
                        verzorgingsplaats. De functie van de verzorgingsplaats is primair het
                        ondersteunen van verkeersveilig en doelmatig gebruik van het hoofdwegennet.
                        Dit is een andere overweging om terughoudend te zijn met het inpassen van
                        aanbieders. De verzorgingsplaats moet weggebruikers in staat te stellen hun
                        rit op een veilige plek kort te onderbreken. Dit betekent dat de
                        verzorgingsplaats voldoende rust- en parkeergelegenheid biedt. Bovendien
                        moet de inrichting van het terrein veilig en doelmatig zijn, de
                        verzorgingsplaats is immers een integraal onderdeel van het wegennet. Het
                        aanbieden van diensten op de verzorgingsplaats is dan ook niet toegestaan
                        zonder een vergunning van de minister. Een laadstation, gemakswinkel en
                        tankstation worden toelaatbaar geacht omdat deze voorzieningen de functie
                        van de verzorgingsplaats ondersteunen. Voor deze voorzieningen worden
                        vergunningen verstrekt. Met de aanwezigheid van een enkele gemakswinkel,
                        enkel laadstation en tankstation is het voorzieningenniveau voor de
                        weggebruiker in de basis aanwezig. Extra locaties voor een laadstation of
                        gemakswinkel dragen weliswaar bij aan de concurrentie, maar niet aan de
                        primaire functie van de verzorgingsplaats. Het inpassen van deze extra
                        locaties vraagt dus een zorgvuldige afweging. Een extra gemakswinkel of
                        laadlocatie mag niet ten koste gaan van de benodigde rust- en parkeerruimte,
                        of van de verkeersveilige en doelmatige inrichting van de
                        verzorgingsplaats.</al>
                  <al>Met het oog op bovenstaande is het denkbaar dat er op veel
                        verzorgingsplaatsen in de praktijk sprake zal zijn van exclusieve locaties
                        voor laden en een gemakswinkel. Op welke verzorgingsplaatsen ruimte en
                        behoefte is aan meerdere aanbieders zal worden bepaald in de routekaart en
                        inrichtingsplannen (zie paragraaf 1.3.1).</al>
                  <al>Een andere belangrijke overweging in de keuze voor een enkele of meerdere
                        gemakswinkels of laadlocaties op een verzorgingsplaats is of meerdere
                        concurrerende aanbieders voldoende in staat zijn om investeringen in hun
                        locatie terug te verdienen. Dit betekent onder meer dat er voldoende vraag
                        is om meerdere aanbieders een sluitend verdienmodel te kunnen bieden en dat
                        concurrentie op een goede manier verloopt.</al>
                  <al>Verschillende partijen hebben onderzoek gedaan naar de effecten van
                        meerdere aanbieders op de concurrentie en investeringsbereidheid van een
                        ondernemer. Impuls Economen (2022) beargumenteert dat concurrentie tussen
                        meerdere aanbieders van laadpalen op één verzorgingsplaats het verdienmodel
                        en de investeringsbereidheid van de exploitanten erodeert. Impuls Economen
                        spreekt van risico op een zogenoemde <nadruk type="cur">race to the
                           bottom</nadruk>.<noot id="n20" type="voet"><noot.nr>20</noot.nr><noot.al>Impuls Economen (2022). Vraag en aanbod van voorzieningen op
                              verzorgingsplaatsen</noot.al></noot> Concurrentie zou in deze context dus niet bijdragen aan een betere
                        kwaliteit of lagere prijs van de geboden diensten. In een later onderzoek
                        geeft SEO economisch onderzoek aan dat het risico op een <nadruk type="cur">race to the bottom</nadruk> naar verwachting kleiner is dan geschetst
                        door Impuls Economen. SEO economisch onderzoek oordeelt dat de argumentatie
                        theoretisch valide is, maar benadrukt dat er nog geen empirische gegevens
                        zijn aangedragen die dit punt ondersteunen.<noot id="n21" type="voet"><noot.nr>21</noot.nr><noot.al>SEO economisch onderzoek (2024). Toetsing beleidskompas
                              verzorgingsplaatsen</noot.al></noot> Op basis van bovengenoemde onderzoeken kan de conclusie getrokken
                        worden dat meer praktijkervaring nodig is om met zekerheid stelling te
                        kunnen nemen over de effecten van het al dan niet beperken van het aantal
                        aanbieders op de verzorgingsplaats. De ACM (2025) oordeelt in haar advies
                        dat de zorgen voor <nadruk type="cur">ruinous competition </nadruk>en een
                           <nadruk type="cur">race to the bottom</nadruk> ongegrond zijn, onder meer
                        omdat de aangeboden producten of diensten niet homogeen zijn.<noot id="n22" type="voet"><noot.nr>22</noot.nr><noot.al>Voor laaddiensten geldt dat de aangeboden stroom weliswaar
                              homogeen is, maar dat aanbieders zich op verschillende manieren kunnen
                              onderscheiden. Denk bijvoorbeeld aan gebruiksgemak van de software en
                              de laadsnelheid.</noot.al></noot></al>
                  <al>Op basis van bovengenoemde onderzoeken kan gesteld worden dat de
                        aanwezigheid van meerdere concurrerende aanbieders op een verzorgingsplaats
                        in principe mogelijk is. Dit betekent overigens niet dat dit voor iedere
                        verzorgingsplaats geldt. Of meerdere aanbieders mogelijk zijn hangt af van
                        de vraag van de weggebruiker op een bepaalde verzorgingsplaats of bepaald
                        traject. Met andere woorden: kunnen meerdere ondernemers een sluitend
                        verdienmodel vormgeven of is er sprake van een natuurlijk monopolie?<noot id="n23" type="voet"><noot.nr>23</noot.nr><noot.al>De ACM spreekt van een ‘natuurlijk monopolie’ als er op een
                              verzorgingsplaats een blijvend lage vraag is. Het is dan niet mogelijk
                              voor meerdere aanbieders om zonder verlies te exploiteren.</noot.al></noot> De mogelijkheden voor meerdere partijen om een sluitend verdienmodel
                        vorm te geven en de interesse vanuit de markt voor een extra locatie zullen
                        moeten worden verkend voordat er besloten wordt een extra locatie in te
                        passen. Dit kan in de vorm van bijvoorbeeld een interessepeiling of
                        marktonderzoek.</al>
                  <al>Een laatste overweging die belangrijk is te benoemen betreft de
                        netaansluiting. Specifiek voor laadlocaties kan (het gebrek aan) een
                        netaansluiting bepalend zijn voor de mogelijkheid een extra locatie in te
                        passen. De aanbieder van een laadstation moet kunnen beschikken over een
                        eigen netaansluiting, of de mogelijkheid hebben een bestaande netaansluiting
                        te delen met een andere exploitant.</al>
                  <al>Samenvattend kan ten aanzien van het aantal locaties per verzorgingsplaats
                        het volgende gesteld worden. Het wetsvoorstel maakt het mogelijk meerdere
                        laad- en gemakswinkellocaties toe te staan op een verzorgingsplaats. Of er
                        op een verzorgingsplaats wordt gewerkt met een of enkele locaties per
                        voorziening hangt af van verschillende factoren. De belangrijkste
                        randvoorwaarde is dat eventuele extra locaties niet ten koste gaan van de
                        primaire functie van de verzorgingsplaats en verkeersveilig kunnen worden
                        ingepast. Een volgende vraag is of er voldoende vraag is vanuit de
                        weggebruiker, en interesse vanuit de markt, om het inpassen van een extra
                        locatie te rechtvaardigen. Tot slot dient rekening gehouden te worden met
                        eventuele overige beperkingen, waarvan de beschikbaarheid van een
                        netaansluiting de belangrijkste is. Als voorgaand proces leidt tot het
                        toevoegen van een extra locatie, dan wordt deze verdeeld via een veiling
                        (zie hiervoor paragraaf 2.6). Het volgen van deze stappen is onderdeel van
                        de routekaart en inrichtingsplannen. Hierover worden in het wetsvoorstel
                        geen keuzes gemaakt.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">2.6</nr>
                    <titel>Veiling</titel>
                  </kop>
                  <al>De vergunningen voor laadstations en gemakswinkels zullen worden verdeeld
                        via een veiling. Voor motorbrandstofverkooppunten is dat nu al het geval.
                        Een veiling biedt, ten opzichte van verdeelmethoden als een loting of
                        volgorde van aanvraag (wie het eerst komt, wie het eerst maalt), meer
                        mogelijkheid om (indirect) te sturen op de partij die het meest geschikt is
                        de vergunningplichtige activiteit uit te voeren. Een belangrijk voordeel van
                        een veiling ten opzichte van het behandelen van aanvragen op volgorde van
                        aanvraag, is bovendien dat het mogelijk is om biedingen van meerdere
                        partijen gelijktijdig te behandelen en met elkaar te vergelijken. De nadere
                        vormgeving van de veiling wordt uitgewerkt in lagere regelgeving.</al>
                  <al>Bij een veiling worden biedingen van verschillende partijen vergeleken,
                        waarna de vergunning wordt toegekend aan de hoogste bieder. De gedachte
                        hierachter is dat een partij die in staat is een laadstation of gemakswinkel
                        effectiever en efficiënter uit te baten in staat is een hoger bod te doen.
                        De partijen die het meest geschikt zijn een voorziening uit te baten maken
                        zo meer kans een vergunning te verwerven. De verwachting is dat een veiling
                        op deze manier leidt tot betere dienstverlening op de verzorgingsplaats, en
                        dus de weggebruiker ten goede komt.</al>
                  <al>Een alternatieve verdeelmethode die overwogen is, is een vergelijkende
                        toets. Een vergelijkende toets biedt de mogelijkheid verschillende biedingen
                        niet alleen op prijs, maar ook op kwalitatieve criteria te beoordelen. Een
                        vergelijkende toets kan uitkomst bieden wanneer het maatschappelijk belang
                        vraagt om meer sturing dan enkel op prijs, maar de gewenste sturing niet is
                        uit te drukken in concrete eisen of randvoorwaarden. De belangrijkste
                        criteria voor de selectie van een aanbieder op de verzorgingsplaatsen laten
                        zich echter goed vatten in eisen of randvoorwaarden. Bovendien zou een
                        vergelijkende toets aanzienlijk hogere administratieve lasten opleveren voor
                        gegadigde partijen, die voor elke vergunning waarnaar zij wensen mee te
                        dingen, een inhoudelijke aanvraag dienen op te stellen. De verdeling van de
                        vergunningen op de verzorgingsplaats vraagt dus niet om een vergelijkende
                        toets.</al>
                  <al>Bij de keuze voor een verdeelmethode zijn meerdere studies betrokken die
                        zijn uitgevoerd in opdracht van het ministerie van IenW. Zowel Radicand
                        Economics en e-Conomics (2022) als Rebel Group (2023) geven aan dat veilen
                        binnen de context van de verzorgingsplaatsen de meest geschikte
                        verdeelmethode is als voorafgaand aan de verdeling voldoende duidelijk is
                        aan welke eisen of voorwaarden een exploitant moet voldoen.<noot id="n24" type="voet"><noot.nr>24</noot.nr><noot.al>Radicand Economics en e-Conomics (2022). Verzorgingsplaatsen van
                              de toekomst: verkenning van verdelingsmethodes;</noot.al><noot.al>Rebel Group (2023). Voorzieningen op verzorgingsplaatsen:
                              onderzoek naar mogelijke verdeelmethoden</noot.al></noot> Ook de ACM (2025) adviseert in zijn advies om te werken met een
                        veiling. Rebel Group geeft aan dat een veiling goed scoort op ‘het
                        selecteren van de meest efficiënte partij, de opbrengsten voor de overheid
                        en op de transparantie, de juridische houdbaarheid en de transactiekosten
                        van het proces’. Rebel Group beoordeelt de veiling als geschikte
                        verdeelmethode in de context van de verzorgingsplaatsen omdat
                        randvoorwaarden die vanuit het publieke belang denkbaar zijn, zoals een
                        minimaal vermogen van een laadpaal, of bepaalde eisen ten aanzien van de
                        fysieke inrichting van de verzorgingsplaats, naar verwachting goed op
                        voorhand te regelen zijn. Een derde onderzoek, uitgevoerd door SEO
                        economisch onderzoek (2024) bevestigt dat de twee eerdergenoemde onderzoeken
                        goed aansluiten op de economische theorie en eerdere studies naar de werking
                        van veilingen.<noot id="n25" type="voet"><noot.nr>25</noot.nr><noot.al>SEO economisch onderzoek (2024). Toetsing beleidskompas
                              verzorgingsplaatsen</noot.al></noot></al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">2.7</nr>
                    <titel>Verdeling van vergunningen: gebiedscriterium</titel>
                  </kop>
                  <al>Zoals beschreven in paragraaf 2.3 is de verwachting dat op een deel van de
                        verzorgingsplaatsen meerdere concurrerende aanbieders van laden actief
                        zullen zijn. Op een belangrijk deel van het netwerk zal echter sprake zijn
                        van exclusiviteit: de verzorgingsplaats telt een enkele laadlocatie. Voor
                        verzorgingsplaatsen of langs trajecten waar dit het geval is wordt een
                        gebiedscriterium ingevoerd. Het gebiedscriterium houdt in dat een exploitant
                        van een laadvoorziening diezelfde voorziening niet kan uitbaten op de
                        eerstvolgende verzorgingsplaats binnen 25 kilometer in dezelfde rijrichting
                        op dezelfde weg. Deze afstand is gekozen vanwege de in Nederland
                        gebruikelijke afstanden tussen verzorgingsplaatsen van circa 20 kilometer.
                        Het gebiedscriterium is dus van toepassing op de eerstvolgende
                        verzorgingsplaats, en biedt met 25 kilometer enige marge in gevallen waar de
                        eerstvolgende verzorgingsplaats niet precies op 20 kilometer afstand
                        ligt.</al>
                  <al>Deze vormgeving van het gebiedscriterium garandeert dat een weggebruiker
                        die twee opeenvolgende verzorgingsplaatsen passeert, hierbij keuze heeft
                        tussen ten minste twee verschillende aanbieders van laaddiensten. Het
                        gebiedscriterium is niet van toepassing op verzorgingsplaatsen waar meerdere
                        laadlocaties worden geveild omdat het criterium in dit geval concurrentie
                        teveel zou beperken. Meerdere partijen worden dan uitgesloten van een
                        veiling. Als op een verzorgingsplaats twee laadaanbieders actief zijn,
                        zouden deze beide zijn uitgesloten van deelname aan een veiling op de
                        eerstvolgende verzorgingsplaats. De ACM (2025) waarschuwt in haar advies dat
                        een gebiedscriterium de concurrentie te erg kan beperken wanneer een
                        verzorgingsplaats meerdere locaties telt, en adviseert de maatregel alleen
                        toe te passen waar dit niet het geval is.</al>
                  <al>Een gebiedscriterium is al bekend uit de praktijk voor
                        motorbrandstofverkooppunten. Het gebiedscriterium heeft als doel
                        weggebruikers voldoende keuzevrijheid te bieden tijdens een reis van A naar
                        B. Het bieden van voldoende keuzevrijheid langs het hoofdwegennet is een
                        belangrijke overweging op zichzelf, maar draagt ook bij aan een meer
                        doelmatig gebruik van het wegennet omdat het aantal verplaatsingen van en
                        naar het hoofdwegennet beperkt wordt. Bij weinig keuzevrijheid langs het
                        hoofdwegennet zal een weggebruiker eerder uitwijken naar het onderliggend
                        wegennet wat ten koste gaat van het doelmatig gebruik van de hoofdweg en het
                        onderliggend wegennet onnodig belast.</al>
                  <al>Het gebiedscriterium dient met name als waarborg voor voldoende
                        keuzevrijheid voor de weggebruiker op het hoofdwegennet. Het
                        gebiedscriterium garandeert immers dat een weggebruiker niet dezelfde
                        aanbieder treft als hij besluit door te rijden naar de eerstvolgende
                        verzorgingsplaats op hetzelfde traject. Het gebiedscriterium dient niet als
                        maatregel om concurrentie tussen aanbieders van laadpalen aan te jagen. Deze
                        afbakening van het doel van het gebiedscriterium is het gevolg van toetsing
                        ervan door Radicand Economics en e-Conomics (2022) en SEO economisch
                        onderzoek (2024). De onderzoekers geven aan dat bijvoorbeeld het verbeteren
                        van de prijstransparantie belangrijker is in het aanjagen van concurrentie.
                        SEO oordeelt dat het gebiedscriterium kan bijdragen aan de keuzevrijheid van
                        consumenten.</al>
                  <al>Deze beperking is een eis in de zin van artikel 15, tweede lid, van de
                        Dienstenrichtlijn die genotificeerd zal worden bij de Europese
                        Commissie.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">2.8</nr>
                    <titel>Verdeling van vergunningen: keuzevrijheid weggebruikers</titel>
                  </kop>
                  <al>Op het moment dat er op een verzorgingsplaats meerdere gelijksoortige
                        locaties worden verdeeld voor laaddiensten of voor gemakswinkels, is een
                        regel nodig die waarborgt dat de verschillende locaties niet in handen komen
                        van dezelfde partij. Deze regel is opgenomen in artikel 3.2 van het
                        wetsvoorstel. Deze regel houdt in dat een enkele partij niet meer dan één
                        locatie van eenzelfde voorziening in handen mag hebben op een
                        verzorgingsplaats. Wanneer er bijvoorbeeld twee locaties voor laden worden
                        verdeeld op een verzorgingsplaats, mag een aanbieder maximaal één van deze
                        locaties verwerven. Hetzelfde geldt wanneer op een verzorgingsplaats zowel
                        een laadlocatie als een locatie voor een transitievoorziening worden
                        verdeeld (zie paragraaf 10.4). Zo wordt gewaarborgd dat het intekenen van
                        meerdere locaties op een verzorgingsplaats ook daadwerkelijk leidt tot
                        concurrentie op de verzorgingsplaats. Bovendien voorkomt deze regel dat
                        partijen strategisch bieden op een tweede gemakswinkel of laadlocatie;
                        partijen bieden dan enkel op een tweede locatie om een lokaal monopolie te
                        vestigen en eventuele concurrenten deze locatie te ontzeggen. Met de
                        introductie van bovenstaande regel wordt het advies van de ACM (2025)
                        gevolgd. De ACM geeft aan dat een dergelijke regel (in het ACM-advies
                        aangeduid als biedrestrictie) noodzakelijk is wanneer er meerdere
                        gelijksoortige locaties op een en dezelfde verzorgingsplaats verdeeld
                        worden. Overigens is de verwachting dat de regel in de praktijk slechts
                        beperkt van toepassing is. Zoals beschreven in paragraaf 2.5 van deze
                        memorie zal er op veel verzorgingsplaatsen in de praktijk sprake zijn van
                        een exclusieve laadlocatie of gemakswinkel.</al>
                  <al>Deze regel is in principe continu van toepassing. Dit betekent dat een
                        vergunning voor laden of een gemakswinkel na de veiling niet kan worden
                        overgedragen aan de partij die op de verzorgingsplaats eenzelfde locatie al
                        bezit. De toepassing van de regel verandert op het moment dat er op een
                        verzorgingsplaats meerdere gelijksoortige locaties worden geveild, maar een
                        van de locaties niet succesvol geveild wordt (bijvoorbeeld vanwege een
                        gebrek aan interesse uit de markt). In dit geval kan de niet-verdeelde
                        locatie worden toegekend aan de winnaar van de wel verdeelde locatie. Deze
                        en andere regels worden voorafgaand aan de veiling opgesteld en bekend
                        gemaakt. Hoe het veilingproces er precies uitziet en welke regels er gelden
                        wordt nader uitgewerkt in onderliggende regelgeving. Dit is onderdeel van de
                        vormgeving van de veilingvorm. Deze uitwerking vindt plaats bij ministeriële
                        regeling omdat het gaat over de uitwerking van details van het
                        veilingproces. Deze zijn ook voor de benzineveilingen al uitgewerkt op het
                        niveau van een ministeriële regeling. Door te werken met een ministeriële
                        regeling bestaat bovendien flexibiliteit om snel te kunnen wijzigen als in
                        de uitvoering lessen worden geleerd. Ook sluit dit niveau van regeling goed
                        aan bij de praktijk waarin de vergunningen worden verleend door de minister
                        van Infrastructuur en Waterstaat.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">2.9</nr>
                    <titel>Verdeling van vergunningen: datadeelverplichting</titel>
                  </kop>
                  <al>Voor een eerlijk verloop van de veiling van vergunningen is het van belang
                        dat meedingende partijen gelijkwaardige kansen hebben. Dit betekent onder
                        meer dat meedingende partijen zoveel mogelijk kunnen beschikken over
                        dezelfde informatie. Met andere woorden: het informatievoordeel dat
                        bestaande vergunninghouders hebben ten opzichte van nieuwe toetreders op het
                        moment dat een vergunning (opnieuw) geveild wordt, wordt zoveel mogelijk
                        beperkt. Om dit te waarborgen is in het wetsvoorstel een
                        datadeelverplichting opgenomen. Deze verplichting houdt in dat de houder van
                        een vergunning voor een gemakswinkel of laadlocatie informatie deelt met de
                        wegbeheerder over de omzet (in het geval van de gemakswinkel) of stroomafzet
                        (in het geval van de laadlocatie). Op het moment dat een gemakswinkel of
                        laadlocatie (opnieuw) wordt geveild, wordt deze informatie beschikbaar
                        gesteld aan de partijen die meedoen aan de veiling. Op deze manier kunnen
                        geïnteresseerde partijen op basis van dezelfde informatie de hoogte van hun
                        bieding bepalen. Om de uitvoeringslast van de datadeelverplichting te
                        beperken is deze alleen van toepassing op de laatste drie jaar van een
                        vergunningtermijn. Een vergunninghouder levert dus afzet- of omzetgegevens
                        aan over de laatste drie jaar voorafgaand aan de veiling van een vergunning.
                        Een vergelijkbare datadeelplicht geldt al voor tankstations onder de <nadruk type="cur">Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van
                           motorbrandstoffen</nadruk>, tankstationhouders leveren voorafgaand aan
                        een veiling informatie aan over het aantal doorgezette liters
                        brandstof.</al>
                  <al>In het geval van (vergunningen voor) gemakswinkels heeft de
                        datadeelverplichting betrekking op omzet, niet op afzet. De reden hiervoor
                        is dat het assortiment van een gemakswinkel zeer divers is en bovendien
                        sterk kan verschillen, afhankelijk van welke partij de vergunning uitbaat.
                        Het aanbod van een laadlocatie aan de andere kant, is veel eenduidiger. Dit
                        bestaat hoofdzakelijk uit stroom.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">2.9</nr>
                    <titel>Evaluatie en invoeringstoets</titel>
                  </kop>
                  <al>Voorliggend wetsvoorstel omvat een omvangrijke wijziging van het bestaande
                        systeem voor vergunningverlening op de verzorgingsplaatsen. Ook heeft het
                        wetsvoorstel betrekking op de transitie naar uitstootvrije mobiliteit, die
                        veel onzekerheden kent. Met het oog hierop is het van belang dat de
                        uitwerking en effectiviteit van de voorgenomen maatregelen goed gemonitord
                        wordt. Het voornemen is daarom het wetsvoorstel binnen zeven jaar na
                        inwerkingtreding te evalueren. Een gebruikelijke termijn is vijf jaar. Er is
                        gekozen voor een periode van zeven jaar om rekening te houden met de tijd
                        die verstrijkt tussen de inwerkingtreding van de wet en de ervaringen die
                        opgedaan worden met achtereenvolgende momenten van uitgifte van vergunningen
                        onder de nieuwe systematiek en de exploitatiefase.</al>
                  <al>Omdat het wetsvoorstel ook gepaard gaat met aanzienlijke veranderingen voor
                        de uitvoering, zal bij invoering van het wetsvoorstel een invoeringstoets
                        worden uitgevoerd waarin onmiddellijk bij de eerste toepassing van het
                        wetsvoorstel onverwachte signalen aan de orde kunnen komen.</al>
                </divisie>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">3</nr>
                  <titel>Verhouding tot hoger recht</titel>
                </kop>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">3.1</nr>
                    <titel>Alternative Fuel Infrastructure Regulation (AFIR)</titel>
                  </kop>
                  <al>De vergunningen die onder voorliggende wetsvoorstel toegekend zullen worden
                        aan exploitanten op verzorgingsplaatsen leiden tot een netwerk van
                        laadvoorzieningen. Met de instrumenten genoemd in hoofdstuk 2 wordt fysieke
                        ruimte geboden om deze voorzieningen in te passen op de verzorgingsplaatsen
                        en worden maatregelen genomen die exploitanten op de verzorgingsplaats beter
                        in staat stellen te investeren in deze voorzieningen. Het wetsvoorstel legt
                        echter geen concrete eisen op ten aanzien van de te realiseren hoeveelheid
                        laadpunten. Deze keuze is aan de houder van de vergunning zelf. EU-wetgeving
                        in de vorm van de Alternative Fuel Infrastructure Regulation (AFIR)<noot id="n26" type="voet"><noot.nr>26</noot.nr><noot.al>Verordening (EU) 2023/1804 van het Europees Parlement en de Raad
                              van 13 september 2023 betreffende de uitrol van infrastructuur voor
                              alternatieve brandstoffen en tot intrekking van Richtlijn 2014/94/EU
                              (PbEU 2023, L 234).</noot.al></noot> schrijft wel voor hoeveel voorzieningen voor alternatieve
                        energiedragers er minimaal gerealiseerd moeten worden langs of nabij het
                        hoofdwegennet (specifiek het TEN-T netwerk). Het is de bedoeling dat een
                        belangrijk deel van de benodigde (laad-)infrastructuur op
                        verzorgingsplaatsen gerealiseerd wordt. Zoals hierboven aangegeven legt het
                        wetsvoorstel hiervoor geen normen op. In plaats daarvan is het wetsvoorstel
                        erop gericht het investeren in laadpalen en andere infrastructuur op
                        verzorgingsplaatsen aantrekkelijker te maken. Marktpartijen doen zelf
                        investeringen in laadpalen, gemotiveerd door de mogelijkheid hiervoor een
                        sluitend verdienmodel vorm te geven.</al>
                  <al>De Alternative Fuel Infrastructure Regulation beoogt de uitrol van
                        infrastructuur voor alternatieve brandstoffen in de EU te versnellen door
                        o.a. bindende doelen op te nemen voor de uitrol van alternatieve tank- en
                        laadcapaciteit op het Europese infrastructuur kern- en uitgebreide netwerk
                           (<nadruk type="cur">Trans-European Network for Transport –
                           TEN-T4</nadruk>) en op stedelijke knooppunten. De Commissie verwacht dat
                        deze versnelling het beste bereikt kan worden via een verordening in plaats
                        van een richtlijn.</al>
                  <al>Voor laadinfrastructuur stelt de verordening capaciteitsdoelen per
                        elektrisch en hybride voertuig en zijn voor zowel lichte als zware
                        voertuigen verplichte afstandsdoelen van maximaal 60 km tussen laadstations
                        in beide rijrichtingen op het TEN-T-kernnetwerk opgenomen. Daarnaast zijn er
                        capaci<?xpp afbm?>teitseisen in kW voor laadstations opgenomen en dienen lidstaten deze
                        doelstellingen stapsgewijs te bereiken per 2025 en 2030. Op het TEN-T
                        uitgebreide netwerk gelden dezelfde doelstellingen qua kW, alleen wordt
                        voorgesteld deze vijf jaar later in te laten gaan, in 2030 en 2035. Voor
                        zware voertuigen op het TEN-T uitgebreide netwerk is als afstandsdoel (max.)
                        100 kilometer opgenomen. Er zijn daarnaast capaciteitseisen in kW voor de
                        veilige en beveiligde parkeerplaatsen voor vrachtwagens en
                        bedrijfsvoertuigen en voor de stedelijke knooppunten opgenomen.</al>
                  <al>Voor LNG (vloeibaar aardgas) voor wegvervoer en zeevaart stelt het voorstel
                        tot doel om per 1 januari 2025 een toepasselijke hoeveelheid infrastructuur
                        uit te rollen langs het TEN-T kernnetwerk (weg) en in zeehavens op het TEN-T
                        kernnetwerk, rekening houdend met de vraag.</al>
                  <al>Bovengenoemde doelen ten aanzien van de energie-infrastructuur langs het
                        TEN-T-kernnetwerk gelden voor locaties aan of nabij het netwerk. Dit
                        betekent dat zowel infrastructuur gerealiseerd op verzorgingsplaatsen als
                        infrastructuur gerealiseerd nabij toe- en afritten bijdraagt aan het behalen
                        van de doelstellingen. Hoewel verzorgingsplaatsen een locatie kunnen zijn
                        voor (toekomstige) uitbreiding van het netwerk van waterstofvulpunten, zijn
                        de doelen uit de AFIR niet een-op-een van toepassing op verzorgingsplaatsen.
                        Wel is het met het oog op een veilig en doelmatig gebruik van het
                        hoofdwegennet van belang dat energie-infrastructuur zoveel mogelijk direct
                        langs de weg, dus op verzorgingsplaatsen gerealiseerd wordt. De inpassing
                        van energie-infrastructuur op verzorgingsplaatsen zal worden vormgegeven in
                        de inrichtingsplannen (zie ook 1.3.1)</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">3.2</nr>
                    <titel>Dienstenrichtlijn</titel>
                  </kop>
                  <al>Het aanbieden van voorzieningen op verzorgingsplaatsen betreft economische
                        activiteiten die worden overgelaten aan marktpartijen. Dit brengt mee dat
                        volgens de rechtspraak ook de Dienstenrichtlijn van toepassing is. Het doel
                        van de Dienstenrichtlijn is, kort samengevat, het opheffen van belemmeringen
                        voor de vrijheid van vestiging van dienstverrichters en voor het vrij
                        verkeer van diensten. Beperkingen daarop (zoals het instellen van een
                        vergunning) zijn alleen gerechtvaardigd als dit non-discriminatoir,
                        noodzakelijk en proportioneel is. Dit wetsvoorstel regelt het
                        vergunningstelsel zonder onderscheid tussen ondernemingen die in dezelfde
                        markt actief zijn.</al>
                  <al>De regulering is ook noodzakelijk voor het veilig en doelmatig gebruik van
                        de wegen in beheer bij het Rijk door het openbaar verkeer. Zonder dit
                        vergunningstelsel kan de openbare functie van verzorgingsplaatsen niet
                        worden gewaarborgd. En zonder deze regulering kan het veilig en doelmatig
                        gebruik van de weg door het verkeer dat op verzorgingsplaatsen is aangewezen
                        om op de autosnelweg te kunnen stoppen, niet worden verzekerd. Bovendien
                        introduceert dit wetsvoorstel een veiling voor het toekennen van
                        exploitatievergunningen voor laaddiensten en gemakswinkels. Deze veiling
                        verbetert de mededingingsruimte voor ondernemers ten opzichte van het
                        bestaande vergunningensysteem gebaseerd op loting of een behandeling van
                        vergunningaanvragen op volgorde van binnenkomst.</al>
                  <al>Het is daarbij van belang dat het wetsvoorstel niet als doel heeft de
                        voorwaarden voor de vestiging van ondernemingen te regelen, maar om het
                        openbare karakter en de publieke functie van de verzorgingsplaatsen te
                        waarborgen. De publieke functie van de verzorgingsplaats is immers de
                        belangrijkste reden dat andere activiteiten dan het openbaar verkeer, zoals
                        het aanbieden van laaddiensten, gemakswinkels of motorbrandstoffen, slechts
                        op basis van tijdelijke (en herroepbare) vergunningen mogelijk. In die zin
                        is voortzetting van de voorziening of de locatie na verloop van de
                        vergunning geen gegeven. Het wetsvoorstel regelt een transparante verdeling
                        van deze vergunningen.</al>
                  <al>De regulering is ook proportioneel. Een minder ingrijpend stelsel is
                        ontoereikend omdat daarmee, zoals blijkt uit de huidige praktijk, de
                        publieke belangen die met de betrokken openbare infrastructuur zijn gemoeid
                        onvoldoende kunnen worden beschermd. De wegbeheerder kan onvoldoende regie
                        voeren over de inrichting van de verzorgingsplaats. Als ondernemingen zich
                        vrij of zonder voorafgaande toestemming zouden kunnen vestigen op
                        verzorgingsplaatsen, zou de beschikbaarheid en bruikbaarheid van de
                        verzorgingsplaats door het openbaar verkeer (parkeergelegenheid) significant
                        verminderen. Ten eerste omdat het deel van de verzorgingsplaats dat voor
                        particuliere exploitatie is vergund gedurende die exploitatie in praktische
                        zin niet beschikbaar is voor het openbaar verkeer en ten tweede omdat- ook
                        met vergunning – deze exploitatie een vorm van gebruik is die anders blijft
                        dan de openbare bestemming van de verzorgingsplaats. Bovendien wordt van dit
                        wetsvoorstel niet verwacht dat het zal leiden tot minder belangstelling voor
                        het meedingen naar vergunningen.</al>
                  <al>De Dienstenrichtlijn biedt ruimte aan overheden om maatregelen of een
                        vergunningstelsel in te stellen als dit vanwege een dwingende reden van
                        algemeen belang noodzakelijk is, zoals die van de doelstellingen van dit
                        wetsvoorstel die bijdragen aan de vrijheid van het openbaar verkeer door een
                        veilig en doelmatig (in overeenstemming met de openbare bestemming) gebruik
                        van de wegen in beheer bij het Rijk te verzekeren. Vervolgens vloeit uit de
                        Dienstenrichtlijn voort dat, als er wordt gekozen voor vergunningen, deze in
                        beginsel voor een onbepaalde tijd worden afgegeven. Dat biedt meer zekerheid
                        aan ondernemers bij investeringen en het maken van een
                        langetermijnstrategie. Tot de uitzonderingen op deze regel behoren de
                        situatie waarin het aantal beschikbare vergunningen beperkt is door een
                        dwingende reden van algemeen belang of waarin een beperkte duur
                        gerechtvaardigd is om een dwingende reden van algemeen belang. Dat laatste
                        is in dit wetsvoorstel primair aan de orde omdat de tijdelijkheid van de
                        vergunning al voortvloeit uit het openbare karakter van de verzorgingsplaats
                        en het in verband daarmee te beschermen veilig en doelmatig gebruik door het
                        openbaar verkeer. Daarnaast is sprake van schaarse vergunningen, waarvoor de
                        Dienstenrichtlijn juist een beperkte duur voorschrijft.</al>
                  <al>Bij een beperkt aantal vergunningen is sprake van een schaarse vergunning.
                        Vergunningverlening voor onbepaalde tijd zou dan betekenen dat deze schaarse
                        ruimte nooit beschikbaar komt voor andere ondernemers. Dat beperkt de
                        concurrentie, innovatie en diversiteit van het aanbod. Om onevenredige
                        bevoordeling van vergunninghouders te vermijden is het van belang dat
                        vergunningen die worden afgegeven voor het gebruik van schaarse middelen
                        (zoals openbare ruimte) niet een onbepaalde duur hebben. Verder mogen
                        vergunningen niet een dusdanig korte looptijd hebben dat de investering niet
                        redelijkerwijs kan worden terugverdiend, waarbij tevens rekening wordt
                        gehouden met een billijke vergoeding van het geïnvesteerd vermogen.
                        Omgekeerd zal de looptijd ook niet buitensporig lang zijn, omdat het dan een
                        onevenredige bevoordeling voor de vergunninghouder wordt. Krachtens het
                        wetsvoorstel zal daarom in de uitvoeringsregelgeving een maximumtermijn
                        worden opgenomen.</al>
                  <al>In voorliggend wetsvoorstel worden vergunningen voor onderscheiden
                        diensten, dus zowel met het oog op de Dienstenrichtlijn, maar ook met het
                        oog op de bescherming van de openbare functie van de verzorgingsplaats, voor
                        een beperkte duur toegekend aan de houder.<noot id="n27" type="voet"><noot.nr>27</noot.nr><noot.al>Om de looptijd van de vergunningen te bepalen is meer inzicht
                              nodig in de terugverdientijd van voorzieningen op de
                              verzorgingsplaats. Hiervoor wordt nader onderzoek gedaan.</noot.al></noot> De overwegingen en openbare belangen die hieraan ten grondslag
                        liggen, zijn beschreven in hoofdstuk 1.</al>
                </divisie>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">4</nr>
                  <titel>Verhouding tot nationale regelgeving</titel>
                </kop>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">4.1</nr>
                    <titel>Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van
                           motorbrandstoffen</titel>
                  </kop>
                  <al>Voorliggend wetsvoorstel ziet op de verdeling van vergunningen voor de
                        exploitatie van de voorzieningen laadstation en gemakswinkel. Het
                        wetsvoorstel heeft geen betrekking op de veiling van
                        motorbrandstofverkooppunten (tankstations). Wel vervangt dit wetsvoorstel
                        ook voor motorbrandstofverkooppunten de functie van omgevingsvergunningen
                        voor beperkingengebiedactiviteiten door inrichtingsplannen en worden
                        exploitatievergunningen vereist. Deze exploitatievergunningen worden
                        toegekend aan een partij op basis van de Wet tot veiling van bepaalde
                        verkooppunten van motorbrandstoffen. In die wet is geregeld dat de
                        huurrechten van grond voor verkooppunten van motorbrandstoffen op
                        verzorgingsplaatsen zijn onderworpen aan een veilingsysteem. Het huurrecht
                        wordt sinds 2002 gelijkmatig gespreid geveild volgens een vooraf vastgesteld
                        veilingschema voor de duur van 15 jaar. Het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) van
                        het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening voert deze
                        veilingen uit. Omdat de Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van
                        motorbrandstoffen voor tankstations reeds voorziet in een stelsel van
                        locaties op verzorgingsplaatsen, is het niet nodig daarin in dit
                        wetsvoorstel ook te voorzien. De verhouding met de genoemde wet is
                        uitdrukkelijk geregeld in artikel 4.9 en in het overgangsrecht van de
                        artikelen 9.2 tot en met 9.4.</al>
                  <al>De <nadruk type="cur">Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van
                           motorbrandstoffen</nadruk> zal zijn uitgewerkt, wanneer er geen
                        huurovereenkomsten voor locaties voor motorbrandstoffen op
                        verzorgingsplaatsen bij de wegen in beheer bij het Rijk meer zullen gelden.
                        Vanaf dat moment zou de Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van
                        motorbrandstoffen ingetrokken kunnen worden.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">4.2</nr>
                    <titel>De Omgevingswet en daarop gebaseerde uitvoeringsregelgeving</titel>
                  </kop>
                  <al>Dit wetsvoorstel wijzigt de Omgevingswet niet. Het regelt in aanvulling
                        daarop de marktordening die nodig is om de initiatieven voor particuliere
                        initiatieven waarop voor het aanbod op voorzieningen wordt vertrouwd.
                        Verzorgingsplaatsen zijn onder de Omgevingswet beperkingengebieden met
                        betrekking tot wegen in beheer bij het Rijk, waar regels gelden voor andere
                        vormen van gebruik dan door het openbaar verkeer. Dit blijft ook met dit
                        wetsvoorstel het geval. Wel zal voor de weggebonden voorzieningen die onder
                        dit wetsvoorstel vallen, het verbod om zonder omgevingsvergunningen
                        beperkingengebiedactiviteiten te verrichten vervallen, voor zover het gaat
                        om activiteiten ter uitvoering of verwezenlijking van de inrichtingsplannen
                        of – op basis van het overgangsrecht verleende exploitatievergunningen. Voor
                        deze voorzieningen blijven de regels van het Besluit activiteiten
                        leefomgeving voor beperkingengebiedactiviteiten van kracht, die met het oog
                        op de handhaving ook zullen worden ingevuld aan de hand van de
                        inrichtingsplannen en exploitatievergunningen. Daarom bevat het wetsvoorstel
                        een vrijstelling voor omgevingsvergunningen voor
                        beperkingengebiedactiviteiten ter uitvoering van het inrichtingsplan. De
                        handhaving van voorschriften en beperkingen van het inrichtingsplan zal vorm
                        krijgen in de regels voor beperkingengebiedactiviteiten op
                        verzorgingsplaatsen in het Besluit activiteiten leefomgeving.</al>
                  <al>Daarnaast zal, parallel aan dit wetsvoorstel en in samenhang daarmee, een
                        aanpassing worden voorbereid van het Besluit activiteiten leefomgeving en
                        het Besluit kwaliteit leefomgeving, om te zorgen dat de regulering van
                        andere beperkingengebiedactiviteiten dan voor de weggebonden voorzieningen
                        onder dit wetsvoorstel, aansluit bij de systematiek en opzet van
                        inrichtingsplannen zoals die in het wetsvoorstel worden voorzien.</al>
                  <al>Daarnaast biedt de Omgevingswet een relevant instrumentarium voor de
                        fysieke inrichting van de verzorgingsplaatsen, in situaties waarin de
                        verzorgingsplaats dient te worden uitgebreid of nieuw aangelegd. In dat
                        geval wordt gebruik gemaakt van het projectbesluit, bedoeld in afdeling 5.2
                        van de Omgevingswet, waarin dan ook de inrichting kan worden meegenomen. In
                        de regeling van het projectbesluit in het Omgevingsbesluit zal uitdrukkelijk
                        worden opgenomen dat dit mogelijk is.</al>
                  <al>Als de inrichting in strijd komt met het omgevingsplan dan moet er een
                        besluit worden genomen om de inrichting in het omgevingsplan in te passen.
                        Dit kan, in andere gevallen dan situaties waarin een projectbesluit wordt
                        genomen, door bij de gemeente te verzoeken om een omgevingsplanwijziging of
                        door een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit
                        aan te vragen.<noot id="n28" type="voet"><noot.nr>28</noot.nr><noot.al>Rekening houdend met artikel 5.163 Bkl.</noot.al></noot> Het inrichtingsplan is zelf geen ruimtelijke
                        ordeningsinstrument.</al>
                  <al>De met dit wetsvoorstel ingezette actieve benadering, waarbij vooraf
                        gedefinieerde locaties volgens een bepaalde planning in de markt wordt
                        gezet, vervangt de huidige meer reactieve benadering waarin aanvragen op
                        volgorde van binnenkomst werden behandeld. Deze aanpak heeft gevolgen voor
                        de wijze waarop omgegaan moet worden met mogelijk andere activiteiten op de
                        verzorgingsplaats dan de exploitatie van de genoemde voorzieningen. Voor
                        deze restcategorie geldt dat andere initiatieven op verzorgingsplaatsen in
                        beginsel niet mogelijk zijn, gelet op de functie en inrichting ervan voor de
                        hoofdinfrastructuur.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">4.3</nr>
                    <titel>De Wegenwet</titel>
                  </kop>
                  <al>Het wetsvoorstel heeft betrekking op wegen die openbaar zijn in de zin van
                        de Wegenwet en waarop het openbaar verkeer daarom vrij is. Die hoedanigheid
                        vormt de basis voor de beheertaak van het Rijk, die de autosnelwegen en
                        autowegen, waaronder de verzorgingsplaatsen daarvan, vaak door aanleg, heeft
                        bestemd voor het gebruik door het openbaar verkeer. Tenzij het gaat over
                        wegen die reeds openbaar waren en door overdrachten bij het Rijk in beheer
                        zijn genomen. De rechtsgevolgen van de openbaarheid van deze wegen is ten
                        eerste dat zowel de staat als eigenaar, als Rijkswaterstaat als
                        wegbeheerder, alle verkeer over de weg heeft te dulden, met inachtneming van
                        onder meer de beperkingen die voortvloeien krachtens wettelijke
                        voorschriften tot regeling van het verkeer. Ten tweede is het Rijk als
                        wegbeheerder onderhoudsplichtig. Openbare wegen, zeker de wegen waarop dit
                        wetsvoorstel betrekking heeft, worden krachtens de Wegenwet ook vermoed
                        eigendom te zijn van het openbaar lichaam (in dit geval het Rijk) die ze
                        onderhoud.</al>
                  <al>Deze openbare bestemming, waaraan in deze toelichting als openbare functie
                        is gerefereerd, beschermt de vrijheid van het openbaar verkeer en wordt
                        daadwerkelijk en stelselmatig nagestreefd door actieve beheerdaden zoals
                        onderhoud, verkeersmaatregelen en ook door het passieve wegbeheer: de
                        bescherming van het veilig en doelmatig gebruik van de weg overeenkomstig
                        zijn functie, door vergunningstelsels zoals dat voor de
                        beperkingengebiedactiviteiten met betrekking tot wegen in beheer bij het
                        Rijk. Het onderhavige wetsvoorstel versterkt de mogelijkheid van
                        Rijkswaterstaat om als wegbeheerder daadwerkelijk de openbare functie te
                        beschermen, door regie te kunnen houden over de ordening van het aanbod van
                        particuliere exploitatie, een vorm van bijzonder gebruik, van openbare
                        wegen. Dit wetsvoorstel hangt in zoverre nauw samen met de Wegenwet en het
                        recht van openbare zaken en verbindt daar noodzakelijke consequenties aan in
                        het belang van de vrijheid van het openbaar verkeer.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">4.4</nr>
                    <titel>Aanpassingen van de Alcoholwet en het Vrijstellingsbesluit
                           Winkeltijdenwet</titel>
                  </kop>
                  <al>In artikel 22 van de Alcoholwet is een regeling opgenomen die de verkoop
                        van alcoholhoudende drank verbiedt op plaatsen waar brandstof voor
                        particuliere vervoermiddelen worden verstrekt en in winkels die aan een
                        tankstation zijn verbonden. Ook in ruimten langs een autosnelweg is verkoop
                        van alcoholhoudende drank verboden, tenzij het gaat om gebruik ter plaatse
                        in een wegrestaurant. Dit wetsvoorstel bevat een wijziging van artikel 22,
                        om de regeling voor tankstations uit te breiden naar laadstations en
                        zelfstandige gemakswinkels. Daarnaast zal op grond van artikel 8 van de
                        Winkeltijdenwet, het Vrijstellingsbesluit Winkeltijdenwet bij algemene
                        maatregel van bestuur worden aangepast, in het bijzonder artikel 6, om net
                        zoals dat daarin voor tankstations is geregeld, gemakswinkels op
                        verzorgingsplaatsen in het algemeen vrij te stellen van de wettelijk
                        verplichte sluiting in de nacht, op zondagen en feestdagen. De gemakswinkels
                        op de verzorgingsplaats vervullen een andere rol dan reguliere winkels omdat
                        ze weggebruikers in staat stellen tijdens een reis te eten, drinken of
                        gebruik te maken van een wc. Gemakswinkels die worden uitgebaat door andere
                        aanbieders dan de exploitant van het tankstation vervullen eenzelfde
                        functie. Het ligt dan ook voor de hand de bestaande vrijstelling voor
                        gemakswinkels bij tankstations te verbreden.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">4.5</nr>
                    <titel>Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek</titel>
                  </kop>
                  <al>Wie op een locatie een voorziening wil realiseren, heeft, behalve de
                        benodigde vergunningen, waaronder die van dit wetsvoorstel, ook medewerking
                        nodig van de staat als grondeigenaar. De staat verleent deze medewerking in
                        de vorm van een huurovereenkomst, waarin een vergoeding wordt gevraagd voor
                        de economische waarde van de grond die voor de exploitatie zal worden
                        gebruikt. Dit wetsvoorstel regelt in artikel 6.1 enkele afwijkingen van het
                        Burgerlijk Wetboek voor huurovereenkomsten voor locaties waarvoor
                        vergunningen zijn verleend op basis van dit wetsvoorstel. Het gaat hier niet
                        om huurovereenkomsten voor locaties voor tankpunten of tankstations. Voor
                        dergelijke locaties zijn in de Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten
                        van motorbrandstoffen reeds bijzondere bepalingen inzake de huur opgenomen.
                        In dit wetsvoorstel worden met die regeling vergelijkbare bepalingen
                        opgenomen voor de locaties die op basis van dit wetsvoorstel zullen worden
                        verdeeld. De afwijkingen zijn vergelijkbaar met de artikelen 3 en 4 van de
                        Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van motorbrandstoffen voor
                        motorbrandstofverkooppunten, met dien verstande dat in het onderhavige
                        wetsvoorstel geen veiling van de huurovereenkomst aan de orde is maar van
                        een exploitatievergunning en dat het onderscheid tussen vestiging en
                        exploitatie, dat in de benzinemarkt gemaakt wordt en dat in de Wet tot
                        veiling van bepaalde verkooppunten van motorbrandstoffen heeft geleid tot
                        een bijzondere regeling over onderhuur, voor de laadvoorziening en
                        gemaksinkel niet relevant is. Hier is het immers steeds de vergunninghouder
                        die zelf ook huurder zal worden.</al>
                </divisie>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">5</nr>
                  <titel>Gevolgen (m.u.v. financiële gevolgen)</titel>
                </kop>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">5.1</nr>
                    <titel>Inleiding</titel>
                  </kop>
                  <al>Het beoogde effect van het beschreven voorstel is dat de
                        verzorgingsplaatsen een plek blijven waar de weggebruiker zijn reis kort kan
                        onderbreken om te rusten of zijn voertuig van energie te voorzien, ook
                        tijdens de transitie naar uitstootvrije mobiliteit.</al>
                  <al>Dit effect wordt bereikt door de wegbeheerder beter in staat te stellen
                        regie te voeren op de inrichting van de verzorgingsplaats. Deze regie komt
                        een veilige en doelmatige inrichting van de verzorgingsplaats ten goede.
                        Deze zorgt er ook voor dat de verzorgingsplaats een veilig en doelmatig
                        gebruik van het hoofdwegennet ondersteunt omdat de verschillende functies en
                        voorzieningen die hiervoor nodig zijn de benodigde ruimte krijgen. Een ander
                        beoogd effect van het voorstel is dat er met een nieuwe verdeelmethode en
                        vergunningsystematiek betere omstandigheden gecreëerd worden voor
                        ondernemers om hun diensten aan te bieden op verzorgingsplaatsen. Het wordt
                        voor een bredere groep ondernemers aantrekkelijk diensten aan te bieden en
                        te investeren in de verzorgingsplaats, dit komt het aanbod van de
                        voorzieningen – zowel de hoeveelheid als de kwaliteit ervan – ten
                        goede.</al>
                  <al>Belangrijke belanghebbenden bij het beschreven voorstel zijn de
                        weggebruikers, de ondernemers op de verzorgingsplaats (het bedrijfsleven) en
                        de uitvoeringsorganisaties. De gevolgen van het voorstel voor de
                        weggebruikers en het bedrijfsleven worden hieronder in meer detail
                        beschreven. De gevolgen voor de uitvoeringsorganisaties worden in meer
                        detail beschreven in hoofdstuk 6 van deze toelichting.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">5.2</nr>
                    <titel>De weggebruiker</titel>
                  </kop>
                  <al>De weggebruiker, zowel de bestuurder van een brandstofvoertuig als de
                        bestuurder van een elektrisch voertuig, zal merken dat het
                        voorzieningenniveau op verzorgingsplaatsen op peil blijft en dat de
                        laadvoorziening langs het hoofdwegennet verbetert. Naarmate meer
                        weggebruikers overstappen naar een elektrisch voertuig zal er meer behoefte
                        zijn aan laden onderweg. De realisatie van meer laadinfrastructuur betekent
                        dat wachttijden voor laadpalen beperkt worden, zodat weggebruikers hun reis
                        vlot kunnen vervolgen. Maar ook gebruikers van brandstofvoertuigen zullen
                        nog lange tijd bediend worden, de vraag naar fossiele brandstoffen zal naar
                        verwachting afnemen gedurende een periode van decennia. Door gefaseerd het
                        aantal tankstations langs het hoofdwegennet af te bouwen daalt het aanbod
                        van fossiele brandstoffen mee met de vraag. Voor de resterende tankstations
                        betekent dit dat het langer rendabel blijft om fossiele brandstoffen aan te
                        bieden. De grotere regie van de wegbeheerder op de inrichting van de
                        verzorgingsplaats, via de routekaart, inrichtingsplannen en verdeelprocedure
                        (zie ook hoofdstuk 2 van deze toelichting), zorgt daarbij dat de inrichting
                        van het terrein overzichtelijk en veilig blijft. De weggebruiker kan snel en
                        gemakkelijk zijn weg vinden.</al>
                  <al>De effecten van het voorstel voor de weggebruiker zullen naar verwachting
                        beperkt zijn op de korte termijn. Vergeleken met omringende landen kent
                        Nederland een relatief hoge dichtheid van verzorgingsplaatsen. Op veel van
                        deze locaties is het op dit moment mogelijk te rusten, tanken of laden, of
                        iets te eten of drinken te kopen. Het belangrijkste beoogde doel van het
                        voorstel, bezien vanuit de weggebruiker, is dat dit voorzieningenniveau ook
                        in de toekomst hoog blijft. Hiervoor is het nodig dat er de komende decennia
                        voldoende laadinfrastructuur gerealiseerd wordt, om een groeiend elektrisch
                        wagenpark te kunnen bedienen. Tegelijk is het van belang dat het aantal
                        tankstations de komende decennia op een verantwoorde manier wordt afgebouwd,
                        waarbij de afnemende vraag naar brandstoffen niet leidt tot gaten in de
                        dekking van het landelijke netwerk.</al>
                  <al>De grotere regie vanuit het Rijk op de inrichting van de verzorgingsplaats,
                        evenals het beperken van het aantal exploitatievergunningen voor
                        laadstations tot een of enkele per verzorgingsplaats, vergroot de
                        verkeersveiligheid op de verzorgingsplaats en verbetert de doorstroming. De
                        regie stelt het Rijk beter in staat verzorgingsplaatsen op basis van een
                        eenduidig plan in te richten, dit maakt navigeren op de verzorgingsplaats
                        voorspelbaarder en daarmee veiliger. Voor weggebruikers betekent dit dat zij
                        gemakkelijk en direct naar de juiste plek op de verzorgingsplaats kunnen
                        rijden. Ook het maximeren van het aantal aanbieders op de verzorgingsplaats
                        draagt hieraan bij door zoekgedrag, en dus het aantal manoeuvres over het
                        terrein, te beperken.</al>
                  <al>De nieuwe verdeelsystematiek en de voorgestelde aanvullende maatregelen (de
                        veiling, het gebiedscriterium, de beperking tot een gelijksoortige
                        vergunning per verzorgingsplaats en de datadeelverplichting, zie hiervoor
                        paragrafen 2.6 tot en met 2.9 van deze memorie) leiden in principe tot een
                        grotere diversiteit aan aanbieders langs het hoofdwegennet. Dit komt de
                        kwaliteit van de aangeboden voorzieningen ten goede en biedt weggebruikers
                        meer keuze tijdens hun reis.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">5.3</nr>
                    <titel>Het bedrijfsleven</titel>
                  </kop>
                  <al>Het voorstel omvat enkele belangrijke veranderingen voor de partijen die
                        actief zijn op de verzorgingsplaats, of actief willen worden op de
                        verzorgingsplaats. In algemene zin geldt dat het bedrijfsleven gaat
                        profiteren van meer gelijke markttoegang, meer zekerheid en meer
                        duidelijkheid over de toekomstige ontwikkeling van de verzorgingsplaats.
                        Allereerst stelt het hanteren van separate locaties voor de verschillende
                        voorzieningen op de verzorgingsplaats een bredere groep aanbieders in staat
                        mee te dingen naar de vergunningen die nodig zijn om diensten aan te bieden
                        op de verzorgingsplaats. Dit komt de markttoegang ten goede. Meer zekerheid
                        wordt geboden doordat vergunningen op specifieke momenten periodiek worden
                        verdeeld, via een openbare verdeelmethode. Buiten de verdeelmomenten om
                        worden er geen nieuwe vergunningen verstrekt voor de exploitatie van
                        voorzieningen op de verzorgingsplaats. Voor de ondernemers die actief zijn
                        op de verzorgingsplaats betekent dit dat zij geen rekening hoeven te houden
                        met de mogelijkheid – maar niet de zekerheid – van nieuwe toetreders tijdens
                        de looptijd van hun vergunning. Dit bevordert investeringszekerheid en
                        daarmee de kwaliteit van de geboden voorzieningen.</al>
                  <al>De introductie van een veiling als verdeelmethode voor locaties voor laden
                        en gemakswinkels betekent dat de exploitant die de vergunning via de
                        verdeelmethode toegewezen krijgt hiervoor betaalt. De verdeelmethode heeft
                        op deze manier invloed op het verdienvermogen van een exploitant die actief
                        is op de verzorgingsplaats. Het bedrag dat is betaald na de veiling van de
                        vergunning is een extra uitgave die zal moeten worden terugverdiend tijdens
                        de looptijd van de vergunning. De verdeelmethode kan op deze manier
                        drempelverhogend werken, maar wordt nodig geacht om de vergunningen toe te
                        kunnen kennen aan de partij die het beste in staat is de desbetreffende
                        voorziening uit te baten. Zie ook paragraaf 2.6 voor een nadere toelichting
                        op de keuze voor de verdeelmethode.</al>
                  <al>De ondernemers die actief zijn (of willen worden) op de verzorgingsplaats
                        zijn een diverse groep. Deze groep bestaat uit grote multinationale
                        ondernemingen, maar ook uit kleine (familie-)bedrijven. Ondernemers zijn
                        actief in één markt, bijvoorbeeld elektrisch laden of het aanbieden van eten
                        en drinken, of bieden een breed pakket van verschillende diensten aan. De
                        diversiteit van deze groep betekent dat de maatregelen in het voorstel niet
                        iedere partij op eenzelfde manier raken. Maatregelen die het functioneren
                        van de markt in brede zin bevorderen, kunnen tegelijk beperkend zijn voor
                        een deel van de ondernemers. De regel die partijen ervan weerhoudt meerdere
                        gelijksoortige locaties op een verzorgingsplaats te verwerven (zie ook
                        paragraaf 2.8) is zo’n maatregel. Deze wordt toegepast om de veiling eerlijk
                        te laten verlopen, door deelnemende partijen gelijkwaardige kansen te bieden
                        om een locatie te verwerven. Ook waarborgt deze maatregel keuzevrijheid voor
                        de weggebruiker. De consequentie van dezelfde maatregel is echter dat deze
                        de ondernemingsvrijheid van een deel van de partijen op de verzorgingsplaats
                        beperkt. Concreet kan een ondernemer op een aantal verzorgingsplaatsen niet
                        zowel het laad- als tankstation uitbaten. Een andere beperkende, maar minder
                        ingrijpende maatregel is het gebiedscriterium (zie paragraaf 2.7). Het doel
                        van het gebiedscriterium is om de weggebruiker meer keuzevrijheid te bieden
                        langs het hoofdwegennet, de consequentie hiervan voor het bedrijfsleven is
                        dat ondernemers niet in staat zijn eenzelfde voorziening aan te bieden op
                        twee opeenvolgende verzorgingsplaatsen in dezelfde rijrichting.</al>
                  <al>Een deel van de ondernemingen die actief zijn of willen zijn op de
                        verzorgingsplaats, valt onder de definitie midden- en kleinbedrijf (mkb). De
                        mogelijkheden voor deze partijen om een positie te verwerven op de
                        verzorgingsplaats zijn een expliciet aandachtspunt geweest bij de
                        totstandkoming van het wetsvoorstel. De positie van het mkb is op
                        verschillende manieren meegenomen in de totstandkoming van het
                        wetsvoorstel.</al>
                  <al>Vertegenwoordigers van mkb-partijen zijn actief betrokken in het
                        participatietraject dat is gevolgd tijdens het vormgeven van een nieuw
                        beleid op de verzorgingsplaatsen (zie ook hoofdstuk 9 van deze toelichting).
                        Daarnaast hebben mkb-partijen, net als andere relevante belanghebbende
                        partijen, de gelegenheid gehad te reageren op het wetsvoorstel via de
                        internetconsultatie in maart/april 2025. Verder is er op verzoek van de
                        Tweede Kamer expliciet aandacht besteed aan de positie van het mkb, met de
                        behandeling van de motie Koerhuis/Van der Plas over de positie van het mkb
                        op (kleine) verzorgingsplaatsen (<nadruk type="cur">Kamerstukken II</nadruk>
                        2022/23, <extref doc="kst-31305-400" soort="document" status="actief">31 305,
                           nr. 400</extref>). In Kamerbrief van 15 mei 2024 (<nadruk type="cur">Kamerstukken II </nadruk>2023/24, <extref doc="kst-31305-462" soort="document" status="actief">31 305 nr. 462</extref>) is beschreven op
                        welke wijzen er rekening is gehouden met de positie van het mkb.</al>
                  <al>Tot slot heeft Sira Consulting in opdracht van het ministerie de
                        regeldrukeffecten van het wetsvoorstel in kaart gebracht. In het kader van
                        dit onderzoek zijn gesprekken gevoerd met verschillende ondernemers over de
                        (verwachte) regeldrukeffecten van het wetsvoorstel. De regeldrukanalyse is
                        weliswaar niet specifiek gericht op de positie van het mkb, maar brengt wel
                        de regeldruk in kaart die het bedrijfsleven naar verwachting zal ervaren.
                        (Zie paragraaf 8.2 van deze memorie voor een nadere beschrijving van de
                        regeldrukeffecten van het wetsvoorstel.) De conclusie van de
                        regeldrukanalyse is dat de totale regeldruk sterk afhangt van het aantal
                        partijen dat meedoet aan de veilingen onder het nieuwe systeem. Als er meer
                        partijen meedingen naar vergunningen – en hiervoor biedingen voorbereiden –
                        leidt dit tot een grotere regeldruk voor het bedrijfsleven als geheel. Als
                        alleen wordt gekeken naar de regeldruk die een individueel bedrijf ervaart,
                        is de verwachting dat deze licht toeneemt ten opzichte van het bestaande
                        beleid. Hier staat tegenover dat de ervaren (subjectieve) regeldruk onder
                        het voorgestelde beleid kan afnemen. Dit omdat de mogelijkheid om op eigen
                        initiatief vergunningaanvragen in te dienen verdwijnt en wordt vervangen
                        door een veiling. Een onderneming moet nu een bieding voorbereiden, maar
                        deze komt in plaats van een tijdrovend iteratief proces waarbij er een
                        aanvraag wordt ingediend bij de wegbeheerder. Deze moet in veel gevallen
                        meermaals worden aangepast voordat deze voldoet aan de veiligheids- en
                           doelmatigheidsvoorwaarden.<noot id="n29" type="voet"><noot.nr>29</noot.nr><noot.al>Het komt eveneens voor dat een vergunningaanvraag, al dan niet
                              na meerdere iteraties, wordt geweigerd door de wegbeheerder.</noot.al></noot> Aanvullend op het participatietraject, de internetconsultatie, de
                        behandeling van de motie en de regeldrukanalyse is er een inventarisatie
                        gedaan voor het uitvoeren van een mkb-toets. Dit heeft niet geleid tot een
                        nieuwe reactie vanuit het bedrijfsleven.</al>
                  <al>Het wetsvoorstel raakt betrokken ondernemingen omdat ondernemingen die
                        laaddiensten of retail willen aanbieden op de verzorgingsplaatsen te maken
                        krijgen met een vergunningsystematiek en met het verwerven van een
                        vergunning via een veiling. Een belangrijk uitgangspunt bij het ontwerp van
                        de veilingen en de afbakening van de vergunningen is het borgen van een
                        gelijk speelveld. Dat betekent dat er geen onnodige drempels worden
                        opgeworpen voor (mkb-)partijen. In het licht hiervan is gekozen om te werken
                        met separate vergunningen voor locaties voor gemakswinkels en laaddiensten
                        op verzorgingsplaatsen. Deze vergunningen zijn voor een bredere groep
                        ondernemingen bereikbaar. Een ondernemer kan er voor kiezen mee te dingen
                        naar een vergunning voor een enkele dienst, maar kan er ook voor kiezen mee
                        te dingen naar een combinatie van vergunningen.</al>
                  <al>Het belang van lage toetredingsdrempels is ook meegewogen in de keuze voor
                        een verdeelmethode. Voor het toekennen van een exploitatievergunning zijn
                        meerdere verdelingsmechanismen overwogen (zie ook paragraaf 2.6 van deze
                        memorie). Een van de argumenten om te werken met een veiling is dat het
                        regeldrukeffect van een veiling, afgezet tegen een vergelijkende toets,
                        beperkter is. Bij een veiling worden verschillende biedingen niet vergeleken
                        op kwalitatieve criteria, zoals bij een vergelijkende toets wel het geval
                        is. Dit betekent ook dat een meebiedende partij een minder omvangrijke
                        bieding indient. De biedende partij hoeft in zijn bieding immers niet te
                        beargumenteren hoe invulling gegeven wordt aan de criteria waarop vergeleken
                        wordt. Een onderneming die mee wil dingen naar een vergunning zal een
                        dergelijke bieding moeten opstellen, ook als deze onderneming uiteindelijk
                        niet het winnende bod uitbrengt. Het beperken van de omvang van een bieding
                        brengt dus een lagere regeldruk met zich mee. Aan een veiling kunnen
                        overigens wel enkele randvoorwaarden gesteld worden. Een biedende partij zal
                        wel moeten aangeven dat hij aan deze voorwaarden heeft voldaan en dus mee
                        kan doen aan de veiling. Naar aanleiding van het ATR-advies (zie paragraaf
                        8.2.2) is het aantal voorwaarden voor aanvragers verder gereduceerd en zijn
                        een aantal voorwaarden voor inschrijving beperkt tot gegevens die
                        uitsluitend de winnaar van de veiling hoeft te verstrekken.</al>
                  <al>De looptijd van de vergunning is een belangrijke factor in het vermogen van
                        een ondernemer om gedane investeringen tijdig terug te verdienen. Krachtens
                        het wetsvoorstel wordt de looptijd van de te veilen vergunningen beperkt tot
                        een bij ministeriele regeling te bepalen maximum. De huidige praktijk en het
                        huidige beleid kennen looptijden van maximaal 15 jaar. De precieze duur van
                        de vergunningen zal in de onderliggende regelgeving worden vastgelegd,
                        hierbij is het uitgangspunt dat deze lang genoeg is om een ondernemer in
                        staat te stellen gedane investeringen terug te verdienen. Als onderdeel van
                        de nadere uitwerking van de onderliggende regelgeving wordt een onderzoek
                        uitgevoerd naar de terugverdientijd van zowel de laad- als
                        gemakswinkellocatie.</al>
                  <al>Het kan zijn dat een (mkb-)partij besluit niet mee te dingen naar een
                        vergunning, bijvoorbeeld omdat dit te veel kapitaal of risicobereidheid
                        vraagt. Ook in dit geval blijft het voor een onderneming mogelijk diensten
                        aan te bieden op de verzorgingsplaats. De vergunningen die via de
                        verdeelmethode worden toegekend bieden de houder ervan ruimte om
                        activiteiten uit te besteden aan een derde partij. Dit betekent dat
                        ondernemingen ook actief kunnen zijn op verzorgingsplaatsen als
                        (bijvoorbeeld) leverancier, onderaannemer of franchisenemer. Voorwaarde is
                        dat de activiteiten passen binnen de afbakening van de vergunning. De houder
                        van de vergunning blijft verantwoordelijk voor de activiteiten die onder de
                        vergunning plaatsvinden.</al>
                </divisie>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">6</nr>
                  <titel>Uitvoering, toezicht en handhaving</titel>
                </kop>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">6.1</nr>
                    <titel>Uitvoering van het wetsvoorstel</titel>
                  </kop>
                  <al>Voor de uitvoering van dit wetsvoorstel zijn er twee overheidsorganisaties
                        betrokken, namelijk het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) en Rijkswaterstaat (RWS).
                        Beide zijn gevraagd om een uitvoerbaarheidstoets uit te voeren. Het
                        wetsvoorstel legt enkele nieuwe taken neer bij deze organisaties en
                        vervangen voor een belangrijk deel bestaande werkzaamheden. Dit betekent dat
                        er in principe geen extra taken bij komen ten opzichte van de situatie onder
                        het bestaande beleid. Beide organisaties zijn gevraagd om op deze
                        wijzigingen te reflecteren in een uitvoerbaarheidstoets. De resultaten van
                        de door hen uitgevoerde uitvoerbaarheidstoetsen zijn hieronder
                        opgenomen.</al>
                  <divisie opmaak="default">
                    <kop>
                      <nr status="officieel">6.1.1</nr>
                      <titel>Rijkswaterstaat</titel>
                    </kop>
                    <al>De rol van Rijkswaterstaat op verzorgingsplaatsen is tweeledig.
                           Allereerst is zij als wegbeheerder de vergunningverlener (bevoegd gezag)
                           voor alle activiteiten/voorzieningen die plaatshebben op een
                           verzorgingsplaats. Rijkswaterstaat verleent de vergunningen momenteel op
                           basis van vigerende beleid (Omgevingswet, Besluit activiteiten
                           leefomgeving en de Beleidsregel Voorzieningen op verzorgingsplaatsen
                           langs rijkswegen). Op basis van dit beleid, zo wordt aangeven in de
                           uitvoerbaarheidstoets, is Rijkswaterstaat onvoldoende in staat om haar
                           taak ook in de toekomst adequaat in te vullen. Daarnaast maakt een
                           verzorgingsplaats onderdeel uit van het hoofdwegennet en daarom valt deze
                           onder het beheer (en onderhoud) van Rijkswaterstaat. Het wetsvoorstel is
                           gericht op de eerste taak van Rijkswaterstaat, namelijk het verlenen van
                           vergunningen. Rijkswaterstaat verwelkomt het conceptwetsvoorstel, omdat
                           het richting geeft aan de transitie naar een toekomstbestendige
                           verzorgingsplaats en tevens recht doet aan de problematiek die momenteel
                           wordt ervaren bij het verlenen van vergunningen. Tegelijkertijd
                           signaleert Rijkswaterstaat op basis van een voorgelegd eerder concept van
                           dit wetvoorstel nog verschillende vragen en risico’s ten aanzien van de
                           uitvoerbaarheid. Alleen als deze punten een adequate uitwerking krijgen,
                           wordt de nieuwe wet uitvoerbaar geacht. Met deze vragen en risico’s is
                           bij dit wetsvoorstel rekening gehouden, onder meer door het
                           aanvraagproces te vereenvoudigen en door nadere uitwerking van de regels
                           over het inrichtingsplan en de rechtsgevolgen daarvan voor onder meer de
                           omgevingsvergunningen.</al>
                    <al>Een belangrijk risico dat Rijkswaterstaat heeft gesignaleerd, is dat de
                           implementatietermijn van het wetsvoorstel kort is. Omdat de meeste
                           laadvergunningen in 2012 verloot zijn, lopen er tussen 2028 en 2030 op
                           ruim 170 verzorgingsplaatsen vergunningen af. Deze moeten opnieuw
                           verdeeld worden. Rijkswaterstaat geeft in haar uitvoerbaarheidstoets aan
                           dat zij tijd nodig heeft om ruimtelijke procedures te doorlopen en de
                           veilingen voor te bereiden. Aan deze zorg is tegemoetgekomen door te
                           voorzien in overgangsrecht voor deze periode op grond waarvan bestaande
                           locaties geveild kunnen worden zonder voorafgaande inrichtingsplannen en
                           door te voorzien in de mogelijkheid om de rechten transitievoorzieningen
                           die in deze overgangsperiode geveild kunnen worden te verdelen door het
                           Rijksvastgoedbedrijf volgens de methode van de bestaande veilingen voor
                           de motorbrandstofverkooppunten.</al>
                    <al>Daarnaast signaleert Rijkswaterstaat dat de uitvoerbaarheid samenhangt
                           met nog te ontwikkelen instrumenten, zoals de routekaart, eventuele
                           herinrichtingen die nodig zijn en onderliggende regelgeving.
                           Rijkswaterstaat wordt daarom nauw betrokken in de totstandkoming van deze
                           instrumenten.</al>
                    <al>Rijkswaterstaat wijst er vervolgens op dat zij nog geen ervaring heeft
                           met veilen als verdeelmethode voor de vergunningen waarvoor zij bevoegd
                           gezag is. Hiervoor zal hiervoor een nieuw organisatieonderdeel nodig zijn
                           of zullen delen van de organisatie opnieuw opgeleid moeten worden. Dit
                           moet de komende tijd nader worden uitgewerkt. Hierbij wordt ook gekeken
                           naar de ICT-toepassingen die nodig zijn.</al>
                  </divisie>
                  <divisie opmaak="default">
                    <kop>
                      <nr status="officieel">6.1.2</nr>
                      <titel>Rijksvastgoedbedrijf</titel>
                    </kop>
                    <al>Het Rijksvastgoedbedrijf is verantwoordelijk voor het sluiten van
                           huurovereenkomsten op verzorgingsplaatsen. Het wetsvoorstel is erop
                           gericht dat het Rijksvastgoedbedrijf dit doet voor locaties laden en
                           gemakswinkels. Het voorstel voorziet dan ook niet in een nieuwe taak voor
                           het Rijksvastgoedbedrijf, met dien verstande dat gedurende de
                           overgangsrechtelijke periode van 2028-2030 ook veilingen kunnen
                           plaatsvinden van huurrechten voor zogenoemde transitievoorzieningen (zie
                           ook paragraaf 10.4 van deze toelichting). De veiling van deze
                           transitievoorzieningen wordt uitgevoerd door het Rijksvastgoedbedrijf,
                           deze veilingen nemen de plaats in van de veiling van
                           motorbrandstofverkooppunten gedurende de overgangsrechtelijke
                           periode.</al>
                    <al>Het Rijksvastgoedbedrijf heeft een uitvoerbaarheidstoets uitgevoerd op
                           de internetconsultatieversie van het wetsvoorstel. In deze
                           uitvoerbaarheidstoets gaf het Rijksvastgoedbedrijf aan dat het sluiten
                           van huurovereenkomsten past binnen de wettelijke taak en bijbehorende
                           bevoegdheden van het Rijksvastgoedbedrijf. Zij geven aan dat zij al
                           beschikken over de hiervoor benodigde werkprocessen en ICT-systemen. In
                           die zin is het wetsvoorstel uitvoerbaar voor hen. Net als Rijkswaterstaat
                           signaleert het Rijksvastgoedbedrijf zowel de impact van de nog te
                           ontwikkelen instrumenten, als de risico’s die horen bij het grote aantal
                           vergunningen voor laadpalen dat in korte tijd verloopt in de jaren
                           2028-2030. Ook het Rijksvastgoedbedrijf is daarom gevraagd mee te denken
                           in de totstandkoming van de nog te ontwikkelen instrumenten. Ten aanzien
                           van de aankomende ‘piek’ in vergunningverlening (2028-2030) geeft
                           Rijksvastgoedbedrijf aan dat haar beschikbare capaciteit op dit moment al
                           onder druk staat. Deze druk neemt toe met de werkzaamheden voor het
                           wetsvoorstel en de neveneffecten hiervan. Zij geeft aan extra capaciteit
                           nodig te hebben. Daarnaast is naar aanleiding van de uitvoeringstoets van
                           het Rijksvastgoedbedrijf voorzien in een regeling van biedboeken en
                           informatievoorziening voor het gelijke speelveld.</al>
                    <al>Bovengenoemde uitvoerbaarheidstoets van het Rijksvastgoedbedrijf zag
                           niet op de veiling van huurovereenkomsten voor transitievoorzieningen,
                           uit te voeren door het Rijksvastgoedbedrijf. De reden hiervoor is dat het
                           wetsvoorstel op dit punt is gewijzigd ten opzichte van de
                           internetconsultatieversie van het wetsvoorstel. De toevoeging van de
                           transitievoorziening aan het wetsvoorstel is afgestemd tussen het
                           ministerie van IenW en het Rijksvastgoedbedrijf. Het Rijksvastgoedbedrijf
                           geeft aan dat de veiling van een huurrecht voor een transitievoorziening
                           geen nieuwe taak omvat, maar wel een extra beslag legt op de capaciteit
                           van het Rijksvastgoedbedrijf. Het Rijksvastgoedbedrijf geeft aan de
                           veiling van huurovereenkomsten voor transitievoorzieningen op zich te
                           kunnen nemen, onder bepaalde voorwaarden. Specifiek geeft het
                           Rijksvastgoedbedrijf aan dat er in het kader van de uitvoering van deze
                           bepaling duidelijkheid moet komen over de uitwerking van een aantal
                           punten, waaronder de afstemming tussen de veilingmomenten van
                           Rijkswaterstaat en het Rijksvastgoedbedrijf, de toepassing van de
                           restwaardevergoeding en de beschikbaarheid van netaansluitingen. Deze
                           uitvoeringsvraagstukken worden nader uitgewerkt in de
                           uitvoeringsregelgeving, voor zover het de afstemming van de
                           veilingmomenten betreft, en in de voorbereiding van de implementatie van
                           het wetsvoorstel. Hierbij wordt nauwe afstemming gezocht met het
                           Rijksvastgoedbedrijf.</al>
                  </divisie>
                </divisie>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">7</nr>
                  <titel>Rechtsbescherming</titel>
                </kop>
                <al>Deze wet heeft een aantal gevolgen voor de rechtsbescherming rondom de
                     besluitvorming over voorzieningen op verzorgingsplaatsen. Op dit moment vindt
                     de besluitvorming plaats over de vraag of en zo ja, hoe, voorzieningen op
                     verzorgingsplaatsen aangeboden kunnen worden. Deze besluitvorming vindt plaats
                     in het kader van omgevingsvergunningen voor beperkingengebiedactiviteiten met
                     betrekking tot de verzorgingsplaatsen. In de praktijk worden deze besluiten
                     soms voorbereid met toepassing van afdeling 3.4 van de Algemene wet
                     bestuursrecht en soms met een reguliere procedure. De ervaring leert dat
                     besluiten in beide gevallen, veelal door concurrenten, worden bestreden in
                     bezwaar- of beroepsprocedures.</al>
                <al>Door de introductie van exploitatievergunningen als verdelingsinstrument voor
                     voorzieningen verschuift de vraag of, en zo ja hoe, de voorzieningen ter
                     plaatse ingericht kunnen worden van vergunningverlening naar de
                     inrichtingsplannen. Exploitatievergunningen worden door Rijkswaterstaat
                     aangewezen als onderdeel van een inrichtingsplan voor de hele
                     verzorgingsplaats, hiervoor is de vergunning voor de
                     beperkingengebiedactiviteiten al opgenomen. Dit wetsvoorstel maakt dit mogelijk
                     door de voorgestelde inrichtingsplannen. Voor de rechtsbescherming betekent dit
                     dat op de inrichting van een concrete verzorgingsplaats meer participatie en
                     inspraak mogelijk wordt dan thans het geval is bij de besluitvorming op
                     individuele vergunningsbasis. Daar komt bij dat ook voor de routekaart
                     participatie mogelijk zal zijn.</al>
                <al>Inrichtingsplannen worden voorbereid met toepassing van afdeling 3.4 van de
                     Algemene wet bestuursrecht. Tegen een inrichtingsplan zal volgens dit
                     wetsvoorstel beroep open staan in eerste en enige instantie bij de Afdeling
                     bestuursrechtspraak van de Raad van State, vanwege het grote belang dat een
                     onherroepelijk inrichtingsplan heeft voor het ordelijk verloop van de
                     veilingen. De omgevingsvergunning voor de beperkingengebiedactiviteit, waarover
                     tussen vergunninghouders en concurrenten thans veel geschillen worden
                     uitgevochten in bezwaar en beroep, is voor de voorzieningen op basis van de
                     wetsvoorstel niet meer nodig en daarvoor zullen dus ook geen procedures gevolgd
                     worden. De voorschriften en beperkingen die nu nog in deze vergunningen staan,
                     maken straks onderdeel uit van het inrichtingsplan voor de relevante locaties.
                     Een eventueel beroep tegen dit inrichtingsplan zal als gevolg van deze
                     systematiek worden ingesteld voordat bekend is wie als winnaar van
                     exploitatievergunning deze vergunning zal kunnen gaan realiseren. Dat wordt
                     immers na vaststelling van het inrichtingsplan bepaald in de veiling van de
                     exploitatievergunning.</al>
                <al>Hoewel de exploitatievergunning een nieuw besluitmoment in het leven roept, en
                     daartegen dus ook beroep open zal staan, is de verwachting dat de hier
                     voorgestelde systematiek het aantal geschillen zal verminderen. Concurrenten
                     kunnen immers niet meer de vergunningverlening aangrijpen voor het bestrijden
                     van elkaars plannen op dezelfde verzorgingsplaats. Een bijdrage daaraan zal
                     naar verwachting ook worden geleverd door het feit dat een systeem van een
                     beperkt aantal vergunningen het aantal besluiten per verzorgingsplaats zal
                     verminderen ten opzichte van een systeem van meerdere vergunningen per
                     voorziening op de verzorgingsplaats. In dit wetsvoorstel is er in dit licht ook
                     voor gekozen ook voor het beroep tegen de exploitatievergunningen beroep in
                     eerste en enige instantie bij de Afdeling bestuursrechtspraak voor te
                     schrijven. Met de vaststelling van het inrichtingsplan is de toekomstige
                     inrichting van de verzorgingsplaats gegeven en zullen eventuele geschillen over
                     de exploitatievergunning naar verwachting beperkt zijn. De vergunning zelf gaat
                     alleen nog over de vraag welke exploitant de exploitatie ter hand kan nemen en
                     een aantal voor deze exploitant geldende voorschriften. Het gaat bovendien om
                     een vergunning waar de aspirant-exploitanten voorafgaand aan de veiling al
                     kennis van hebben kunnen nemen. In een eventueel beroep zijn daarom naar
                     verwachting slechts de exploitant zelf en eventuele andere deelnemers aan de
                     veiling daadwerkelijk belanghebbend. Dat neemt niet weg dat de
                     exploitatievergunning het sluitstuk vormt van het proces wat met de
                     inrichtingsplannen in gang is gezet. Het is daarom onwenselijk dat over die
                     besluiten een andere rechtsgang wordt gevolgd dan voor de
                     inrichtingsplannen.</al>
                <al>Over de voorgenomen regeling van de rechtsbescherming is advies gevraagd aan
                     de Raad voor de Rechtspraak en is ook de Afdeling bestuursrechtspraak van de
                     Raad van State geïnformeerd. De Raad voor de Rechtspraak adviseert allereerst
                     in een algemene overweging het kabinet te komen met een toetsingskader voor de
                     omgang met versnelling in de rechtsbescherming. Dat advies valt buiten de
                     reikwijdte van dit wetsvoorstel en zal in een ander traject worden
                     geadresseerd. Meer concreet kan de Raad voor de Rechtspraak zich in de context
                     van dit wetsvoorstel vinden in de keuze voor beroep tegen inrichtingsplannen
                     bij de Afdeling bestuursrechtspraak. Tegelijkertijd vraagt de Raad voor de
                     Rechtspraak zich op basis van de toelichting af of dat voor
                     exploitatievergunningen ook nodig is. De Raad voor de Rechtspraak adviseert om
                     ofwel op dit punt niet van twee instanties af te wijken ofwel om een heldere
                     onderbouwing te geven. Ten slotte merkt de Raad voor de Rechtspraak op te
                     verwachten dat het wetsvoorstel tot een afname van zaken zal leiden voor de
                     gerechten en daarmee tot een significante vermindering van de werklast van
                     € 200.000. De Raad voor de rechtspraak heeft geen zwaarwegende bezwaren tegen
                     het wetsvoorstel, maar adviseert om het wetsvoorstel op het bovenstaande
                     onderdeel te verduidelijken danwel aan te passen. Naar aanleiding van het
                     advies van de Raad voor de Rechtspraak is de toelichting over het beroep tegen
                     exploitatievergunningen bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van
                     State verbeterd.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">8</nr>
                  <titel>Financiële gevolgen</titel>
                </kop>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">8.1</nr>
                    <titel>Financiële gevolgen</titel>
                  </kop>
                  <al>In deze paragraaf zijn de financiële gevolgen van het wetsvoorstel
                        opgenomen voor het Rijk en waar mogelijk voor maatschappelijke sectoren. Het
                        wetsvoorstel heeft geen financiële gevolgen voor decentrale overheden. Per
                        ontvangsten- of kostensoort is opgenomen ten laste van welke begroting of
                        beleidsartikel uit de begroting de financiële gevolgen komen.</al>
                  <divisie opmaak="default">
                    <kop>
                      <nr status="officieel">8.1.1</nr>
                      <titel>Uitvoeringskosten wetsvoorstel</titel>
                    </kop>
                    <al>Het wetsvoorstel moet worden uitgevoerd door Rijkswaterstaat en het
                           Rijksvastgoedbedrijf.</al>
                    <divisie opmaak="default">
                      <kop kopopmaak="rom">
                        <titel>Rijkswaterstaat</titel>
                      </kop>
                      <al>Naar aanleiding van de uitvoeringstoets heeft Rijkswaterstaat een
                              eerste kwantitatieve inschatting gemaakt van extra benodigde inzet.
                              Voor Rijkswaterstaat wordt onderscheid gemaakt tussen de opzetfase
                              (t/m 2031) en langere termijn. Voor de korte termijn is ervan
                              uitgegaan dat het bestaande team van Rijkswaterstaat in ieder geval
                              tot 2031 nodig is om ook de langetermijnopgave voor te bereiden.</al>
                      <table colsep="1" frame="all" pgwide="1" rowsep="1" tabstyle="zebra1">
                        <tgroup align="left" char="" charoff="50" cols="7" tgroupstyle="zebra1">
                          <colspec colname="col1" colnum="1" colwidth="57*" />
                          <colspec colname="col2" colnum="2" colwidth="57*" />
                          <colspec colname="col3" colnum="3" colwidth="57*" />
                          <colspec colname="col4" colnum="4" colwidth="57*" />
                          <colspec colname="col5" colnum="5" colwidth="57*" />
                          <colspec colname="col6" colnum="6" colwidth="57*" />
                          <colspec colname="col7" colnum="7" colwidth="57*" />
                          <thead valign="bottom">
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="left" colname="col1" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Alle bedragen (mln.)</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col2" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>2026</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>2027</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>2028</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col5" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>2029</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col6" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>2030</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col7" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>2031</al>
                              </entry>
                            </row>
                          </thead>
                          <tbody valign="top">
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="left" colname="col1" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Totaal RWS</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col2" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>5.1</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>6.1</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>3.5</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col5" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>3.5</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col6" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>2.3</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col7" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>2.3</al>
                              </entry>
                            </row>
                          </tbody>
                        </tgroup>
                      </table>
                      <al>Bij een langjarige Rijkswaterstaat verantwoordelijkheid voor veilen
                              hoort ook een langjarige inzet. De schatting is dat de kosten in deze
                              fase (vanaf 2031) rond de 2,3 miljoen euro per jaar uitkomen. Deze
                              kosten bestaan voornamelijk uit personele kosten, het opstellen van
                              inrichtingsplannen en het onderhouden van een
                              onlineveilingstructuur.</al>
                    </divisie>
                    <divisie opmaak="default">
                      <kop kopopmaak="rom">
                        <titel>Rijksvastgoedbedrijf</titel>
                      </kop>
                      <al>In haar uitvoeringstoets geeft RVB aan dat het voorstel niet voorziet
                              in een nieuwe taak voor het RVB. Het sluiten van huurovereenkomsten
                              past, zo schrijft het RVB, binnen de wettelijke taak en bijbehorende
                              bevoegdheden van het RVB en deze beschikt over de hiervoor benodigde
                              werkprocessen en ICT-tools. Er zullen echter wel méér
                              huurovereenkomsten gesloten moeten worden terwijl de beschikbare
                              capaciteit van het RVB al onder druk staat. De toename van het aantal
                              te sluiten huurovereenkomsten hangt samen met het grote aantal
                              laadvergunningen dat verloopt tussen 2028 en 2030. Concreet betekent
                              het wetsvoorstel dat het RVB extra capaciteit nodig heeft om de wet
                              uit te kunnen voeren.</al>
                      <al>Het RVB verwacht dat vanaf 2026/2027 al meer capaciteit nodig is
                              wegens de implementatie van de wet en de afwikkeling van de bestaande
                              huurovereenkomsten. De eerste 5 jaar is 70% meer capaciteit nodig dan
                              nu het geval is. De verwachting is dat dit na circa 5 jaar afbouwt
                              naar 40% bovenop de huidige capaciteit. Dit betekent dat er € 785.000
                              (afgerond) per jaar extra nodig is voor een periode van 5 jaar. Na
                              5 jaar wordt dit dan circa € 450.000 per jaar.</al>
                      <table colsep="1" frame="all" pgwide="1" rowsep="1" tabstyle="zebra1">
                        <tgroup align="left" char="" charoff="50" cols="7" tgroupstyle="zebra1">
                          <colspec colname="col1" colnum="1" colwidth="57*" />
                          <colspec colname="col2" colnum="2" colwidth="57*" />
                          <colspec colname="col3" colnum="3" colwidth="57*" />
                          <colspec colname="col4" colnum="4" colwidth="57*" />
                          <colspec colname="col5" colnum="5" colwidth="57*" />
                          <colspec colname="col6" colnum="6" colwidth="57*" />
                          <colspec colname="col7" colnum="7" colwidth="57*" />
                          <thead valign="bottom">
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="left" colname="col1" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Alle bedragen (mln.)</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col2" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>2026</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>2027</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>2028</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col5" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>2029</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col6" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>2030</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col7" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>2031</al>
                              </entry>
                            </row>
                          </thead>
                          <tbody valign="top">
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="left" colname="col1" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Totaal RVB</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col2" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>0.7</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>0.7</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>0.7</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col5" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>0.7</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col6" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>0.45</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col7" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>0.45</al>
                              </entry>
                            </row>
                          </tbody>
                        </tgroup>
                      </table>
                      <al>Daar waar additionele uitvoeringskosten direct samenhangen met het
                              organiseren van de veiling kunnen deze worden gedekt vanuit de
                              veilingopbrengsten.</al>
                    </divisie>
                  </divisie>
                  <divisie opmaak="default">
                    <kop>
                      <nr status="officieel">8.1.2</nr>
                      <titel>Kosten herinrichtingen</titel>
                    </kop>
                    <al>Het is noodzakelijk de verzorgingsplaatsen te moderniseren om te kunnen
                           voldoen aan (Europese) wet- en regelgeving en het waarborgen van de
                           veiligheid op en rondom de verzorgingsplaats. Daarnaast dient de
                           laadinfrastructuur toekomstbestendig te worden gemaakt zodat dit aansluit
                           om de toekomstige voertuigen en er gebruik van kan worden gemaakt. De
                           hoogte van de veilingopbrengsten, die jaar op jaar verschillen, is (mede)
                           afhankelijk van keuzes omtrent deze investeringen in het netbeheer en
                           herinrichting. Investeringen in netbeheer en de inrichting van de
                           verzorgingsplaats kunnen op termijn zorgen voor hogere veilingopbrengsten
                           en bepalen mede het tempo voor het behalen van de doelen rondom onder
                           andere voldoende voorzieningen aan het hoofdwegennet. De vraag of
                           geïnvesteerd gaat worden en hoe deze investeringen te financieren, is een
                           besluit voor een nieuw kabinet.</al>
                  </divisie>
                  <divisie opmaak="default">
                    <kop>
                      <nr status="officieel">8.1.3</nr>
                      <titel>Huurontvangsten</titel>
                    </kop>
                    <al>Een exploitant die op een locatie een voorziening wil realiseren, heeft
                           – behalve de benodigde vergunningen –, waaronder die van dit
                           wetsvoorstel, ook medewerking nodig van de Staat als grondeigenaar. De
                           Staat verleent deze medewerking in de vorm van een huurovereenkomst,
                           waarin een vergoeding wordt gevraagd voor de economische waarde van de
                           grond die voor de exploitatie zal worden gebruikt (artikel 12, eerste
                           lid).</al>
                    <al>De huur voor de locaties wordt, conform huidige praktijk, naar RWS
                           overgemaakt ten behoeve van beheer en onderhoud.</al>
                  </divisie>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">8.2</nr>
                    <titel>Regeldruk</titel>
                  </kop>
                  <al>Het wetsvoorstel heeft verschillende gevolgen voor de regeldruk die het
                        bedrijfsleven zal ervaren. In opdracht van het ministerie van Infrastructuur
                        en Waterstaat heeft Sira Consulting de regeldrukgevolgen van het
                        wetsvoorstel in kaart gebracht. Ook zijn de regeldrukgevolgen van het
                        wetsvoorstel getoetst door het Adviescollege Toetsing Regeldruk (ATR).</al>
                  <divisie opmaak="default">
                    <kop>
                      <nr status="officieel">8.2.1</nr>
                      <titel>Analyse regeldrukgevolgen</titel>
                    </kop>
                    <al>Sira merkt allereerst op dat de regeldruk voor een groot deel wordt
                           bepaald in de onderliggende regelgeving. Denk hierbij bijvoorbeeld aan
                           het detailniveau van gegevens die worden aangeleverd voor een
                           vergunningaanvraag. Deze regelgeving is geen onderdeel van het
                           wetsvoorstel en zal op een later moment worden uitgewerkt. Hiervoor heeft
                           Sira Consulting gewerkt met aannames.</al>
                    <al>Sira concludeert dat de totale regeldruk in grote mate bepaald wordt
                           door het aantal partijen dat onder het nieuwe beleid zal meedingen naar
                           vergunningen. Hoe groter dit aantal, hoe meer bedrijven te maken krijgen
                           met het wetsvoorstel en hoe hoger de totale regeldruk. Voor laden geldt
                           dat het een markt is die nog volop in ontwikkeling is. Vergunningen voor
                           laad- en shoplocaties worden bovendien op een nieuwe wijze verdeeld. Op
                           hoeveel interesse uit de markt een te verdelen vergunning precies kan
                           rekenen is echter moeilijk te voorspellen.</al>
                    <al>Sira Consulting heeft daarom gewerkt met drie scenario’s voor het
                           verwachte aantal aanvragen; een minimaal, maximaal en gemiddeld
                              scenario.<noot id="n30" type="voet"><noot.nr>30</noot.nr><noot.al>Regeldrukonderzoek Wetsvoorstel marktordening voorzieningen
                                 verzorgingsplaatsen, Sira Consulting (2025)</noot.al></noot> Voor de drie scenario’s heeft Sira de regeldruk in kaart
                           gebracht. Hierbij is onderscheid gemaakt in eenmalige en structurele
                           regeldrukgevolgen. Bij de structurele regeldrukgevolgen is verder
                           onderscheid gemaakt tussen de regeldruk per vergunningaanvraag (de
                           regeldruk waar een individueel bedrijf mee te maken krijgt) en de totale
                           regeldruk (de optelsom van regeldruk die alle bedrijven tezamen
                           ervaren).</al>
                    <divisie opmaak="default">
                      <kop kopopmaak="rom">
                        <titel>Eenmalige regeldrukkosten</titel>
                      </kop>
                      <al>De eenmalige regeldrukkosten worden ingeschat op € 73.600 (minimaal),
                              € 331.000 (gemiddeld) of € 588.500 (maximaal), afhankelijk van het
                              aantal partijen dat onder een nieuw beleid zal willen meedingen naar
                              vergunningen. Dit zijn de kosten die partijen naar verwachting maken
                              om kennis te nemen van de nieuwe veilingprocedure en de extra tijd die
                              zij kwijt zijn aan de eerste aanvragen die gedaan worden onder de
                              nieuwe procedure. De opbouw van deze regeldrukkosten is beschreven in
                              tabel 1 hieronder.</al>
                      <table colsep="1" frame="all" pgwide="1" rowsep="1" tabstyle="zebra1">
                        <title>Tabel 1 Uiteenzetting van de eenmalige regeldrukkosten onder
                                 een minimaal, gemiddeld en maximaal scenario. Cijfers afkomstig uit
                                 regeldrukanalyse Sira Consulting (2025)</title>
                        <tgroup align="left" char="" charoff="50" cols="6" tgroupstyle="zebra1">
                          <colspec colname="col1" colnum="1" colwidth="100*" />
                          <colspec colname="col2" colnum="2" colwidth="88*" />
                          <colspec colname="col3" colnum="3" colwidth="87*" />
                          <colspec colname="col4" colnum="4" colwidth="87*" />
                          <colspec colname="col5" colnum="5" colwidth="87*" />
                          <colspec colname="col6" colnum="6" colwidth="87*" />
                          <thead valign="bottom">
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="center" colname="col1" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Scenario</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col2" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Tijdbesteding</al>
                                <al>(in uren)</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Uurtarief</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Out-of-pocket (€)</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col5" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Aantal</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col6" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Kosten (P*Q)</al>
                              </entry>
                            </row>
                          </thead>
                          <tbody valign="top">
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="center" colname="col1" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>
                                  <nadruk type="vet">Minimaal</nadruk>
                                </al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col2" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>113</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 58,01</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 800</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col5" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>10</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col6" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 73.600</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="center" colname="col1" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>
                                  <nadruk type="vet">Gemiddeld</nadruk>
                                </al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col2" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>113</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 58,01</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 800</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col5" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>45</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col6" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 331.000</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="center" colname="col1" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>
                                  <nadruk type="vet">Maximaal</nadruk>
                                </al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col2" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>113</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 58,01</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 800</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col5" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>80</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col6" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 588.500</al>
                              </entry>
                            </row>
                          </tbody>
                        </tgroup>
                      </table>
                    </divisie>
                    <divisie opmaak="default">
                      <kop kopopmaak="rom">
                        <titel>Structurele regeldrukkosten</titel>
                      </kop>
                      <al>De structurele regeldrukkosten zijn beschreven in onderstaande tabel
                              2. In deze tabel is ook het onderscheid aangegeven tussen de
                              regeldrukkosten onder het bestaande beleid en de regeldrukkosten onder
                              de nieuwe systematiek. De opbouw van de structurele regeldrukkosten
                              onder het bestaande beleid en onder het nieuwe systeem is uiteengezet
                              in tabel 3a en 3b. De verdere uitwerking van de regeldrukgevolgen en
                              de achterliggende berekeningen zijn te vinden in de rapportage van
                              Sira Consulting.</al>
                      <table colsep="1" frame="all" pgwide="1" rowsep="1" tabstyle="zebra1">
                        <title>Tabel 2 Overzicht van de verwachte structurele
                                 regeldrukkosten in verschillende scenario’s. Er is onderscheid
                                 gemaakt tussen de verwachte totale regeldrukkosten en de verwachte
                                 kosten per (vergunning-)aanvraag. Cijfers afkomstig uit
                                 regeldrukanalyse Sira Consulting (2025)</title>
                        <tgroup align="left" char="" charoff="50" cols="7" tgroupstyle="zebra1">
                          <colspec colname="col1" colnum="1" colwidth="60*" />
                          <colspec colname="col2" colnum="2" colwidth="60*" />
                          <colspec colname="col3" colnum="3" colwidth="97*" />
                          <colspec colname="col4" colnum="4" colwidth="60*" />
                          <colspec colname="col5" colnum="5" colwidth="97*" />
                          <colspec colname="col6" colnum="6" colwidth="60*" />
                          <colspec colname="col7" colnum="7" colwidth="97*" />
                          <thead valign="bottom">
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="center" colname="col1" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Scenario</al>
                              </entry>
                              <entry align="center" colname="col2" colsep="1" morerows="0" nameend="col3" namest="col2" rotate="0" valign="top">
                                <al>Huidig beleid</al>
                              </entry>
                              <entry align="center" colname="col4" colsep="1" morerows="0" nameend="col5" namest="col4" rotate="0" valign="top">
                                <al>Voorgesteld beleid</al>
                              </entry>
                              <entry align="center" colname="col6" colsep="1" morerows="0" nameend="col7" namest="col6" rotate="0" valign="top">
                                <al>Verschil</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="left" colname="col1" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top" />
                              <entry align="right" colname="col2" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Totaal</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Per vergunning<?xpp afbm?>aanvraag</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Totaal</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col5" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Per vergunning<?xpp afbm?>aanvraag</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col6" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Totaal</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col7" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Per vergunning<?xpp afbm?>aanvraag</al>
                              </entry>
                            </row>
                          </thead>
                          <tbody valign="top">
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="left" colname="col1" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>
                                  <nadruk type="vet">Minimaal</nadruk>
                                </al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col2" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 928.300</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 21.588</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 1.002.400</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col5" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 26.379</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col6" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 74.100</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col7" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 4.791</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="left" colname="col1" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>
                                  <nadruk type="vet">Gemiddeld</nadruk>
                                </al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col2" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 1.440.200</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 21.179</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 2.258.600</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col5" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 25.666</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col6" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 818.400</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col7" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 4.486</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="left" colname="col1" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>
                                  <nadruk type="vet">Maximaal</nadruk>
                                </al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col2" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 1.952.000</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 21.217</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 3.514.700</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col5" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 25.469</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col6" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 1.562.700</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col7" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 4.251</al>
                              </entry>
                            </row>
                          </tbody>
                        </tgroup>
                      </table>
                      <table colsep="1" frame="all" pgwide="1" rowsep="1" tabstyle="xml1">
                        <title>Tabel 3a Uiteenzetting van de structurele regeldrukkosten onder
                                 het bestaande systeem, voor de scenario’s minimaal, gemiddeld en
                                 maximaal. Cijfers afkomstig uit regeldrukanalyse Sira Consulting
                                 (2025)</title>
                        <tgroup align="left" char="" charoff="50" cols="4" tgroupstyle="xml1">
                          <colspec colname="col1" colnum="1" colwidth="106*" />
                          <colspec colname="col2" colnum="2" colwidth="106*" />
                          <colspec colname="col3" colnum="3" colwidth="121*" />
                          <colspec colname="col4" colnum="4" colwidth="121*" />
                          <thead valign="bottom">
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="center" colname="col1" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Scenario</al>
                              </entry>
                              <entry align="center" colname="col2" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Type voorziening</al>
                              </entry>
                              <entry align="center" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Processtap</al>
                              </entry>
                              <entry align="center" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Regeldruk</al>
                              </entry>
                            </row>
                          </thead>
                          <tbody valign="top">
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="center" colname="col1" colsep="1" morerows="5" rotate="0" valign="top">
                                <al>Minimaal</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col2" colsep="1" morerows="2" rotate="0" valign="top">
                                <al>Elektrisch laden</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Loting</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 2.000</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Invullen aanvraagformulier</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 239.200</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Iteratief proces</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 376.600</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="left" colname="col2" colsep="1" morerows="1" rotate="0" valign="top">
                                <al>Gemakswinkels</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Invullen aanvraagformulier</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 227.700</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Iteratief proces</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 82.800</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="center" colname="col2" colsep="1" morerows="0" nameend="col3" namest="col2" rotate="0" valign="top">
                                <al>
                                  <nadruk type="vet">Totaal minimaal
                                             scenario</nadruk>
                                </al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>
                                  <nadruk type="vet">€ 928.300</nadruk>
                                </al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="center" colname="col1" colsep="1" morerows="5" rotate="0" valign="top">
                                <al>Gemiddeld</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col2" colsep="1" morerows="2" rotate="0" valign="top">
                                <al>Elektrisch laden</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Loting</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 9.000</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Invullen aanvraagformulier</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 435.800</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Iteratief proces</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 647.700</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="left" colname="col2" colsep="1" morerows="1" rotate="0" valign="top">
                                <al>Gemakswinkels</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Invullen aanvraagformulier</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 258.000</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Iteratief proces</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 89.700</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="center" colname="col2" colsep="1" morerows="0" nameend="col3" namest="col2" rotate="0" valign="top">
                                <al>
                                  <nadruk type="vet">Totaal gemiddeld
                                             scenario</nadruk>
                                </al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>
                                  <nadruk type="vet">€ 1.440.200</nadruk>
                                </al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="center" colname="col1" colsep="1" morerows="5" rotate="0" valign="top">
                                <al>Maximaal</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col2" colsep="1" morerows="2" rotate="0" valign="top">
                                <al>Elektrisch laden</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Loting</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 16.000</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Invullen aanvraagformulier</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 632.300</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Iteratief proces</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 933.900</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="left" colname="col2" colsep="1" morerows="1" rotate="0" valign="top">
                                <al>Gemakswinkels</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Invullen aanvraagformulier</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 273.200</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Iteratief proces</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 96.600</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="center" colname="col2" colsep="1" morerows="0" nameend="col3" namest="col2" rotate="0" valign="top">
                                <al>
                                  <nadruk type="vet">Totaal maximaal
                                             scenario</nadruk>
                                </al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>
                                  <nadruk type="vet">€ 1.952.000</nadruk>
                                </al>
                              </entry>
                            </row>
                          </tbody>
                        </tgroup>
                      </table>
                      <table colsep="1" frame="all" pgwide="1" rowsep="1" tabstyle="xml1">
                        <title>Tabel 3b Uiteenzetting van de structurele regeldrukkosten onder
                                 het nieuwe systeem, voor de scenario’s minimaal, gemiddeld en
                                 maximaal. Cijfers afkomstig uit regeldrukanalyse Sira Consulting
                                 (2025)</title>
                        <tgroup align="left" char="" charoff="50" cols="4" tgroupstyle="xml1">
                          <colspec align="center" colname="col1" colnum="1" colwidth="124*" />
                          <colspec colname="col2" colnum="2" colwidth="128*" />
                          <colspec colname="col3" colnum="3" colwidth="143*" />
                          <colspec colname="col4" colnum="4" colwidth="140*" />
                          <thead valign="bottom">
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="center" colname="col1" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Scenario</al>
                              </entry>
                              <entry align="center" colname="col2" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Type voorziening</al>
                              </entry>
                              <entry align="center" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Processtap</al>
                              </entry>
                              <entry align="center" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Regeldruk</al>
                              </entry>
                            </row>
                          </thead>
                          <tbody valign="top">
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="center" colname="col1" colsep="1" morerows="3" rotate="0" valign="top">
                                <al>Minimaal</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col2" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Elektrisch laden</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Aanlevering gegevens</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 505.000</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="left" colname="col2" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Gemakswinkels</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Aanlevering gegevens</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 225.500</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="left" colname="col2" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Beide</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Veiling</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 271.900</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="center" colname="col2" colsep="1" morerows="0" nameend="col3" namest="col2" rotate="0" valign="top">
                                <al>
                                  <nadruk type="vet">Totaal minimaal
                                             scenario</nadruk>
                                </al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>
                                  <nadruk type="vet">€ 1.002.400</nadruk>
                                </al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="center" colname="col1" colsep="1" morerows="3" rotate="0" valign="top">
                                <al>Gemiddeld</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col2" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Elektrisch laden</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Aanlevering gegevens</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 1.262.500</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="left" colname="col2" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Gemakswinkels</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Aanlevering gegevens</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 366.500</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="left" colname="col2" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Beide</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Veiling</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 629.600</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="center" colname="col2" colsep="1" morerows="0" nameend="col3" namest="col2" rotate="0" valign="top">
                                <al>
                                  <nadruk type="vet">Totaal gemiddeld
                                             scenario</nadruk>
                                </al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>
                                  <nadruk type="vet">€ 2.258.600</nadruk>
                                </al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="center" colname="col1" colsep="1" morerows="3" rotate="0" valign="top">
                                <al>Maximaal</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col2" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Elektrisch laden</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Aanlevering gegevens</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 2.019.900</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="left" colname="col2" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Gemakswinkels</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Aanlevering gegevens</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 507.400</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="left" colname="col2" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Beide</al>
                              </entry>
                              <entry align="left" colname="col3" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>Veiling</al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>€ 987.400</al>
                              </entry>
                            </row>
                            <row rowsep="1">
                              <entry align="center" colname="col2" colsep="1" morerows="0" nameend="col3" namest="col2" rotate="0" valign="top">
                                <al>
                                  <nadruk type="vet">Totaal maximaal
                                             scenario</nadruk>
                                </al>
                              </entry>
                              <entry align="right" colname="col4" colsep="1" morerows="0" rotate="0" valign="top">
                                <al>
                                  <nadruk type="vet">€ 3.514.700</nadruk>
                                </al>
                              </entry>
                            </row>
                          </tbody>
                        </tgroup>
                      </table>
                      <al>Sira Consulting schat in dat de regeldruk per aanvraag tussen de 20
                              en 22% toeneemt onder het voorgestelde beleid, tussen de vier- en
                              vijfduizend euro per aanvraag afhankelijk van het scenario. Onder het
                              wetsvoorstel krijgen bedrijven dus waarschijnlijk te maken met meer
                              regeldruk. Deze extra regeldruk is een gevolg van de grotere mate van
                              regie die wordt gevoerd op het vergunningverleningsproces.</al>
                      <al>Zoals beschreven in hoofdstuk 2, is deze regie nodig om de functie
                              van de verzorgingsplaats te kunnen waarborgen. Met deze regie komt ook
                              meer duidelijkheid; partijen die onder het nieuwe stelsel een
                              vergunning verwerven hebben in principe meer duidelijkheid over wat
                              zij wel en niet mogen met hun vergunning, en met welke partijen zij
                              een verzorgingsplaats delen gedurende de looptijd van hun vergunning.
                              Sira geeft in haar rapport aan dat de ervaren (subjectieve) regeldruk
                              onder het voorgestelde beleid in potentie afneemt wanneer afscheid
                              wordt genomen van het bestaande stelsel voor vergunningverlening. Het
                              iteratieve proces van vergunningverlening (een partij doet een
                              vergunningaanvraag en past deze meermaals aan totdat deze wordt
                              toegekend door Rijkswaterstaat, of alsnog afgewezen) wordt door
                              bedrijven namelijk als zeer belastend ervaren. De veiling die dit
                              proces vervangt vraagt aan de voorkant weliswaar meer voorbereiding
                              van deelnemende partijen, maar biedt ook meer duidelijkheid en heeft
                              in principe een kortere doorlooptijd. Bovendien verwerft een partij
                              met het winnen van een veiling niet alleen de exploitatievergunning,
                              maar ook de benodigde omgevingsvergunning. Deze hoeft dus niet apart
                              te worden aangevraagd.</al>
                      <al>Tot slot leidt een nieuw vergunningstelsel, en de duidelijkheid die
                              dit stelsel brengt, mogelijk tot minder juridische procedures rondom
                              toegekende vergunningen. Deze juridische procedures vallen buiten de
                              afbakening van een onderzoek naar regeldrukeffecten, maar spelen een
                              belangrijke rol in de regeldruk die bedrijven ervaren.</al>
                    </divisie>
                    <divisie opmaak="default">
                      <kop kopopmaak="rom">
                        <titel>Regeldrukgevolgen datadeelplicht</titel>
                      </kop>
                      <al>Een maatregel uit het wetsvoorstel die niet is onderzocht door Sira
                              in de regeldrukanalyse is de verplichting voor houders van een
                              vergunning voor een gemakswinkel of laadlocatie om informatie aan te
                              leveren. De reden hiervoor is dat deze maatregel later is toegevoegd
                              aan het wetsvoorstel, op basis van de uitvoerbaarheidstoets die het
                              Rijksvastgoedbedrijf op verzoek van de minister heeft uitgevoerd. De
                              datadeelverplichting houdt in dat bestaande vergunninghouders van een
                              gemakswinkel of laadlocatie voorafgaand aan een veiling van deze
                              vergunningen informatie aanleveren over de omzet (in het geval van de
                              gemakswinkel) en stroomafzet (in het geval van een laadlocatie). Deze
                              informatie is vervolgens beschikbaar voor alle partijen die meedoen
                              aan de veiling van deze vergunningen.</al>
                      <al>Deze datadeelverplichting betekent een verhoging van de regeldruk
                              voor vergunninghouders, maar is belangrijk voor een eerlijk verloop
                              van de veiling. De beschikbaarheid van informatie over omzet en afzet
                              van een voorziening mitigeert het informatievoordeel dat zittende
                              vergunninghouders hebben ten opzichte van nieuwe toetreders op het
                              moment dat een vergunning (opnieuw) geveild wordt. De
                              datadeelverplichting bevordert zodoende een meer gelijk speelveld en
                              een eerlijker verdeelproces. Om de regeldruk voor vergunninghouders
                              zoveel mogelijk te beperken geldt de datadeelverplichting alleen voor
                              de laatste drie jaren van de looptijd van de vergunning. Deze duur
                              komt overeen met de datadeelplicht die op dit moment al geldt voor
                              huurders van een locatie voor de verkoop van motorbrandstoffen.</al>
                      <al>Het Adviescollege Toetsing Regeldruk (ATR) heeft geadviseerd de
                              regeldrukberekening aan te vullen met de regeldrukgevolgen van de
                              hierboven beschreven datadeelverplichting. Aan dit advies wordt
                              invulling gegeven door een inschatting te maken van de regeldrukkosten
                              van de datadeelplicht. Deze inschatting is een aanvulling op de
                              regeldrukgevolgen die eerder door Sira Consulting in kaart zijn
                              gebracht. Aangezien de verwachte regeldrukgevolgen van de
                              datadeelplicht relatief klein zijn, is besloten geen nieuw onderzoek
                              uit te laten voeren. In plaats daarvan is binnen het ministerie van
                              IenW een inschatting gemaakt van de verwachte werkzaamheden die het
                              gevolg zijn van de toegevoegde verplichting. Op basis van deze
                              verwachte werkzaamheden zijn vervolgens de verwachte eenmalige en
                              structurele regeldrukkosten in kaart gebracht, op basis van het
                              Handboek Meting Regeldrukkosten 2023.<noot id="n31" type="voet"><noot.nr>31</noot.nr><noot.al>Zie: <extref doc="https://www.adviescollegeregeldruk.nl/documenten/2023/11/29/handboek-meting-regeldrukkosten" soort="URL" status="actief">https://www.adviescollegeregeldruk.nl/documenten/2023/11/29/handboek-meting-regeldrukkosten</extref></noot.al></noot> De verwachte regeldrukgevolgen van een datadeelverplichting
                              variëren naar verwachting van € 69 tot € 770 (eenmalige
                              regeldrukgevolgen) en van € 13.694 tot € 19.351 (structurele
                              regeldrukkosten, deze doen zich eenmaal per maximaal 15 jaar voor). De
                              berekening van deze kosten is hieronder nader uitgewerkt.</al>
                    </divisie>
                    <divisie opmaak="default">
                      <kop kopopmaak="rom">
                        <titel>Eenmalige regeldrukgevolgen datadeelplicht</titel>
                      </kop>
                      <al>Iedere ondernemer die een vergunning verwerft op een
                              verzorgingsplaats voor een laadlocatie danwel een gemakswinkel, zal
                              eenmalig kennis moeten nemen van de geldende wet- en regelgeving. Het
                              Handboek Meting Regeldrukkosten rekent hiervoor een tijdsduur van
                              5 minuten, tegen een uurtarief van € 77,– (uitgaande van het
                              functieniveau leidinggevende). Dit resulteert in een bedrag van € 6,42
                              per onderneming.</al>
                      <al>De totale eenmalige regeldrukgevolgen bestaat uit het totale aantal
                              ondernemingen dat, gedurende de periode waarin de wet van kracht is,
                              een vergunning verwerft voor een laadlocatie danwel een gemakswinkel.
                              Dit aantal partijen laat zich moeilijk voorspellen, het is immers
                              onzeker hoeveel verschillende partijen er de komende decennia in
                              slagen een vergunning te verwerven op een verzorgingsplaats. Om deze
                              reden wordt er gewerkt met een bandbreedte. Sira hanteert in haar
                              eerdere onderzoek een bandbreedte van 10 tot 80 laadpartijen die
                              meedingen naar vergunningen. Deze bandbreedte wordt ook hier gevolgd.
                              De aanname die hierbij wordt gedaan is dat ieder van deze partijen er
                              ten minste eenmaal in slaagt om op een van de verzorgingsplaatsen een
                              vergunning te verwerven, gedurende de periode waarin de wet van kracht
                              is. Voor het aantal gemakswinkels hanteert Sira in haar rapport geen
                              vergelijkbare bandbreedte, wel wordt aangegeven dat het aantal
                              partijen dat meedingt naar gemakswinkels naar verwachting lager is.
                              Daarom wordt voor deze berekening uitgegaan van de helft van het
                              aantal laadpartijen, dit resulteert in een bandbreedte van 5 tot 40
                              partijen.</al>
                      <al>De eenmalige regeldrukkosten liggen hiermee tussen de € 96 (10
                              laadbedrijven en 5 partijen die gemakswinkels aanbieden, maal € 6,42)
                              en € 770 (80 laadbedrijven en 40 partijen die gemakswinkels aanbieden,
                              maal € 6,42).</al>
                    </divisie>
                    <divisie opmaak="default">
                      <kop kopopmaak="rom">
                        <titel>Structurele regeldrukgevolgen datadeelplicht</titel>
                      </kop>
                      <al>De structurele regeldrukgevolgen zijn de kosten die verbonden zijn
                              aan een individuele vergunning met een looptijd van maximaal 15 jaar.
                              Deze kosten worden gezien als structureel omdat deze in principe
                              eenmaal worden gemaakt gedurende de looptijd van een enkele
                              vergunning. Wordt de vergunning na het verlopen ervan opnieuw
                              verdeeld, dan worden de kosten opnieuw gemaakt door de nieuwe
                              vergunninghouder.</al>
                      <al>De verwachte werkzaamheden die horen bij de datadeelverplichting
                              (inclusief het aantal minuten dat het Handboek Meting Regeldrukkosten
                              voorschrijft per handeling) zijn het verkrijgen van gegevens
                              (eenvoudig, 2 minuten), invullen van formulieren (matig, 5 minuten),
                              verwerken van gegevens (matig, 20 minuten), versturen en publiceren
                              van data (matig, 2 minuten), kopiëren en archiveren (eenvoudig,
                              1 minuut) en het controleren van gegevens (matig, 8 minuten). De
                              meeste werkzaamheden, met uitzondering van het controleren van de
                              gegevens, kunnen naar verwachting worden uitgevoerd door
                              administratief personeel (uurtarief volgens Handboek Meting Regeldruk:
                              € 39). De aanname is dat het controleren van de gegevens wordt
                              uitgevoerd door een leidinggevende (uurtarief volgens Handboek Meting
                              Regeldruk: € 77). Het Handboek Meting Regeldruk schrijft op basis van
                              deze werkzaamheden een totale tijdsbesteding voor van 38 minuten. Naar
                              rato vermenigvuldigd met de uurtarieven levert dit een bedrag op van
                              € 29,77.</al>
                      <al>Voor de totale structurele regeldruk wordt het bedrag van € 29,77
                              vermenigvuldigd met het totale aantal vergunningen voor gemakswinkels
                              en laadlocaties dat verdeeld wordt op verzorgingsplaatsen. De totale
                              structurele regeldrukkosten worden berekend voor een enkele cyclus van
                              maximaal 15 jaar: iedere vergunning wordt een keer verdeeld. Hoeveel
                              vergunningen voor laadlocaties en gemakswinkels er onder het
                              wetsvoorstel verdeeld worden is nog onzeker. Hoeveel vergunningen er
                              van welk type voorziening verdeeld worden op verzorgingsplaatsen wordt
                              nader bepaald in de routekaart (zie paragraaf 1.3 van deze memorie).
                              Ook voor de structurele regeldrukkosten wordt daarom gewerkt met een
                              bandbreedte. De ondergrens van de bandbreedte gaat uit van maximaal
                              één gemakswinkel en maximaal één laadlocatie per verzorgingsplaats.
                              Een tweede aanname is dat er alleen vergunningen worden verdeeld op de
                              230 verzorgingsplaatsen die nu al beschikken over een laadstation,
                              gemakswinkel en/of tankstation. Verzorgingsplaatsen met enkel een
                              parkeervoorziening worden dus niet meegerekend. Dit leidt tot een
                              totaal van (230 x 2 =) 460 vergunningen.</al>
                      <al>Voor de bovengrens van de bandbreedte wordt er vanuit gegaan dat op
                              circa 40 verzorgingsplaatsen ruimte is voor twee laad- en
                              gemakswinkellocaties. Op 190 verzorgingsplaatsen is er sprake van één
                              laadlocatie en één gemakswinkel. Bovendien wordt er vanuit gegaan dat
                              ook op alle (55) solitaire verzorgingsplaatsen (verzorgingsplaatsen
                              die op dit moment beschikken over alleen parkeerterrein en geen
                              overige voorzieningen) een gemakswinkel en een laadlocatie worden
                              verdeeld. Dit leidt tot een totaal aantal van (40 x 4 + 190 x 2 + 55 x
                              2 =) 650 vergunningen.</al>
                      <al>De totale structurele regeldrukgevolgen (per ‘cyclus’ van een enkele
                              vergunning, looptijd maximaal 15 jaar) liggen hiermee tussen de
                              € 13.694 (460 vergunningen maal € 29,77) en € 19.351 (650 vergunningen
                              maal € 29,77).</al>
                    </divisie>
                    <divisie opmaak="default">
                      <kop kopopmaak="rom">
                        <titel>Regeldrukgevolgen veiling rechten
                                 transitievoorzieningen</titel>
                      </kop>
                      <al>Een andere wijziging in het wetsvoorstel waarvan de regeldrukgevolgen
                              niet in kaart zijn gebracht door Sira, is de introductie van een
                              vergunning voor een zogenoemde ‘transitievoorziening’ onder het
                              overgangsrecht. De reden hiervoor is dat deze vergunning is toegevoegd
                              na afronding van de regeldrukanalyse. Aanleiding hiervoor vormde een
                              door de Tweede Kamer aangenomen motie. De aanleiding, het doel en de
                              vorm van de vergunning voor een transitievoorziening zijn nader
                              toegelicht in paragraaf 10.4 van deze toelichting.</al>
                      <al>De verwachte regeldrukgevolgen van de transitievoorziening zijn naar
                              verwachting beperkt. De reden hiervoor is dat het aantal te verdelen
                              vergunningen niet wijzigt met de toevoeging van de vergunning. Een
                              vergunning voor een transitievoorziening vervangt namelijk de
                              vergunning voor een motorbrandstofverkooppunt. Ook heeft de vergunning
                              betrekking op de locatie van het bestaande motorbrandstofverkooppunt
                              en wordt deze – net als de motorbrandstofverkooppunten – geveild door
                              het Rijksvastgoedbedrijf. De vergunning voor de transitievoorziening
                              zal nader worden vormgegeven in onderliggende regelgeving en
                              vergunningvoorschriften.</al>
                    </divisie>
                  </divisie>
                  <divisie opmaak="default">
                    <kop>
                      <nr status="officieel">8.2.2</nr>
                      <titel>Toets regeldrukgevolgen (ATR)</titel>
                    </kop>
                    <al>De Autoriteit Toetsing Regeldruk (ATR) heeft op 21 augustus 2025 advies
                           uitgebracht over het wetsvoorstel. Het ATR heeft verschillende
                           adviespunten geformuleerd ten aanzien van (de onderbouwing van) de
                           noodzaak van de wetgeving, de werkbaarheid van het wetsvoorstel en het
                           meer gedetailleerd in kaart brengen van de regeldrukgevolgen. Concreet
                           heeft het ATR de onderstaande punten geadviseerd. Per adviespunt is kort
                           beschreven hoe deze is geadresseerd of verwerkt.<noot id="n32" type="voet"><noot.nr>32</noot.nr><noot.al>Het volledige advies is te vinden op de website van het ATR.
                                 Zie: <extref doc="https://www.adviescollegeregeldruk.nl/publicaties" soort="URL" status="actief">https://www.adviescollegeregeldruk.nl/publicaties</extref></noot.al></noot></al>
                    <divisie opmaak="default">
                      <kop kopopmaak="rom">
                        <titel>Nut en noodzaak wetgeving</titel>
                      </kop>
                      <al-groep>
                        <lijst level="single" nr-sluiting="." start="1" type="expliciet">
                          <li>
                            <li.nr>1.</li.nr>
                            <al>Het college adviseert om (kwantitatief) te onderbouwen dat
                                       bij voortzetting van het bottom-up beleid verzorgingsplaatsen
                                       onveiliger worden en het aanbod van voorzieningen in de
                                       toekomst niet langer goed aansluit bij de behoeften van
                                       weggebruikers.</al>
                          </li>
                          <li>
                            <li.nr>2.</li.nr>
                            <al>Het college adviseert om nader te onderbouwen dat het aanbod
                                       van laadinfrastructuur op de verzorgingsplaatsen tekort zal
                                       schieten voor de vraag in de toekomst.</al>
                          </li>
                        </lijst>
                        <al>Bovenstaande adviespunten zijn gezamenlijk verwerkt in een
                                 aanpassing van de probleembeschrijving in paragraaf 1.2 van deze
                                 memorie van toelichting. Een belangrijke kanttekening hierbij is
                                 dat het ATR twee problemen heeft geïdentificeerd in de
                                 probleemstelling in deze memorie: een veelheid aan juridische
                                 geschillen en toenemende druk op de schaarse ruimte op
                                 verzorgingsplaatsen. Beide punten zijn belangrijke aandachtspunten
                                 in de totstandkoming van het wetsvoorstel. Echter, dit zijn niet de
                                 centrale problemen die aanleiding vormden voor de inrichting van
                                 een nieuw vergunningstelsel. De belangrijkste aanleidingen voor een
                                 nieuw vergunningensysteem (waarvoor dit wetsvoorstel de basis legt)
                                 zijn (1) het ontbreken van een geschikt instrument om vergunningen
                                 op een eerlijke en geordende wijze te verdelen onder gegadigde
                                 partijen en (2) een bestaand vergunningensysteem dat de
                                 uitvoeringsorganisatie (Rijkswaterstaat) niet langer in staat stelt
                                 effectief te sturen op een veilige en doelmatige inrichting van de
                                 verzorgingsplaatsen. Juridische conflicten en een onoverzichtelijke
                                 indeling van de verzorgingsplaats zijn symptomen van deze
                                 problemen. Naar aanleiding van het ATR-advies is de
                                 probleembeschrijving in de memorie aangepast, waarbij bovengenoemde
                                 aanleidingen centraal gesteld zijn.</al>
                        <lijst level="single" nr-sluiting="." start="1" type="expliciet">
                          <li>
                            <li.nr>3.</li.nr>
                            <al>Het college adviseert om toe te lichten hoe groot de rol van
                                       de Rijksoverheid is in het nieuwe model om de gewenste
                                       laadvoorzieningen (zowel qua aantal als het type) op de
                                       verzorgingsplaats te realiseren.</al>
                          </li>
                        </lijst>
                        <al>De rol van de routekaart in het sturen van het aanbod op
                                 verzorgingsplaatsen op verzorgingsplaatsen en de vrijheid die
                                 vergunninghouders zelf hebben in het aanbieden van voorzieningen is
                                 in meer detail toegelicht in paragraaf 1.3 van de memorie. Hierbij
                                 is ook beschreven hoe de routekaart zich verhoudt tot het
                                 wetsvoorstel.</al>
                      </al-groep>
                    </divisie>
                    <divisie opmaak="default">
                      <kop kopopmaak="rom">
                        <titel>Werkbaarheid</titel>
                      </kop>
                      <al-groep>
                        <lijst level="single" nr-sluiting="." start="1" type="expliciet">
                          <li>
                            <li.nr>1.</li.nr>
                            <al>Het college adviseert om aan te geven hoe bij het
                                       vaststellen van de randvoorwaarden van de
                                       exploitatievergunning rekening zal worden gehouden met de
                                       werkbaarheid voor het MKB.</al>
                          </li>
                        </lijst>
                        <al>Het ATR spreekt waardering uit voor het respecteren van de
                                 looptijd van reeds verleende vergunningen, dit beperkt de regeldruk
                                 voor vergunninghouders. Wel adviseert het ATR om nader toe te
                                 lichten hoe bij de nadere uitwerking van regelgeving rekening zal
                                 worden gehouden met de werkbaarheid voor het mkb. Specifiek: hoe
                                 zal worden omgegaan met de vergunningsvoorwaarden en
                                 randvoorwaarden voor deelname aan de veiling die zullen gaan gelden
                                 voor (mkb-)partijen. Naar aanleiding van dit adviespunt is het
                                 participatietraject dat gevolgd zal worden in de uitwerking van
                                 onderliggende regelgeving in meer detail beschreven. Zie hiervoor
                                 paragraaf 9.2.1.</al>
                      </al-groep>
                    </divisie>
                    <divisie opmaak="default">
                      <kop kopopmaak="rom">
                        <titel>Gevolgen regeldruk</titel>
                      </kop>
                      <al-groep>
                        <lijst level="single" nr-sluiting="." start="1" type="expliciet">
                          <li>
                            <li.nr>1.</li.nr>
                            <al>Het college adviseert om de regeldrukberekening op
                                       bovenstaande punten aan te vullen, conform de Rijksbrede
                                       methodiek.</al>
                          </li>
                        </lijst>
                        <al>Dit adviespunt bestaat uit twee delen: het toevoegen van de (P x
                                 Q) berekening achter de eenmalige en structurele regeldrukgevolgen,
                                 en het kwantificeren van de regeldrukgevolgen van de
                                 datadeelverplichting (zie ook paragraaf 2.9). De onderbouwing van
                                 de regeldrukgevolgen is op beide genoemde punten aangepast en
                                 uitgebreid, zie hiervoor paragraaf 8.2.1.</al>
                      </al-groep>
                    </divisie>
                    <divisie opmaak="default">
                      <kop kopopmaak="rom">
                        <titel>Aanvullende zienswijze ATR</titel>
                      </kop>
                      <al>Op 23 oktober 2025 heeft ATR een aanvullende zienswijze uitgebracht
                              op haar eerdere advies. Deze aanvullende zienswijze ziet op de
                              verwerking van de eerdere adviespunten en gaat in op de toevoeging van
                              de transitievoorziening aan het wetsvoorstel (zie ook paragraaf
                              10.4).</al>
                      <al>Ten aanzien van de bovengenoemde adviespunten over nut en noodzaak
                              van de wetgeving constateert het college dat de probleemanalyse in de
                              memorie van toelichting is uitgebreid en verduidelijkt. Een deel van
                              de adviespunten is daarmee opgevolgd. Wel merkt het college op dat de
                              memorie van toelichting niet beschrijft wanneer en in hoeverre het
                              aanbod van laadinfrastructuur tekort zal schieten, daarmee is geen
                              opvolging gegeven aan adviespunt 1.2 van het ATR-advies. De door ATR
                              gevraagde verduidelijking over verwachte tekorten aan
                              laadvoorzieningen is bewust niet opgenomen in de memorie van
                              toelichting. De reden hiervoor is dat een mogelijk toekomstig tekort
                              aan laadpalen weliswaar een belangrijk aandachtspunt is, maar niet de
                              voornaamste reden een nieuw vergunningstelsel in te voeren. De
                              ontwikkeling van laadpalen is daarmee geen centraal onderdeel van de
                              probleembeschrijving, zoals deze uiteengezet is in paragraaf 1.2 van
                              deze toelichting.</al>
                      <al>Ten aanzien van het adviespunt over de werkbaarheid van het
                              wetsvoorstel vraagt ATR aandacht voor de wijze waarop het mkb
                              betrokken wordt bij de totstandkoming van voorwaarden bij de
                              vergunningverlening. Vergunningsvoorwaarden zijn geen onderdeel van
                              regelgeving. Het participatieproces is op hoofdlijnen beschreven in
                              paragraaf 9.2 van deze toelichting. Het is goed hierbij op te merken
                              dat dit proces zich niet beperkt tot de uitwerking van
                              regelgeving.</al>
                      <al>Ten aanzien van het in kaart brengen van de regeldrukgevolgen
                              constateert het college dat de regeldrukbeschrijving is uitgebreid.
                              Wel merkt het college op dat een volledige PxQ berekening van de
                              structurele regeldruk ontbreekt. Naar aanleiding van het eerdere
                              advies zijn meerdere tabellen met informatie toegevoegd aan de
                              regeldrukanalyse (paragraaf 8.2.1). In aanvulling hierop is de
                              rapportage met de regeldrukanalyse, uitgevoerd door Sira Consulting,
                              gelijktijdig met het wetsvoorstel openbaar gemaakt. De uitkomsten van
                              de regeldrukanalyse zijn op deze manier herleidbaar.</al>
                      <al>Ten aanzien van de toevoeging van de transitievoorziening aan het
                              wetsvoorstel heeft ATR geen inhoudelijke adviespunten. Wel adviseert
                              het college de regeldrukeffecten van deze wijziging in het
                              wetsvoorstel in kaart te brengen. De regeldrukgevolgen van deze
                              vergunning zijn op dit moment nog erg onzeker, deze zullen duidelijker
                              worden naarmate de voorwaarden nader geconcretiseerd in de uitwerking
                              van de onderliggende regelgeving.</al>
                    </divisie>
                  </divisie>
                </divisie>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">9</nr>
                  <titel>Advies en consultatie</titel>
                </kop>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">9.1</nr>
                    <titel>Voorbereiding van dit wetsvoorstel</titel>
                  </kop>
                  <al>Dit wetsvoorstel is ambtelijk voorbereid in een meerjarig traject, het
                        programma ‘verzorgingsplaatsen van de toekomst’. Als onderdeel van dit
                        proces zijn de relevante belanghebbende partijen periodiek betrokken bij de
                        besluitvorming en zijn er meerdere onderzoeken uitgevoerd door externe
                        partijen, zowel voor de onderbouwing van de beleidskeuzes als de toetsing
                        ervan. De rol van de belanghebbende partijen en de verschillende uitgevoerde
                        onderzoeken zijn in onderstaande paragrafen in meer detail beschreven.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">9.2</nr>
                    <titel>Consultatie belanghebbende partijen</titel>
                  </kop>
                  <al>Bij de totstandkoming van het wetsvoorstel zijn verschillende
                        belanghebbende partijen direct of indirect betrokken. Het wetsvoorstel zelf
                        is in maart 2025 voorgelegd ter internetconsultatie (zie ook paragraaf 9.4).
                        Daarbij zijn veel stakeholders direct betrokken bij de totstandkoming van
                        het wetsvoorstel en het beleid waar dit wetsvoorstel onderdeel van is.
                        Specifiek gaat het om de vertegenwoordigers van de petroleumindustrie en de
                        (zelfstandige) tankstationondernemers, de wegrestaurants, aanbieders van
                        laadinfrastructuur en vertegenwoordigers van weggebruikers en overige
                        gebruikers van de verzorgingsplaats. Deze partijen zijn in de vorm van
                        plenaire sessies en gesprekken met het ministerie van Infrastructuur en
                        Waterstaat betrokken op belangrijke besluitvormingsmomenten, zoals het
                        versturen van de visie ‘verzorgingsplaatsen van de toekomst’ naar de Tweede
                        Kamer.</al>
                  <divisie opmaak="default">
                    <kop>
                      <nr status="officieel">9.2.1</nr>
                      <titel>Consultatie tijdens de uitwerking van regelgeving</titel>
                    </kop>
                    <al>Het participatieproces wordt voortgezet bij de uitwerking van
                           onderliggende regelgeving bij het wetsvoorstel. Voor bepaalde vormen van
                           regelgeving geldt een formele zienswijzeprocedure. Aanvullend hierop
                           zullen thematische sessies georganiseerd worden voor onderwerpen als
                           parkeren, inrichtingsplannen en het perspectief van tankstationhouders.
                           Ook is er ruimte voor de inbreng van nieuwe onderwerpen.</al>
                    <al>In het participatieproces is het mkb vertegenwoordigd via
                           brancheorganisaties als de VPR, het Vakcentrum en MKB-Nederland. Deze
                           partijen worden structureel betrokken bij de totstandkoming en nadere
                           uitwerking van het wetsvoorstel. Het is goed denkbaar dat hiermee niet
                           iedere relevante ondernemer betrokken wordt, aangezien het aantal
                           partijen dat potentieel diensten aan kan bieden op een verzorgingsplaats
                           zeer groot is. Deze groep partijen bestaat namelijk niet alleen uit
                           potentiële vergunninghouders (zoals laad- en retailbedrijven), maar ook
                           uit specialistische ondernemers die als onderaannemer diensten aanbieden.
                           Denk hierbij aan partijen die een koffiecorner verzorgen binnen een
                           gemakswinkel, de toiletvoorziening beheren of aan vormen van franchising.
                           Het wetsvoorstel staat deze vorm van onderaanneming toe; een
                           vergunninghouder is niet verplicht alle gevraagde diensten zelf aan te
                           bieden. Voor met name kleinere ondernemers is dit een manier om diensten
                           aan te bieden op verzorgingsplaatsen, zeker als zij niet in staat zijn
                           via een veiling mee te dingen naar de vergunningen (of hier niet in
                           geïnteresseerd zijn).</al>
                    <al>Om de belangen van deze groep kleine en mogelijk niet centraal
                           georganiseerde ondernemers mee te nemen worden onderstaande werkwijzen
                           voorgesteld. Op deze manier wordt met een mkb-toets, of een vergelijkbaar
                           instrument, het woord gegeven aan deze groep ondernemers.</al>
                    <lijst level="single" nr-sluiting="." start="1" type="expliciet">
                      <li>
                        <li.nr>–</li.nr>
                        <al>Via (regionale onderdelen van) MKB-Nederland en Vakcentrum kunnen
                                 signalen van lokale en kleinere bedrijven opgehaald worden. Hier is
                                 eerder ook al met o.a. Vakcentrum over gesproken. Wanneer relevant
                                 kunnen er sessies georganiseerd worden over specifieke
                                 beleidsvragen met deze doelgroep.</al>
                      </li>
                      <li>
                        <li.nr>–</li.nr>
                        <al>Actieve communicatie via bijvoorbeeld nieuwsbrieven, met daarin
                                 concrete voorbeelden die de relevantie van regelgeving voor de
                                 ondernemers onderstrepen. Deze communicatie kan via bestaande
                                 netwerken van brancheorganisaties verspreid worden.</al>
                      </li>
                      <li>
                        <li.nr>–</li.nr>
                        <al>Een deel van de uit te werken regelgeving zal ter consultatie
                                 worden voorgelegd. Deze consultaties zijn voor eenieder
                                 toegankelijk.</al>
                      </li>
                      <li>
                        <li.nr>–</li.nr>
                        <al>Opgehaalde inbreng zal worden teruggekoppeld aan ondernemers. Op
                                 deze manier wordt inzichtelijk gemaakt hoe de opgehaalde inbreng
                                 wordt gebruikt.</al>
                      </li>
                    </lijst>
                  </divisie>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">9.3</nr>
                    <titel>Beleidskeuzes op basis van uitgevoerde onderzoeken</titel>
                  </kop>
                  <al>Gedurende de totstandkoming van een nieuw beleid op de verzorgingsplaatsen,
                        dat uiteindelijk geleid heeft tot voorliggend wetsvoorstel, zijn op
                        verschillende momenten onderzoeken uitgevoerd door externe partijen. Deze
                        onderzoeken vormen een belangrijke basis voor het beleid op de
                        verzorgingsplaatsen. In verschillende rapporten zijn alternatieve
                        beleidskeuzes in kaart gebracht, voorgenomen keuzes getoetst of van nadere
                        onderbouwing voorzien.</al>
                  <al>De verschillende onderzoeken zagen met name op de vraag hoe de
                        verschillende vergunningen op de verzorgingsplaats af te bakenen, via welke
                        verdeelmethode deze het beste konden worden toegekend aan een partij en
                        welke aanvullende maatregelen nodig waren om een gelijk speelveld en lage
                        toetredingsdrempels te waarborgen. Ook zijn de verschillende beleidskeuzes
                        die raken aan de vergunningverlening integraal getoetst op effectiviteit en
                        proportionaliteit. In de beschrijving van het wetsvoorstel (hoofdstuk 2)
                        wordt verwezen naar de verschillende onderzoeken op basis waarvan het
                        wetsvoorstel mede is vormgegeven.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">9.4</nr>
                    <titel>Internetconsultatie</titel>
                  </kop>
                  <al>Particulieren, bedrijven, branchevertegenwoordigers, maatschappelijke
                        organisaties en enkele lokale overheden hebben gereageerd op het
                        conceptwetsvoorstel. Er zijn ruim 130 reacties binnen gekomen. Hieronder
                        worden de door respondenten benoemde onderwerpen beschreven voor zover die
                        zien op het wetsvoorstel. Reacties die niet zien op het wetsvoorstel worden
                        beschreven en voorzien van reactie in een separaat verslag. Het gaat dan met
                        name over reacties die gaan over parkeerproblematiek op verzorgingsplaatsen,
                        de implementatie van het wetsvoorstel, de toepassing van de <nadruk type="cur">Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van
                           motorbrandstoffen</nadruk> of de inrichting van de verzorgingsplaats. Het
                        verslag daarvan zal tegelijkertijd met het aanbieden van het wetsvoorstel
                        aan de Tweede Kamer openbaar worden gemaakt.</al>
                  <divisie opmaak="default">
                    <kop>
                      <nr status="officieel">9.4.1</nr>
                      <titel>Voorzieningen</titel>
                    </kop>
                    <al>Verschillende respondenten wijzen erop dat het wetsvoorstel alleen ziet
                           op de voorzieningen laden en gemakswinkels, en niet op bijvoorbeeld
                           waterstofvulpunten of eventuele andere voorzieningen op
                           verzorgingsplaatsen.</al>
                    <al>Vergunningen voor waterstofstations zijn niet opgenomen in het
                           wetsvoorstel omdat deze energiebron een marginale rol speelt in de
                           energievoorziening voor voertuigen op de openbare weg. Elektriciteit is
                           op dit moment de dominante uitstootvrije energiebron en lijkt dit in de
                           toekomst ook te blijven, dit beeld wordt ondersteund door verschillende
                           prognoses. Dat gezegd hebbende, is het mogelijk om nieuwe energiedragers
                           toe te voegen aan het wetsvoorstel, als toekomstige ontwikkelingen daar
                           aanleiding toe geven. Zie hiervoor het voorgestelde artikel 2, tweede
                           lid, onderdeel b, sub 3°. Andere diensten die genoemd zijn in de
                           internetconsultatie, zoals leenfietsen of wasstraten, zijn niet opgenomen
                           in het wetsvoorstel omdat zij niet bijdragen aan de functie van de
                           verzorgingsplaats: het bieden van een plek waar weggebruikers tijdens hun
                           reis kort kunnen rusten. Deze voorzieningen zijn in het geheel niet
                           toegestaan op de verzorgingsplaats, die in eerste instantie een integraal
                           onderdeel is van het wegennet. In dit opzicht wijzigt het beleid op de
                           verzorgingsplaatsen overigens niet; ook onder het huidige
                           voorzieningenbeleid worden geen vergunningen verstrekt voor diensten die
                           niet bijdragen aan de verkeerskundige functie van de
                           verzorgingsplaats.</al>
                    <al>Een andere vraag die naar voren komt in de internetconsultatie is welke
                           activiteiten er precies onder de definitie gemakswinkel vallen, en of het
                           aanbieden van restauratieve diensten hieronder valt. Uitgangspunt bij de
                           afbakening van de vergunning voor de gemakswinkel is dat deze locatie in
                           eerste instantie de weggebruiker ondersteunt. Dit betekent dat er
                           verschillende beperkingen gelden waarbinnen een vergunninghouder zijn
                           activiteiten kan vormgeven. De precieze afbakening van de gemakswinkel
                           zal nader worden uitgewerkt in vergunningvoorwaarden of de regelgeving
                           onder het wetsvoorstel, maar het is toegestaan om restauratieve diensten
                           aan te bieden. Verder kan de gemakswinkel beschikken over een beperkt
                           weggebonden retailassortiment en een wc. Zie voor de afbakening van de
                           gemakswinkel ook paragraaf 2.4.2 van deze memorie.</al>
                  </divisie>
                  <divisie opmaak="default">
                    <kop>
                      <nr status="officieel">9.4.2</nr>
                      <titel>Aanbieders op de verzorgingsplaats</titel>
                    </kop>
                    <divisie opmaak="default">
                      <kop kopopmaak="rom">
                        <titel>Eén of meerdere aanbieders per voorziening per
                                 verzorgingsplaats</titel>
                      </kop>
                      <al>Tijdens de internetconsultatie is expliciet gevraagd naar voorkeuren
                              als het gaat om het beperken van het aantal aanbieders op een
                              verzorgingsplaats tot één of enkele per voorziening. In het laatste
                              geval is er niet alleen sprake van concurrentie tussen
                              verzorgingsplaatsen, maar ook op verzorgingsplaatsen. De reacties in
                              de internetconsultatie op deze vraag zijn wisselend. Een deel van de
                              reacties pleit voor concurrentie op de verzorgingsplaats zelf, een
                              ander deel juist tegen.</al>
                      <al>Voorstanders van concurrentie op de verzorgingsplaats geven aan dat
                              dit de kwaliteit van de diensten en producten op de verzorgingsplaats
                              bevordert en leidt tot lagere prijzen.</al>
                      <al>Andere partijen en belangenpartijen pleiten juist voor maximaal één
                              aanbieder per voorziening op een verzorgingsplaats. Zij wijzen erop
                              dat meerdere aanbieders van eenzelfde voorziening kan leiden tot een
                              uitholling van de verdienmogelijkheden waardoor er ook minder
                              geïnvesteerd wordt in de verzorgingsplaats. Ook wordt aangedragen dat
                              meerdere aanbieders leidt tot inefficiënt ruimtegebruik en de
                              verkeersveiligheid op de verzorgingsplaats niet ten goede komt.</al>
                      <al>Beide bovengenoemde posities zijn meegewogen in de uiteindelijke
                              keuze om concurrentie op de verzorgingsplaatsen toe te staan, mits de
                              ruimte dit toestaat en de extra voorzieningen veilig kunnen worden
                              ingepast. Ook is het van belang dat op voorhand wordt onderzocht of er
                              voldoende vraag is vanuit de weggebruiker om meerdere concurrerende
                              voorzieningen toe te laten. Zie voor een meer uitgebreide toelichting
                              paragraaf 2.3 in deze toelichting.</al>
                    </divisie>
                    <divisie opmaak="default">
                      <kop kopopmaak="rom">
                        <titel>Werken met aparte vergunningen per voorziening of één
                                 vergunning voor alle voorzieningen</titel>
                      </kop>
                      <al>Enkele respondenten geven in de consultatie aan dat zij graag zien
                              dat er überhaupt maar één exploitant per verzorgingsplaats zal worden
                              toegestaan. Deze beperking van de concurrentie zou bijdragen aan een
                              duidelijke verantwoordelijkheidsverdeling voor het onderhoud op de
                              verzorgingsplaats en borgen dat er een geïntegreerde inrichting kan
                              worden gerealiseerd waardoor de verzorgingsplaats verkeersveiliger
                              wordt. Daarnaast wordt gesteld dat één aanbieder per verzorgingsplaats
                              leidt tot een betere gebruikerservaring omdat er geen tegenstrijdige
                              belangen zijn. Ook wordt gesteld dat deze variant een beter
                              toekomstperspectief biedt voor tankaanbieders, omdat tankstations op
                              termijn mogelijk verdwijnen en laadpalen nog geen levensvatbaar
                              verdienmodel zouden zijn. Tot slot wordt gewezen op de mogelijkheid
                              dat exploitanten verplicht kunnen worden om derden in te schakelen op
                              de verzorgingsplaats.</al>
                      <al>Een groot deel van de respondenten is echter juist voorstander van
                              het hanteren van verschillende vergunningen voor verschillende
                              diensten op de verzorgingsplaats. Zij stellen dat specialistische
                              aanbieders worden uitgesloten van deelname als er per
                              verzorgingsplaats een enkele vergunning verdeeld wordt voor alle
                              verschillende diensten. Zij worden gedwongen om activiteiten aan te
                              bieden die buiten hun gebruikelijke bedrijfsvoering vallen. Tot slot
                              geven verschillende particulieren aan dat zij denken dat er hogere
                              prijzen voor consumenten zijn met één aanbieder per verzorgingsplaats
                              door een gebrek aan concurrentie.</al>
                      <al>In het wetsvoorstel is bewust gekozen om te werken met aparte
                              vergunningen voor verschillende diensten. De belangrijkste reden
                              hiervoor is dat het een bredere groep aanbieders in staat stelt een
                              positie te verwerven op de verzorgingsplaats. Dit bevordert
                              concurrentie en komt zo ook de weggebruiker ten goede. Het werken met
                              meerdere vergunningen per verzorgingsplaats verhindert aanbieders niet
                              om meerdere verschillende diensten aan te bieden op een
                              verzorgingsplaats. Dit kunnen zij doen als zij de daarvoor benodigde
                              vergunningen verworven hebben. De keuze voor verschillende
                              vergunningen voor verschillende diensten is nader toegelicht in
                              paragraaf 2.4 van deze toelichting.</al>
                      <al>In het wetsvoorstel is er niet voor gekozen de uitbreiding van de
                              laadinfrastructuur op te leggen door te werken met minimumeisen ten
                              aanzien van het aantal te plaatsen laadpalen. Het uitgangspunt is in
                              plaats daarvan dat het wetsvoorstel gezonde concurrentie bevordert en
                              het aantrekkelijk maakt voor ondernemers om laadpalen te realiseren.
                              De motivatie om laadpalen te plaatsen wordt dan ingegeven door een
                              verdienmodel, niet door een verplichting opgelegd door de
                              overheid.</al>
                      <al>De afnemende vraag naar motorbrandstoffen op het hoofdwegennet,
                              geagendeerd in de internetconsultatie, is overigens een belangrijk
                              aandachtspunt. Er is een transitie gaande van fossiele brandstoffen
                              naar uitstootvrije alternatieven. Dit betekent dat de vraag naar
                              stroom toeneemt, maar ook dat de verkoop van motorbrandstoffen daalt.
                              Dit vraagstuk wordt geadresseerd in de routekaart (zie hiervoor ook
                              paragraaf 1.3.1 van deze toelichting), en in het kader van deze
                              routekaart besproken met marktpartijen.</al>
                      <al>De zorgen die geuit worden over de veilige inrichting van de
                              verzorgingsplaats zijn begrijpelijk. Deze worden echter ondervangen
                              met het nieuwe vergunningstelsel, waarin inrichtingsplannen een
                              belangrijke rol spelen. Ten opzichte van het huidige beleid neemt de
                              wegbeheerder onder het wetsvoorstel een duidelijkere regie op de
                              inrichting van de verzorgingsplaats. Dit biedt meer mogelijkheden om
                              de verzorgingsplaats op een veilige en efficiënte manier in te
                              richten. Vervolgens is iedere vergunninghouder verantwoordelijk voor
                              het terrein waarop hij zijn vergunning uitbaat. De vergunninghouders
                              hebben er belang bij om het terrein waarop zij hun vergunning
                              uitbaten, te onderhouden. Hier ontvangen zij immers hun klanten. De
                              rest van de verzorgingsplaats, waaronder de publieke
                              parkeervoorziening, wordt onderhouden door de wegbeheerder.</al>
                    </divisie>
                  </divisie>
                  <divisie opmaak="default">
                    <kop>
                      <nr status="officieel">9.4.3</nr>
                      <titel>Verdeelmethode</titel>
                    </kop>
                    <al>Een ander onderwerp dat veel genoemd werd in de internetconsultatie is
                           de verdeelmethode. Een deel van de reacties pleitte voor het hanteren van
                           een veiling, in lijn met de keuze in het wetsvoorstel. Tegelijk geven
                           veel respondenten aan voorstander te zijn van het hanteren van
                           kwalitatieve criteria in de verdeelmethode. Dit zou betekenen dat de
                           verdeelmethode minder het karakter krijgt van een veiling en meer van een
                           vergelijkende toets. Argumenten die werden aangedragen voor het hanteren
                           van kwalitatieve criteria zijn dat hiermee meer gestuurd kan worden op
                           kwaliteit en dat voorkomen wordt dat de markt ‘gekocht’ wordt door
                           partijen met meer financiële middelen.</al>
                    <al>Bovengenoemde argumenten zijn terecht en zijn meegewogen in de
                           uiteindelijke keuze voor een veiling als verdeelmethode. De keuze voor
                           een veiling als verdeelmethode is nader toegelicht in paragraaf 2.6 van
                           deze toelichting. Het is daarbij belangrijk op te merken dat een keuze
                           voor een vergelijkende toets had geleid tot een hogere regeldruk voor het
                           bedrijfsleven en een hogere uitvoeringslast voor de wegbeheerder, ten
                           opzichte van de keuze voor een veiling. (Hier wordt nader op ingegaan in
                           paragraaf 5.3 van deze memorie.) Bij een vergelijkende toets dienen
                           biedende partijen een meer uitgebreide bieding in, waarin zij aantonen
                           hoe zij invulling geven aan verschillende (vergelijkings-)criteria. Deze
                           meer uitgebreide biedingen moeten vervolgens beoordeeld en vergeleken
                           worden, met een hogere uitvoeringslast tot gevolg. Hogere regeldruk en
                           uitvoeringslast zijn op zichzelf geen argumenten om niet te kiezen voor
                           een vergelijkende toets. Doorslaggevend in de context van de
                           verzorgingsplaatsen is dat de relevante publieke doelen – een
                           verkeersveilige inrichting en de aanwezigheid van voldoende voorzieningen
                           – goed ondervangen kunnen worden met een veiling. Een veiling biedt
                           namelijk de mogelijkheid om bepaalde randvoorwaarden te stellen, zodat
                           niet alleen de prijs doorslaggevend is. Denk hierbij aan bijvoorbeeld aan
                           eisen ten aanzien van de veiligheid en (uniforme) inrichting van de
                           verzorgingsplaats.</al>
                    <al>Een aantal partijen geeft aan tegen een biedbeperking te zijn. Zij menen
                           dat een biedbeperking een ongelijk speelveld creëert, omdat de
                           biedbeperking partijen uitsluit. Andere partijen benadrukken juist dat
                           biedbeperking nodig is om een gelijk speelveld te borgen. Het klopt dat
                           de biedbeperking een ingrijpend middel is, deze verhindert partijen in
                           bepaalde situaties immers om een bod uit te brengen. Specifiek houdt deze
                           beperking in dat een partij met een nog lopende vergunning voor een
                           gemakswinkel, niet kan meedingen naar een locatie voor een tweede
                           gemakswinkel die onder het nieuwe beleid wordt geveild op dezelfde
                           verzorgingsplaats. Omdat de biedbeperking een ingrijpende maatregel is,
                           wordt deze zo beperkt mogelijk ingezet. Deze is enkel onderdeel van het
                           overgangsbeleid en zal in de praktijk naar verwachting zeer beperkt
                           worden toegepast (zie ook paragraaf 10.5 van deze toelichting). Een
                           vergelijkbare maatregel, die partijen verhindert meerdere gelijksoortige
                           locaties te verwerven op een verzorgingsplaats, blijft echter nodig om
                           keuzevrijheid voor de weggebruiker en een eerlijk verdeelproces te
                           waarborgen. Deze maatregel sluit een partij overigens niet uit van het
                           verwerven van een bepaald type locatie (een laadlocatie of gemakswinkel)
                           op een verzorgingsplaats. De noodzaak van deze maatregel is nader
                           toegelicht in paragraaf 2.8 van deze toelichting.</al>
                    <al>Bijna alle marktpartijen die hebben gereageerd op de internetconsultatie
                           zijn voor een gebiedscriterium van 25 kilometer, of laten zich niet uit
                           over een gebiedscriterium. Een enkele partij geeft aan dat voor de
                           laadmarkt een ander gebiedscriterium zou moeten gelden dan nu geldt voor
                           de benzinemarkt. Ook roept een aantal partijen op om – naast het
                           gebiedscriterium – een reductieverplichting in te stellen voor
                           laadaanbieders met een zeer groot marktaandeel. Deze partijen vragen zich
                           ook af of het gebiedscriterium niet op een andere manier bewerkstelligd
                           kan worden. Bijvoorbeeld door het aantal laadpalen op een
                           verzorgingsplaats te verdelen in twee vergunningen: een laadvergunning en
                           een vergunning waarin alle voorzieningen gebundeld zijn.</al>
                    <al>De grens van 25 kilometer die gehanteerd wordt in het gebiedscriterium
                           is niet gebaseerd op de specifieke eigenschappen van de benzinemarkt,
                           maar op de onderlinge afstand tussen verzorgingsplaatsen. De
                           verzorgingsplaatsen zijn ooit aangelegd met een onderlinge afstand van
                           circa 20 kilometer. Soms meer, soms minder. De keuze voor 25 kilometer
                           houdt rekening met deze onderlinge afstand en biedt enige marge voor
                           verzorgingsplaatsen die niet precies 20 kilometer van elkaar verwijderd
                           zijn.</al>
                    <al>Aanvullende maatregelen om de dominantie van één partij te beperken,
                           zoals een reductieverplichting, worden niet nodig geacht. Op dit moment
                           zijn veel van de vergunningen voor zelfstandige laadstations (de
                           basisvoorziening e-laden) weliswaar in handen van een enkele partij, maar
                           de meerderheid van deze vergunningen loopt over een aantal jaar af.
                           Daarna zullen deze vergunningen opnieuw zullen worden verdeeld, dit
                           verdeelmoment biedt kansen voor nieuwe partijen om een laadlocatie te
                           verwerven. Andere maatregelen binnen het wetsvoorstel, zoals het
                           gebiedscriterium (paragraaf 2.7) en de datadeelverplichting (paragraaf
                           2.9) helpen het verdeelproces eerlijk te laten verlopen.</al>
                    <al>Een bundeling van alle voorzieningen op de verzorgingsplaats in één
                           vergunning is geen oplossing voor de grote positie van een enkele partij.
                           Sterker nog, deze maatregel werpt nieuwe toetredingsdrempels op en maakt
                           de markt daarmee minder dynamisch.</al>
                  </divisie>
                </divisie>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <nr status="officieel">10</nr>
                  <titel>Overgangsrecht en inwerkingtreding</titel>
                </kop>
                <al>Een spoedige inwerkingtreding van dit wetsvoorstel is wenselijk. Dat houdt
                     verband met het in hoofdstuk 1 geschetste belang van een eerste nieuwe uitgifte
                     van locaties in 2028, als de vergunningen voor de eerste basisvoorzieningen
                     energieladen die vanaf 2012 zijn uitgegeven, komen te vervallen.</al>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">10.1</nr>
                    <titel>Eerbiedigen looptijd bestaande overeenkomsten</titel>
                  </kop>
                  <al>Vanaf de inwerkingtreding kunnen op dat moment zittende tankstationhouders
                        of wegrestauranthouders in beginsel geen laadvoorzieningen op hun locaties
                        meer vragen. Dat is voorbehouden aan de houders van exploitatievergunningen
                        voor een laadpunt die vanaf de inwerkingtreding van het wetsvoorstel
                        periodiek via veiling zullen worden toegedeeld. Op dat moment nog geldige
                        vergunningen voor laadpalen kunnen in beginsel nog blijven worden benut tot
                        het moment waarop deze komen te vervallen. Naar verwachting is het aantal
                        vergunningen voor laadpalen beperkt, nu sinds eind 2022 op basis van een
                        tijdelijke beleidsregel terughoudend is omgegaan met het vergunnen van
                        nieuwe laadpalen, om de nieuwe uitgifte van locaties en de werking daarvan
                        voor het hoofdwegennet niet in de weg te zitten.</al>
                  <al>De veiling van verschillende voorzieningen in separate locaties zal echter
                        niet direct in zijn volledigheid kunnen worden toegepast vanaf het moment
                        dat dit wetsvoorstel in werking treedt. In veel gevallen zal een locatie
                        voor snelladen geveild worden op een verzorgingsplaats met een nog lopende
                        huurovereenkomst voor een tankstation. Dit tankstation beschikt in de regel
                        over een gemakswinkel, die sterk verweven is met het tankstation. Deze
                        verweving is zowel fysiek (de gemakswinkel en het tankstation vormen een
                        enkel gebouw), operationeel (de operatie van het tankstation wordt
                        ondersteund vanuit de gemakswinkel, bijvoorbeeld omdat daar wordt afgerekend
                        of omdat er vanuit de winkel toezicht wordt gehouden op het voorterrein waar
                        de tankzuilen staan) als juridisch (de vergunning voor de gemakswinkel is al
                        vergeven en heeft – in dit voorbeeld – nog een resterende looptijd).
                        Toepassing van het principe ‘een dienst, een locatie’ op de lopende
                        huurovereenkomst zou een ingrijpende aanpassing vragen van de
                        praktijksituatie en inbreuk maken op een lopend recht. Om deze reden is
                        ervoor gekozen een bestaande bundeling tussen een tankstation en
                        gemakswinkel te eerbiedigen tot het moment dat de huurovereenkomst van het
                        tankstation afloopt.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">10.2</nr>
                    <titel>Veiling van locaties zonder inrichtingsplannen</titel>
                  </kop>
                  <al>Zoals hierboven bij de toelichting op inrichtingsplannen en bij de
                        uitvoerbaarheidstoets van RWS is toegelicht, voorziet het wetsvoorstel voor
                        de jaren 2028 tot en met 2030 in overgangsrecht om veiling van bestaande
                        locaties mogelijk te maken, zonder dat daarvoor eerst inrichtingsplannen
                        opgesteld hoeven te worden. Verwezen wordt naar de artikelsgewijze
                        toelichting.</al>
                  <al>Afhankelijk van de keuzes die voor de betreffende verzorgingsplaats in de
                        routekaart worden gemaakt, vindt daarna de afbakening van afzonderlijke
                        locaties onverkort toepassing. Als het tankstation opnieuw wordt
                           geveild,<noot id="n33" type="voet"><noot.nr>33</noot.nr><noot.al>Of een benzinestation opnieuw wordt geveild nadat de
                              huurovereenkomst is afgelopen wordt besloten in het traject van de
                              routekaart. Zie voor een korte toelichting op de routekaart ook
                              hoofdstuk 1.3.1.</noot.al></noot> zal het principe ‘een voorziening, een locatie’ volledig worden
                        toegepast. Dat betekent dat bij de nieuwe uitgifte van tankstation niet
                        langer de mogelijkheid wordt geboden een gemakswinkel uit te baten onder
                        dezelfde vergunning. De gemakswinkel wordt dan immers als aparte locatie in
                        de markt gezet. Dat heeft tot gevolg dat na invoering van dit wetsvoorstel
                        tankstations als zelfstandige voorziening worden geveild, met een
                        betaalmogelijkheid bij de benzinepomp.</al>
                  <al>Als er op een verzorgingsplaats nog een bestaand tankstation met
                        gemakswinkel wordt geëxploiteerd op het moment dat er een locatie laden
                        wordt verdeeld, zal niet in alle gevallen meteen een exclusief zelfstandige
                        locatie gemakswinkel kunnen worden verdeeld. Als een tweede locatie voor een
                        gemakswinkel niet inpasbaar is (zie paragraaf 2.5 voor een nadere
                        uiteenzetting van het proces dat leidt tot een keuze voor wel of geen extra
                        locatie) zal deze pas worden verdeeld nadat de vergunning voor de bestaande
                        gemakswinkel afloopt. Daarna kan er een vergunning worden geveild voor een
                        zelfstandige gemakswinkellocatie.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">10.3</nr>
                    <titel>Overgangsbeleid wegrestaurants</titel>
                  </kop>
                  <al>Op verschillende verzorgingsplaatsen is, naast een tankstation,
                        gemakswinkel en laadstation, een wegrestaurant aanwezig. Voor de
                        wegrestaurants zijn in het verleden erfpachtovereenkomsten gesloten met een
                        looptijd van 99 jaar. De partijen waarmee de staat deze overeenkomsten sloot
                        hebben destijds een vergunning toegekend gekregen met een looptijd die
                        gelijk staat aan de (resterende) looptijd van deze erfpacht. Op het moment
                        dat het wetsvoorstel in werking treedt hebben deze vergunninghouders nog
                        lange resterende looptijden, variërend van enkele tientallen jaren tot meer
                        dan 50 jaar. De looptijd van deze bestaande erfpachtovereenkomsten en
                        bijbehorende vergunningen wordt gerespecteerd.</al>
                  <al>De lange duur waarvoor deze erfpachtovereenkomsten zijn gesloten is echter
                        niet in lijn met de strekking van het wetsvoorstel en het nieuwe beleid op
                        de verzorgingsplaatsen waar dit wetsvoorstel onderdeel van is. Op
                        verzorgingsplaatsen met een wegrestaurant valt een belangrijk deel van het
                        terrein onder de erfpachtovereenkomst. Wegrestaurants beschikken in de regel
                        over een grote kavel, onder meer vanwege de parkeergelegenheid die deze
                        restaurants moeten bieden. De lange looptijd van de erfpachtovereenkomst en
                        vergunning, en het relatief grote ruimtebeslag van het wegrestaurant,
                        betekenen dat een belangrijk deel van de ruimte op de betreffende
                        verzorgingsplaatsen voor lange tijd niet beschikbaar is voor andere
                        toepassingen. Dit vormt een probleem wanneer behoeften op de
                        verzorgingsplaats naar verloop van tijd veranderen. Bijvoorbeeld wanneer de
                        parkeerbehoefte toeneemt of er meer ruimte nodig is voor laadpalen. De grond
                        waarop de erfpacht rust kan niet worden gebruikt om de inrichting van de
                        verzorgingsplaats aan te passen, zonder instemming van de partij bij de
                        overeenkomst. Omdat een deel van de grond langere tijd niet beschikbaar is
                        wordt het moeilijker om de inrichting van verzorgingsplaatsen aan te passen
                        als veranderende omstandigheden daarom vragen.</al>
                  <al>Bovendien beperkt de lange looptijd van de vergunningen de concurrentie,
                        omdat deze voor langere duur wordt toegekend aan een enkele partij.
                        Gedurende deze tijd kunnen andere partijen geen aanspraak maken op deze
                        vergunning. Het mogelijk maken van voldoende concurrentie om de vergunningen
                        op de verzorgingsplaats is een belangrijke reden geweest om de looptijden
                        van vergunningen voor gemakswinkels en laadlocaties toe te kennen met een
                        maximum van 15 jaar.</al>
                  <al>Ook voor wegrestauranthouders geldt dat zij graag aanpassing zien van hun
                        bestaande erfpachtovereenkomsten. Deze vergunninghouders hebben in het
                        participatietraject van dit wetsvoorstel aangegeven de voorwaarden van de
                        erfpachtovereenkomst knellend te vinden. Zij geven aan dat deze voorwaarden
                        het voor hen moeilijk maakt te concurreren met gemakswinkels op de
                        verzorgingsplaatsen. De erfpachtovereenkomsten bevatten vaak eisen die niet
                        gelden voor een gemakswinkel, zoals de verplichting ten aanzien van
                        openingstijden, en het aanbieden van sanitair.</al>
                  <al>Om de verhouding tussen de vergunninghouders met een wegrestaurant en de
                        vergunninghouders met een gemakswinkel meer gelijk te trekken, wordt
                        overgangsbeleid opgenomen in het wetsvoorstel. Doel van dit overgangsbeleid
                        is om de houders van de vergunningen voor wegrestaurants de mogelijkheid te
                        bieden om hun lopende vergunning om te ruilen voor een exploitatievergunning
                        voor een gemakswinkel op dezelfde verzorgingsplaats.</al>
                  <al>Voor deze exploitatievergunning voor een gemakswinkel zijn de voorwaarden
                        van het nieuwe vergunningsstelsel – dat wordt geïntroduceerd met dit
                        wetsvoorstel – van toepassing. Dit betekent dat de vergunninghouder afstand
                        doet van zijn lopende erfpachtovereenkomst. Hiervoor in de plaats krijgt hij
                        een huurovereenkomst met een looptijd die gelijk is aan de looptijd van de
                        exploitatievergunning voor de gemakswinkel. De voorwaarden van de vergunning
                        en de overeenkomst zijn gelijk aan de voorwaarden die gelden voor andere
                        gemakswinkels op andere verzorgingsplaatsen. De huurovereenkomst wordt
                        gesloten met het Rijksvastgoedbedrijf. Het inruilen van een langlopende
                        erfpachtovereenkomst voor een vergunning met bepaalde tijd is vrijwillig, de
                        keuze om dit wel of niet te doen is aan de erfpachter. De mogelijkheid een
                        vergunning voor een wegrestaurant te ruilen voor een exploitatievergunning
                        gemakswinkel wordt geboden op het moment dat de bestaande vergunning
                        aanvullende voorziening gemakswinkel op een verzorgingsplaats afloopt. Op
                        dit moment krijgt de vergunninghouder van het wegrestaurant de gelegenheid
                        zijn vergunning om te ruilen voor een exclusieve exploitatievergunning voor
                        een gemakswinkel. Als de vergunninghouder hiertoe besluit wordt de
                        vergunning voor een gemakswinkel niet opnieuw verdeeld maar eenmalig
                        toegekend aan de vergunninghouder van het wegrestaurant.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">10.4</nr>
                    <titel>Transitievoorzieningen</titel>
                  </kop>
                  <al>Op 27 mei 2025 is een motie aangenomen van de Kamerleden Heutink (PVV),
                        Pierik (BBB) en Veltman (VVD). Met deze motie wordt de regering verzocht
                           ‘<nadruk type="cur">... om bij de verdere uitwerking van de
                           Verzorgingsplaats van de Toekomst in te zetten op het veilen van ten
                           minste één kavel die zowel fossiel als laden als een shop
                        bevat</nadruk>’. In reactie op deze motie wordt bij wijze van
                        overgangsbeleid een vergunning voor een zogenoemd ‘transitievoorziening’
                        toegevoegd. Deze vergunning biedt de houder ervan de mogelijkheid zowel
                        laaddiensten aan te bieden als motorbrandstoffen te verkopen of slechts een
                        van deze. De vergunninghouder bepaalt naar eigen inzicht welke voorzieningen
                        aangeboden wordt. Deze regeling is opgenomen in artikel 9.2 e.v. van dit
                        wetsvoorstel</al>
                  <al>De exploitatievergunning voor een transitievoorziening wijkt op een punt af
                        van de vergunning gevraagd in bovengenoemde motie. De transitievoorziening
                        omvat namelijk niet de gemakswinkel. De reden hiervoor is dat een bundeling
                        van laaddiensten, een gemakswinkel en de verkoop van motorbrandstoffen een
                        kunstmatige beperking vormt van de concurrentie. Deze bundeling verhoogt
                        toetredingsdrempels voor een deel van de markt, met name de partijen die
                        niet alle drie de diensten kunnen of willen aanbieden. Dit druist in tegen
                        een van de centrale uitgangspunten in de totstandkoming van het
                        wetsvoorstel: het belang van lage toetredingsdrempels en gelijkwaardige
                        kansen voor ondernemers.<noot id="n34" type="voet"><noot.nr>34</noot.nr><noot.al>Het belang van separate vergunningen voor de verschillende
                              diensten op de verzorgingsplaats is in meer detail toegelicht in
                              paragraaf 2.4 van deze memorie.</noot.al></noot> Om deze reden is gekozen voor een minder ingrijpende vorm van
                        bundeling, namelijk een combinatie van laaddiensten en de verkoop van
                        motorbrandstoffen. De impact van een dergelijke bundeling van diensten op
                        mededinging is in principe beperkt, mits aan de juiste randvoorwaarden wordt
                        voldaan. Deze randvoorwaarden zijn benoemd door de ACM, dat op verzoek van
                        de minister een advies heeft uitgebracht over de vormgeving van concurrentie
                        op verzorgingsplaatsen.<noot id="n35" type="voet"><noot.nr>35</noot.nr><noot.al>Voor het volledige ACM-advies, zie: <extref doc="https://www.acm.nl/nl/publicaties/rapportage-acm-concurrentie-laadexploitanten-en-shops-op-de-verzorgingsplaats" soort="URL" status="actief">https://www.acm.nl/nl/publicaties/rapportage-acm-concurrentie-laadexploitanten-en-shops-op-de-verzorgingsplaats</extref></noot.al></noot> De ACM geeft aan ruimte te zien voor een transitievoorziening (in
                        het advies geïntroduceerd als ‘hybride kavel’) op verzorgingsplaatsen als
                        manier om concurrentie op verzorgingsplaatsen te bevorderen. Hiervoor gelden
                        wel verschillende randvoorwaarden om een goede marktordening te waarborgen.
                        Zo vervangt de transitievoorziening niet de laadlocatie op een
                        verzorgingsplaats, maar is deze een aanvulling hierop. Een vergunning voor
                        een transitievoorziening komt in de plaats van de vergunning voor het
                        motorbrandstofverkooppunt en heeft dus betrekking op de locaties waar op dit
                        moment de tankstations gevestigd zijn.<noot id="n36" type="voet"><noot.nr>36</noot.nr><noot.al>De looptijd van bestaande vergunningen voor
                              motorbrandstofverkooppunten wordt gerespecteerd. Een vergunning voor
                              een transitievoorziening wordt alleen geveild op locaties waar de
                              vergunning voor het motorbrandstofverkooppunt afloopt.</noot.al></noot> Bovendien geldt de algemene regel op grond van artikel 3.2 van dit
                        wetsvoorstel, nader toegelicht in paragraaf 2.8. Deze regel stelt dat een
                        exploitant op een gegeven verzorgingsplaats ofwel de transitievoorziening,
                        ofwel de laadlocatie kan uitbaten, maar niet allebei. Beide typen
                        vergunningen stellen de houder ervan in staat laaddiensten aan te bieden.
                        Wanneer beide vergunningen in dezelfde hand komen is er nog maar sprake van
                        één aanbieder van laaddiensten. Met deze regel wordt het advies van de ACM
                        gevolgd, dat stelt dat houders van een transitievergunning (in het
                        ACM-advies aangeduid als ‘hybride kavel’) niet kunnen meedingen naar
                        laadlocaties op dezelfde verzorgingsplaats. Verschillende laadlocaties komen
                        zo in handen van verschillende aanbieders, zodat er daadwerkelijk
                        concurrentie kan ontstaan. Bovendien verhindert bovengenoemde algemene regel
                        dat partijen zowel de vergunning voor de transitievoorziening als die voor
                        de laadlocatie verwerven, enkel om eventuele concurrenten deze locatie te
                        ontzeggen en zo een lokaal monopolie veilig te stellen.</al>
                  <al>De introductie van een vergunning voor een transitievoorziening heeft als
                        doel het bieden van meer perspectief aan partijen die motorbrandstoffen
                        aanbieden op verzorgingsplaatsen. Een transitievoorziening stelt ze in staat
                        om meer geleidelijk en op kleine schaal laadpunten te realiseren en tegelijk
                        het aantal tankzuilen af te bouwen. Een andere reden om een
                        transitievoorziening toe te voegen is dat bestaande ruimte op
                        verzorgingsplaatsen zo efficiënter wordt gebruikt. Ruimte die vrijvalt op
                        het moment dat er tankzuilen verdwijnen, kan direct worden aangewend voor de
                        plaatsing van laadpalen. Ruimte voor de plaatsing van nieuwe laadpalen is zo
                        niet beperkt tot de aangewezen laadlocaties. Dit is een belangrijk effect op
                        de korte termijn, omdat zo extra ruimte gecreëerd wordt voor laadpalen
                        binnen de bestaande inrichting van de verzorgingsplaatsen. Deze bestaande
                        inrichting zal namelijk nog enkele jaren na de invoering van het
                        wetsvoorstel bepalend zijn voor de mogelijkheid om (extra) laadpalen te
                        plaatsen. Het opnieuw intekenen of (grootschalig) herinrichten van
                        verzorgingsplaatsen is de eerste jaren na invoering van het wetsvoorstel nog
                        niet mogelijk. De invoering van een nieuw stelsel voor het verlenen van
                        vergunningen legt de eerste jaren na invoering een groot beslag op de
                        uitvoeringscapaciteit van Rijkswaterstaat. Een belangrijke factor hierin is
                        het verlopen (en opnieuw toewijzen) van het merendeel van de bestaande
                        vergunningen voor zelfstandige laadlocaties in de jaren 2028-2030. Om
                        diezelfde reden is het overgangsrecht toegevoegd dat het mogelijk maakt
                        vergunningen te veilen zonder hiervoor inrichtingsplannen op te stellen (zie
                        paragraaf 10.2 van deze toelichting).</al>
                  <al>De introductie van een transitievoorziening brengt een aantal risico’s met
                        zich mee. Zo zijn de praktijkeffecten van een transitievoorziening op
                        mededinging nog onzeker, ook wanneer de adviezen van de ACM worden
                        overgenomen. Bovendien is de bestaande inrichting van de verzorgingsplaatsen
                        niet toegerust op zoekverkeer van weggebruikers die zich verplaatsen tussen
                        de locatie van het tankstation en het laadstation, op zoek naar een
                        geschikte laadpaal. Ook maakt de introductie van een transitievoorziening de
                        uitvoering van het wetsvoorstel als geheel complexer.</al>
                  <al>Omdat de impact van een transitievoorzieningen in de praktijk zich moeilijk
                        laat voorspellen wordt deze vergunning geïntroduceerd als onderdeel van het
                        overgangsrecht. De invoering van deze nieuwe kavel is daarmee beperkt tot
                        alle verzorgingsplaatsen waarop in de jaren 2028–2030 de huurovereenkomst
                        voor het motorbrandstofverkooppunt afloopt, voor zover deze bij ministeriële
                        regeling zijn aangewezen. Op deze locaties, 27 in totaal, zullen onder het
                        overgangsbeleid transitievoorzieningen verdeeld worden. De effecten van de
                        transitievoorziening zullen kort na de inwerkingtreding van het wetsvoorstel
                        in kaart worden gebracht door middel van een invoeringstoets. Eventuele
                        signalen, positief danwel negatief, over de effecten van deze nieuwe
                        vergunning kunnen zo snel worden opgevangen.</al>
                  <al>De verdeling van transitievoorzieningen op deze verzorgingsplaatsen wordt
                        gedaan door het Rijksvastgoedbedrijf, dat verantwoordelijk is voor de
                        veiling van huurovereenkomsten voor motorbrandstofverkooppunten onder de
                           <nadruk type="cur">Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van
                           motorbrandstoffen</nadruk>. De keuze om de veiling van de rechten
                        voortransitievoorzieningen onder het overgangsbeleid te beleggen bij het
                        Rijksvastgoedbedrijf is erop gericht de uitvoeringslast van het wetsvoorstel
                        hanteerbaar te houden, door de last te verdelen over de twee
                        uitvoeringsorganisaties die onder het bestaande systeem betrokken zijn bij
                        het sluiten van huurovereenkomsten en verlenen van vergunningen aan
                        dienstverleners op verzorgingsplaatsen. Desalniettemin heeft het
                        wetsvoorstel de mogelijkheid opengelaten de transitievoorzieningen te gaan
                        verdelen onder het huidige wetsvoorstel, mocht dit alsnog eerder uitvoerbaar
                        blijken dan nu wordt voorzien. Voor deze regeling wordt verwezen naar de
                        artikelsgewijze toelichting bij de artikelen 9.2 en 9.3.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <nr status="officieel">10.5</nr>
                    <titel>Biedbeperking</titel>
                  </kop>
                  <al>Bij de verdeling van de verschillende locaties wordt een
                        overgangsrechtelijke maatregel nodig geacht om deelnemende partijen een
                        gelijk speelveld te bieden, zodat de meest geschikte partij de beste kans
                        maakt een locatie te verwerven. Een tijdelijke maatregel die dit gelijke
                        speelveld moet bevorderen is een biedbeperking. Wanneer er op een
                        verzorgingsplaats een tweede shop wordt verdeeld is een biedbeperking nodig
                        om het gelijke speelveld te borgen. Er is sprake van een tweede shop wanneer
                        er op een verzorgingsplaats, op basis van dit wetsvoorstel, een vergunning
                        wordt verdeeld en de huurovereenkomst van het bestaande tankstation met shop
                        nog niet afgelopen is.</al>
                  <al>Deze biedbeperking is in aard vergelijkbaar met de regel beschreven in
                        paragraaf 2.8 en is nodig om strategisch bieden te voorkomen. Strategisch
                        bieden houdt in deze context bijvoorbeeld in dat de zittende exploitant van
                        het tankstation hoog inzet op de te veilen gemakswinkel, niet om hier een
                        (tweede) gemakswinkel te openen maar om op deze manier een lokaal monopolie
                        veilig te stellen en een eventuele concurrent de locatie te ontzeggen. Het
                        op deze manier strategisch bieden verstoort de verdeelmethode en kan ertoe
                        leiden dat een locatie wordt verkregen om maatschappelijk ongewenste
                        redenen. De biedbeperking waarborgt bovendien de keuzevrijheid voor de
                        weggebruiker, omdat een eventuele tweede locatie voor een gemakswinkel in
                        handen komt van een nieuwe partij.</al>
                  <al>De verwachte toepassing van de biedbeperking is beperkt. Allereerst is de
                        biedbeperking onderdeel van het overgangsrecht en daarmee tijdelijk van
                        aard. Daarbij wordt de maatregel slechts in zeer specifieke situaties
                        toegepast. De maatregel is alleen van toepassing als 1) er op een
                        verzorgingsplaats ruimte is voor – en behoefte aan – een tweede locatie voor
                        een gemakswinkel en 2) er op de betreffende verzorgingsplaats nog sprake is
                        van een lopende vergunning voor een gemakswinkel, uitgegeven onder het
                        voorgaande beleid.</al>
                  <al>De noodzaak van een tijdelijke biedbeperking om een goed verloop van de
                        verdeelmethode te borgen werd als eerste benoemd door Radicand Economics en
                        e-Conomics (2022). De noodzaak van een biedbeperking is vervolgens getoetst
                        door SEO economisch onderzoek (2024). SEO oordeelt dat de biedbeperking
                        vanuit een puur economisch oogpunt geen efficiënte maatregel is, maar wel
                        een valide oplossing is gegeven de praktijksituatie op verzorgingsplaatsen.
                        Verder benadrukt SEO dat de omvang van het risico op strategisch biedgedrag
                        niet is vastgesteld. Dit oordeel van SEO is aanleiding geweest om de
                        biedbeperking als maatregel scherper af te bakenen, door het te beperken tot
                        overgangsrecht. En deze alleen in te zetten wanneer het verdelen van een
                        tweede shop maakt dat het gelijke speelveld in het geding komt. De
                        biedbeperking is geen maatregel die wordt toegepast om eventuele andere
                        waarderingsvoordelen te adresseren, zoals een informatievoordeel dat
                        zittende partijen mogelijk hebben op het moment dat een locatie verdeeld
                        wordt. Een alternatief voor de biedbeperking, dat genoemd wordt door SEO en
                        Oxera, is het stellen van minimumeisen aan de kwaliteit en kwantiteit van de
                           (laad-)voorziening.<noot id="n200" type="voet"><noot.nr>37</noot.nr><noot.al>Oxera (2023). Verzorgingsplaatsen van de toekomst: beoordeling
                              van de economische onderbouwing voor een biedbeperking</noot.al></noot> Dit alternatief is echter niet wenselijk omdat er ook dan sprake
                        blijft van een biedvoordeel voor de zittende exploitant van een tankstation,
                        in de situatie zoals in de tekst hierboven beschreven. Een gelijk speelveld
                        wordt hiermee niet bereikt. Een kwantiteitseis ondervangt weliswaar het
                        risico dat er onvoldoende laadpalen worden gerealiseerd, maar er is wel
                        sprake van een hogere toetredingsdrempel voor andere partijen dan de
                        zittende exploitant van het tankstation.</al>
                </divisie>
              </divisie>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop>
                <titel>ARTIKELSGEWIJS</titel>
              </kop>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 1.1 (begripsbepalingen)</titel>
                </kop>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>biedboek</titel>
                  </kop>
                  <al>De term biedboek wordt in dit wetsvoorstel gebruikt om aan te duiden welke
                        gegevens en informatie ter beschikking wordt gesteld aan belangstellenden
                        voor een veiling, met betrekking tot de betrokken locatie en de daarop
                        betrekking hebbende exploitatievergunning. Verwezen wordt naar artikel
                        5.1.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>doorzet</titel>
                  </kop>
                  <al>Doorzet heeft in de context van dit wetsvoorstel betrekking op het aantal
                        verkochte kilowatturen elektriciteit, op een locatie waarvoor een
                        exploitatievergunning wordt geveild. Gegevens over de doorzet worden
                        opgenomen in het biedboek om alle gegadigden in de gelegenheid te stellen de
                        marktwaarde van de locatie beter in te schatten. Als deze informatie zou
                        ontbreken, zouden andere partijen een aanzienlijk slechtere
                        informatiepositie hebben dan zittende partijen op de locatie.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>exploitatie</titel>
                  </kop>
                  <al>Het wetsvoorstel heeft betrekking op een bijzonder gebruik van
                        verzorgingsplaatsen, namelijk voor het aan weggebruikers aanbieden van
                        goederen of diensten. Exploiteren is het gebruiken van in dit geval
                        verzorgingsplaatsen om daar profijt te trekken door het aanbieden van de
                        voorzieningen.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>exploitatievergunning</titel>
                  </kop>
                  <al>Het begrip exploitatievergunning is in dit wetsvoorstel uitsluitend
                        gereserveerd voor de exploitatievergunning in de zin van artikel 3.1 van dit
                        wetsvoorstel, die is verdeeld overeenkomstig een procedure als bedoeld in
                        artikel 4.1 van dit wetsvoorstel. Het gaat hier uitdrukkelijk niet om de
                        omgevingsvergunning voor een beperkingengebiedactiviteit met betrekking tot
                        de verzorgingsplaatsen die deel uitmaken van een weg in beheer bij het Rijk,
                        die in de Omgevingswet is geregeld. De functie die deze omgevingsvergunning
                        vervulde voor de voorzieningen waarop dit wetsvoorstel betrekking heeft,
                        wordt overgenomen door de vaststelling van het inrichtingsplan. De
                        exploitatievergunning in dit hoofdstuk bepaalt echter wie de vergunde
                        locatie mag exploiteren voor de in de vergunning omschreven diensten, met
                        inachtneming van de kaders die onder meer het inrichtingsplan daaraan
                        stelt.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>gemakswinkel</titel>
                  </kop>
                  <al>De gemakswinkel is wat ook wel wordt aangeduid als de shop op een
                        verzorgingsplaats, waar weggebonden artikelen worden verkocht en waar ook
                        eet- en drinkwaren worden verstrekt, al dan niet voor gebruik ter plaatse.
                        In het verleden is in de regelgeving ook wel gesproken over ‘een winkel in
                        een benzinestation’ (artikel 6 Vrijstellingenbesluit Winkeltijdenwet) of
                        ‘een winkel in een restaurant, dat is gelegen aan een autosnelweg’ (artikel
                        7 Vrijstellingenbesluit Winkeltijdenwet). De term gemakswinkel drukt uit dat
                        het gaat om winkels bedoeld voor het gemak van de weggebruiker, voor in het
                        bijzonder kleine, snelle aankopen. Deze kunnen zowel betrekking hebben op
                        smeermiddelen voor voertuigen als op benodigdheden voor gebruik, reiniging
                        of spoedeisende reparaties van voertuigen en van accessoires daarvoor, als
                        op maaltijden, dranken en kleine eetwaren voor directe consumptie ter
                        plaatse of voor onderweg. Het begrip bakent ook af. Zo is een ‘vending
                        machine’, zoals bijvoorbeeld frisdrankautomaten, foodautomaten of
                        snoepautomaten, als zodanig geen winkel. Anderzijds is een supermarkt voor
                        de dagelijkse boodschappen of detailhandel van niet weggebonden artikelen,
                        zoals kleding, geen gemakswinkel.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>gemakswinkelomzet</titel>
                  </kop>
                  <al>Het betreft de totale omzet van activiteiten in de gemakswinkel, of dat nu
                        gaat over verkoop van artikelen voor voertuigen of om eetwaren of dranken.
                        Het gaat hierbij om de omzet zonder aftrek van kosten zoals eventuele kosten
                        van de omzet.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>inrichtingsplan</titel>
                  </kop>
                  <al>Voor de toelichting wordt verwezen naar de toelichting bij artikel
                        2.1.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>laadstation</titel>
                  </kop>
                  <al>Voor dit begrip is aangesloten bij Verordening (EU) 2023/1804 van het
                        Europees Parlement en de Raad van 13 september 2023 betreffende de uitrol
                        van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen en tot intrekking van
                        Richtlijn 2014/94/EU.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>locatie</titel>
                  </kop>
                  <al>Het begrip locatie wordt in dit wetsvoorstel gehanteerd voor een gedeelte
                        van een verzorgingsplaats, dat is ingericht of dat is in te richten voor een
                        van de voorzieningen voor laden, gemakswinkels of tanken waarop deze
                        wetgeving ziet. De locatie heeft dus betrekking op een deel van het
                        infrastructurele werk verzorgingsplaats. Het gaat daarbij om een locatie die
                        is ingericht of die is in te richten voor één van deze voorzieningen. Het
                        begrip locatie sluit aan bij de wijze waarop dit begrip in de Wet tot
                        veiling van bepaalde verkooppunten van motorbrandstoffen is vormgegeven – in
                        die wet gaat het uitsluitend om een locatie voor een
                        motorbrandstofverkooppunt, vanuit de civielrechtelijke verhouding. Het
                        begrip laat onverlet of en in hoeverre op de locatie deze of andere
                        activiteiten zijn toegestaan – dat is aan de publiekrechtelijke regelgeving
                        en besluitvorming.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>verzorgingsplaats, weg</titel>
                  </kop>
                  <al>Het wegbegrip is beperkt tot de autowegen en autosnelwegen die in beheer
                        zijn bij het Rijk. Verzorgingsplaatsen zijn onderdeel van de door het Rijk
                        beheerde weg. Alhoewel de wegen die in beheer zijn bij het Rijk in de regel
                        eigendom zijn van de staat, is niet de eigendomssituatie leidend maar de
                        beheertaak van het Rijk. Verzorgingsplaatsen zijn ontsloten vanaf de
                        hoofdrijbaan en maken onderdeel uit van het gesloten stelsel van hoofdwegen
                        in beheer bij het Rijk. Op de rijbaan van autowegen en autosnelwegen is het
                        verboden om een voertuig te laten stilstaan (art. 43 Reglement
                        verkeersregels en verkeerstekens 1990). Verzorgingsplaatsen zijn van de
                        (hoofd)rijbaan gescheiden plaatsen die onderdeel vormen van de weg en waar
                        het openbaar verkeer gelegenheid heeft even stil te staan of kortstondig te
                        parkeren met het oog op een goed verloop van de reis of rit.
                        Verzorgingsplaatsen hebben zodoende een belangrijke verkeersfunctie op het
                        hoofdwegennet. Het gaat dan over de functie die verzorgingsplaatsen voor het
                        openbaar verkeer hebben als infrastructurele werken, dus inclusief het
                        weglichaam, afwatering, bermen en bermsloten, weguitrusting, kunstwerken en
                        hetgeen verder naar zijn aard daartoe behoort.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>weggebonden voorziening</titel>
                  </kop>
                  <al>Het begrip voorziening is in deze wet beperkt tot de voorzieningen die zijn
                        opgesomd of die bij ministeriële regeling krachtens artikel 1.2, tweede lid,
                        daaraan gelijkgesteld zijn.</al>
                </divisie>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 1.2 (doelstellingen)</titel>
                </kop>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>Eerste lid</titel>
                  </kop>
                  <al>Dit artikel bevat de publieke doelen waarop de toepassing van dit
                        wetsvoorstel zal zijn gericht. Voorop staat daarbij dat verzorgingsplaatsen
                        hun infrastructurele functie kunnen vervullen voor het veilig en doelmatig
                        gebruik van de weg door het openbaar verkeer. Dat houdt in de eerste plaats
                        in dat verzorgingsplaatsen bruikbaar dienen te blijven voor dat verkeer, wat
                        zowel personenverkeer en vrachtverkeer betreft. Dat brengt mee dat andere
                        vormen van gebruik, in het bijzonder het commerciële gebruik van
                        verzorgingsplaatsen om goederen of diensten aan te bieden aan
                        verkeersdeelnemers en passagiers, slechts in beperkte mate mogelijk is.
                        Vergunningen voor de exploitatie van verzorgingsplaatsen zijn beperkt tot
                        bepaalde diensten (weggebonden voorzieningen). De beschikbaarheid van de
                        vergunningen zal afhangen van een optimale spreiding over het weggennet en
                        de inrichtingskeuzes van de wegbeheerder. Waar in dat kader vergunningen
                        beschikbaar zijn zullen deze slechts voor bepaalde tijd worden verleend, op
                        basis van een transparante verdeling met het oog op gelijke kansen voor alle
                        gegadigden.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>Tweede lid</titel>
                  </kop>
                  <al>Dit wetsvoorstel beschouwt laadstations, gemakswinkels en
                        motorbrandstofverkooppunten als weggebonden voorzieningen. Omdat
                        technologische ontwikkelingen snel kunnen gaan, is het belangrijk nieuwe
                        ontwikkelingen te kunnen accommoderen. Daarom voorziet dit artikel in de
                        aanwijzing van ook andere voorzieningen als weggebonden voorzieningen
                        wanneer daar naar het oordeel van de minister van Infrastructuur en
                        Waterstaat aanleiding voor bestaat. Deze mogelijkheid kan bijvoorbeeld op
                        termijn worden gebruikt als het wenselijk is waterstofstations mogelijk te
                        maken op verzorgingsplaatsen. Behalve voor het aanwijzen van geheel nieuwe
                        voorzieningen, maakt deze grondslag ook mogelijk waar nodig regels te
                        stellen over de omvang van de weggebonden voorzieningen en wat daartoe
                        behoort bij de verlening van exploitatievergunningen. Gedacht kan
                        bijvoorbeeld worden aan de vraag of een bandenpomp hoort bij laadstations of
                        motorbrandstofverkooppunten.</al>
                </divisie>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 2.1 (inrichtingsplannen)</titel>
                </kop>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>Eerste lid</titel>
                  </kop>
                  <al>Dit artikel introduceert een nieuwe figuur voor de minister van
                        Infrastructuur en Waterstaat om als wegbeheerder de herinrichting van
                        verzorgingsplaatsen ter hand te nemen. Het gaat daarbij uitdrukkelijk niet
                        alleen om maatregelen die zijn gericht op het gebruik overeenkomstig de
                        openbare bestemming (in de zin van de Wegenwet) en planologische functie
                        (hoofdinfrastructuur) van de verzorgingsplaats, maar ook om de aanwijzing
                        van locaties waar particuliere exploitatie van laadstations, tankstations of
                        gemakswinkels toelaatbaar wordt geacht. Het inrichtingsplan stelt daarmee de
                        minister in staat om regie te voeren over de meest wenselijke verhouding
                        tussen, enerzijds, het vrije, door de wegbeheerder te dulden gebruik van
                        openbare verzorgingsplaatsen door het openbaar verkeer, en anderzijds de van
                        vergunningverlening afhankelijke particuliere exploitatie van onderdelen van
                        de openbare verzorgingsplaatsen.</al>
                  <al>Een eventuele wijziging van inrichtingsplannen is mogelijk maar daarbij zal
                        wel rekening gehouden moeten worden met de rol die deze hebben gespeeld in
                        de veiling. Wijzigingen van de locatie voor de exploitatie of de
                        voorschriften daarvan, kunnen daarom niet ingrijpend veranderen. Wijzigingen
                        zullen daarom gepaard gaan met vaststellen van het moment waarop die
                        wijzigingen ingaan, waarbij rekening zal worden gehouden met lopende
                        exploitatievergunningen. Een wijziging van het inrichtingsplan werkt dus ook
                        niet rechtstreeks door in de exploitatievergunningen of in de
                        huurovereenkomst. Dat zal doorgaans eerst aan de orde zijn bij een nieuwe
                        uitgifteronde.</al>
                  <al>Op lang niet alle verzorgingsplaatsen zal de mogelijkheid bestaan om
                        voorzieningen te exploiteren. Dat is ook nu al niet het geval op zogenoemde
                        solitaire verzorgingsplaatsen. Waar dit wel mogelijk wordt gemaakt, zal het
                        afhangen van keuzes die in de routekaart worden gemaakt en van de
                        beschikbare capaciteit op de verzorgingsplaats voor het openbaar verkeer.
                        Dat houdt immers in alle gevallen het primaat: de verzorgingsplaats is er
                        voor het openbaar verkeer.</al>
                  <al>Dit artikel is ook relevant voor de reikwijdte van dit wetsvoorstel, dat
                        allereerst geografisch is afgebakend tot de verzorgingsplaatsen. Dat zijn,
                        mede gelet op de definitie van het begrip ‘weg’ in dit wetsvoorstel, de
                        verzorgingsplaatsen die horen bij de autowegen en autosnelwegen in beheer
                        bij het Rijk. Alleen voor deze wegen en verzorgingsplaatsen rust de
                        verantwoordelijkheid van het onderhoud en de goede staat en werking van de
                        infrastructuur op het Rijk. Het gaat hier bovendien alleen om de wegen die
                        in beheer zijn bij het Rijk die behoren tot het hoofdwegennet.
                        Verzorgingsplaatsen bij wegen die in beheer zijn bij andere overheden of bij
                        niet-autowegen en niet-autosnelwegen in beheer bij het Rijk, vallen dus
                        buiten de reikwijdte van dit wetsvoorstel.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>Tweede lid, aanhef</titel>
                  </kop>
                  <al>Dit lid regelt de inhoud van een inrichtingsplan. De onderdelen daarvan
                        zullen afhangen van de concrete omstandigheden van het geval. Zo zal op een
                        solitaire verzorgingsplaats geen locaties worden aangewezen voor exploitatie
                        van voorzieningen en kan volstaan worden met onderdeel a.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>Tweede lid, onderdeel a</titel>
                  </kop>
                  <al>Het gaat in dit onderdeel ten eerste over bijvoorbeeld het verloop van het
                        stelsel van wegen en parkeerplaatsen voor het aanrijden, stoppen, parkeren,
                        kort verblijven en wegrijden om de reis te vervolgen op de weg waartoe de
                        verzorgingsplaats behoort. Daarnaast gaat het ook om de voorwaarden die
                        aanwezig moeten zijn voor de weggebruikers en passagiers om even te kunnen
                        rusten. Denk aan de groenvoorziening, een picknickbank en bermen op de
                        verzorgingsplaats, de beschikbaarheid van schaduw. Voorts valt onder de
                        inrichting op dit vlak ook wat verder naar zijn aard tot het
                        infrastructurele werk behoort, zoals de weguitrusting, afwatering,
                        verlichting, en andere werken voor de goede functievervulling.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>Tweede lid, onderdeel b en onderdeel c</titel>
                  </kop>
                  <al>Deze onderdelen maken het mogelijk voor de wegbeheerder om proactief te
                        bepalen op welke locaties van de verzorgingsplaatsen de mogelijkheid zal
                        bestaan om een laadstation een tankstation of een gemakswinkel of een andere
                        krachtens artikel 1.2 aangewezen voorziening te exploiteren. Andere vormen
                        van particuliere exploitatie zijn niet mogelijk (denk bijvoorbeeld aan een
                        casino of andere bedrijvigheid met een verkeersaantrekkende werking).</al>
                  <al>Bij de aanwijzing en begrenzing van de locaties wordt onderscheid gemaakt
                        naar de verschillende typen weggebonden voorzieningen. Daarbij kan in het
                        inrichtingsplan ook onderscheid worden gemaakt tussen voorzieningen voor
                        zware voertuigen of voor lichte voertuigen, waar dit voor de inrichting
                        relevant is. Zo zijn draaicirkels voor vrachtverkeer anders dan voor
                        personenverkeer.</al>
                  <al>Inrichtingsplannen zullen ook de locaties aanwijzen voor
                        motorbrandstofverkooppunten. De veiling van de huurovereenkomsten voor deze
                        locaties blijft plaatsvinden op basis van Wet tot veiling van bepaalde
                        verkooppunten van motorbrandstoffen. Zie over de verhouding tot deze wet de
                        toelichting bij artikel 4.9. De vraag welke locaties dit zijn en welke
                        omvang die dienen te hebben wordt bepaald in de inrichtingsplannen op basis
                        van dit wetsvoorstel.</al>
                </divisie>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 2.2 (rechtsgevolgen inrichtingsplan)</titel>
                </kop>
                <al>Het inrichtingsplan neemt in de praktijk de functie over die
                     omgevingsvergunningen voor beperkingengebiedactiviteiten met betrekking tot de
                     weg tot nu toe spelen, om te bepalen welke activiteiten (anders dan het gebruik
                     door het openbaar verkeer) toelaatbaar zijn op verzorgingsplaatsen. Andere
                     publiekrechtelijke toestemmingen of omgevingsvergunningen blijven de
                     verantwoordelijkheid van de exploitanten. Die huidige praktijk is
                     aanvraaggedreven en kent als gevolg daarvan, vooral wat betreft de laadpunten,
                     in hoge mate een ad hoc karakter, waarin de locatie, de timing en het aantal
                     laadpalen per aanvraag en aanvrager wordt bepaald. Juist voor laadstations en
                     gemakswinkels is de belangstelling in de afgelopen periode zodanig toegenomen
                     dat die beoordeling per geval niet langer volstaat om de verantwoordelijkheid
                     van de Minister voor een evenwichtige verdeling van de verzorgingsplaatsen en
                     daarop te bieden voorzieningen waar te kunnen blijven maken. Daarom voorziet
                     artikel 2.1 in de mogelijkheid om ambtshalve de locaties aan te wijzen voor de
                     genoemde voorzieningen. De veiling van de exploitatievergunning krijgt daardoor
                     slechts de functie te bepalen wie de uitvoering van de activiteiten ter hand
                     zal mogen nemen. Om deze reden regelt artikel 8.3 van dit wetsvoorstel, via een
                     wijziging van de Omgevingswetdat voor de uitvoering van het inrichtingsplan
                     geen omgevingsvergunning voor de beperkingengebiedactiviteiten meer nodig is.
                     Datzelfde geldt op basis van artikel 2.2 voor verkeersbesluiten, waar die
                     ingevolge de Wegenverkeerswet 1994 noodzakelijk zijn om de nodige maatregelen
                     tot inrichting van de weg voor het verkeer vorm te geven.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 2.3 (voorbereiding en bekendmaking inrichtingsplan)</titel>
                </kop>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>Eerste lid</titel>
                  </kop>
                  <al>Een inrichtingsplan neemt de functie over van de omgevingsvergunningen voor
                        beperkingengebiedactiviteiten die op dit moment nog voor de verschillende
                        voorzieningen noodzakelijk zijn. Omdat inrichtingsplannen ambtshalve worden
                        vastgesteld, worden de locaties en de daarvoor relevante voorschriften en
                        beperkingen niet langer op aanvraag van een bepaalde ondernemer bepaald. In
                        de praktijk zullen per inrichtingsplan bovendien meerdere locaties voor
                        verschillende voorzieningen beschikbaar kunnen komen. Het ligt daarom in de
                        rede dat over het ontwerp van het inrichtingsplan zienwijzen naar voren
                        kunnen worden gebracht met toepassing van afdeling 3.4 van de Algemene wet
                        bestuursrecht. Dat kunnen zienwijzen zijn van een ieder. Uit de systematiek
                        van dit wetsvoorstel volgt immers dat bij de vaststelling van het
                        inrichtingsplan nog niet bekend is wie de daarin aangewezen locaties voor
                        weggebonden voorzieningen zal kunnen gaan exploiteren. Dat wordt immers
                        bepaald door de veiling die na eerst na vaststelling van het inrichtingsplan
                        plaatsvindt. Omdat het wenselijk is dat potentiële gegadigden de gelegenheid
                        hebben om zienswijzen naar voren te brengen, is die mogelijkheid opengesteld
                        voor een ieder. Toepassing van afdeling 3.4 van de Algemene wet
                        bestuursrecht heeft ook tot gevolg dat tegen de vaststelling van het
                        inrichtingsplan geen bezwaar gemaakt kan worden, maar alleen beroep bij de
                        bestuursrechter. Die beroepsprocedure vindt overeenkomstig artikel 8.2
                        plaats in eerste en enige instantie bij de Afdeling bestuursrechtspraak van
                        de Raad van State. Beroepsmogelijkheden zullen in aansluiting op de
                        hoofdregels van de Algemene wet bestuursrecht overigens wel uitsluitend open
                        staan voor belanghebbenden.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>Tweede lid</titel>
                  </kop>
                  <al>Van de vaststelling van het inrichtingsplan wordt door de minister
                        ingevolge artikel 12, tweede lid, van de Bekendmakingswet kennisgegeven in
                        de Staatscourant.</al>
                </divisie>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 3.1 (exploitatievergunning)</titel>
                </kop>
                <al>Dit artikel beperkt het aantal op grond van artikel 4.1 te veilen
                     exploitatievergunningen voor laden of shops tot maximaal het bij ministeriele
                     regeling voor de desbetreffende verzorgingsplaats vastgestelde aantal. Voor
                     motorbrandstofverkooppunten volgt de verlening van exploitatievergunningen de
                     veilingen op basis van de Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van
                     motorbrandstoffen, waarvoor wordt verwezen naar artikel 4.9 en de daarbij
                     behorende toelichting.</al>
                <al>Vanaf inwerkingtreding van dit wetsvoorstel worden voor laadstations,
                     motorbrandstofverkooppunten of gemakswinkels uitsluitend vergunningen verleend
                     op de daarvoor vastgestelde locaties. Aanvragen voor deze voorzieningen die
                     buiten de veiling om worden gedaan, of aanvragen die betrekking hebben op
                     andere delen van de verzorgingsplaats dan in de veiling worden verdeeld, worden
                     niet in behandeling genomen. Aanvragen voor andere voorzieningen of
                     activiteiten, zullen in beginsel ook niet in behandeling worden genomen. In
                     aansluiting op dit wetsvoorstel zullen de regels over activiteiten in het
                     Besluit activiteiten leefomgeving en de beoordelingsregels van het Besluit
                     kwaliteit leefomgeving zodanig worden aangepast dat de mogelijkheden om een
                     omgevingsvergunning voor andere beperkingengebiedactiviteiten op de
                     verzorgingsplaats te verkrijgen dan op grond van artikel 8.5 voor de realisatie
                     of de exploitatie van de in dit wetsvoorstel geregelde voorzieningen nodig is
                     beperkt zullen worden. Onderdeel van deze wijziging is onder meer het
                     uitsluiten van de mogelijkheid om buiten gemakswinkels om bedrijfsmatig eten en
                     drinken aan te bieden.</al>
                <al>De systematiek van dit wetsvoorstel is dus zo dat eerst
                     exploitatievergunningen voor weggebonden voorzieningen kunnen worden
                     aangevraagd en verleend, wanneer voor de betreffende voorziening in een
                     inrichtingsplan een locatie is aangewezen en gedurende het tijdvak dat
                     opengesteld wordt op voor die locatie aanvragen in te dienen voor het aantal
                     vergunningen dat beschikbaar is. Is geen inrichtingsplan vastgesteld of bevat
                     het inrichtingsplan geen locaties, zoals bij solitaire verzorgingsplaatsen het
                     geval zal zijn, dan zijn daar dus geen exploitatievergunningen mogelijk.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 3.2 (keuzevrijheid weggebruiker)</titel>
                </kop>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>Eerste lid</titel>
                  </kop>
                  <al>Dit onderdeel regelt een zogenoemd gebiedscriterium, dat erop is gericht de
                        weggebruiker keuzevrijheid te geven in laadstations tussen opeenvolgende
                        verzorgingsplaatsen in dezelfde rijrichting. Het gaat hier om een
                        vergelijkbaar gebiedscriterium zoals dat ook lang voor tankstations heeft
                        gefunctioneerd. Deze regel gaat gepaard met overgangsrecht op grond waarvan
                        reeds vergunde basisvoorzieningen laden en reeds vergunde aanvullende
                        voorzieningen onder oude regime, niet meetellen voor het gebiedscriterium.
                        Dat gebiedscriterium geldt dus uitsluitend voor nieuw uit te geven locaties
                        voor laadvoorzieningen op basis van dit wetsvoorstel.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>Tweede lid</titel>
                  </kop>
                  <al>In bepaalde gevallen, waarin onder meer de omvang van de verzorgingsplaats
                        het toelaat, kan het wenselijk zijn dat op meerdere exploitatievergunningen
                        voor dezelfde soort weggebonden voorziening beschikbaar zijn op dezelfde
                        verzorgingsplaats. In dat geval is het wenselijk met het oog op de
                        keuzevrijheid van de weggebruiker, dat deze niet in dezelfde hand worden
                        geëxploiteerd. Daarbij speelt ook een rol dat voorkomen dient te worden dat
                        partijen in een veilingsprocedure voor beide vergunningen een belang kunnen
                        hebben om monopolie te verweven, wat afbreuk doet aan een effectieve
                        veiling. Dit lid voorziet daarin.</al>
                </divisie>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 4.1 (veiling)</titel>
                </kop>
                <al>Dit artikel schrijft voor dat de verlening van exploitatievergunningen door de
                     minister van Infrastructuur en Waterstaat plaats vindt door middel van een
                     veilingprocedure. De keuze voor deze wijze van verdeling is toegelicht in het
                     algemeen deel van deze toelichting. De inrichting van de veilingprocedure en de
                     daarin te stellen zekerheid voor betaling van het bod wordt geregeld bij
                     ministeriële regeling. Daartoe horen onder meer de regels voor het vaststellen
                     van de betaaltermijn, bedoeld in artikel 4:87, tweede lid, van de Algemene wet
                     bestuursrecht.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 4.2 (aanvragen)</titel>
                </kop>
                <al>Dit artikel geeft de belangrijkste aanvraagvereisten en regelt een grondslag
                     voor nadere regeling bij ministeriële regeling. Omdat de randvoorwaarden voor
                     de exploitatie, inclusief de voor realisatie van de betreffende werken te
                     stellen voorschriften en beperkingen vanuit het oogpunt van het veilig en
                     doelmatig gebruik en de bescherming van de infrastructuur, reeds zijn
                     vastgesteld in het inrichtingsplan, kan de aanvraag in beginsel uitsluitend
                     betrekking hebben op het financieel bod en de in het volgende artikel geregelde
                     zekerheidsheidsstelling. Aanvragers dienen er voorts mee rekening te houden dat
                     zij bij het winnen van de veiling verplicht zullen zijn een tijdschema te
                     verschaffen voor de realisatie en exploitatie van de voorzieningen, een raming
                     van de kosten en opbrengsten en een lijst van de bij de realisatie en
                     exploitatie betrokken partijen. Dit laatste is geregeld in artikel 4.5.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 4.3 (zekerheidsstelling)</titel>
                </kop>
                <al>Voor de aanvrager die in de veiling het hoogste bod uitbrengt en aan wie de
                     exploitatievergunning kan worden verleend, ontstaat bij de verlening van de
                     exploitatievergunning een betalingsverplichting jegens de minister van
                     Infrastructuur en Waterstaat. Het is daarom van belang dat de aanvrager het
                     uitgebrachte bod ook gestand kan doen. Met het oog daarop voorziet dit artikel
                     in een verplichte zekerheidsstelling, volgens bij ministeriële regeling te
                     stellen regels. Deze zekerheidsstelling zal bij het indienen van de aanvraag
                     gegeven dienen te worden.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 4.4 (minimumeisen)</titel>
                </kop>
                <al>Dit artikel maakt een uitzondering op artikel 4:5 van de Algemene wet
                     bestuursrecht, waarin is geregeld dat het bestuursorgaan een aanvraag pas
                     buiten behandeling kan laten wegens een onjuiste of onvolledige aanvraag,
                     indien het de aanvrager in de gelegenheid heeft gesteld de aanvraag binnen een
                     gestelde termijn aan te vullen. Nu de eisen die gesteld worden aan de aanvraag
                     relatief eenvoudig zijn – te weten een financieel bod en de zekerheidsstelling
                     daarvoor – is het voor het goede verloop van de veiling van belang dat na het
                     aflopen van het tijdvak voor het indienen van aanvragen geen aanvullingen meer
                     mogelijk zijn.</al>
                <al>Het tweede lid van dit artikel bevat de mogelijkheid om nadere eisen te
                     regelen waaraan elke aanvraag die meedoet aan een veiling, zal dienen te
                     voldoen.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 4.5 (besluitvorming)</titel>
                </kop>
                <al>In dit artikel is tot uitdrukking gebracht dat vergunning wordt verleend aan
                     de hoogste bieder in de veiling, mits dat bod berust op een volledige aanvraag.
                     Onvolledige aanvragen worden na het verstrijken van de aanvraagtermijn buiten
                     behandeling gelaten. Andere ontvankelijke aanvragen, die niet het hoogste bod
                     bevatten, worden afgewezen. Degene aan wie vergunning wordt verleend is
                     verplicht tot betaling overeenkomstig de regels die krachtens artikel 4.1,
                     derde lid, onder g, worden vastgesteld.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 4.6 (voorwaarden en voorschriften exploitatievergunning)</titel>
                </kop>
                <al>Dit artikel regelt de inhoud van de exploitatievergunning. Daaronder valt
                     onder meer de beschrijving van de activiteiten die tot de exploitatie behoren.
                     Voorts is in dit artikel geregeld dat exploitatievergunningen worden
                     vastgesteld voor een beperkte duur. Dat is in de eerste plaats om de
                     bruikbaarheid van de verzorgingsplaats voor het openbaar verkeer te waarborgen.
                     Met de functie van de verzorgingsplaats is onverenigbaar dat locaties voor
                     onbepaalde tijd zouden worden uitgegeven en daarmee voor onbepaalde tijd
                     onbruikbaar zouden zijn voor gebruik door het verkeer. Het toelaten van de
                     exploitatie van weggebonden voorzieningen is om deze reden slechts voor
                     bepaalde duur mogelijk, zonder zekerheid dat de locatie voor dezelfde soort
                     voorziening blijft in een daaropvolgend tijdvak.</al>
                <al>Daarnaast wordt met de beperkte duur tevens voldaan aan de artikelen 11 en 12
                     van de Dienstenrichtlijn, op grond waarvan in aantal beperkte vergunningen,
                     waarvan voor de hier geregelde voorzieningen onder dit wetsvoorstel ook sprake
                     zal zijn, slechts voor bepaalde tijd kunnen worden verleend.</al>
                <al>De maximumduur van de vergunning zal bij ministeriele regeling worden
                     vastgesteld, waarbij rekening zal worden gehouden met de terugverdientijd van
                     investeringen in de voorzieningen. Daarnaast geldt als uitgangspunt dat in
                     concrete gevallen een termijn met twee jaar kan worden verlengd, indien dat
                     voor de uitvoering van deze wet noodzakelijk is. Dat kan bijvoorbeeld aan de
                     orde zijn wanneer een vergunning afloopt terwijl de procedure voor het
                     inrichtingsplan en de veiling nog loopt en de continuïteit van de voorziening
                     in dergelijke situaties van belang is. Door dit vooraf in de wet te bepalen is
                     dit transparant voor alle gegadigden. Datzelfde geldt voor de mogelijkheid om
                     de looptijd van verschillende exploitatievergunningen op dezelfde
                     verzorgingsplaats op elkaar af te kunnen stemmen. Dat is een noodzakelijke
                     voorziening om te verzekeren dat herinrichting kan plaatsvinden en ook om
                     mogelijk te maken dat gegadigden in de gelegenheid zijn om gelijktijdig te
                     kunnen meedingen naar verschillende exploitatievergunningen voor meerdere
                     voorzieningen op de verzorgingsplaats.</al>
                <al>Naast deze beperking, kunnen ook andere beperkingen worden gesteld en
                     voorschriften aan een vergunning worden verbonden. Een van de voorwaarden is
                     dat in de vergunning een termijn wordt opgenomen waarbinnen met de uitvoering
                     dient te zijn gestart. De voorwaarden en voorschriften kunnen ook worden
                     gebruikt om nader te specificeren welke activiteiten als integraal onderdeel
                     van de betreffende exploitatie worden gezien of juist niet, voor zover daarover
                     niet reeds op grond van artikel 1.2, tweede lid, bij ministeriële regeling
                     regels zijn gesteld.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 4.7 (wijziging, intrekking)</titel>
                </kop>
                <al>Voor de regels over intrekking is grotendeels aangesloten bij de systematiek
                     die wordt toegepast voor de Wet windenergie op zee, waarin sprake is van een
                     vergelijkbare uitgifte van vergunningen. Daarnaast zijn gronden tot intrekking
                     opgenomen die verband houden met de uitvoering van het inrichtingsplan, niet
                     naleving van dit wetsvoorstel of als geen huurovereenkomst tot stand komt.</al>
                <al>Het achterliggende belang is dat de verzorgingsplaats aan zijn functie moet
                     kunnen blijven beantwoorden, en dat voorzieningen kunnen worden geëxploiteerd
                     voor zover dat binnen die kaders mogelijk is. Als een vergunning niet wordt
                     benut, is het bovendien van belang deze opnieuw uit te kunnen geven aan andere
                     gegadigden, in het belang dat de weggebruiker kan hebben bij de
                     voorziening.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 4.8 (overdraagbaarheid van de vergunning)</titel>
                </kop>
                <al>Er is voor gekozen geen beperking te stellen aan de overdraagbaarheid. Dat
                     betekent dat een eenmaal geveilde vergunning over kan gaan op een andere
                     exploitant, bijvoorbeeld door een bedrijfsovername. Daarbij zal door de
                     vergunninghouders wel steeds acht geslagen moeten worden op de verplichtingen
                     van artikel 2.3. Voor de toestemming die is vereist, geldt dat deze van
                     rechtswege is verleend indien deze niet tijdig is gegeven.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 4.9 (verhouding tot de Wet tot veiling van bepaalde
                        verkooppunten van motorbrandstoffen)</titel>
                </kop>
                <al>In dit artikel is geregeld dat de veilingprocedure van dit wetsvoorstel niet
                     geldt voor exploitatievergunningen voor motorbrandstofverkooppunten. Voor deze
                     voorzieningen zal de veiling in beginsel plaats blijven vinden op basis van de
                     Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van motorbrandstoffen, voor zover de
                     locaties hiervoor in de inrichtingsplannen zijn aangewezen. Dat brengt mee dat
                     de artikelen 4.1 tot en met 4.5 niet van toepassing kunnen zijn. In plaats
                     daarvan wordt de exploitatievergunning verleend aan de degene met wie op basis
                     van de veiling onder de genoemde wet een huurovereenkomst wordt gesloten.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 5.1 (biedboek)</titel>
                </kop>
                <al>Met het oog op een transparante veilingsprocedure, wordt voorafgaand aan de
                     veiling een biedboek beschikbaar gesteld, waarop aanvragers hun bod kunnen
                     afstemmen. Daarin zal onder meer informatie zijn opgenomen over de te
                     exploiteren locatie en de daarvoor geldende voorschriften en beperkingen van
                     het inrichtingsplan en de exploitatievergunning, de gegevens over de doorzet
                     (zie artikel 5.2) en de voorwaarden van de huurovereenkomst die de winnaar van
                     de vergunning met de staat zal moeten sluiten om daadwerkelijk van de locatie
                     gebruik te kunnen maken.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 5.2 (gegevensverstrekking)</titel>
                </kop>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>Eerste, tweede en derde lid</titel>
                  </kop>
                  <al>Een van de functies van het biedboek is om bij te dragen aan een gelijk
                        speelveld bij de veiling. Een belangrijk aandachtspunt daarbij is dat de
                        zittende exploitant geen oneerlijk voordeel geniet in de veiling door een
                        betere bekendheid met de doorzet van elektriciteit of met de omzetcapaciteit
                        van de locatie voor de shop. Om deze reden is, in navolging van een
                        vergelijkbare regeling van de biedboeken in de Wet tot veiling van bepaalde
                        verkooppunten van motorbrandstoffen voorzien in een verplichte
                        informatieverstrekking over de relevante locaties door de zittende
                        vergunninghouder. In het eerste lid is opgenomen dat de vergunninghouder ten
                        behoeve van het biedboek ten aanzien van de locatie waarop de veiling
                        betrekking heeft, de gegevens van de doorzet respectievelijk de shopomzet
                        verstrekt aan de Minister van Infrastructuur en Waterstaat.</al>
                  <al>De gevraagde doorzetgegevens worden uitgesplitst naar de kilowatturen per
                        laadpaal, met de laadcapaciteit. De gegevens die worden gevraagd betreffen
                        de gegevens over drie jaren voorafgaand aan het veilingjaar van de betrokken
                        locatie.</al>
                  <al>Potentiële bieders moeten de verdiencapaciteit van de betreffende locatie
                        goed in kunnen schatten, waardoor het van belang is dat ook voor de
                        gemakswinkel de omzet op de locatie bekend wordt.</al>
                  <al>Op niet-naleving van de verplichtingen tot gegevensverstrekking kan worden
                        gesanctioneerd met een bestuurlijke boete op grond van artikel 7.2 van dit
                        wetsvoorstel.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>Vierde lid</titel>
                  </kop>
                  <al>Het vierde lid biedt de ruimte om bij ministeriele regeling aanvullende
                        voorschriften te geven over de te verstrekken gegevens ten behoeve van het
                        biedboek. Dit kan worden gedaan in het geval dat dit nodig blijkt te zijn om
                        de effectiviteit van de veiling te verbeteren.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>Vijfde lid</titel>
                  </kop>
                  <al>Om de bedrijfsvertrouwelijkheid van de gegevens die worden verstrekt, te
                        waarborgen, is ervoor gekozen om in het biedboek de gemiddelden van die
                        gegevens over drie jaar te vermelden. Zodoende wordt de omzet van de locatie
                        op verschillende onderdelen goed weergegeven, zonder direct de precieze
                        informatie per jaar naar buiten te brengen. Dit laat onverlet dat wel de
                        volledige gegevens over de drie jaren voorafgaand aan het veilingjaar
                        verstrekt moeten worden, zodat zeker wordt gesteld dat niet al vooraf
                        bewerkte gegevens worden verstrekt waardoor de gegevens minder nauwkeurig en
                        minder vergelijkbaar worden.</al>
                </divisie>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 5.3 (moment van verstrekking)</titel>
                </kop>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>Eerste lid</titel>
                  </kop>
                  <al>Aangesloten is bij de termijn die gebruikelijk is voor de
                        benzineveilingen.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>Tweede lid</titel>
                  </kop>
                  <al>Door te verplichten dat de gegevens over doorzet en shopomzet, vergezeld
                        moeten gaan van een verklaring van een accountant of
                        accountant-administratieconsulent over de getrouwheid van die gegevens,
                        wordt gewaarborgd dat een extra controle plaatsvindt op de juistheid van die
                        gegevens. Het is immers van belang dat alle betrokkenen bij een veiling de
                        juiste en volledige informatie voorhanden hebben. De verplichting om de
                        gegevens over doorzet en shopomzet te verstrekken ligt in instantie bij de
                        vergunninghouder. In de praktijk heeft deze de gevraagde informatie onder
                        zich of dient deze zorg te dragen daarover te kunnen beschikken als
                        vergunninghouder onder dit wetsvoorstel.</al>
                </divisie>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 6.1 (verhouding tot huurrecht)</titel>
                </kop>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>Eerste lid</titel>
                  </kop>
                  <al>Wie op een locatie een voorziening wil realiseren, heeft, behalve de
                        benodigde vergunningen, waaronder die van dit wetsvoorstel, ook medewerking
                        nodig van de staat als grondeigenaar. De staat zal in de praktijk deze
                        medewerking alleen aan de vergunninghouder verlenen. De staat verleent deze
                        medewerking in de vorm van een huurovereenkomst, waarin een vergoeding wordt
                        gevraagd voor de economische waarde van de grond die voor de exploitatie zal
                        worden gebruikt. Dit artikel regelt de bepalingen die afwijken van het
                        Burgerlijk Wetboek voor huurovereenkomsten voor locaties waarvoor
                        vergunningen zijn verleend op basis van dit wetsvoorstel. Dat wil zeggen dat
                        het gaat over locaties voor een laadpunt of laadstation of voor een
                        gemakswinkel. Het gaat hier uitdrukkelijk niet om huurovereenkomsten voor
                        locaties voor tankpunten of tankstations. Voor dergelijke locaties zijn in
                        de Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van motorbrandstoffen reeds
                        bijzondere bepalingen inzake de huur opgenomen. In dit wetsvoorstel worden
                        met die regeling vergelijkbare bepalingen opgenomen voor de locaties die op
                        basis van dit wetsvoorstel zullen worden verdeeld. De afwijkingen zijn
                        vergelijkbaar met de artikelen 3 en 4 van de Wet tot veiling van bepaalde
                        verkooppunten van motorbrandstoffen voor motorbrandstofverkooppunten, met
                        dien verstande dat in het onderhavige wetsvoorstel geen veiling van de
                        huurovereenkomst aan de orde is en dat het onderscheid tussen vestiging en
                        exploitatie, dat in de benzinemarkt gemaakt wordt en dat in de Wet tot
                        veiling van bepaalde verkooppunten van motorbrandstoffen heeft geleid tot
                        een bijzondere regeling over onderhuur, voor de laad- en shop-voorzieningen
                        niet relevant is. Hier is het immers steeds de vergunninghouder die zelf ook
                        huurder zal worden. Het gaat in dit artikel uitsluitend over
                        huurovereenkomsten voor locaties waarvoor een vergunning is verleend op
                        grond van artikel 4.5 van dit wetsvoorstel. Dit artikel is dus niet van
                        toepassing op huurovereenkomsten die zijn gesloten voorafgaand aan de
                        inwerkingtreding van deze bepaling en voor locaties waarvoor nog geen
                        exploitatievergunning is verleend.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>Tweede lid</titel>
                  </kop>
                  <al>Tussen de staat en de huurder ontstaat een bijzondere rechtsverhouding.
                        Onderdeel van deze bijzondere rechtsverhouding zijn de vergaande
                        bevoegdheden van de huurder ten aanzien van de opstallen. De huurder huurt
                        in de eerste plaats een locatie, dat wil zeggen: een gedeelte van de
                        verzorgingsplaats dat is ingericht of is in te richten voor een bepaalde
                        voorziening. De staat verhuurt de grond onbebouwd. De vraag wat er met deze
                        locatie – de grond – mag gebeuren, wordt door het publiekrecht bepaald. Die
                        grond kan onbebouwd zijn, maar ook bebouwd; wat er op de locatie staat, kan
                        per locatie verschillen. Wanneer de grond van de locatie bebouwd is, is de
                        huurder – uiteraard binnen de beperkingen van de huurovereenkomst en van
                        voorschriften van bestuursrechtelijke aard – vrij om aan de bebouwing,
                        beplanting en installaties die hij bij het begin van de huur aantreft te
                        veranderen wat hij wil, en dat ook gedurende de huurtijd te doen. Wel dient
                        de huurder ervoor te zorgen, dat alles in een behoorlijke staat verkeert en
                        blijft verkeren. Dit is gebaseerd op de gedachte dat degene die een locatie
                        in gebruik krijgt, verantwoordelijk is voor wat hij op die locatie aanbrengt
                        aan bebouwing en dergelijke, indien hij die bebouwing meent nodig te hebben
                        voor zijn werkzaamheden. Hiervoor is dus een bijzondere regeling opgenomen
                        die het bepaalde in de artikelen 215 en 217 van Boek 7 van het Burgerlijk
                        Wetboek nader uitwerkt. Zonder deze bijzondere regeling is niet zeker dat de
                        verhuurder niet hoeft in te staan voor de kwaliteit van de opstallen.</al>
                  <al>Het gaat in dit artikel uitsluitend over een privaatrechtelijke
                        bevoegdheid, die de huurder anders niet zonder toestemming van de verhuurder
                        zou hebben. Zij laat onverlet dat wettelijke voorschriften van toepassing
                        kunnen zijn op het gebruik van deze bevoegdheid voor het aanbrengen,
                        wijzigen of verwijderen van gebouwen, werken of beplantingen en de
                        bijkomende handelingen. Het artikel geeft dus geen vrijwaring van
                        omgevingsrechtelijke of andere publiekrechtelijke verboden, van vergunningen
                        op basis van deze wet of andere regelgeving of van andere eisen.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>Derde lid</titel>
                  </kop>
                  <al>De vergunningen die krachtens dit wetsvoorstel worden verleend, zijn in
                        aantal beperkt (artikel 3.1) en in looptijd beperkt (artikel 4.6, tweede
                        lid). In aansluiting daarbij dient vermeden te worden dat het huurrecht
                        langer door kan lopen dan de vergunningplicht. In artikel 4.6 is voor de
                        publiekrechtelijke exploitatievergunning geregeld dat deze eenmalig met twee
                        jaar kan worden verlengd als dat noodzakelijk is in het belang van een goede
                        uitvoering van deze wet. Bijvoorbeeld als de veiling procedure onverhoopt
                        langer duurt. In dergelijke gevallen dient ook de huurovereenkomst verlengd
                        te kunnen worden.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>Vierde lid</titel>
                  </kop>
                  <al>Om de bijzondere rechtsverhouding tussen de staat en de huurder de vorm te
                        kunnen geven in de huurovereenkomst van de locatie (de grond) tussen de
                        staat en de huurder, is het noodzakelijk om de toepassing van de bepalingen
                        (artikelen 290 tot en met 310) over de huur van bedrijfsruimten in afdeling
                        6 van titel 4 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek uit te sluiten. Dit
                        betreft immers regelingen voor huurders van gebouwde onroerende zaken die
                        niet kunnen worden toegepast op de (onbebouwde) verhuur van de locaties van
                        de verzorgingsplaats. Daarnaast is het ook noodzakelijk af te wijken van een
                        aantal dwingendrechtelijke bepalingen van het algemene huurrecht. Daartoe is
                        voorzien in een bijzondere regeling over enkele mogelijkheden om in de
                        huurovereenkomst van de algemene verplichtingen van huurder of verhuurder af
                        te kunnen wijken ten nadele van de huurder, door het buiten toepassing
                        verklaren van de artikelen 206, derde lid, 215, zesde lid, en 226, vierde
                        lid, van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek. Het gaat dan om onderwerpen als
                        het verhelpen van gebreken, het veranderen van het gehuurde, de
                        ontruimingsbescherming en koop breekt geen huur.</al>
                  <al>De afwijking ten aanzien van de ontruimingsbescherming in artikel 230a van
                        Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek is opgenomen omdat niet valt uit te
                        sluiten dat er zich op een locatie gebouwde onroerende zaken als bedoeld in
                        dat artikel bevinden. Bij de beëindiging van de huurovereenkomst zou de
                        voormalige huurder het genot van het gehuurde van de opvolgend huurder
                        kunnen beperken door zich te beroepen op de bescherming van artikel 230a van
                        Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek. Dat zou een ernstige verstoring opleveren
                        van het idee dat het genot van een locatie in zijn geheel, dus met alle
                        zaken die zich op een locatie bevinden, aan de actuele huurder toekomt.</al>
                </divisie>
                <divisie opmaak="default">
                  <kop>
                    <titel>Vijfde lid</titel>
                  </kop>
                  <al>Dit artikellid geeft de basis voor een restwaarderegeling voor werken,
                        gebouwen of beplantingen die na afloop van de huurtermijn door de huurder op
                        de locatie worden achtergelaten, met het oog op het gebruik van de
                        opvolgende huurder. Via de verhuurder (de staat) wordt de restwaarde door de
                        opvolgend huurder vergoed aan de vertrekkend huurder. Of en zo ja, welke
                        werken, gebouwen of beplantingen achter kunnen blijven, zal door de
                        verhuurder op basis van de huurovereenkomst worden bepaald. Die kan daarbij
                        rekening houden met de omstandigheid of de locatie opnieuw wordt uitgegeven
                        voor de betreffende voorziening of dat dit niet het geval is en met andere
                        omstandigheden zoals de vraag of het gaat om werken die per exploitant
                        verschillen waarvoor het om die reden niet voor de hand ligt deze achter te
                        laten. Dit artikellid regelt vervolgens de vergoeding voor de gebouwen,
                        werken en beplantingen die mogen achterblijven. Deze vergoeding geldt in de
                        plaats van de aanspraak die een gewone huurder kan maken voor veranderingen
                        aan het gehuurde (artikel 216, derde lid, van Boek 7 van het Burgerlijk
                        Wetboek).</al>
                  <al>Voor de waardebepaling is aangesloten bij de systematiek van de Wet
                        waardering onroerende zaken. Het gaat om de vervangingswaarde, als bedoeld
                        in artikel 17, derde lid, van die wet. Hoe die moet worden berekend is op
                        basis van artikel 20, tweede lid, van die wet, thans uitgewerkt in het
                        Uitvoeringsbesluit onderbouwing en uitvoering waardebepaling Wet waardering
                        onroerende zaken en op basis daarvan in artikel 4, van de
                        Uitvoeringsregeling instructie waardebepaling Wet waardering onroerende
                        zaken. In de praktijk zal hiervoor een taxatiewijzer worden gehanteerd door
                        de staat. Onderzocht wordt nog of kan worden aangesloten bij taxatiewijzers
                        van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, al dan niet in aangepaste
                        vorm.</al>
                </divisie>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 7.1 (handhaving)</titel>
                </kop>
                <al>De bestuursrechtelijke handhaving is opgedragen aan de minister van
                     Infrastructuur en Waterstaat, die tevens bevoegd gezag is voor de verlening van
                     de vergunning.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 7.2 (bestuurlijke boete)</titel>
                </kop>
                <al>Gekozen is voor een bestuurlijke boete om aan te sluiten bij het bestaande
                     sanctiestelsel dat voor de gegevensverstrekking en de biedboeken is geregeld in
                     de Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van motorbrandstoffen. De boete
                     is een sanctie voor het niet of niet volledig verstrekken van de gegevens. Het
                     gaat om gegevens die noodzakelijk zijn voor potentiële gegadigden van de
                     exploitatievergunning en om gelijke kansen te waarborgen bij de veiling van die
                     vergunning.</al>
                <al>Net zoals het geval is in de genoemde wet, gaat het bij de verplichting tot
                     gegevensverstrekking sprake van een besloten context. Kenmerkend voor een
                     besloten context is ten eerste het bestaan van een gespecialiseerd
                     bestuursorgaan dat met de uitvoering van de regels is belast en uit dien hoofde
                     met een afgebakende doelgroep te maken heeft. Ten tweede zijn er tussen dat
                     bestuursorgaan en de doelgroep verbindingen ter uitvoering van de regels of ten
                     behoeve van het toezicht op de naleving. Indien sprake is van een besloten
                     context is binnen het kabinetsbeleid voor sanctiestelsel een voorkeur voor
                     bestuursrechtelijke sanctionering, zeker waar het betrekkelijk lichte feiten
                     betreft die met niet al te zware sancties worden afgedaan. Echter, dit kan ook
                     het geval zijn indien hoge geldboetes noodzakelijk zijn om de naleving van
                     regels door bijvoorbeeld grote bedrijven te stimuleren.</al>
                <al>Namens de minister van Infrastructuur en Waterstaat zal Rijkswaterstaat met de
                     uitvoering worden belast. Daarbij is er duidelijk sprake van een afgebakende
                     doelgroep. De regels zijn uitsluitend van toepassing op degenen die gegevens
                     over de te veilen locaties hebben, in de praktijk exploitanten van laadstations
                     of gemakswinkels.</al>
                <al>De overtreding van het niet of niet volledig verstrekken van de gegevens ten
                     behoeve van het biedboek leidt niet rechtstreeks tot het toebrengen van schade
                     aan individuele personen en is de normovertreding is op zich niet moreel
                     afkeurenswaardig. Echter, de belangen van de betrokken biedende partijen zijn
                     groot; het gaat om het al dan niet verkrijgen van een exploitatievergunning van
                     een locatie. Gezien de doelstellingen van het wetsvoorstel is het juist van
                     belang dat alle partijen die bij een veiling meedingen gelijke kansen hebben.
                     Het niet verstrekken van gegevens is in dit geval daarom als ernstig aan te
                     merken. Een punitieve sanctie is dan ook op zijn plaats, maar gezien het feit
                     dat er geen schade wordt toegebracht aan personen en morele
                     afkeurenswaardigheid ook niet aan de orde is, ligt een bestuurlijke boete meer
                     voor de hand dan een strafrechtelijke sanctie. Met een bestuurlijke boete kan
                     de minister ook meteen na constatering de sanctie opleggen. Een
                     strafrechtelijke vervolging neemt meer tijd in beslag.</al>
                <al>Concluderend, gezien het feit dat er sprake is van een besloten context, de
                     aard en de ernst van de overtreding, is het introduceren van een bestuurlijke
                     boete het meest aangewezen handhavingsinstrument.</al>
                <al>De hoogte van de boete wordt vastgesteld op ten hoogste eenmaal de jaarlijkse
                     gebruiksvergoeding voor de locatie in kwestie. Door eenmaal de jaarlijkse
                     vergoeding als maximale boete te nemen wordt de hoogte van die boete gelieerd
                     aan de verdiencapaciteit en daarmee indirect de marktwaarde van de locatie. De
                     gebruiksvergoeding is de huur die verschuldigd is.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 8.1 (aanpassing Alcoholwet)</titel>
                </kop>
                <al>Verwezen wordt naar paragraaf 4.4 van het algemeen deel van de
                     toelichting.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 8.2 (aanpassing Algemene wet bestuursrecht)</titel>
                </kop>
                <al>In dit artikel is geregeld dat tegen de vaststelling van een inrichtingsplan
                     en tegen besluiten over een exploitatievergunning in het kader van de veiling,
                     beroep in eerste en enige instantie open staat bij de Afdeling
                     bestuursrechtspraak van de Raad van State. Verwezen wordt naar de toelichting
                     bij artikel 2.1.</al>
                <al>In dit artikel wordt geregeld dat tegen het inrichtingsplan en de
                     exploitatievergunningen beroep in eerste en enige instantie open staat bij de
                     Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Dat is ten eerste vanwege
                     de gelijkenis van de hier geïntroduceerde figuur met projectbesluiten, en met
                     inrichtingsbesluiten, zoals die in hoofdstuk 12 van de Omgevingswet zijn
                     geregeld, waarvoor in beide gevallen ook is gekozen voor beroep bij de Afdeling
                     bestuursrechtspraak van de Raad van State. Ten tweede omdat het van belang is
                     dat eventuele geschillen over de vaststelling van inrichtingsbesluiten tijdig
                     tot een finale beslechting komen, omdat de inrichtingsbesluiten belangrijke
                     kaders vormen voor de veiling van de exploitatievergunning. Rechtszekerheid
                     over datgene waarop geboden wordt is van groot belang voor het goed verloop van
                     een veiling. De exploitatievergunningen zijn uitvoeringsbesluiten van de
                     gekozen locaties en vormen het sluitstuk van het besluitvormingsproces. Naar
                     verwachting zullen de geschillen daaromtrent beperkt van omvang zijn en is het
                     het onwenselijk voor deze besluiten een andere rechtsgang te kiezen dan voor de
                     inrichtingsplannen. Voor de toelichting wordt verwezen naar paragraaf 7 van het
                     algemeen deel van de toelichting.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 8.3 (aanpassing Omgevingswet)</titel>
                </kop>
                <al>Het inrichtingsplan neemt in de praktijk de functie over die
                     omgevingsvergunningen voor beperkingengebiedactiviteiten met betrekking tot de
                     weg tot nu toe spelen, om te bepalen welke activiteiten (anders dan het gebruik
                     door het openbaar verkeer) toelaatbaar zijn op verzorgingsplaatsen. Andere
                     publiekrechtelijke toestemmingen of omgevingsvergunningen blijven de
                     verantwoordelijkheid van de exploitanten. Die huidige praktijk is
                     aanvraaggedreven en kent als gevolg daarvan, vooral wat betreft de laadpunten,
                     in hoge mate een ad hoc karakter, waarin de locatie, de timing en het aantal
                     laadpalen per aanvraag en aanvrager wordt bepaald. Juist voor laadstations en
                     gemakswinkels is de belangstelling in de afgelopen periode zodanig toegenomen
                     dat die beoordeling per geval niet langer volstaat om de verantwoordelijkheid
                     van de Minister voor een evenwichtige verdeling van de verzorgingsplaatsen en
                     daarop te bieden voorzieningen waar te kunnen blijven maken. Daarom voorziet
                     artikel 2.1 in de mogelijkheid om ambtshalve de locaties aan te wijzen voor de
                     genoemde voorzieningen. De veiling van de exploitatievergunning krijgt daardoor
                     slechts de functie te bepalen wie de uitvoering van de activiteiten ter hand
                     zal mogen nemen.</al>
                <al>Om deze reden regelt dit artikel via de Omgevingswet dat voor de uitvoering
                     van het inrichtingsplan geen omgevingsvergunning voor de
                     beperkingengebiedactiviteiten meer nodig is. Datzelfde geldt overigens op grond
                     van artikel 2.2 al voor verkeersbesluiten, waar die ingevolge de
                     Wegenverkeerswet 1994 noodzakelijk zijn om de nodige maatregelen tot inrichting
                     van de weg voor het verkeer vorm te geven.</al>
                <al>Het inrichtingsplan zal voor de locaties van de voorzieningen ook de
                     voorschriften en beperkingen bevatten die bij de exploitatie, en de daarvoor te
                     realiseren werken, in acht genomen dienen te worden. De handhaving van deze
                     voorschriften en beperkingen zal plaatsvinden op basis van de regels die voor
                     beperkingengebiedactiviteiten zullen worden opgenomen in het Besluit
                     activiteiten leefomgeving. Het inrichtingsplan vult deze regels nader in. Voor
                     zover buiten de grenzen van het inrichtingsplan wordt gehandeld, kan worden
                     gehandhaafd op basis van het ontbreken van een omgevingsvergunning voor een
                     beperkingengebiedactiviteit. Het toetsingskader voor de beoordeling van die
                     vergunningen zal overigens in het Besluit kwaliteit leefomgeving zo worden
                     aangepast, dat het met deze systematiek overeenstemt door toetsing aan het
                     inrichtingsplan mogelijk te maken.</al>
                <al>Het inrichtingsplan is dus een integraal instrument voor het actieve beheer
                     van de verzorgingsplaats. Voor de regeling van deze integrale benadering is
                     aangesloten bij een vergelijkbare regeling van artikel 5.7, eerste lid, van het
                     Omgevingsbesluit voor projectbesluiten. Dat artikel zal overigens worden
                     aangepast, in die zin dat een projectbesluit ook moet kunnen gelden als
                     inrichtingsplan, bedoeld in artikel 2.1 van dit wetsvoorstel. Dat zal immers
                     aan de orde kunnen zijn wanneer een herinrichting van een verzorgingsplaats
                     niet beperkt blijft tot het bestaande areaal van een verzorgingsplaats maar
                     wanneer deze gewijzigd wordt.</al>
                <al>Dit artikel regelt dat de uitzondering van de omgevingsvergunning wordt
                     opgenomen in het Besluit activiteiten leefomgeving. Dit geldt structureel voor
                     de inrichtingsplannen, en tijdelijk gedurende het overgangsrecht, voor de
                     exploitatievergunningen die krachtens artikel 9.1, eerste lid of artikel 9.3,
                     tweede lid worden verleend.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 9.1 (overgangsrecht: 2028–2030)</titel>
                </kop>
                <al>In dit artikel is een overgangsregeling opgenomen in het belang van de
                     continuïteit van de dienstverlening op verzorgingsplaatsen. Als gevolg van de
                     uitgifte van met name basisvoorzieningen laden op basis van een
                     lotingssystematiek in 2012 en de direct daaropvolgende jaren, lopen met ingang
                     van 2028 in drie jaar tijd een groot aantal vergunningen voor
                     basisvoorzieningen laden af. Om te vermijden dat deze locaties onnodig leeg
                     komen te staan, als gevolg van de tijd die nodig is voor een zorgvuldige
                     voorbereiding van de nieuwe uitgifte op basis van inrichtingsplannen en de
                     veiling van de daarin aangewezen locaties, voorziet dit artikel in de
                     mogelijkheid om deze bestaande locaties onder dit nieuwe wetsvoorstel te
                     veilen, zonder dat daarvoor onmiddellijk een inrichtingsplan moet worden
                     opgesteld.</al>
                <al>Deze mogelijkheid is beperkt tot locaties waarop zich reeds voorzieningen
                     bevinden. De te veilen locaties worden daartoe bij ministeriele regeling
                     aangewezen. Vanzelfsprekend heeft de minister de ruimte om een locatie niet op
                     die wijze te veilen indien daarvoor toch reeds een inrichtingsplan kan worden
                     vastgesteld. Bij toepassing van deze overgangsregeling zal de looptijd van de
                     vergunning beperkt worden, met het oog op een moment waarop de andere rechten
                     op de verzorgingsplaats aflopen en de wenselijkheid om die gelijk te trekken,
                     zodat de herinrichting van de verzorgingsplaats als eenheid gepland en ter hand
                     kan worden genomen.</al>
                <al>De voorschriften en beperkingen voor de locatie die anders in een
                     inrichtingsplan opgenomen zouden worden, staan bij toepassing van dit artikel
                     in de exploitatievergunning die in het biedboek wordt opgenomen. De
                     rechtsgevolgen die artikel 2.2 en artikel 8.5 aan de uitvoering van het
                     inrichtingsplan verbindt, gelden dan voor de exploitatievergunning, waarin de
                     relevante voorschriften en beperkingen worden opgenomen.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 9.2 (transitievoorzieningen 2028–2030)</titel>
                </kop>
                <al>Naar aanleiding van de tijdens de voorbereiding van dit wetsvoorstel
                     aangenomen motie-Heutink<noot id="n201" type="voet"><noot.nr>38</noot.nr><noot.al><nadruk type="cur">Kamerstukken II</nadruk> 2024/25, <extref doc="kst-31305-315" soort="document" status="actief">31 305,
                              nr. 315</extref>.</noot.al></noot> is besloten om in de overgangsperiode waarin veilingen mogelijk zijn
                     van bestaande locaties, zonder dat hiervoor reeds een inrichtingsplan
                     beschikbaar is, ruimte te geven voor een zogenaamd ‘hybride kavel’ waarop de
                     vergunninghouder naar wens laadpunten kan aanbieden of tankzuilen of een
                     combinatie daarvan. Daarmee wordt tegemoetgekomen aan de wens van de sector van
                     motorbrandstofverkooppunten om de bestaande praktijk waarin zowel tanken als
                     laden kan worden aangeboden nog voort te zetten om op die locatie de transitie
                     te kunnen maken. Daarnaast biedt dit de mogelijkheid om voorafgaand aan de
                     herinrichting in meer laadbehoefte te kunnen voorzien dan anders mogelijk zou
                     zijn. Dat brengt bovendien mee dat op verzorgingsplaatsen waar dit speelt
                     mogelijk zowel laden wordt aangeboden op bestaande locaties voor
                     basisvoorzieningen laden, als op deze hybride kavels. Dit wetsvoorstel
                     introduceert daarom bij wijze van overgangsrecht een tijdelijke mogelijkheid om
                     mee te dingen naar een recht op het exploiteren van een transitievoorziening.
                     Dat is een voorziening waarvoor de keuze om laden aan te bieden, tanken aan te
                     bieden of een combinatie daarvan, wordt overgelaten aan de vergunninghouder.
                     Belangrijk is op te merken dat het daarmee mogelijk is voor alle gegadigden om
                     mee te dingen naar deze transitievoorziening. Ook partijen die uitsluitend
                     actief zijn in de laadmarkt kunnen dus meedingen, zonder dat zij op de locatie
                     motorbrandstoffen behoeven aan te bieden. Bij de invoering zal op dit onderwerp
                     een invoeringstoets worden uitgevoerd, om te zien hoe deze
                     transitievoorzieningen in de praktijk worden verdeeld en vormgegeven. Net zoals
                     is toegelicht bij het overgangsrecht van artikel 9.1, worden ook hier de
                     locaties aangewezen bij ministeriële regeling en is artikel 2.2 en artikel 8.5
                     van overeenkomstige toepassing op de exploitatievergunningen.</al>
                <al>De veiling van deze transitiekavels zal plaatsvinden op basis van de veiling
                     van het huurrecht die onder de Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van
                     motorbrandstoffen gebruikelijk is. De keuze hiervoor is uitsluitend gemaakt op
                     basis van uitvoerbaarheidsoverwegingen.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 9.3 (transitievoorzieningen veilen onder Wet tot veiling van
                        bepaalde verkooppunten van motorbrandstoffen)</titel>
                </kop>
                <al>Dit artikel regelt hoe de Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van
                     motorbrandstoffen zal worden toegepast voor het toekennen van
                     exploitatievergunningen voor transitievoorzieningen op basis van de veiling van
                     de huurovereenkomsten voor de locaties van deze transitievoorzieningen.
                     Daarvoor zijn de nodige bepalingen opgenomen om deze toepassing terminologisch
                     mogelijk te maken, met aandacht voor de gevolgen voor de regeling van de
                     biedboeken, de huurovereenkomsten en de mogelijkheid om de op de Benzinewet
                     vastgestelde ministeriele regeling hierop zonodig aan te passen.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 9.4 (overgangsrecht wegrestaurants)</titel>
                </kop>
                <al>Op enkele tientallen verzorgingsplaatsen bevinden zich wegrestaurants, die
                     actief zijn op basis van, vooral, erfpachtconstructies voor locaties die
                     gedurende de vorige eeuw voor langere tijd zijn uitgegeven. Ten tijde van de
                     invoering van de Wet tot veiling van bepaalde verkooppunten van
                     motorbrandstoffen bestond voor deze wegrestaurants de mogelijkheid om deze oude
                     rechten om te zetten naar een huurovereenkomst voor bepaalde tijd, die mee zou
                     lopen in de veiling als servicestation. Van die gelegenheid is in de praktijk
                     voor zover bekend geen gebruik gemaakt.</al>
                <al>Bij de voorbereiding van het wetsvoorstel is gebleken dat de oude rechten van
                     wegrestauranthouders weliswaar een voordelige lange geldigheidsduur kennen,
                     maar eveneens dat de als keerzijde daaraan verbonden aloude voorwaarden
                     waaronder eertijds de erfpacht is uitgegeven, knellend kunnen zijn om in te
                     spelen op ontwikkelingen die zich sindsdien hebben voorgedaan. Zo is het
                     erfpachters niet toegestaan de locatie door te verhuren en gelden er
                     voorwaarden over openstelling en algemene toegankelijkheid. Niet alle
                     wegrestaurantlocaties zijn op dit moment succesvol in exploitatie. Beide
                     beperkingen zijn nadien voor nieuwe, steeds tijdelijke (maximaal vijftien
                     jaar), vergunningverlening voor shops in vooral tankstations losgelaten en
                     gedereguleerd.</al>
                <al>Dit wetsvoorstel eerbiedigt in beginsel de oude rechten van
                     wegrestauranthouders. Dit artikel beoogt echter de mogelijkheid te openen voor
                     deze wegrestauranthouders om de langdurige erfpacht om te zetten in een
                     huurovereenkomst, op het moment waarop op de verzorgingsplaats waarop zij
                     gevestigd zijn, voor het eerst een gemakswinkel wordt geveild, met voorrang in
                     aanmerking te komen voor een exploitatievergunning, die dan verder geldt onder
                     de nieuwe voorwaarden met een looptijd van ten hoogste vijftien jaren.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 9.5 (biedbeperking bij bestaande gemakswinkels)</titel>
                </kop>
                <al>Dit artikel voorziet in overgangsrecht voor situaties waarin een bestaande
                     shop op een verzorgingsplaats is vergund voor inwerkingtreding van deze wet en
                     deze vergunning nog doorloopt op het moment waarop een exploitatievergunning
                     voor een gemakswinkel op basis van dit wetsvoorstel van kracht wordt. Deze
                     situatie kan de zittende vergunninghouder een prikkel geven om te overbieden
                     omdat dit een shopmonopolie op de verzorgingsplaats kan geven, terwijl andere
                     gegadigden die mogelijkheid niet hebben. Omdat dit verstorend werkt voor een
                     effectieve veiling is voorzien in een biedbeperking die de zittende
                     vergunninghouder uitsluit van deelname aan de veilingprocedure.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 10.1 (evaluatie)</titel>
                </kop>
                <al>Gekozen is voor een iets langere duur voor een eerste evaluatie, namelijk
                     binnen zeven in plaats van de standaard vijf jaar, omdat dit de gelegenheid
                     geeft eerst ervaring op te kunnen doen met de volledige werking van het nieuwe
                     stelsel, voordat het onderzoek naar de effecten daarvan in de praktijk afgerond
                     en aan de Kamers gezonden dient te worden.</al>
              </divisie>
              <divisie opmaak="default">
                <kop>
                  <titel>Artikel 10.2 (inwerkingtreding)</titel>
                </kop>
                <al>Inwerkingtreding van dit wetsvoorstel is beoogd in de loop van 2027, zodat de
                     wet tijdig beschikbaar is voor de vaststelling van locaties bij inrichtingsplan
                     en de daaropvolgende veilingprocedure van exploitatievergunningen, met het oog
                     op de eerste herinrichting van verzorgingsplaatsen in 2028. In dat jaar loopt
                     op een aanzienlijk aantal verzorgingsplaatsen de eerste basisvoorzieningen
                     laden af, en zal de ontwikkeling van deze verzorgingsplaatsen ter hand genomen
                     moeten worden.</al>
              </divisie>
            </divisie>
            <ondertekening>
              <functie>De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,</functie>
            </ondertekening>
          </nota-toelichting>
        </wet-besluit>
      </object_van_advies>
    </adviesRvS>
  </staatscourant>
</officiele-publicatie>