STAATSCOURANT
Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.
Regeling van het College voor toetsen en examens van 23 juni 2025, nr. CvTE-25.00949, houdende vaststelling van toegestane hulpmiddelen voor de centrale examens van de eindexamens en de staatsexamens vo in 2027 (Regeling toegestane hulpmiddelen voor de centrale examens vo 2027)
Het College voor toetsen en examens,
Gelet op artikel 2, tweede lid, aanhef en onderdeel g, van de Wet College voor toetsen en examens;
besluit:
Artikel
1.

Hulpmiddelen vmbo
De hulpmiddelen die in 2027 bij de centrale examens voor vmbo zijn toegestaan, worden vastgesteld als bijlage 1 bij deze regeling.
Artikel
2.

Hulpmiddelen havo en vwo
De hulpmiddelen die in 2027 bij de centrale examens voor havo en vwo zijn toegestaan, worden vastgesteld als bijlage 2 bij deze regeling.
Artikel
3.

Inwerkingtreding
Deze regeling treedt in werking met ingang van 1 augustus 2026, en vervalt op 31 december 2027, met uitzondering van artikel 3, dat in werking treedt met ingang van de dag na de datum van uitgifte van de Staatscourant waarin de regeling wordt geplaatst.
Artikel
4.

Citeertitel
Deze regeling wordt aangehaald als: Regeling toegestane hulpmiddelen voor de centrale examens vo 2027.
Deze regeling zal met de toelichting in de Staatscourant worden geplaatst.
Het College voor toetsen en examens,
de voorzitter,
J.H. van der
Vegt
BIJLAGE
1:

HULPMIDDELEN VMBO 2027
Toegestane hulpmiddelen voor de centrale examens vmbo 2027 als bedoeld in artikel 1
1

WAT IS ANDERS IN 2027
Er zijn geen wijzigingen ten opzichte van de toegestane hulpmiddelen vmbo 2026.
2

TOEGESTANE HULPMIDDELEN VMBO 2027
vak | leerweg | hulpmiddel
alle vakken | alle leerwegen | Basispakket, bestaande uit: – schrijfmateriaal incl. millimeterpapier – tekenpotlood – blauw en rood kleurpotlood – liniaal met millimeterverdeling – passer – nietmachine (zie 3.6) – geometrische driehoek – vlakgum – rekenmachine (zie 3.2) – computer als schrijfgerei (zie 3.4)
alle centrale examens | alle leerwegen | Eendelig algemeen verklarend papieren woordenboek Nederlands (zie 3.1.1) of Woordenboek Nederlands-thuistaal en/of thuistaal-Nederlands (zie 3.1.1)
Fries, moderne vreemde talen | alle leerwegen | Woordenboek naar en van de doeltaal; Bij Engels: (op verzoek kandidaat) daarnaast ook woordenboek Engels-Engels (zie 3.1.2)
alle vakken, behalve de talen | alle leerwegen | Spraaksynthese (zie 3.5)
wiskunde | alle leerwegen | Naast of in plaats van de geometrische driehoek: een windroos roosterpapier in cm^2
nask 1, nask 2 | alle leerwegen | Door het CvTE goedgekeurd informatiemateriaal (zie 3.3)
cspe beroepsgericht | bb, kb en gl | De informatie over de benodigde materialen, grondstoffen, gereedschappen en/of hulpmiddelen bij de praktische opdrachten van het cspe wordt elk jaar o.a. in de instructie voor de examinator meegedeeld.
3

UITWERKING
Hieronder zijn de regels met betrekking tot de toegestane hulpmiddelen nader uitgewerkt. Voor meer informatie over de toepassing van deze regeling, zie de toelichting op de regeling hulpmiddelen op Examenblad.nl.
3.1

WOORDENBOEK
3.1.1

Woordenboek Nederlands
Een eendelig algemeen verklarend woordenboek Nederlands is toegestaan bij alle schriftelijke examens gl/tl, flexibele en digitale examens bb en kb, centraal praktische examens gl/tl en de centraal schriftelijke praktische examens bb, kb en gl, kortom bij alle centrale examens vmbo. In plaats van het eendelig woordenboek Nederlands mag ook gebruikgemaakt worden van een woordenboek van Nederlands naar de thuistaal van de kandidaat (bijvoorbeeld Nederlands – Spaans) en/of een woordenboek vanuit de thuistaal van de kandidaat naar het Nederlands (bijvoorbeeld Spaans – Nederlands). Een woordenboek Nederlands-thuistaal en thuistaal-Nederlands in één band is ook toegestaan.
3.1.2

Woordenboek moderne vreemde talen en Fries
Bij de moderne vreemde talen en Fries is een woordenboek doeltaal – thuistaal en thuistaal – doeltaal toegestaan. Bij het vak Engels mag het bevoegd gezag toestemming geven om een woordenboek Engels – Engels te gebruiken naast een tweetalig woordenboek.
3.1.3

Digitaal woordenboek
Een digitaal woordenboek is niet toegestaan.
3.2

REKENMACHINE
Bij wiskunde kb en gl/tl, nask 1 kb en gl/tl, nask 2 gl/tl en bij het cspe gl voor het profielvak bouwen, wonen en interieur moet de rekenmachine naast de grondbewerkingen tevens beschikken over toetsen voor pi, x tot de y^e macht, x kwadraat, 1/x en sin/cos/tan in graden (en hun inversen).
Bij wiskunde bb moet de rekenmachine naast de grondbewerkingen beschikken over toetsen voor x kwadraat en (tweedemachts)worteltrekken.
Bij alle overige vakken zijn de grondbewerkingen optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen voldoende. Meer mogelijkheden mag, maar de rekenmachine mag niet één of meer van de volgende eigenschappen hebben:
- – lichtnetaansluiting tijdens het examen,
- – opladen tijdens het examen,
- – schrijfrol, alarm of ander geluid,
- –
alfanumeriek (letters op scherm)
1
Bedoeld is dat er geen teksten kunnen worden ingevoerd of uitgelezen, zoals bijvoorbeeld met de mobiele telefoon wel kan. De letters ‘sin’ als afkorting van sinus worden in dit verband dus niet als alfanumeriek beschouwd.
,
- – grafieken weergeven,
- – zend- of ontvanginstallatie.
Meerregeligheid van het scherm wordt in de criteria niet genoemd. Dit houdt in dat een meerregelige machine niet verboden is als hij aan de overige criteria voldoet. Wel is het zo dat de meerregelige machines mogelijkheden hebben die bij de eenregelige machines ontbreken, zoals het maken van tabellen.
Deze richtlijnen zijn toegepast in de rekenmachine van Facet waarover de kandidaten bb en kb kunnen beschikken. Naast de rekenmachine is het voor kandidaten bij de flexibele en digitale centrale examens vmbo bb en kb toegestaan de eigen rekenmachine te gebruiken indien deze aan de richtlijnen voldoet.
3.3

INFORMATIEBOEK BIJ NASK 1 EN NASK 2
Bij het centraal examen nask 1 in alle leerwegen en nask 2 gl/tl heeft de kandidaat op het centraal examen informatiemateriaal nodig.
Goedgekeurd zijn:
- – Voor bb: Binas vmbo-basis, informatieboek nask 1 (2e editie, ISBN 978-90-01-80067-3)
- – Voor kb en gl/tl: BINAS vmbo-kgt, informatieboek voor nask 1 en nask 2 (2e editie, ISBN 978.90.01.80069.7).
Bovengenoemde informatieboeken zijn toegestaan inclusief verbeterde fouten aan de hand van de errata van de uitgevers.
3.4

COMPUTER ALS SCHRIJFGEREI BIJ DE CENTRAAL SCHRIFTELIJKE EXAMENS
Bij alle schriftelijke examens is de computer toegestaan als schrijfgerei. De school kan dat toestaan voor alle kandidaten. De school kan het ook toestaan voor speciale groepen kandidaten, bijvoorbeeld kandidaten met dyslexie. De spellingcontrole mag zonder meer worden gebruikt bij centrale examens waarbij de spelling niet wordt beoordeeld.
Op examenblad.nl staat meer informatie voor scholen die de computer als schrijfgerei willen inzetten.
3.5

SPRAAKSYNTHESE
Het gebruik van spraaksynthese is toegestaan bij alle vakken, met uitzondering van de talen. Dit laat de bevoegdheid van de rector of directeur om kandidaten die beschikken over een deskundigenverklaring als bedoeld in art. 3.54 Uitvoeringsbesluit WVO 2020 het gebruik van spraaksynthese ook bij de talen toe te staan onverlet.
3.6

NIET GENOEMDE HULPMIDDELEN
Naast het basispakket hulpmiddelen kan de kandidaat hulpmiddelen meenemen die niet genoemd zijn, maar die wel functioneel (kunnen) zijn. Hulpmiddelen die afbreuk doen aan de exameneisen, zijn niet toegestaan. Hulpmiddelen die geen relatie tot de exameneisen hebben maar ook geen enkele examenfunctie dienen, zijn niet toegestaan. Zie voor meer informatie de toelichting op examenblad.nl.
BIJLAGE
2:

HULPMIDDELEN HAVO EN VWO 2027
Toegestane hulpmiddelen voor de centrale examens havo en vwo 2027 als bedoeld in artikel 2
1

WAT IS ANDERS IN 2027
De lijst met toegestane grafische rekenmachines en de toegestane edities informatieboeken natuurwetenschappelijke vakken is geactualiseerd.
2

TOEGESTANE HULPMIDDELEN HAVO EN VWO 2027
vak | hulpmiddel
alle vakken | Basispakket, bestaande uit: – schrijfmateriaal inclusief millimeterpapier – tekenpotlood – blauw en rood kleurpotlood – liniaal met millimeterverdeling – passer – nietmachine (zie 3.5) – geometrische driehoek – vlakgum – rekenmachine (zie 3.2) – computer als schrijfgerei (zie 3.4)
alle centrale examens | Eendelig algemeen verklarend woordenboek Nederlands (zie 3.1.1) of Woordenboek Nederlands-thuistaal en/of thuistaal-Nederlands (zie 3.1.1)
Fries, moderne vreemde talen | Woordenboek naar en van de doeltaal; Bij Engels: (op verzoek kandidaat) daarnaast ook woordenboek Engels-Engels (zie 3.1.2)
alle vakken, behalve de talen | Spraaksynthese (zie 3.5)
Latijn, Grieks | Latijns resp. Grieks woordenboek (zie 3.1.3)
wiskunde A, B, C | – grafische rekenmachine (zie 3.2.3) – roosterpapier in cm^2
biologie, natuurkunde, scheikunde | – goedgekeurd informatieboek: Binas 7^e editie Sciencedata (zie 3.3)
3

UITWERKING
Hieronder zijn de regels met betrekking tot de toegestane hulpmiddelen nader uitgewerkt. Voor meer informatie over de toepassing van deze regeling, zie de toelichting op de regeling hulpmiddelen op Examenbad.nl.
3.1

WOORDENBOEK
3.1.1

Woordenboek Nederlands
Een eendelig algemeen verklarend woordenboek Nederlands is toegestaan bij alle centrale examens. In plaats van het eendelig woordenboek Nederlands mag ook gebruikgemaakt worden van een woordenboek van Nederlands naar de thuistaal van de kandidaat (bijvoorbeeld Nederlands – Spaans) en/of een woordenboek vanuit de thuistaal van de kandidaat naar het Nederlands (bijvoorbeeld Spaans – Nederlands). Een woordenboek Nederlands-thuistaal en thuistaal-Nederlands in één band is ook toegestaan.
3.1.2

Woordenboek moderne vreemde talen en Fries
Bij de moderne vreemde talen en Fries is een woordenboek doeltaal – thuistaal en thuistaal – doeltaal toegestaan. Voor de meeste leerlingen is Nederlands de thuistaal.
Bij het vak Engels mag het bevoegd gezag toestemming geven om een woordenboek Engels – Engels te gebruiken naast een tweetalig woordenboek.
3.1.3

Woordenboek bij klassieke talen
Vak | Toegestaan | Voorbeeld 1 | Voorbeeld 2
Griekse Taal en cultuur | Woordenboek + grammatica-overzicht + alfabetische werkwoordenlijst | Woordenboek CH. Hupperts + grammatica-overzicht + alfabetische werkwoordenlijst | Prisma woordenboek Grieks – Nederlands + grammatica-overzicht
Latijnse Taal en Cultuur | Woordenboek + grammatica-overzicht + alfabetische werkwoordenlijst | Latijn-Nederlands H. Pinkster | Prisma woordenboek Latijn-Nederlands + grammatica-overzicht
Let op: De woordenboeken, overzichten en lijsten mogen geen voorbeeldzinnen of toelichting op het gebied van syntaxis bevatten. Het woordenboek mag niet specifiek toegesneden zijn op een auteur aan wiens werk de vertaalopdracht ontleend is.
3.1.4

Digitaal woordenboek
Een digitaal woordenboek is niet toegestaan.
3.2

REKENMACHINE
3.2.1

Algemeen
Bij de vakken waar een grafische rekenmachine is toegestaan, is alleen een grafische rekenmachine toegestaan. Het is een kandidaat bij die vakken niet toegestaan de beschikking te hebben over een gewone rekenmachine.
3.2.2

Rekenmachine met basisbewerkingen
Bij de vakken zonder grafische rekenmachine mag een eenvoudige rekenmachine gebruikt worden waarop basisbewerkingen kunnen worden uitgevoerd. In de volgende paragrafen wordt dit nader toegelicht.
Wat zijn basisbewerkingen
In onderstaande tabel wordt aangegeven over welke basisbewerkingen een rekenmachine in ieder geval moet beschikken voor de verschillende vakken.
basisbewerkingen | havo/vwo natuurkunde, scheikunde | havo/vwo economie | havo/vwo overig
Grondbewerkingen + – x: | wel | wel | wel
x ^2 en √ | wel | wel | niet
1/x of x^y en | wel | wel | niet
sin/cos/tan en hun inversen | wel | niet | niet
π | wel | niet | niet
^{10}log (en 10 ^x ) en ln (en e^x ) | wel | niet | niet
Rekenmachines die over al deze basisbewerkingen beschikken zijn: Casio fx-82MS, HP10S+, TI30XB(S)
Wat zijn geen basisbewerkingen
Opties die niet gezien worden als basisbewerkingen (niet uitputtend):
- – Het oplossen van (stelsels van) vergelijkingen
- – Het numeriek integreren en differentiëren van functies
- – Rekenen met verhoudingen
- – Berekeningen maken met micro, kilo, ...
- – Gebruiken van wetenschappelijke constanten
- – Werken in een spreadsheet
- – Programmeren
- – Ingebouwde formules
Belangrijk uitgangspunt is dat hulpmiddelen die vaardigheden overbodig maken waarover de leerling volgens de syllabus moet beschikken, niet zijn toegestaan. Machines die daarom in ieder geval niet zijn toegestaan: Casio fx-991EX en TI-30XPro.
Verder geldt het volgende:
- – Een rekenmachine mag tijdens het examen niet op het lichtnet worden aangesloten of met andere apparatuur worden verbonden.
- – Het is een kandidaat niet toegestaan tijdens het examen gebruik te maken van de rekenmachine van een andere kandidaat.
- – Een rekenmachine mag geen geluid maken.
- – Een rekenmachine mag niet beschikken over de mogelijkheid grafieken weer te geven.
- – Een rekenmachine mag niet beschikken over zend- en/of ontvangstmogelijkheden.
- – Een rekenmachine mag niet alfanumeriek (met letters op het scherm) zijn; bedoeld is dat er geen teksten kunnen worden ingevoerd of uitgelezen, zoals bijvoorbeeld met de mobiele telefoon wel kan. De letters ‘sin’ als afkorting van sinus worden in dit verband dus niet als alfanumeriek beschouwd.
- – Een meerregelige machine is niet verboden als hij aan de overige criteria voldoet.
3.2.3

Grafische rekenmachine
De grafische rekenmachine is alleen toegestaan bij de centrale examens wiskunde A, B en C.
Types toegestane grafische rekenmachines
De machines die in 2027 in elk geval zijn toegestaan:
MERK | TYPE
Casio: | • fx-CG50
HP | • HP Prime G2
Texas Instruments: | • TI-84 Plus CE-T • TI-84 Plus CE-T Python Edition • TI-Nspire CX II-T • TI-Nspire CX II-T CAS • TI-Nspire CX (alleen de versie zonder CAS)
NumWorks: | • De grafische rekenmachine van NumWorks met modelnummer op de achterkant van het apparaat gelijk aan N0110 of hoger (N0115, N0120, ...).
Hiermee zijn alle machines toegestaan die ook in 2026 zijn toegestaan. Oudere types zijn niet meer toegestaan.
Eisen toegestane grafische rekenmachine
Een grafische rekenmachine is op het centraal examen alleen toegestaan als het geheugen en de functies die vaardigheden overbodig maken waarover de leerling volgens de syllabus moet beschikken zijn geblokkeerd door de juiste Nederlandse examenstand. Het moet op ieder moment tijdens het examen te controleren zijn of een machine in de juiste Nederlandse examenstand staat zonder de kandidaat te storen.
De juiste OS of firmwareversies, die een door het CvTE goedgekeurde examenstand hebben, worden uiterlijk in de vakspecifieke informatie bij de maartaanvulling op de vakspecifieke pagina op Examenblad gepubliceerd.
Verder geldt het volgende:
- a
Een grafische rekenmachine mag tijdens het examen niet op het lichtnet worden aangesloten of met andere apparatuur worden verbonden.
- b
Het is een kandidaat niet toegestaan tijdens het examen gebruik te maken van de grafische rekenmachine van een andere kandidaat.
- c
Het is niet toegestaan dat de kandidaat tegelijkertijd de beschikking heeft over twee (grafische) rekenmachines.
- d
In machines met een SD-slot mag tijdens het CE geen SD-kaart zitten.
3.3

INFORMATIEBOEKEN NATUURWETENSCHAPPELIJKE VAKKEN
Bij de vakken biologie, natuurkunde en scheikunde is het gebruik van een Binas 7e editie toegestaan of ScienceData toegestaan, inclusief verbeterde fouten aan de hand van de errata van de uitgevers.
3.4

COMPUTER ALS SCHRIJFGEREI BIJ DE CENTRAAL SCHRIFTELIJKE EXAMENS
Bij alle schriftelijke examens is de computer toegestaan als schrijfgerei. De school kan dat toestaan voor alle kandidaten. De school kan het ook toestaan voor speciale groepen kandidaten, bijvoorbeeld de kandidaten met dyslexie. De spellingcontrole mag zonder meer worden gebruikt bij centrale examens waarbij de spelling niet wordt beoordeeld.
Op Examenblad staat meer informatie voor scholen die de computer als schrijfgerei willen inzetten.
3.5

SPRAAKSYNTHESE
Het gebruik van spraaksynthese is toegestaan bij alle vakken, met uitzondering van de talen. Dit laat de bevoegdheid van de rector of directeur om kandidaten die beschikken over een deskundigenverklaring als bedoeld in art. 3.54 Uitvoeringsbesluit WVO 2020 het gebruik van spraaksynthese ook bij de talen toe te staan onverlet.
3.6

Genoemde Hulpmiddelen
Naast het basispakket hulpmiddelen kan de kandidaat enkele hulpmiddelen meenemen die niet genoemd zijn, maar die wel functioneel (kunnen) zijn. Hulpmiddelen die afbreuk doen aan de exameneisen, zijn niet toegestaan. Hulpmiddelen die geen relatie tot de exameneisen hebben maar ook geen enkele examenfunctie dienen, zijn niet toegestaan. Zie voor meer informatie de toelichting op Examenblad.nl.

TOELICHTING
Met deze regeling worden regels gegeven met betrekking tot de hulpmiddelen die gebruikt mogen worden bij het maken van de opgaven van de centrale examens van de eindexamens en de staatsexamens vwo, havo en vmbo in 2027.
Het College voor toetsen en examens is verantwoordelijk voor het vaststellen van de toegestane hulpmiddelen bij, en de wijze van afnamen van, het centraal examen. Het is de bevoegdheid van de directeur of rector afwijkingen hiervan toe te staan binnen de kaders die gelden voor examinering, zoals opgenomen in het Uitvoeringsbesluit WVO 2020.
Voor het wegnemen van de belemmering kan het bevoegd gezag een aantal aanpassingen doen. Het College voor toetsen en examens publiceert steeds jaarlijks voor aanvang van het examenjaar een ‘Handreiking passend examineren’ waarin het een handreiking doet voor het uitvoeren van die bevoegdheid. Het bureau van het College is ook bereikbaar voor de directeur of rector van de school voor vragen en advies over het uitvoeren van diens bevoegdheid om een afwijkende wijze van examinering toe te staan.
Het College voor toetsen en examens,
de voorzitter,
J.H. van der
Vegt