STAATSCOURANT
Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.
Regeling van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 3 november 2025, kenmerk 4217351-1087768-Z, houdende wijziging van de regeling zorgverzekering in verband met het vaststellen van de woonlandfactoren voor het jaar 2026 ten behoeve van de gedifferentieerde berekening van de bijdrage voor verdragsgerechtigden [KetenID WGK028385]
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
Gelet op artikel 69, derde lid, van de Zorgverzekeringswet en artikel 4a, tweede lid, van de Wet op de zorgtoeslag;
Besluit:
ARTIKEL
I
Bijlage 4 van de Regeling zorgverzekering komt als volgt te luiden:
Bijlage
4

van de Regeling zorgverzekering
Bijlage horende bij artikel 6.3.1, negende lid, van de Regeling zorgverzekering
Land | Woonlandfactor
België | 0,8165
Bosnië-Herzegovina | 0,0881
Bulgarije | 0,1363
Cyprus | 0,4498
Denemarken | 1,0000
Duitsland | 1,0000
Estland | 0,3057
Finland | 0,8148
Frankrijk | 0,8304
Griekenland | 0,2206
Hongarije | 0,1887
Ierland | 0,9789
IJsland | 1,0000
Italië | 0,4641
Kaapverdië | 0,0346
Kroatië | 0,3201
Letland | 0,2110
Liechtenstein | 1,0000
Litouwen | 0,2459
Luxemburg | 0,8430
Malta | 0,4370
Marokko | 0,0212
Montenegro | 0,1202
Noord-Macedonië | 0,0599
Noorwegen | 1,0000
Oostenrijk | 0,9177
Polen | 0,1940
Portugal | 0,3205
Roemenië | 0,1453
Servië | 0,1118
Slovenië | 0,4029
Slowakije | 0,2684
Spanje | 0,4408
Tsjechië | 0,4257
Tunesië | 0,0306
Turkije | 0,0682
Verenigd Koninkrijk | 0,8498
Zweden | 1,0000
Zwitserland | 1,0000
ARTIKEL
II
De verhoudingsgetallen, bedoeld in artikel 4a, tweede lid, van de Wet op de zorgtoeslag, zijn gelijk aan de getallen, genoemd in bijlage 4 bij de Regeling zorgverzekering.
ARTIKEL
III
Deze regeling treedt in werking met ingang van 1 januari 2026.
Deze regeling zal met de toelichting in de Staatscourant worden geplaatst.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
J.A.
Bruijn

TOELICHTING
1.

Inleiding
Op grond van artikel 69 van de Zorgverzekeringswet (hierna: Zvw) worden jaarlijks de zogenoemde woonlandfactoren vastgesteld voor de bijdragen die verdragsgerechtigden betalen. Deze woonlandfactoren worden ook gebruikt voor de berekening van de zorgtoeslagen voor verdragsgerechtigden. Met deze regeling worden de woonlandfactoren vastgesteld voor het jaar 2026.
2.

Achtergrond van de verdragsbijdrage en de woonlandfactor
Op grond van de Verordening (EG) nr. 883/2004 van het Europees parlement en de Raad van 29 april 2004 betreffende de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels (PbEU 2004, L 166) (hierna: basisverordening) kunnen personen die in een andere lidstaat van de Europese Unie (hierna: EU) wonen recht hebben op zorg in hun woonland ten laste van Nederland. Soortgelijke regels gelden voor personen in bepaalde landen buiten de EU waar Nederland verdragen mee heeft gesloten op het terrein van sociale zekerheid en zorg. Deze personen worden kortweg aangeduid als ‘verdragsgerechtigden’ en ontvangen in het woonland het vergoedingenpakket van dat land. De rekening voor de zorg gaat naar Nederland, waarbij het CAK als betaalkantoor functioneert. Voor hun recht op zorg betalen verdragsgerechtigden aan het CAK een bijdrage. De basisverordening laat het heffen van een bijdrage aan de lidstaten. Deze zogenoemde verdragsbijdrage komt als het ware in plaats van de premies voor de verzekeringen als bedoeld in de Zvw en de Wet langdurige zorg (hierna: Wlz).
De hoogte van de verdragsbijdrage is afgeleid van de premies als bedoeld in de Zvw en de Wlz. In het woonland kan de zorg echter van een lager of hoger kostenniveau zijn dan in Nederland het geval is. Om de bijdrage in verhouding te brengen met (de kosten van) het pakket van het woonland, is de zogenoemde woonlandfactor geïntroduceerd. De verdragsbijdrage wordt berekend door de grondslag van de bijdrage te vermenigvuldigen met een verhoudingsgetal waarmee de verhouding tot uitdrukking wordt gebracht tussen de gemiddelde uitgaven voor zorg voor een persoon ten laste van de sociale ziektekostenverzekering (hierna te noemen: zorgkosten) in het woonland van de verdragsgerechtigde en de gemiddelde uitgaven per persoon voor zorg als bedoeld in de Zvw en de Wlz in Nederland. Hierdoor betalen verdragsgerechtigden verhoudingsgewijs niet (veel) te veel of te weinig in verhouding tot het recht op zorg dat zij in hun woonland kunnen verzilveren. Daarbij wordt opgemerkt dat de rechten van verdragsgerechtigden na de introductie van de woonlandfactoren zijn verruimd. Sinds de wijziging van de basisverordening per 1 mei 2010 hebben verdragsgerechtigden namelijk niet alleen het recht op vergoeding van zorgkosten in het woonland (volgens pakket woonland) en bij tijdelijk verblijf in andere landen binnen de EU (volgens pakket verblijfsland), maar eveneens op vergoeding van zorgkosten die zij maken in Nederland (volgens pakket Nederland).
Artikel 69, derde lid, van de Zvw bevat de grondslag voor het bij ministeriële regeling vaststellen van de woonlandfactor ten behoeve van de bijdrage van verdragsgerechtigden. In dat artikel is geregeld dat bij ministeriële regeling de verhouding kan worden bepaald tussen de zorgkosten in het woonland en de uitgaven aan de Zvw en Wlz in Nederland. De wet schrijft niet voor hoe deze verhouding berekend dient te worden en hoe met die verhouding rekening gehouden dient te worden bij het vaststellen van de verdragsbijdrage. De woonlandfactoren worden jaarlijks in november in de Staatscourant gepubliceerd. Met artikel I van deze regeling zijn de woonlandfactoren vastgesteld die gelden voor het jaar 2026. Per land staat de factor vermeld in bijlage 4 van de Regeling zorgverzekering (hierna: Rzv). De woonlandfactoren zijn berekend aan de hand van gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek (hierna: CBS).
1
CBS (2025), Uitgaven publiek gefinancierde gezondheidszorg: https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2025/37/uitgaven-publiek-gefinancierde-gezondheidszorg-2015-2023
De woonlandfactor wordt ook gehanteerd bij het vaststellen van de zorgtoeslag die verdragsgerechtigden kunnen ontvangen als tegemoetkoming voor hun verdragsbijdrage. Ingevolge artikel 4a van de Wzt wordt de woonlandfactor jaarlijks uiterlijk in november bij ministeriële regeling vastgesteld. De factor wordt berekend op basis van de verhouding tussen de zorgkosten in het woonland en Nederland. Ook hier biedt de wet ruimte om deze verhouding te bepalen en vervolgens bij ministeriële regeling een woonlandfactor vast te stellen. In artikel II van voorliggende regeling is voor de duidelijkheid bepaald dat de woonlandfactoren die voor de berekening van de zorgtoeslag worden gehanteerd gelijk zijn aan de – in bijlage 4 bij de Regeling zorgverzekering opgenomen – woonlandfactoren die voor de berekening van de verdragsbijdragen worden gehanteerd.
3.

Berekening woonlandfactoren per 2023
a.

Berekeningswijze
Voor de berekening van de woonlandfactoren wordt de directe methode op basis van de uitgaven volgens het System of Health Accounts (SHA) over publiek gefinancierde gezondheidszorg (methode 4 uit CBS-rapport) gebruikt.
2
https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2025/37/uitgaven-publiek-gefinancierde-gezondheidszorg-2015-2023
Dit blijkt de meest eenvoudige, duidelijke en duurzame methode. Deze methode wordt sinds 2023 gebruikt. Bij deze methode wordt de verhouding uitgerekend tussen de kosten in het woonland en in Nederland van zorg die publiek wordt gefinancierd. In de categorisering volgens de System of Health Account (hierna: SHZ) die door de WHO wordt gebruikt, gaat het dan om kosten die vallen onder ‘Gezondheidszorg’ en gefinancierd worden uit algemene middelen of via verplichte sociale en private verzekeringen. Vanuit Nederland gaat het om zorg in de zin van de Zvw, het grootste deel van zorg in de zin van de Wlz, een deel van de publieke gezondheidszorg, medische diensten van het Ministerie van Defensie en een deel van zorg en hulp in de zin van de Jeugdwet. Hierdoor wordt dicht aangesloten bij de zorg die onder de reikwijdte van de basisverordening en bilaterale verdragen valt. Bovendien wordt aldus de wijze waarop de verhouding wordt bepaald voor alle landen gelijkgeschakeld.
De berekeningswijze is als volgt:
Woonlandfactor 2026 = | Publiek gefinancierde uitgaven gezondheidszorg woonland in 2023 1 Indien beschikbaar zijn de cijfers uit 2023 gebruikt; in enkele gevallen betreft het de meest recente cijfers voorafgaand aan 2023.
| Publiek gefinancierde uitgaven gezondheidszorg Nederland in 2023
Voor de berekening van de woonlandfactor wordt gebruikt gemaakt van de gegevens die landen aanleveren aan Eurostat, OESO en WHO. Deze SHA-gegevens zijn verkregen met behulp van een maakwerktabel van het CBS. Tabel 1 bevat de aldus berekende woonlandfactoren.
Daarnaast bevat de berekeningssystematiek twee verzachtende elementen:
- 1.
Driejaarlijks gemiddelde: in plaats van een kostenvergelijking op basis van één jaar wordt gebruik gemaakt van een gemiddelde van drie opeenvolgende jaren. Dit voorkomt dat incidentele stijgingen of dalingen in zorgkosten in een bepaald jaar leiden tot grote schommelingen in de woonlandfactor. Zo bestaat de factorbepaling voor 2026 uit het gemiddelde van de woonlandfactoren over 2024, 2025
3
Voor de jaren 2024 en 2025 gaat het om de woonlandfactoren zonder de toen toegepaste verzachtende elementen.
en 2026.
- 2.
Maximering op 1: de woonlandfactor kan nooit hoger uitvallen dan 1. Hiermee wordt geborgd dat verdragsgerechtigden niet meer betalen dan een verzekerde in Nederland gemiddeld betaalt. De verdragsbijdrage bestaat immers niet alleen uit een nominale premiecomponent, maar ook uit inkomensafhankelijke bijdragen die corresponderen met de Zvw en de Wlz. Zonder deze begrenzing zou de bijdrage in sommige landen (ruim) hoger kunnen uitvallen dan voor het inkomensniveau passend wordt geacht.
Tabel 2 toont de bedragen die voor de berekening van het driejaarlijks gemiddelde zijn gebruikt. De vijfde kolom geeft de uiteindelijke woonlandfactor aan waarmee in 2026 rekening wordt gehouden, met dien verstande dat – zie zesde kolom en de ministeriële regeling zelf – bedragen boven de 1,000 zijn gemaximeerd op 1,000.

Tabel 1: woonlandfactoren 2026 zonder rekening te houden met het driejaarlijks gemiddelde
| Jaar beschikbaarheid meest recente gegevens | Woonland Uitgaven publiek gefinancierde gezondheidszorg (SHA) 1 Euro per hoofd van de bevolking | Nederland Uitgaven publiek gefinancierde gezondheidszorg (SHA) 2 Het jaartal dat is gebruikt voor de SHA-gegevens voor Nederland is gelijk aan het jaartal waarover de meest recente gegevens van het woonland beschikbaar zijn. | Woonlandfactor
België | 2023 | 4023,86 | 4855,03 | 0,8288
Bosnië-Herzegovina | 2023 | 455,36 | 4855,03 | 0,0938
Bulgarije | 2023 | 733,15 | 4855,03 | 0,1510
Cyprus | 2023 | 2041,65 | 4855,03 | 0,4205
Denemarken | 2023 | 5015,56 | 4855,03 | 1,0331
Duitsland | 2023 | 5072,23 | 4855,03 | 1,0447
Estland | 2023 | 1578,93 | 4855,03 | 0,3252
Finland | 2023 | 4145,27 | 4855,03 | 0,8538
Frankrijk | 2023 | 4014,68 | 4855,03 | 0,8269
Griekenland | 2023 | 1105,53 | 4855,03 | 0,2277
Hongarije | 2023 | 968,49 | 4855,03 | 0,1995
Ierland | 2023 | 4835,28 | 4855,03 | 0,9959
IJsland | 2023 | 5491,38 | 4855,03 | 1,1311
Italië | 2023 | 2219,59 | 4855,03 | 0,4572
Kaapverdië | 2022 | 187,28 | 4664,15 | 0,0402
Kroatië | 2023 | 1228,76 | 4855,03 | 0,2531
Letland | 2023 | 900,62 | 4855,03 | 0,1855
Liechtenstein | 2023 | 7292,27 | 4855,03 | 1,5020
Litouwen | 2023 | 1 266,02 | 4855,03 | 0,2608
Luxemburg 3 Voor Luxemburg is de woonlandfactor berekend met uitgaven per verzekerde, omdat er meer verzekerden zijn dan inwoners. Het is daarom correcter om het aantal verzekerden te gebruiken. | 2023 | 5893,76 | 4855,03 | 0,8417
Malta | 2022 | 2095,59 | 4664,15 | 0,4493
Marokko | 2022 | 103,67 | 4664,15 | 0,0222
Montenegro | 2022 | 662,07 | 4664,15 | 0,1419
Noord-Macedonië | 2022 | 303,95 | 4664,15 | 0,0652
Noorwegen | 2023 | 6568,38 | 4855,03 | 1,3529
Oostenrijk | 2023 | 4430,76 | 4855,03 | 0,9126
Polen | 2023 | 1151,89 | 4855,03 | 0,2373
Portugal | 2023 | 1562,14 | 4855,03 | 0,3218
Roemenië | 2023 | 753,22 | 4855,03 | 0,1551
Servië | 2023 | 605,87 | 4855,03 | 0,1248
Slovenië | 2023 | 2063,77 | 4855,03 | 0,4251
Slowakije | 2023 | 1324,55 | 4855,03 | 0,2728
Spanje | 2023 | 2091,04 | 4855,03 | 0,4307
Tsjechië | 2023 | 2083,09 | 4855,03 | 0,4291
Tunesië | 2022 | 151,04 | 4664,15 | 0,0324
Turkije | 2023 | 392,02 | 4855,03 | 0,0807
Verenigd Koninkrijk | 2023 | 4040,45 | 4855,03 | 0,8322
Zweden | 2023 | 4931,08 | 4855,03 | 1,0157
Zwitserland | 2023 | 7342,72 | 4855,03 | 1,5124

Tabel 2: woonlandfactoren 2026 na berekening van het driejaarlijks gemiddelde
| 2024 | 2025 | 2026 | Driejaarlijks gemiddelde = woonlandfactor voor 2026 | Maximaliseren op 1
België | 0,7884 | 0,8323 | 0,8288 | 0,8165 | N.v.t.
Bosnië-Herzegovina | 0,0845 | 0,0860 | 0,0938 | 0,0881 | N.v.t.
Bulgarije | 0,1213 | 0,1365 | 0,1510 | 0,1363 | N.v.t.
Cyprus | 0,4550 | 0,4739 | 0,4205 | 0,4498 | N.v.t.
Denemarken | 1,1246 | 1,1217 | 1,0331 | 1,0931 | Ja
Duitsland | 1,0149 | 1,0971 | 1,0447 | 1,0522 | Ja
Estland | 0,2876 | 0,3044 | 0,3252 | 0,3057 | N.v.t.
Finland | 0,7844 | 0,8061 | 0,8538 | 0,8148 | N.v.t.
Frankrijk | 0,8170 | 0,8473 | 0,8269 | 0,8304 | N.v.t.
Griekenland | 0,2078 | 0,2263 | 0,2277 | 0,2206 | N.v.t.
Hongarije | 0,1799 | 0,1868 | 0,1995 | 0,1887 | N.v.t.
Ierland | 0,9338 | 1,0071 | 0,9959 | 0,9789 | N.v.t.
IJsland | 1,0021 | 1,1926 | 1,1311 | 1,1086 | Ja
Italië | 0,4541 | 0,4811 | 0,4572 | 0,4641 | N.v.t.
Kaapverdië | 0,0286 | 0,0351 | 0,0402 | 0,0346 | N.v.t.
Kroatië | 0,4702 | 0,2369 | 0,2531 | 0,3201 | N.v.t.
Letland | 0,2280 | 0,2193 | 0,1855 | 0,2110 | N.v.t.
Liechtenstein | 1,3375 | 1,4756 | 1,5020 | 1,4384 | Ja
Litouwen | 0,2280 | 0,2489 | 0,2608 | 0,2459 | N.v.t.
Luxemburg | 0,8311 | 0,8564 | 0,8417 | 0,8430 | N.v.t.
Malta | 0,4217 | 0,4400 | 0,4493 | 0,4370 | N.v.t.
Marokko | 0,0202 | 0,0212 | 0,0222 | 0,0212 | N.v.t.
Montenegro | 0,1100 | 0,1088 | 0,1419 | 0,1202 | N.v.t.
Noord-Macedonië | 0,0586 | 0,0559 | 0,0652 | 0,0599 | N.v.t.
Noorwegen | 1,3792 | 1,5294 | 1,3529 | 1,4205 | Ja
Oostenrijk | 0,9115 | 0,9290 | 0,9126 | 0,9177 | N.v.t.
Polen | 0,1511 | 0,1937 | 0,2373 | 0,1940 | N.v.t.
Portugal | 0,3094 | 0,3304 | 0,3218 | 0,3205 | N.v.t.
Roemenië | 0,1358 | 0,1448 | 0,1551 | 0,1453 | N.v.t.
Servië | 0,1053 | 0,1053 | 0,1248 | 0,1118 | N.v.t.
Slovenië | 0,3671 | 0,4165 | 0,4251 | 0,4029 | N.v.t.
Slowakije | 0,2620 | 0,2706 | 0,2728 | 0,2684 | N.v.t.
Spanje | 0,4505 | 0,4411 | 0,4307 | 0,4408 | N.v.t.
Tsjechië | 0,4280 | 0,4201 | 0,4291 | 0,4257 | N.v.t.
Tunesië | 0,0304 | 0,0291 | 0,0324 | 0,0306 | N.v.t.
Turkije | 0,0625 | 0,0613 | 0,0807 | 0,0682 | N.v.t.
Verenigd Koninkrijk | 0,8538 | 0,8634 | 0,8322 | 0,8498 | N.v.t.
Zweden | 1,0593 | 1,0516 | 1,0157 | 1,0422 | Ja
Zwitserland | 1,3180 | 1,5420 | 1,5124 | 1,4575 | Ja
b.

Valuta
Aangezien de gegevens van de WHO voor alle landen in dollars zijn genoteerd, spelen de valutaverschillen voor de indexatie op basis van deze gegevens geen rol. Eventuele fluctuaties van de waarde van de dollar hebben immers in gelijke mate effect op de berekende zorgkosten van het woonland als op de berekende kosten in Nederland. Het is voor de bepaling van de woonlandfactor daarom niet nodig om vreemde valuta om te rekenen naar euro’s.
4.

Regeldruk
Het Adviescollege toetsing regeldruk (ATR) heeft het dossier niet geselecteerd voor een formeel advies, omdat het – behoudens eenmalige kennisnemingskosten – geen gevolgen voor de regeldruk heeft.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
J.A.
Bruijn