Vergaderjaar 2025–2026 Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Kamerstukken 36 945 IX Jaarverslag en Slotwet Ministerie van Financiën en Nationale Schuld 2025 Nr. 1 JAARVERSLAG VAN HET MINISTERIE VAN FINANCIËN EN NATIONALE SCHULD IX Ontvangen 20 mei 2026 A. ALGEMEEN 1. Gerealiseerde uitgaven en ontvangsten Figuur 1 Gerealiseerde uitgaven IX Financiën verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (x € 1 mln.). Totaal € 25.490,4 mln. Figuur 2 Gerealiseerde ontvangsten IX Financiën (x € 1 mln.). Totaal € 243.628,1 mln. Figuur 3 Gerealiseerde belastingontvangsten IX Financiën verdeeld over beleidsartikelen (x € 1 mln.). Totaal € 237.257,9 mln. Figuur 4 Gerealiseerde niet-belastingontvangsten IX Financiën verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (x € 1 mln.). Totaal € 6.370,3 mln. Figuur 5 Gerealiseerde uitgaven IX Nationale Schuld verdeeld over beleidsartikelen (x € 1 mln.). Totaal € 31.728,3 mln. Figuur 6 Gerealiseerde ontvangsten IX Nationale Schuld verdeeld over beleidsartikelen (x € 1 mln.). Totaal € 61.449,3 mln. 1 2. Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot dechargeverlening Aan de voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de Staten-Generaal. Hierbij bied ik, mede namens de staatssecretarissen van Financiën, het departementale jaarverslag van het Ministerie van Financiën en Nationale Schuld (IX) over het jaar 2025 aan. Onder verwijzing naar de artikelen 2.37 en 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016 verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de Minister van Financiën decharge te verlenen over het in het jaar 2025 gevoerde financiële beheer. Voor de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit verzoek tot dechargeverlening stelt de Algemene Rekenkamer als externe controleur op grond van artikel 7.14 van de Comptabiliteitswet 2016 een rapport op. Dit rapport wordt op grond van artikel 7.15 van de Comptabiliteitswet 2016 door de Algemene Rekenkamer aan de Staten-Generaal aangeboden. Het rapport bevat de bevindingen en het oordeel van de Algemene Rekenkamer over:

– het gevoerde begrotingsbeheer, financieel beheer, materiële bedrijfsvoering en de daartoe bijgehouden administraties van het Rijk;

– de centrale administratie van de schatkist van het Rijk van het ministerie van Financiën;

– de financiële verantwoordingsinformatie in de jaarverslagen;

– de totstandkoming van de niet-financiële verantwoordingsinformatie in de jaarverslagen;

– de financiële verantwoordingsinformatie in het Financieel jaarverslag van het Rijk.

Bij het besluit tot dechargeverlening worden verder de volgende, wettelijk voorgeschreven, stukken betrokken:

– het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2025;

– het voorstel van de slotwet dat met het onderhavige jaarverslag samenhangt;

– het rapport van de Algemene Rekenkamer over het onderzoek van de centrale administratie van de schatkist van het Rijk en van het Financieel jaarverslag van het Rijk;

– de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer over de in het Financieel jaarverslag van het Rijk, over 2025 opgenomen rekening van uitgaven en ontvangsten over 2025, alsmede over de saldibalans over 2025 (de verklaring van goedkeuring, bedoeld in artikel 7.14, tweede lid, van de Comptabiliteitswet 2016).

Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen. Dechargeverlening door de Tweede Kamer Onder verwijzing naar artikel 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016 verklaart de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat de Tweede Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit, genomen in de vergadering van De Voorzitter van de Tweede Kamer, Handtekening: Datum: Op grond van artikel 2.40, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2016 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling doorgezonden aan de voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal. Dechargeverlening door de Eerste Kamer Onder verwijzing naar artikel 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016 verklaart de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat de Eerste Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit, genomen in de vergadering van De Voorzitter van de Eerste Kamer, Handtekening: Datum: Op grond van artikel 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de Minister van Financiën. De minister van Financiën E Heinen 3. Leeswijzer Algemeen Voor u ligt het jaarverslag 2025 van het ministerie van Financiën, begrotingshoofdstuk IX (Financiën en Nationale Schuld) van de Rijksbegroting. In het jaarverslag worden de gerealiseerde beleidsdoelen, gebruikte instrumenten en ingezette middelen verantwoord ten opzichte van de begroting. Waar relevant wordt verwezen naar Kamerstukken of andere beschikbare verantwoordingsinformatie. De Rijksbegrotingsvoorschriften (RBV) en de Comptabiliteitswet (CW) vormen het regelgevend kader voor het jaarverslag. Het algemeen financieel-economische beleid en het begrotingsbeleid worden primair verantwoord in het Financieel jaarverslag van het Rijk (FJR). Daarin worden ook de belastingontvangsten toegelicht. Vanwege tussentijdse afrondingen op duizenden, miljoenen of miljarden euro’s kan het voorkomen dat de som der delen afwijkt van het totaal in de tabellen. Opbouw van het jaarverslag Het jaarverslag bestaat, conform RBV, uit de volgende onderdelen: A. Algemeen Dit gedeelte bestaat uit de gerealiseerde uitgaven en ontvangsten, de aanbieding van het jaarverslag met een verzoek tot dechargeverlening en deze leeswijzer (hoofdstukken 1 en 2). B. Beleidsverslag Beleidsprioriteiten In het beleidsverslag wordt allereerst ingegaan op de beleidsprioriteiten (hoofdstuk 4): welke resultaten zijn bereikt in 2025? Hierin wordt teruggekeken op de beleidsagenda uit de begroting 2025, waarin de belangrijkste beleidsdoelen voor 2025 staan. Ook is een samenvatting van de Nationale Schuld, een overzicht van de gerealiseerde beleidsdoorlichtingen, een overzicht risicoregelingen, een openbaarheidsparagraaf, de onderuitputting en het focusonderwerp van het Financieel Jaarverslag Rijk voor 2025 ‘Risico’s voor de goede inning en besteding van belasting- en premiegeld’ Beleidsartikelen Daarna wordt in de beleidsartikelen (hoofdstuk 5) en de niet-beleidsartikelen (hoofdstuk 6) per artikel op hoofdlijnen gerapporteerd over de bereikte resultaten in 2025. Waar relevant en beschikbaar worden de realisaties van indicatoren of kengetallen weergegeven om te laten zien in welke mate de doelstellingen op een beleidsterrein zijn behaald. De beleidsartikelen in het jaarverslag hebben volgens de RBV standaard de volgende indeling:

A. Algemene doelstelling;

B. Rol en verantwoordelijkheid;

C. Beleidsconclusies;

D. Tabel Budgettaire gevolgen van beleid;

E. Toelichting op de instrumenten.

Ter nadere onderbouwing van de Beleidsconclusies in onderdeel C, is voor artikel 1 Belasting een toelichting opgenomen in een aanvullend onderdeel F. Niet-beleidsartikelen In hoofdstuk 6 komen de niet-beleidsartikelen aan bod:

– artikel 8 Apparaat kerndepartement;

– artikel 10 Nog onverdeeld.

Tabel budgettaire gevolgen van beleid Zowel de beleidsartikelen als de niet-beleidsartikelen bevatten een tabel ‘Budgettaire gevolgen van beleid’ met een toelichting op de verschillen tussen de begrote en gerealiseerde bedragen. Niet alle verschillen in verplichtingen, uitgaven en ontvangsten worden toegelicht. Voor het opnemen van een toelichting zijn op het niveau van financiële instrumenten onderstaande normen gehanteerd, conform de RBV. Omvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) Beleidsmatige mutaties (ondergrens) Technische mutaties (ondergrens) < 50 1 2 ≥ 50 en < 200 2 4 ≥ 200 en < 1.000 5 10 ≥ 1.000 10 20 Bedrijfsvoeringsparagraaf Hoofdstuk 7 is de bedrijfsvoeringsparagraaf met relevante aandachtspunten in de bedrijfsvoering van het ministerie van Financiën. De bedrijfsvoeringsparagraaf heeft het karakter van een uitzonderingsrapportage. Er wordt onder andere ingegaan op de door de Algemene Rekenkamer geconstateerde onvolkomenheden bij het vorige jaarverslag (2024) en de maatregelen die zijn getroffen om deze onvolkomenheden in het verantwoordingsjaar (2025) en de jaren daarna weg te werken. Ook wordt gerapporteerd over de rechtmatigheid van de verantwoorde bedragen, rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen en belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de bedrijfsvoering. C. Jaarrekening De hoofdstukken 8 tot en met 10 vormen de jaarrekening. Hoofdstuk 8 geeft de verantwoordingsstaten weer, hoofdstuk 9 de saldibalans met toelichtingen en hoofdstuk 10 de verantwoording betreffende de Wet Normering Topinkomens (WNT). D. Bijlagen Tot slot zijn vijf bijlagen opgenomen:

– Bijlage 1: Toezichtsrelaties zelfstandige bestuursorganen (ZBO’s) en rechtspersonen met een wettelijke taak (RWT’s)

– Bijlage 2: Afgerond evaluatie- en overig onderzoek

– Bijlage 3: Inhuur externen

– Bijlage 4: Budgettair overzicht Oekraïne

– Bijlage 5: Lijst van afkortingen

Grondslagen voor de vastlegging en de waardering  De verslaggevingsregels en waarderingsgrondslagen die van toepassing zijn op de in dit jaarverslag opgenomen financiële overzichten zijn ontleend aan de Comptabiliteitswet 2016 en de daaruit voortvloeiende regelgeving, waaronder de Regeling Rijksbegrotingsvoorschriften 2026 en de Regeling agentschappen 2024. Voor de departementale begrotingsadministratie wordt het verplichtingen-kasstelsel toegepast en voor de baten-lastenagentschappen het baten-lastenstelsel. Het verslag van de Nationale Schuld heeft twee specifieke eigenschappen. De eerste eigenschap is dat de rente-uitgaven en renteontvangsten op transactiebasis worden verantwoord, in plaats van op kasbasis zoals bij alle andere onderdelen van de Rijksbegroting. Dit is vastgelegd in de CW 2016, artikel 2, negentiende lid. Met de registratie van rente op transactiebasis voor de Nationale Schuld wordt aangesloten bij de Europese voorschriften van het Europees Stelsel van Rekeningen (ESR) 2010. De tweede eigenschap is dat voor beide artikelen het verplichtingen-kasstelsel wordt gevoerd en daarbij wordt ervan uitgegaan dat de aangegane financiële verplichtingen gelijk zijn aan de uitgaven (kas = verplichtingen). Motie Schouw In juni 2011 is de motie Schouw ingediend en aangenomen. Deze motie zorgt er voor dat de landenspecifieke aanbevelingen van de Raad op grond van de nationale hervormingsprogramma's een eigenstandige plaats krijgen in de departementale begrotingen. In de beleidsprioriteiten wordt teruggekomen op de landenspecifieke aanbevelingen zoals verwoord in de begroting 2025. Groeiparagraaf Het ministerie van Financiën blijft de informatievoorziening aan de Kamer en burgers stapsgewijs verbeteren, op basis van eigen ambities en wensen uit de Kamer. Ten opzichte van het jaarverslag Financiën en Nationale Schuld 2024 zijn enkele verbeteringen doorgevoerd:

– Het onderwerp onderuitputting (focus van 2023) en het nieuwe focusonderwerp ‘Risico’s voor de inning en besteding van belasting- en premiegeld’ zijn opgenomen in het beleidsverslag.

– Het overzicht moties en toezeggingen en het overzicht coronasteunmaatregelen zijn niet meer opgenomen. Gegevens over Caribisch Nederland staan voortaan alleen nog bij het betreffende beleidsdepartement.

B. BELEIDSVERSLAG 4. Beleidsprioriteiten 4.1 Verantwoording beleidsprioriteiten Inleiding Dit beleidsverslag blikt terug op de resultaten van de beleidsprioriteiten uit de beleidsagenda van de begroting 2025. Voor het ministerie van Financiën stond 2025 in het teken van werken aan een financieel gezond Nederland. Ontwikkelingen zoals de voortdurende oorlog in Oekraïne, toenemende geopolitieke spanningen en groeiende handelsbelemmeringen hadden invloed op het werkterrein van het ministerie. Tevens onderstreepten zij het belang van een veerkrachtige economie, gezonde overheidsfinanciën en nauwere samenwerking binnen de Europese Unie. Na de val van het kabinet op 3 juni 2025 heeft het kabinet-Schoof zich terughoudend opgesteld in het voorbereiden van nieuw beleid. Tegelijkertijd nam het kabinet actie waar besluitvorming niet kon wachten. Daarbij ging het om veiligheid, hersteloperaties en het nakomen van internationale afspraken en verplichtingen, waaronder de steun aan Oekraïne. Zo heeft Nederland Oekraïne in 2025 geholpen met financiële ondersteuning voor wederopbouw en stabiliteit, deelname aan EU-leningen en garanties, en militaire steun in internationaal verband. Ook op diverse andere terreinen is in 2025 voortgang geboekt. Op de eerste plaats zijn er, op advies van de Expertgroep Realistisch Ramen in de Voorjaarsnota 2025 maatregelen genomen om de rijksuitgaven realistischer te ramen, in lijn met het feitelijke bestedingspatroon en de uitvoerbaarheid van beleid. Op de tweede plaats is een oplossing gevonden voor de kapitaalbehoefte van zowel TenneT Nederland als TenneT Duitsland.1Kamerstukken II 2024–2025, 28 165, nr. 447 De staat heeft TenneT Nederland een garantie verleend, waardoor financiering tegen gunstige voorwaarden mogelijk is. Voor TenneT Duitsland zijn drie private investeerders gevonden die 9,5 miljard euro in TenneT Duitsland zullen investeren. Hiermee is de kapitaalbehoefte van TenneT Duitsland ingevuld. Daarnaast is op 3 februari 2026 aangekondigd dat de Duitse staat een deel van TenneT Duitsland zal kopen2Kamerstukken II 2025-2026, 28 165, nr. 470. Op de derde plaats is het staatsbelang in ABN AMRO verder teruggebracht. Op 25 juli 2025 is een verkoopprogramma afgerond waarmee het staatsbelang is afgebouwd tot 30,5%.3Kamerstukken II 2024-2025, 31 789, nr. 120 Op 9 september 2025 is een nieuw verkoopprogramma aangekondigd waarmee het belang verder wordt afgebouwd tot circa 20%.4Kamerstukken II 2024-2025, 31 789, nr. 122 Verder zijn de integrale beoordelingen van de hersteloperatie toeslagen inmiddels vrijwel afgerond. Met de introductie van MijnHerstel5MijnHerstel | Schadeherstel Toeslagen is een begin gemaakt om het financiële herstelproces uiterlijk eind 2027 te voltooien. Dienst Toeslagen heeft ervoor gezorgd dat ruim zes miljoen huishoudens elke maand hun toeslagen ontvingen, waarbij steeds meer mensen direct het juiste bedrag van hun toeslag uitbetaald kregen. Tot slot heeft de Belastingdienst met de Meerjarenstrategie 2025-20306Meerjarenstrategie 2025-2030 Belastingdienst | Publicatie | Rijksoverheid.nl helder richting gegeven aan haar werkzaamheden voor de komende jaren. De Douane verwerkte ongeveer een miljard aangifteregels afgelopen jaar en boekte grote successen in het bestrijden van drugscriminaliteit. Figuur 7 Thema 1: Financieel gezond Nederland Solide overheidsfinanciën Het kabinet hanteerde ook in 2025 een trendmatig begrotingsbeleid. Dit biedt houvast aan Nederlandse burgers en bedrijven. Het trendmatig begrotingsbeleid is gebaseerd op drie principes: 1) efficiënte allocatie van publieke middelen, 2) beheersen van de overheidsfinanciën, en 3) stabilisatie van de economie. Het kabinet acht begrotingsdiscipline belangrijk voor de Nederlandse belastingbetaler. Het is de taak van het ministerie van Financiën om erop toe te zien dat het geld van de Nederlandse overheid volgens deze principes wordt besteed. De overheidsfinanciën voor 2025 vallen positiever uit dan eerder geraamd. Het EMU-saldo komt uit op ‒ 1,6 procent en de EMU-schuld komt uit op 44,4 procent van het bbp. Hiermee blijft Nederland binnen de Europese referentiewaarden voor het saldo en de schuld van het Stabiliteits-en Groeipact (SGP). Het eerste budgettair structureel plan voor de middellange termijn (FSP) is op 10 oktober 2024 aan het parlement aangeboden en vervolgens aan de Europese Commissie toegezonden. In dit plan is ingegaan op het begrotingsbeleid, wat raakt aan de budgettaire landspecifieke aanbevelingen. Het FSP en de overige Europese rapportageverplichtingen zijn ingepast in de nationale begrotingssystematiek. Het Annual Progress Report (APR) is gelijktijdig met de Voorjaarsnota 2025 aan het parlement aangeboden7Jaarlijkse voortgangsrapportage voor het budgettair-structureel plan voor de middellange termijn | Rapport | Rijksoverheid.nl en het Draft Budgetary Plan (DBP) gelijktijdig met de Miljoenennota 2026.8Ontwerpbegroting Nederland 2026 | Publicatie | Rijksoverheid.nl Met het Nederlandse Herstel- en Veerkrachtplan (HVP) maakt Nederland aanspraak op 5,4 miljard euro. Daarvan is reeds 2,5 miljard euro uitgekeerd.9Brief aan Eerste of Tweede Kamer - Halfjaarlijkse rapportage Nederland heeft eind 2025 het derde betaalverzoek ingediend van ruim 550 miljoen euro. Aanspraak op de resterende middelen volgt in betaalverzoeken 4 en 5 in 2026. Het niet of te laat uitvoeren van de maatregelen in het Nederlandse HVP voor de uiterlijke deadline van 31 augustus 2026 kan daarbij leiden tot korting op de te ontvangen Nederlandse HVP-middelen. Brede welvaart In de ‘Factsheet Brede Welvaart 2026 bij het jaarverslag van het ministerie van Financiën» zijn bredewelvaartsindicatoren opgenomen die te maken hebben met de (rijks)begroting en het beleidsterrein van het ministerie van Financiën. De Factsheets Brede Welvaart zijn in 2026 voor het eerst op Verantwoordingsdag gepubliceerd, waarmee deze beter geïntegreerd worden in de begrotings- en verantwoordingscyclus. De indicatoren hebben namelijk een terugkijkend karakter. Brede welvaart in het jaarverslag helpt bij een lerende overheid en kan bijdragen aan het verbeteren van toekomstig beleid. Op veel beleidsterreinen van het ministerie zijn er positieve ontwikkelingen zichtbaar.10Deze teksten zijn gebaseerd op indicatoren uit de Monitor Brede Welvaart en SDG’s 2025 en de Factsheets Brede Welvaart 2024. De meest recente data is op Verantwoordingsdag door het CBS gepubliceerd in de Factsheets Brede Welvaart 2026. De schuld van de overheid bevindt zich op een relatief laag niveau, maar het vergt inspanning om dat zo te houden. Ook de werkloosheid onder de beroepsbevolking is laag, wat bijdraagt aan een gezonde economie. Verder is waarneembaar dat de mediane solvabiliteit van niet-financiële bedrijven (financiële veerkracht) een stijgende lijn vertoont. Tot slot is de belastingmoraal de afgelopen jaren stabiel gebleven, echter is hier op het moment van schrijven enkel data van 2021 tot 2023 beschikbaar. Economie en vestigingsklimaat Concurrentiekracht EU Een sterke en stabiele Europese economie is cruciaal voor Nederland. Voor het kabinet is het daarom belangrijk om in Europa een constructieve speler te zijn. Het ministerie van Financiën investeerde daarom ook in 2025 in goede relaties met andere lidstaten en met de (financiële) instellingen van de Europese Unie. Aandacht voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën en het verhogen van duurzame economische groei bleef van groot belang, ook in Europa. Nederland heeft daarom ook mede ingezet op een gedegen implementatie van het herziene Stabiliteits- en Groeipact, met aandacht voor het begrotingsbeleid, publieke investeringen en structurele hervormingen. In de voorstellen voor het volgende Meerjarig Financieel Kader (vanaf 2028) heeft de nieuwe Europese Commissie veel aandacht voor het versterken van de Europese concurrentiekracht, onder andere met een Europees Concurrentievermogen Fonds. Hoewel Nederland kritisch is op andere delen van het MFK-voorstel, ondersteunt Nederland deze inzet en de nadruk op onderzoek, innovatie en productiviteitsgroei. In oktober 2023 heeft Nederland met het derde steunpakket voor Oekraïne de exportkredietverzekeringsfaciliteit (ekv) voor Oekraïne geopend. Hierdoor kan er ondanks de grote risico’s tóch ondersteuning worden geboden voor Nederlandse exporttransacties naar en investeringen in Oekraïne. In 2025 zijn er verschillende dekkingstoezeggingen en polissen (€ 24,1 mln.) onder de faciliteit verstrekt. Daarnaast heeft het kabinet besloten het mandaat van de Oekraïne-faciliteit uit te breiden. Naast ondersteuning van transacties voor herstel en wederopbouw kunnen voortaan ook de betalingsrisico’s van defensietransacties verzekerd worden. Vestigingsklimaat Nederland staat voor uitdagingen op het gebied van het ondernemings- en vestigingsklimaat, innovatie, transities en strategische autonomie. Staatsdeelnemingen, waar de minister van Financiën de rol van aandeelhouder vervult, spelen hierin een belangrijke rol. In 2025 droeg Invest-NL hieraan bij met investeringen in innovatieve bedrijven en de verduurzaming van de Nederlandse economie. Tot en met het derde kwartaal van 2025 investeerde Invest-NL bijna 1,4 miljard euro11Website Invest-NL aan eigen en ander publiek fondsvermogen.12Cijfers over het laatste kwartaal van 2025 komen pas in mei 2026 beschikbaar en zijn daarom niet opgenomen. Verder droeg Invest International bij aan de positie van Nederlandse bedrijven in het buitenland, waarbij de politieke en strategische positie van Nederland verstevigd wordt. In 2025 heeft het kabinet gewerkt aan de verkenning naar het samengaan van Invest-NL en Invest International. Geconcludeerd is dat er een grotere, geïntegreerde en meer slagkrachtige financieringsinstelling nodig is om de uitdagingen voor de Nederlandse economie aan te pakken. In de tweede helft van 2025 is aan deze integratie gewerkt en zijn opties voor een nationale investeringsinstelling onderzocht. 13Stand van zaken integratie Invest-NL en Invest International en nationale investeringsinstelling | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl Een ander voorbeeld waarin het kabinet het ondernemingsklimaat voor het Nederlandse bedrijfsleven heeft ondersteund, is de exportkredietverzekeringsfaciliteit. In 2025 zijn er 165 polissen afgegeven.14Bron: Atradius Op fiscaal vlak heeft het kabinet per 2025 het afschaffen van de inkoopfaciliteit in de dividendbelasting teruggedraaid, net als de tariefsverhoging in box 2 en de verlaging van de winstvrijstelling voor het midden- en kleinbedrijf. Daarnaast is de renteaftrekbeperking verruimd zodat tot 24,5% procent van de EBITDA (een maatstaf voor winst) aan rentes kan worden afgetrokken, in plaats van 20%.15Stb. 2024, 434, Artikel XV, onderdeel K. Hiermee loopt Nederland meer in de pas met het Europees gemiddelde. Financiële sector Een sterke en betrouwbare financiële sector is van groot belang voor stabiele economische groei. We kunnen in Nederland trots zijn op onze financiële sector. Nederlandse financiële instellingen zijn efficiënt, innovatief en dienstverlenend. Begin 2025 heeft de minister een visie op de financiële sector naar de Tweede Kamer gestuurd.16Kamerstukken II 2024/25, 32 013, nr. 302 De visie geeft richting aan het beleid. Er worden keuzes gemaakt op drie overkoepelende thema’s: (1) goed functionerende markten, (2) verminderen regeldruk en goed toezicht en (3) toegankelijk betalingsverkeer en bescherming van de consument. Op verschillende onderdelen van de visie zijn belangrijke stappen gezet. Zo heeft het kabinet een duidelijke en ambitieuze inzet op versterking van de Europese kapitaalmarktunie naar de Kamer gestuurd, met aandacht voor meer centralisatie van toezicht in Europa en voor het mobiliseren van vermogen van particuliere beleggers. Ook is in Europa een akkoord bereikt over de herziening van het Europese crisisraamwerk voor banken.17Verslag van de Eurogroep en Ecofinraad 12 en 13 november 2025 Daarnaast zijn goede resultaten geboekt bij het verminderen van regeldruk en het versimpelen van regelgeving voor de financiële sector. Zo wordt bij nationale implementatie van Europese regelgeving waar mogelijk gekozen voor de meest lastenluwe optie, zoals bijvoorbeeld de (lopende) implementatie van herziene prudentiële raamwerken voor banken en verzekeraars. Op Europees niveau is er actief gewerkt aan het vereenvoudigen van regelgeving voor financiële dienstverlening, zoals duurzaamheidsrapportages en securitisaties. Daarbij is steeds gelet op het waarborgen van financiële stabiliteit en het hanteren van internationale standaarden. In oktober 2025 is ook de Wijzigingswet accountancysector18Wijzigingswet accountancysector (36.484) - Eerste Kamer der Staten-Generaalaangenomen in de Eerste Kamer met als doel om de kwaliteit van de wettelijke controle te verhogen. In maart is het wetsvoorstel chartale infrastructuur bij de Tweede Kamer ingediend, met als doel om contant geld bereikbaar, beschikbaar en betaalbaar te houden. In juli 2025 is de implementatiewet van het nieuwe Europese anti-witwaspakket geconsulteerd.19Overheid.nl | Consultatie Implementatiewet ter voorkoming van witwassen en terrorismefinanciering Hiermee worden de regels om witwassen en terrorismefinanciering te voorkomen Europees geharmoniseerd, zodat de effectiviteit vergroot wordt en een gelijk speelveld behouden blijft. Daarnaast is in juli het wetsvoorstel voor de beperking van toegang tot het UBO-register in werking getreden, waarmee de privacy van UBO’s wordt gewaarborgd.20Staatsblad 2025, 189 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen Eind 2025 heeft de Tweede Kamer de voortgang op de nieuwe anti-witwasaanpak ontvangen. 21Brief - Voortgang nieuwe anti-witwasaanpakHiermee krijgen zakelijke klanten, zoals ondernemers en non-profitorganisaties, betere toegang tot een betaalrekening. Tot slot is gewerkt aan de financiële weerbaarheid van huishoudens. In 2025 vond de 14e editie van de Week van het geld plaats, met als thema ‘Hoe maak jij je gelddromen waar?’. Kinderen en jongeren leerden aan de hand van dit thema hoe verstandige geldkeuzes kunnen bijdragen aan het realiseren van hun gelddromen. Met deze communicatiecampagne is ook in 2025 ingezet op de preventie van geldzorgen onder jongeren. Thema 2. (Fiscaal) beleid en de uitvoering Fiscale beleidsprioriteiten Er zijn belangrijke stappen gezet voor de hersteloperatie en de invoering van een nieuw stelsel in box 3. Na de arresten van de Hoge Raad van 6 juni 202422ECLI:NL:HR:2024:704, Hoge Raad, 22/04676 is aanvullend rechtsherstel nodig in box 3. Dit is het geval als het werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement. Om de arresten van de Hoge Raad te codificeren is de Wet tegenbewijsregeling box 3 opgesteld. Het wetsvoorstel is op 13 maart 2025 ingediend23Wet tegenbewijsregeling box 3 (36.706) - Eerste Kamer der Staten-Generaal en is inmiddels aangenomen door de Eerste en Tweede Kamer. De Belastingdienst is hierna gestart met de uitvoering van de tegenbewijsregeling. Vanwege de werkzaamheden voor de tegenbewijsregeling is invoering van het nieuwe stelsel in box 3 een jaar uitgesteld tot 1 januari 2028. Het nieuwe stelsel is uitgewerkt in het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 324Wetsvoorstel werkelijk rendement box 3 aangeboden aan Tweede Kamer | Nieuwsbericht | Rijksoverheid.nl. Dit wetsvoorstel is op 19 mei 2025 naar de Tweede Kamer gestuurd. Dit wetsvoorstel is op 12 februari 2026 door de Tweede Kamer aangenomen. In het coalitieakkoord Aan de slag is afgesproken dat het stelsel van belasten van werkelijk rendement wordt doorontwikkeld naar een vermogenswinstsystematiek. Ook de Tweede Kamer heeft zich hiervoor uitgesproken. Door de demissionaire status van het kabinet-Schoof zijn er geen besluiten genomen over enkele prioriteiten uit de begroting 2025. Het gaat om een nieuw toeslagen- en belastingstelsel en de aanpak van fiscale regelingen en constructies. In het pakket Belastingplan 2026 zijn verschillende maatregelen genomen om Nederland verder te vergroenen. Op de eerste plaats de norm dat personenauto’s die werkgevers in de zakelijke markt beschikbaar stellen aan werknemers, vanaf 2027 volledig elektrisch moeten zijn. Voor het ter beschikking stellen van fossiele personenauto’s, moeten werkgevers vanaf 2027 een pseudo-eindheffing betalen. Op de tweede plaats is de verhoging van de vliegbelasting per 2027, gedifferentieerd naar afstand. Tot slot is een beprijzingspakket gericht op afvalverbrandingsinstallaties opgenomen in het Belastingplan. Dit pakket bestaat onder andere uit een verhoging van de afvalstoffenbelasting en aanscherping van de CO2-heffing voor afvalverbrandingsinstallaties. Hiermee beoogt het kabinet de prikkel om te verduurzamen in de afvalsector te vergroten. Belastingdienst De ambitie voor de komende jaren is: ‘Een Belastingdienst waar burgers en bedrijven vertrouwen in hebben en medewerkers trots op zijn’. In de Meerjarenstrategie 2025 ‒ 203025Meerjarenstrategie 2025-2030 Belastingdienst | Publicatie | Rijksoverheid.nl is opgeschreven hoe de Belastingdienst deze ambitie wil bereiken. De Belastingdienst wil zijn dienstverlening verbeteren en toegankelijker maken. Tijdens de aangiftecampagne was de BelastingTelefoon extra goed bereikbaar. Ultimo 2025 is er een bereikbaarheidspercentage van 87,2% gehaald. Een lichte daling ten opzichte van 2024 (87,8%). De toegankelijkheid van de website van de Belastingdienst is verder verbeterd, waardoor de website opnieuw is bekroond met de A-status, de hoogste toegankelijkheidsstatus. Het programma Vroegsignalering heeft drie pilots uitgevoerd: beeldondersteuning voor burgers en balies, outbound bellen met contactkaartjes voor Geldteruggavebrief-doelgroepen en naar buitenlandse belastingplichtigen. Ook is de pilot ‘Triage Stella’ uitgevoerd, wat heeft geleid tot een nieuwe werkwijze die de toebedeling van Stella-casussen efficiënter maakt. Verder heeft de Belastingdienst verhuld vermogen en btw-fraude aangepakt, onder meer in samenwerking met de FIOD en het Openbaar Ministerie. Zo heeft het programma verhuld vermogen een opbrengst van afgerond 139 miljoen euro opgeleverd en 1.495 signalen afgehandeld.26Bron: Belastingdienst In 2025 zijn er in het fiscale domein door de FIOD 101 strafrechtelijke onderzoeken gestart, waarvan 20 in de specifieke aanpak van Btw-carrouselfraude, Btw-netwerkfraude en verhuld vermogen.27Bron: Belastingdienst De Belastingdienst heeft een belangrijke stap gezet richting een toekomstbestendige informatievoorziening met de ingebruikname van het Generiek platform voor Document en Archiefbeheer (GDA). Daarnaast moderniseert de Belastingdienst zijn ICT-landschap om de continuïteit van de uitvoering te borgen. Zo is er onder andere een nieuw softwarepakket aangeschaft (er is gegund) ter vervanging van het systeem voor de omzetbelasting, maar de implementatie moet nog volgen. Daarnaast zijn er stappen gezet in de uitfasering van de ontwikkelsoftware Cool:Gen. De Belastingdienst wil zijn naleving van wet- en regelgeving verbeteren. Dit is een meerjarig traject, gericht op onder andere de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) en de Wet open overheid (Woo). Voor de uitvoering van de Woo zijn stappen gezet door de taken te centraliseren en is gerealiseerd dat wordt voldaan aan alle in werking getreden tranches voor actieve openbaarmaking. De doorlooptijd van de afhandeling van Woo-verzoeken blijft een aandachtspunt. In 2025 zijn de volgende activiteiten gerealiseerd waarmee de naleving van de AVG op punten is verbeterd: er is een centraal en actueel verwerkingenregister gerealiseerd, voor alle hoogrisicoprocessen is een analyse gemaakt van privacyaspecten (134 DPIA’s), en er zijn verbeteringen doorgevoerd in het meldproces voor datalekken. Het toezichttraject van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) op dit onderdeel is afgerond. Waar fouten in de uitvoering zijn ontstaan, wil de Belastingdienst deze identificeren en herstellen. In 2025 zijn daarom onder andere de volgende acties ondernomen. Zo is het onderzoek naar de Fraude Signalering Voorziening (FSV) afgerond. Begin 2025 zijn de laatste betrokkenen geïnformeerd over het effect van hun registratie in FSV. Voor de herstelactie Box 3 is het formulier voor opgave van werkelijk rendement voor box 3 gerealiseerd en zijn voorbereidingen getroffen voor de behandeling van de ingediende herstelaanvragen. Verder is de herstelactie minnelijke schuldsanering natuurlijke personen (MSNP) op 1 juli 2025 gestart; naar verwachting zal deze actie begin 2026 worden afgerond. De invoeringstoets is in 2025 doorontwikkeld en ingebed in de staande organisatie.28Aanbiedingsbrief Tweede Kamer drie invoeringstoetsen | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl Daarnaast zijn in hetzelfde jaar zeven nieuwe toetsen opgestart. Dienst Toeslagen Dienst Toeslagen heeft zich in 2025 ingezet om29Staatsblad 2025, 441 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen haar taken beter uit te voeren, stelselaanpassingen en -alternatieven te onderzoeken, en zich onverminderd in te spannen voor een positieve afronding van het herstel voor burgers die onrecht is aangedaan. In 2025 heeft een succesvolle attenderingsactie op het recht op zorgtoeslag plaatsgevonden waarbij ruim 200.000 brieven zijn verstuurd. Naar aanleiding van deze brief zijn ruim 70.000 aanvragen zorgtoeslag30Stand van zaken Dienst Toeslagen | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl 2024 gedaan. De app, die continu wordt doorontwikkeld en waarmee burgers laagdrempelig wijzigingen kunnen doorvoeren, wordt steeds beter gebruikt. De app draagt bij aan het verminderen van terugvorderingen. Tegelijkertijd wijst de Dienst Toeslagen burgers op een persoonlijke betalingsregeling om terugvorderingen terug te betalen. Dienst Toeslagen heeft ook in 2025 meegewerkt aan stelselaanpassingen, bijvoorbeeld via het wetsvoorstel verbetermaatregelen toeslagen en een vereenvoudiging van het partnerbegrip (afschaffen samengesteld gezin-criterium). Stand van zaken vervolgacties Parlementaire Onderzoekscommissie Kinderopvangtoeslag (POK) In 2025 zijn vrijwel alle Integrale Beoordelingen afgerond, waardoor gedupeerde ouders een belangrijke stap in hun herstelproces hebben gezet. De compensatie is minimaal 30.000 euro (Catshuisregeling)31Catshuisregeling | Herstel Toeslagen (UHT) en kan via de Integrale Beoordeling hoger uitvallen. Voor aanvullende schade is in 2025 de nieuwe schaderoute MijnHerstel gestart, waarmee opvolging is gegeven aan het advies van de Commissie Van Dam om het schadeproces te vereenvoudigen naar twee duidelijke routes: de Stichting Gelijkwaardig Herstel (SGH) en MijnHerstel. Ouders die op de wachtrij staan voor de Commissie Werkelijke Schade (CWS) zullen worden benaderd voor een mogelijke overstap. Voor enkele specifieke doelgroepen en voor de inzet van de CWS moet nog nadere besluitvorming plaatsvinden. Gedupeerde ouders en hun (ex-)toeslagpartner krijgen kwijtschelding van publieke schulden en hulp bij private schulden. Sinds de start is 32Aanbieding Voortgangsrapportage hersteloperatie toeslagen over de periode september - december 2025 (22e VGR) | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl1,06 miljard euro aan overheidsschulden kwijtgescholden, 216 miljoen euro aan private betalingsachterstanden betaald en ruim 5 miljoen euro aan eerder betaalde private schulden teruggegeven aan ouders.33Zie voetnoot 32, 22e VGR De Belastingdienst en Dienst Toeslagen hebben hun dienstverlening aan burgers en bedrijven verbeterd. In 2025 zijn 184.244 hulpverzoeken34Bron: Belastingdienst afgehandeld, verschillende pilots gestart en de bereikbaarheid vergroot door digitalisering (zoals de app Toeslagen) en proactieve communicatie. Douane Om haar taken effectief uit te voeren in een steeds complexere context, bleef de Douane ook in 2025 inzetten op internationale samenwerking. De Douane benut expertise en data, en de inzet van digitale middelen en vernieuwde apparatuur om het toezicht te versterken. In 2025 nam de Europese Unie drie sanctiepakketten aan tegen Rusland en Belarus. De aangenomen pakketten betekenen voor de Douane een continuering van de intensieve handhaving op de sanctiemaatregelen tegen Rusland en Belarus. Zo hield de Douane onder meer toezicht op de verschillende import- en exportverboden en op mogelijke sanctieomzeiling. In 2025 hebben meerdere ontwikkelingen centraal gestaan voor de Douane. De Europese douane-unie wordt ingrijpend hervormd en het aantal niet-fiscale douanetaken breidt uit. De geopolitieke onrust heeft gezorgd voor aandacht voor het versterken van de weerbaarheid van de Douane, het handhaven van sancties en het uitvoeren van handelsafspraken. E-commerce en markttoezicht Er is sprake van een zeer groot volume e-commerce pakketjes dat via Nederland de EU binnenkomt en een aanzienlijk nalevingstekort op het gebied van Europese producteisen. De Douane heeft zich in 2025 voorbereid op de invoering van een mogelijke handling fee om, samen met de betrokken departementen en handhavingspartners, douanecapaciteit vrij te maken voor controles op de e-commerce stroom. Sturen op maatschappelijke effecten In 2025 is de visie van de Douane voor 2035 ‘Van maatschappelijke waarde’35Visie 2035: Van maatschappelijke waarde | Over de Douane vastgesteld. De Douane wil de inzet van zijn mensen en middelen meer gaan richten op de effecten op de samenleving en zo de maatschappelijke waarde vergroten. Om dit te concretiseren is de Douane het programma Sturen op maatschappelijke effecten36Zie visie van de Douane voor 2035 ‘Van maatschappelijke waarde - voetnoot 20 gestart. Ook is de toepasbaarheid van een douanebrede risicoanalyse onderzocht. De Douane gaat de risico’s over taakgebieden heen inhoudelijker duiden en explicieter aangeven op welke taken meer óf minder ingezet moet worden. Digitale transformatie Op het terrein van Scan- en detectie zijn de noodzakelijke werkzaamheden verricht om over te kunnen gaan op een nieuwe scan-analyseomgeving. Ook is met succes Artificial Intelligence ingezet in een pilot voor analyse van scanbeelden. In het kader van de digitale Douane is de website gemoderniseerd en daarnaast is het Douane Contact Center (DCC) gevormd. Hiermee heeft de Douane de kwaliteit van de informatievoorziening vergroot en kunnen vragen van bedrijven beter en efficiënter worden beantwoord. 4.2 Samenvatting Nationale Schuld De EMU-schuld is de uitstaande schuld van de hele collectieve sector. Eind 2025 bedroeg de EMU-schuld € 523,5 mld. De staatsschuld, gefinancierd door het Agentschap, is hier onderdeel van. De staatsschuld bedroeg ultimo 2025 € 448,7 mld., dat is € 24,6 mld. lager dan begroot. De belangrijkste oorzaak van deze daling is dat het kastekort in 2025, nog onbekend bij het opstellen van de begroting, lager is uitgevallen. Realisatie Vastgestelde begroting Verschil Stand schuld (ultimo 2025) EMU-schuld 523,5 548,4 ‒ 24,9 Staatsschuld 448,7 473,3 ‒ 24,6 Interne schuldverhouding 96,3 91,4 4,9 Rentelasten Rentelasten vaste en vlottende schuld (art. 11) 6,4 7,7 ‒ 1,3 Rentelasten interne schuldverhouding (art. 12) 2,3 2,7 ‒ 0,4 Totaal 8,7 10,4 ‒ 1,7 De Nederlandse staat heeft een schuldverhouding met publieke instellingen die deelnemen aan schatkistbankieren, zoals sociale fondsen, agentschappen, RWT’s, decentrale overheden en enkele derden. Het saldo van de vorderingen en schulden van deze deelnemers bij de staat wordt de interne schuldverhouding genoemd. Ultimo 2025 is deze € 96,3 mld. positief, wat betekent dat de staat per saldo een schuld heeft aan de deelnemers. In 2025 is de interne schuldverhouding met € 11,7 mld. gestegen ten opzichte van vorig jaar en € 4,9 mld. hoger dan begroot. Dit komt vooral door een toename van de rekening-courantstanden van de sociale fondsen (+ € 11,4 mld.). De rentelasten bedroegen € 8,7 mld. Dit betreft het saldo van de rentelasten en -baten op de vaste en de vlottende schuld (artikel 11 financiering staatsschuld) en de interne schuldverhouding (artikel 12 kasbeheer). Dit is € 1,7 mld lager dan in de begroting 2025 werd geraamd. Door een lagere financieringsbehoefte is minder schuld uitgegeven op de kapitaal- en geldmarkt, wat de rentelasten heeft verlaagd. Ook is nieuwe schuld tegen gemiddeld lagere rentetarieven afgesloten. Daarnaast vielen de rentelasten over de interne schuldverhouding lager uit dan verwacht: hoewel het saldo daarvan steeg, was het rentepercentage gemiddeld lager. Per saldo leidde dit tot lagere rentelasten. Financieringsbehoefte Financieringsbehoefte: Aflossingen kapitaalmarkt in 2025 (op kasbasis) 20,0 Geldmarkt ultimo 2024 incl. uitzettingen 37,5 Mutatie onderpand in contanten 2025 0,1 Kassaldo Rijk 2025 (-/- is kasoverschot) 24,9 Totaal 82,5 Dekking: Kapitaalmarktuitgifte 2025 (op kasbasis)2De kapitaalmarktuitgifte en aflossingen zijn in deze tabel weergegeven op kasbasis. De nominale waarde van de uitgifte op de kapitaalmarkt was € 40,7 mld. Hierbij is bij de uitgifte van de leningen € 2,0 mld. aan disagio gerealiseerd. Bij disagio ontvangt de Staat minder geld dan de nominale waarde van een lening. In de verantwoordingsstaten wordt het agio of disagio gedurende de looptijd van de lening als rentebaten of -lasten evenredig toegerekend aan de netto rentelasten van de lening (op transactiebasis). In de tabel budgettaire gevolgen van beleid wordt het agio of disagio meegenomen in de netto rentelasten vaste schuld die eveneens op transactiebasis worden weergegeven. 38,7 Geldmarkt ultimo 2025 incl. uitzettingen 43,8 Totaal 82,5 De financieringsbehoefte bedroeg in 2025 € 82,5 mld, voornamelijk door herfinanciering van af te lossen leningen. Verder hangt de financieringsbehoefte af van het kassaldo van het Rijk en de verandering van het onderpand in contanten. Onderpand betreft kasgeld dat tegenpartijen, bijvoorbeeld bij het aangaan van swaps, bij de Nederlandse staat plaatsen om het risico te ondervangen dat de tegenpartij niet meer aan zijn verplichtingen voldoet. In de begroting was een kastekort van € 49,0 mld geraamd. Door lagere uitgaven kwam het kastekort uit op € 24,9 mld. Uit de bovenstaande tabel blijkt dat de financieringsbehoefte is gedekt door de uitgifte van langlopende leningen op de kapitaalmarkt en kortlopende leningen op de geldmarkt. 4.3 Realisatie periodieke rapportages / beleidsdoorlichtingen In 2025 zijn twee periodieke rapportages afgerond. De eerste periodieke rapportage, de Evaluatie crisismaatregelen COVID-19 pandemie IFI's en Europese instellingen, concludeert dat internationale instellingen doeltreffend de gevolgen van de COVID-crisis bestreden hebben. Kanttekeningen hierbij behelzen de de toegang tot steun van bepaalde landen en bedrijven en de soms lange doorlooptijd van maatregelen. In de tweede, de Periodieke rapportage Schuldfinanciering, wordt geconcludeerd dat het financieringsbeleid en het renterisicokader van de Nederlandse staat doeltreffendheid en doelmatig zijn geweest. Om het beleid te verbeteren wijst de evaluatie onder andere op het inrichten van een ordentelijk proces voor de vaststelling van de risico-indicatoren en op het nut van een evaluatie van het groene obligaties programma. De beleidsdoorlichting Toezicht van de Belastingdienst is tevens in 2025 aan de Kamer aangeboden; het onderliggende onderzoek was echter reeds in 2024 afgerond. De belangrijkste bevindingen en aanbevelingen van deze periodieke rapportages en beleidsdoorlichting alsmede hun opvolging komen uitgebreid aan bod in de jaarlijkse Kamerbrief Opvolging in beeld die ten tijde van de Jaarverantwoording met de Kamer zal zijn gedeeld. Voor de periodieke rapportage Stabiele, integere en betrouwbare financiële markten geldt dat het onderliggende onderzoek reeds is uitgevoerd maar de evaluatie nog niet naar de Kamer is verzonden door vertraging in de afrondende fase. De afronding van de evaluatie wordt binnenkort verwacht. Vanwege de overgang van beleidsdoorlichtingen (BD) naar periodieke rapportages (PR) geeft de onderstaande tabel de realisatie van beide evaluatiesoorten weer gedurende de afgelopen zeven jaar. PR/BD Thema1SEA-thema's waarvoor nog geen periodieke rapportage is afgerond: 3: Financiële sector (artikel 2) en 6: Toeslagen (artikel 13). Artikel 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 Kamerstuk BD 5: Belastingdienst 1 X Kamerstuk 31066, nr. 1464 BD 4: Fiscaal beleid 1 X Kamerstuk 35300, nr. 79 BD 5: Belastingdienst 1 X Kamerstuk 31935, nr. 66 BD 2: Economie en vestigingsklimaat 3 X Kamerstuk 31935, nr. 67 PR 2: Economie en vestigingsklimaat 4 X Kamerstuk 31935, nr. 91 BD 2: Economie en vestigingsklimaat 5 X Kamerstuk 31935, nr. 82 BD 1: Solide overheidsfinanciën 6 X Kamerstuk 31935, nr. 74 BD 7: Douane 9 X Kamerstuk 31935, nr. 69 PR 1: Solide overheidsfinanciën 11 X Kamerstuk 31935, nr. 93 BD 1: Solide overheidsfinanciën 11 X Kamerstuk 31935, nr. 61 PR 1: Solide overheidsfinanciën 12 X Kamerstuk 31935, nr. 89 BD 1: Solide overheidsfinanciën 12 X Kamerstuk 31935, nr. 62 BD 1: Solide overheidsfinanciën n.v.t. X Kamerstuk 36410, nr. 86 BD 1: Solide overheidsfinanciën n.v.t. X Kamerstuk 35570, nr. C Voor het meest recente overzicht van de programmering van periodieke rapportages en beleidsdoorlichtingen, zie het overzicht ingepland en uitgevoerd onderzoek op www.rijksfinancien.nl. Voor de realisatie van deze en andere grote (evaluatie)onderzoeken, zie de bijlage <<Afgerond evaluatie- en overig onderzoek>>. 4.4 Overzicht van risicoregelingen Nr. Art. Omschrijving Uitstaande Garanties 2024 Verleend 2025 Vervallen 2025 Uitstaande garanties 2025 Garantieplafond Totaal plafond Totaalstand Risicovoorziening 1 1 Belastingen Garantie procesrisico's 67 18 45 40 336 0 n.v.t. 67 18 45 40 336 0 2 2 Financiële markten DGS BES-eilanden 72.192 0 72.192 0 0 0 6.0001In 2025 is de garantieregeling voor DGBES vervallen. De begrotingsreserve van € 6 mln. is niet afgeboekt in 2025. Daardoor resteert er een eindsaldo risicovoorziening van € 6 mln. voor deze regeling. In voorjaar van 2026 vervalt ook de begrotingsreserve. 3 2 Financiële markten Garantie Stichting Waarborgfonds Motorverkeer 235 0 0 235 0 235 n.v.t. 4 2 Financiële markten NBM 2.500 0 0 2.500 0 2.500 n.v.t. 5 2 Financiële markten Terrorisme-schades (NHT) 50.000 0 0 50.000 0 50.000 3.375 6 2 Financiële markten Waarborgfonds motorverkeer 2.500 0 0 2.500 0 2.500 n.v.t. 7 2 Financiële markten WAKO (kern-ongevallen) 9.200.000 0 0 9.200.000 0 9.200.000 n.v.t. 9.327.427 0 72.192 9.255.235 0 9.255.235 8 3 Financierings-activiteiten publiek-private sector FCI 5.500 0 5.500 0 0 0 n.v.t. 9 3 Financierings-activiteiten publiek-private sector NWB 1.134 0 0 1.134 0 1.134 n.v.t. 10 3 Financierings-activiteiten publiek-private sector Financierings-maatschappij voor ontwikkelingslanden (FMO) 15.401.600 ‒ 1.784.579 0 13.617.021 0 13.617.021 n.v.t. 11 3 Financierings-activiteiten publiek-private sector Garantie TenneT 0 51.600.000 0 51.600.000 0 51.600.000 n.v.t. 15.408.234 49.815.421 5.500 65.218.156 0 65.218.156 12 4 Internationale financiële betrekkingen Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB) 794.109 ‒ 91.981 0 702.128 0 702.128 n.v.t. 13 4 Internationale financiële betrekkingen DNB - deelneming in kapitaal IMF 34.454.199 ‒ 2.034.482 0 32.419.718 0 32.419.718 n.v.t. 14 4 Internationale financiële betrekkingen EIB - kredietver-lening in ACP en OCT 76.709 0 4.375 72.334 0 72.334 n.v.t. 15 4 Internationale financiële betrekkingen EIB - pan-Europees Garantiefonds 953.540 0 28.493 925.048 0 925.048 n.v.t. 16 4 Internationale financiële betrekkingen European Bank for Reconstruction and Development (EBRD) 589.100 0 0 589.100 0 589.100 n.v.t. 17 4 Internationale financiële betrekkingen European Financial Stabilisation Mechanism (EFSM) 2.690.597 118.868 161.775 2.647.690 0 2.647.690 n.v.t. 18 4 Internationale financiële betrekkingen European Financial Stability Facility (EFSF) 34.154.159 0 0 34.154.159 0 34.154.159 n.v.t. 19 4 Internationale financiële betrekkingen European Investment Bank (EIB) 11.795.973 0 0 11.795.973 0 11.795.973 n.v.t. 20 4 Internationale financiële betrekkingen European Stability Mechanism (ESM) 35.338.940 0 0 35.338.940 0 35.338.940 n.v.t. 21 4 Internationale financiële betrekkingen Headroomgarantie macro-financiële bijstand (MFB) 1.089.246 57.263 0 1.146.509 0 1.146.509 n.v.t. 22 4 Internationale financiële betrekkingen Kredieten EU-betalings-balanssteun (BoP-faciliteit) 3.870.089 203.981 0 4.074.069 0 4.074.069 n.v.t. 23 4 Internationale financiële betrekkingen Bilaterale garantie Macro-financiële bijstand (MFB) 215.390 0 0 215.390 0 215.390 n.v.t. 24 4 Internationale financiële betrekkingen Multilateral Investment Guarantee Agency (MIGA) 32.249 ‒ 3.735 0 28.514 0 28.514 n.v.t. 25 4 Internationale financiële betrekkingen Next Generation EU (NGEU) 27.176.162 3.703.539 1.572.547 29.307.155 0 29.307.155 n.v.t. 26 4 Internationale financiële betrekkingen Support to mitigate Unemployment Risks in an Emergency (SURE) 5.983.913 0 18.853 5.965.060 0 5.965.060 n.v.t. 27 4 Internationale financiële betrekkingen Garantie Wereldbank - IBRD garantie kapitaal 5.825.681 ‒ 674.787 0 5.150.894 0 5.150.894 n.v.t. 28 4 Internationale financiële betrekkingen Garantie Wereldbank - IBRD garantie Oekraïne 100.000 0 0 100.000 0 100.000 n.v.t. 29 4 Internationale financiële betrekkingen Oekraïne Faciliteit 1.999.309 102.624 0 2.101.933 0 2.101.933 n.v.t. 30 4 Internationale financiële betrekkingen MFB-ULCM 3.416.000 78.045 1.649.440 1.844.605 0 1.844.605 n.v.t. 31 4 Internationale financiële betrekkingen SAFE instrument 0 15.286.784 0 15.286.784 0 15.286.784 0 170.555.364 16.746.118 3.435.483 183.866.000 0 183.866.000 32 5 Exportkrediet-verzekeringen, -garanties en investerings-verzekeringen Exportkrediet-verzekering (ekv) 17.540.563 3.370.913 6.225.351 14.686.125 10.000.000 0 830.706 33 5 Exportkrediet-verzekeringen, -garanties en investerings-verzekeringen Herverzekering leveranciers-kredieten 0 0 0 0 0 0 n.v.t. 17.540.563 3.370.913 6.225.351 14.686.125 10.000.000 0 Totaal 212.831.655 69.932.470 9.738.569 273.025.556 10.000.336 258.339.391 Nr. Art. Omschrijving Uitgaven 2024 Ontvangsten 2024 Saldo 2024 Uitgaven 2025 Ontvangsten 2025 Saldo 2025 1 1 Belastingen Garantie procesrisico's 182 0 ‒ 182 18 0 ‒ 18 2 2 Financiële markten DGS BES-eilanden 0 0 0 0 0 0 3 2 Financiële markten Garantie Stichting Waarborgfonds Motorverkeer 0 0 0 0 0 0 4 2 Financiële markten NBM 0 0 0 0 0 0 5 2 Financiële markten Terrorismeschades (NHT) 0 536 536 0 536 536 6 2 Financiële markten Waarborgfonds motorverkeer 0 0 0 0 0 0 7 2 Financiële markten WAKO (kernongevallen) 0 108 108 0 1.726 1.726 8 3 Financierings-activiteiten publiek-private sector FCI 0 0 0 0 0 0 9 3 Financierings-activiteiten publiek-private sector NWB 0 0 0 0 0 0 10 3 Financierings-activiteiten publiek-private sector Financierings-maatschappij voor ontwikkelingslanden (FMO) 0 1.000 1.000 0 1.000 1.000 11 3 Financierings-activiteiten publiek-private sector Garantie TenneT 0 0 0 0 0 0 12 4 Internationale financiële betrekkingen Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB) 0 0 0 0 0 0 13 4 Internationale financiële betrekkingen DNB - deelneming in kapitaal IMF 0 0 0 0 0 0 14 4 Internationale financiële betrekkingen EIB - kredietverlening in ACP en OCT 0 0 0 4.375 0 ‒ 4.375 15 4 Internationale financiële betrekkingen EIB - pan-Europees Garantiefonds 17.941 0 ‒ 17.941 28.493 0 ‒ 28.493 16 4 Internationale financiële betrekkingen European Bank for Reconstruction and Development (EBRD) 0 0 0 0 0 0 17 4 Internationale financiële betrekkingen European Financial Stabilisation Mechanism (EFSM) 0 0 0 0 0 0 18 4 Internationale financiële betrekkingen European Financial Stability Facility (EFSF) 0 0 0 0 0 0 19 4 Internationale financiële betrekkingen European Investment Bank (EIB) 0 0 0 0 0 0 20 4 Internationale financiële betrekkingen European Stability Mechanism (ESM) 0 0 0 0 0 0 21 4 Internationale financiële betrekkingen Headroomgarantie macro-financiële bijstand (MFB) 0 0 0 0 0 0 22 4 Internationale financiële betrekkingen Kredieten EU-betalings-balanssteun (BoP-faciliteit) 0 0 0 0 0 0 23 4 Internationale financiële betrekkingen Headroomgarantie macro-financiële bijstand (MFB) 0 0 0 0 0 0 24 4 Internationale financiële betrekkingen Multilateral Investment Guarantee Agency (MIGA) 0 0 0 0 0 0 25 4 Internationale financiële betrekkingen Next Generation EU (NGEU) 0 0 0 0 0 0 26 4 Internationale financiële betrekkingen Support to mitigate Unemployment Risks in an Emergency (SURE) 0 0 0 0 0 0 27 4 Internationale financiële betrekkingen Garantie Wereldbank - IBRD garantie kapitaal 0 0 0 0 0 0 28 4 Internationale financiële betrekkingen Garantie Wereldbank - IBRD garantie Oekraïne 0 0 0 0 0 0 29 4 Internationale financiële betrekkingen Oekraïne Faciliteit 0 0 0 0 0 0 30 4 Internationale financiële betrekkingen MFB-ULCM 0 0 0 0 0 0 31 4 Internationale financiële betrekkingen SAFE instrument 0 0 0 0 0 0 32 5 Exportkrediet-verzekeringen, -garanties en investerings-verzekeringen Exportkrediet-verzekering (ekv) 128.838 131.159 2.321 109.035 180.963 71.928 33 5 Exportkrediet-verzekeringen, -garanties en investerings-verzekeringen Herverzekering leverancierskredieten 882 45 ‒ 837 10.846 13.168 2.322 Totaal 147.842 132.848 ‒ 14.995 152.766 197.393 44.626 Artikel Omschrijving Uitstaande lening Looptijd lening in jaren Totaalstand risicovoorziening 2024 Totaalstand mutatie volume risicovoorziening 2024 en 2025 Artikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector Lening TenneT 25.000.000 max. 16 0 0 Artikel 4 Internationale financiële betrekkingen Lening Griekenland 1.591.194 30 0 0 Artikel 4 Internationale financiële betrekkingen Lening Oekraïne 200.000 10 0 0 Artikel 4 Internationale financiële betrekkingen Lening Wereldbank IBRD 62.546 n.v.t. 0 0 Toelichting per risicoregeling De bovenstaande tabellen tonen de verstrekte garanties, de bijbehorende uitgaven en ontvangsten, en de verstrekte leningen. Hieronder worden garanties groter dan 1 miljoen euro en uitgaven en ontvangsten boven 1 miljoen euro binnen de garantieregelingen toegelicht. Zowel nieuwe garanties, vervallen garanties als bijstellingen zijn meegenomen. De kolom ‘vervallen’ sluit aan op de balanspost garantieverplichtingen. Garantieregelingen onder de algemene faciliteit voor schatkistbankieren (beleidsartikel 11 & 12, Nationale Schuld) zijn niet opgenomen in het overzicht risicoregelingen. Zie voor meer informatie het overzicht risicoregelingen in de begroting. 2. Depositogarantiestelsel (DGS) BES-eilanden Verleende en vervallen garanties In 2017 is in Caribisch Nederland een Depositogarantiestelsel (DGS BES) ingevoerd. Dit stelsel is in 2021 geëvalueerd. Het DGS BES wordt op drie punten aanpast, onder andere de financiering van het fonds verandert. Banken gaan vooraf meebetalen aan de opbouw van het fonds. De financieringsopzet met voorfinanciering door de Staat is niet langer noodzakelijk en in plaats daarvan zal het stelsel door de sector zelf worden gefinancierd. Dit houdt tevens in dat de op dit moment aangehouden garantie op de begroting van Financiën, inclusief de bijbehorende jaarlijkse dotatie aan de begrotingsreserve, voor deze voorfinanciering is komen te vervallen in 2025. 7. WAKO Ontvangsten, uitgaven en verloop risicovoorziening De doelstelling is dat een premie wordt geïnd die een reële weergave vormt van het risico voor de Staat. Voor de berekeningssystematiek wordt aangesloten bij de premieberekening die de markt hanteert voor kernongeval schadeverzekeringen. In 2025 betroffen de premieontvangsten voor de staat € 1,7 mln. Dit is hoger dan eerdere jaren. Dit komt doordat de vergoeding van 2024 voor de staatsgarantie van EPZ niet in 2024 is ontvangen, maar begin 2025. 8. FCI Verleende en vervallen garanties Bij de verkoop van Fortis Corporate Insurance N.V. (FCI) aan Amlin (Overseas Holdings) Limited (Amlin) in 2009 heeft de staat een vrijwaring afgegeven met een waarde van maximaal € 5,5 mln. Deze vrijwaring is sinds 2009 in de saldibalans van het ministerie opgenomen. Hoewel de vrijwaring geen vervaltermijn kent, is het waarschijnlijk dat alle relevante verzekeringsclaims die onder de vrijwaring zouden kunnen vallen reeds zijn ingediend en afgehandeld bij FCI of Amlin. Het is ook waarschijnlijk dat dergelijke verzekeringsclaims zoveel jaar na dato zijn verjaard. In het licht hiervan, is de vrijwaring afgeboekt. 10. Financieringsmaatschappij voor ontwikkelingslanden (FMO) Verleende en vervallen garanties De uitstaande garantieverplichting aan de Financieringsmaatschappij voor ontwikkelingslanden is met € 1,8 mld. naar beneden bijgesteld vanwege de wisselkoers (USD/EUR). De garantie is in USD ten opzichte van de Rijksbegroting in EUR. Ontvangsten, uitgaven en verloop risicovoorziening De Staat ontvangt premieontvangsten gedurende de looptijd van de garantie. In 2025 betrof dit € 1 mln. 11. Garantie TenneT Verleende en vervallen garanties De financieringsbehoefte van TenneT Nederland werd voorheen ingevuld met een combinatie van eigen vermogen en vreemd vermogen. Door de grote investeringsagenda neemt de financieringsbehoefte fors toe. Om te zorgen dat TenneT Nederland deze investeringsopgave kan financieren, heeft het kabinet besloten in 2025 een garantie af te geven. Als gevolg hiervan kan TenneT Nederland meer en goedkoper schuld ophalen op de kapitaalmarkt. Het plafond van de garantie aan TenneT bedraagt in 2025 € 51,6 mld. 12. Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB) Verleende en vervallen garanties De uitstaande garantieverplichting aan de Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB) is met € 92,0 mln. naar beneden bijgesteld vanwege de wisselkoers. De garantie is in USD ten opzichte van de Rijksbegroting in EUR. 13. DNB – deelneming in kapitaal IMF Verleende en vervallen garanties De uitstaande garantie aan DNB is met € 2.034,5 mln. naar beneden bijgesteld vanwege de wisselkoers. De garantie is in Special Drawing Rights (SDR) ten opzichte van de Rijksbegroting in EUR. 14. EIB - kredietverlening in ACP en OCT Verleende en vervallen garanties De European Investment Bank (EIB) verricht onder andere activiteiten in de Afrikaanse, Caribische en Pacifische landen, alsmede in Europese Overzeese Gebieden. Hiervoor heeft Nederland een garantie afgegeven. Op één van deze activiteiten is een tegenvaller ontstaan. Ontvangsten, uitgaven en verloop risicovoorziening De tegenvaller in 2025 leidde voor Nederland tot een betaling van € 4,4 mln. in 2025. De uitstaande garantieverplichting wordt met dit bedrag naar beneden bijgesteld. 15. EIB – pan Europees Garantiefonds Verleende en vervallen garanties De EIB heeft in 2020 het pan-Europees garantiefonds (EGF) opgericht om de negatieve economische gevolgen van de coronacrisis te beperken. De garantie is met € 28,5 mln. naar beneden bijgesteld vanwege de uitgaven die in 2025 zijn gedaan. Ontvangsten, uitgaven en verloop risicovoorziening Het EGF zit nu in een fase waarin de garanties ingeroepen kunnen worden. De verliezen van dit fonds worden door de lidstaten naar rato gedragen. De netto-verliezen voor Nederland zijn opgenomen in de begroting als uitgaven in artikel 4, gebaseerd op een ruwe schatting. De daadwerkelijke uitgaven bedroegen € 28,5 mln. in 2025. 17. European Financial Stabilisation Mechanism (EFSM) Verleende en vervallen garanties De uitstaande garantie aan het EFSM is met € 118,9 mln. naar boven bijgesteld als gevolg van een actualisatie van het bni-aandeel op basis van de cijfers van de Europese Commissie. Daarnaast is er een negatieve bijstelling van € 161,8 mln. verwerkt vanwege het afbouwpad van deze garantie. 21. Headroomgarantie macro-financiële bijstand (MFB) Verleende en vervallen garanties De uitstaande headroomgarantie MFB is met € 57,3 mln. naar boven bijgesteld als gevolg van een actualisatie van het bni-aandeel op basis van de cijfers van de Europese Commissie. 22. Kredieten EU-betalingsbalanssteun (BoP-faciliteit) Verleende en vervallen garanties De uitstaande garantie aan de Balance of Payments facility (BoP-faciliteit) is met € 204,0 mln. naar boven bijgesteld als gevolg van een actualisatie van het bni-aandeel op basis van de cijfers van de Europese Commissie. 24. Multilateral Investment Guarantee Agency (MIGA) Verleende en vervallen garanties De uitstaande garantieverplichting aan de Multilateral Investment Guarantee Agency (MIGA) is met € 3,7 mln. naar beneden bijgesteld vanwege de wisselkoers. De garantie is in USD ten opzichte van de Rijksbegroting in EUR. 25. Next Generation EU (NGEU) Verleende en vervallen garanties De uitstaande garantie is in 2025 met € 3,7 mld. naar boven bijgesteld als gevolg van een actualisatie van het geraamde bni-aandeel en de (verwachte) renteontwikkeling. Daarnaast nam de garantie in 2025 af met € 1,6 mld., als gevolg van de beschikbare data over uitgegeven bonds en verstrekte leningen aan lidstaten onder NGEU in het kaderjaar. Zo kan voor het gebruikte deel van NGEU een preciezere inschatting gemaakt worden van de rentekosten. 26. Support to mitigate Unemployment Risks in an Emergency (SURE) Verleende en vervallen garanties De Nederlandse garantie aan de Europese Commissie voor het SURE instrument is met € 18,9 mln. gedaald. Dit is het gevolg van vrijval van een deel van de garantie. 27. Wereldbank - IBRD Verleende en vervallen garanties De garantie aan de International Bank for Reconstruction and Development (IBRD) is met € 674,8 mln. naar beneden bijgesteld vanwege de wisselkoers. Deze garantie is in USD ten opzichte van de Rijksbegroting in EUR. 29. Oekraïne faciliteit Verleende en vervallen garanties De uitstaande garantie is met € 102,6 mln. naar boven bijgesteld als gevolg van een actualisatie van het bni-aandeel op basis van de cijfers van de Europese Commissie. 30. MFB-ULCM Verleende en vervallen garanties De uitstaande headroomgarantie MFB-ULCM is met € 78,0 mln. naar boven bijgesteld als gevolg van een actualisatie van het bni-aandeel op basis van de cijfers van de Europese Commissie. Daarnaast is in 2025 € 1,6 mld. van deze garantie vrijgevallen. Aanleiding hiervoor was de toetreding van de Verenigde Staten in dit steunpakket, daarmee werd het aandeel van Nederland in deze garantie lager. 31. SAFE Verleende en vervallen garanties In 2025 is door de Raad van de Europese Unie en het Europees parlement besloten tot de oprichting van het ‘Security Action for Europe’-instrument (SAFE). Dit instrument is bedoeld om financiële steun te verlenen aan lidstaten om te voorzien in de toegenomen behoefte aan overheidsuitgaven voor de productie van defensiemateriaal en gezamenlijke aanschaf van defensieproducten en diensten te bevorderen. De bijstelling van € 15,3 mld. is het gevolg van een nieuwe nationale garantie gebaseerd op het Nederlandse bni-aandeel in het EU-bni en een inschatting van de rentekosten. 32. Exportkredietverzekering (ekv) Verleende en vervallen garanties In 2025 is er € 3,4 mld. aan nieuwe verplichtingen aangegaan en wordt de garantie voor € 6,2 mld. verlaagd als gevolg van de vervallen en uitgaven op de garantieverplichtingen. Atradius Dutch State Business (ADSB) kan een deel van het risico herverzekeren bij een andere export credit agency (ECA). In 2025 is in totaal € 194,8 mln. herverzekerd. Het uitstaande obligo van de ekv bedraagt in totaal € 14,7 mld. Met de ekv biedt de Staat (additioneel aan de markt) exporteurs de mogelijkheid om betalingsrisico’s verbonden aan het handels- en dienstenverkeer met het buitenland te verzekeren. Het productassortiment van de ekv-faciliteit omvat momenteel onder andere de kapitaalgoederenverzekering, de financieringsverzekering, de koersrisicoverzekering, de exportkredietverzekering en de verzekering van garanties. Ontvangsten, uitgaven en verloop risicovoorziening In 2025 zijn de uitgaven op de ekv € 109,0 mln., dit betreft met name de gerealiseerde schade uitkeringen ekv in 2025. De ontvangsten bedragen € 180,9 mln., dit is het totaal van de ontvangen premies, schaderestituties en ontvangsten vanuit herverzekerde schades over 2025. Voor de ekv is een begrotingsreserve ingericht. De begrotingsreserve werkt als buffer om per jaar het verschil tussen enerzijds premieontvangsten en schaderestituties (op polissen vanaf 1999 tot 2019) en anderzijds definitieve schades (vanaf 2019) en kostenvergoeding op te vangen. De begrotingsreserve bedroeg begin 2025 € 724,9 mln. In 2025 is er per saldo € 105,9 mln. in de begrotingsreserve gestort, wat het resultaat is van een onttrekking en een storting. De onttrekking in 2025 bedraagt € 24,4 mln. en bestaat uit definitieve schades (vanaf 2019) en de kostenvergoeding ADSB. De storting in 2025 bedraagt € 130,2 mln. en bestaat het merendeel uit premieontvangsten. Per abuis zijn de te betalen premies en restituties (op polissen vanaf 1999 tot 2019) voor herverzekerde schades in de realisatie nog volgens de oude systematiek verwerkt, ze zijn gecorrigeerd op de ontvangsten en lopen daardoor mee in de storting in plaats van in de onttrekking. Daarmee bedraagt de nieuwe stand van de begrotingsreserve € 830,7 mln. ultimo 2025. 33. Herverzekering Leverancierskredieten Ontvangsten, uitgaven en verloop risicovoorziening De herverzekering leverancierskredieten betreft een coronamaatregel waarbij er door de Staat voorkomen werd dat de kortlopende kredietverlening in de private verzekeringssector stilviel. De tijdelijke regeling is per 1 juli 2021 beëindigd, echter kunnen uitgaven en ontvangsten nog langer doorlopen. Zo zijn er in 2025 nog schades uitgekeerd (€ 9,9 mln.) en uitvoeringskosten gemaakt (€ 1,0 mln.). Tevens zijn er premieontvangsten (€ 8,9 mln.) en schaderestituties (€ 4,3 mln.) uit hoofde van de herverzekering leverancierskredieten ontvangen. Verstrekte leningen Lening TenneT De Nederlandse Staat heeft begin 2024 een aandeelhouderslening aan TenneT verstrekt van € 25 mld. voor 2024 en 2025. Dit betreft een overbrugging tot het moment dat TenneT Duitsland verkocht is, of totdat er een andere lange termijn oplossing voor de financiering van TenneT is gevonden. TenneT mag de lening gedurende deze periode in tranches opnemen en kan daarbij maandelijks aangeven welke looptijd zij wil, waarbij de maximale looptijd 16 jaar is. Reguliere terugbetaling van de lening gaat op z'n vroegst lopen vanaf 2030. TenneT betaalt een marktconforme rente over de lening. Daarnaast betaalt TenneT twee additionele vergoedingen. Dit betreft een eenmalige vergoeding over de gehele € 25 mld. en daarnaast een vergoeding over het gehele ongebruikte deel van het toegezegde bedrag gedurende de periode dat de leenfaciliteit open staat. De totale ontvangsten in 2025 bedragen € 570,1 mln. Lening Griekenland In 2010 kreeg Griekenland als eerste lid van de Eurozone financieringsproblemen. De andere lidstaten en het IMF boden steun via de Greek Loan Facility (GLF), met € 80 mld. aan bilaterale leningen van de eurozone en € 30 mld. van het IMF. In 2011 werden niet-uitgekeerde leningen overgeheveld naar het EFSF. In totaal werd € 52,9 mld. uit de GLF-leningen aan Griekenland verstrekt, waarvan € 3,2 mld. uit Nederland. Sinds 2012 zijn er geen nieuwe leningen verleend en sinds 2020 lost Griekenland af. Eind 2025 bedraagt het Nederlandse aandeel in de GLF € 1,6 mld. Lening Oekraïne In 2022 verstrekte Nederland een bilaterale lening van € 200 mln. aan Oekraïne via een speciale IMF-kredietlijn. Deze steun helpt Oekraïne bij het financieren van dagelijkse uitgaven en het draaiend houden van de economie. Na een respijtperiode wordt de lening in halfjaarlijkse termijnen binnen 10 jaar volledig terugbetaald. Lening Wereldbank IBRD In 2024 nam Nederland deel aan de aankoop van hybride kapitaal, een schuldinstrument zonder stemrecht maar met rente. De looptijd is oneindig, maar het kan bij een toekomstige kapitaalverhoging worden omgezet in regulier kapitaal. De Wereldbank kan hiermee nieuwe obligaties uitgeven en de opgehaalde middelen de komende 10 jaar inzetten voor 'Global Public Goods', zoals klimaat, pandemieparaatheid en fragiliteit. Elke ingelegde euro levert in 10 jaar € 8 aan extra leencapaciteit op. 4.5 Openbaarheidsparagraaf Woo-verzoeken en actieve openbaarmaking Sinds 2024 bestaat een centrale Woo-afdeling binnen het ministerie van Financiën. Deze afdeling behandelt alle Woo-verzoeken van het beleidsdepartement en de gevoelige verzoeken van de Belastingdienst, Dienst Toeslagen en Douane. De overige Woo-verzoeken worden door de Belastingdienst, Dienst Toeslagen en Douane zelf afgehandeld. Daarnaast is de afdeling aan zet voor de implementatie van actieve openbaarmaking binnen het ministerie. In 2025 zijn belangrijke doelstellingen gerealiseerd: er is een toename in het aantal afgehandelde Woo-verzoeken en de werkvoorraad neemt sterk af. In 2025 zijn 378 zaken afgerond, in vergelijking tot 260 in 2024. Dit ondanks dat het aantal binnengekomen Woo-verzoeken tevens is gestegen: van 252 verzoeken in 2024 tot 308 binnengekomen verzoeken in 2025. Er is direct contact met elke WOO-verzoeker en er is inzicht in Woo-cijfers. De systemen voor het behandelen van Woo-verzoeken zijn verder ontwikkeld om optimaal aan te sluiten bij het proces en om zicht te krijgen op de knelpunten en succesfactoren. Daarnaast zijn de eerste stappen gezet naar een eigen publicatieplatform in samenwerking met het ministerie van VWS. Komend jaar verwacht het ministerie deze systemen optimaal ingericht te hebben. Deze maatregelen zijn getroffen om het proces rond de afhandeling van Woo-verzoeken te versnellen en te verbeteren. Binnen het departement is steeds meer aandacht voor de Woo. De behandelduur van Woo-verzoeken in 2025 is 178 dagen (ongeacht datum binnenkomst Woo-verzoek), in vergelijking tot 223 dagen in 2024. De doorlooptijden blijven aandacht vragen. De onderliggende trend is echter positief.37De cijfers over 2025 zijn afkomstig uit data uit het zaaksysteem OpenFin en het Rijksdashboard Woo-verzoeken - Woo in cijfers. Het Rijksdashboard vervangt sinds 2024 de Woo-bijdrage in de JBR. Het ministerie van Financiën heeft de eerste twee maatschappelijk relevante dossiers op een begrijpelijke en overzichtelijke wijze aangeboden middels een tijdlijn in het kader van de inspanningsverplichting (art. 3.1 Woo). Het ministerie voldoet daarnaast aan de wettelijke verplichtingen voor openbaarmaking van de Woo-categorieën (artikel 3.3 Woo). Het verkorten van de doorlooptijd voor externe en interne rapporten blijft in 2026 een belangrijk aandachtspunt. In 2025 zijn 1135 beslisnota’s actief openbaar gemaakt (722 in 2024). Daarnaast zijn 126 externe en ADR-rapporten gepubliceerd met een gemiddelde doorlooptijd van 75 dagen (95 rapporten, 49 dagen in 2024).38De cijfers over 2025 zijn afkomstig uit data uit het zaaksysteem OpenFin. Hoewel het aantal openbaar gemaakte rapporten is gestegen, blijft de doorlooptijd boven de gestelde termijn van 28 dagen, mede door het wegwerken van oudere dossiers. Er wordt blijvend ingezet op verdere bewustwording en verbeterde monitoring van het aanleverproces. Ten slotte heeft het ministerie op verschillende vlakken contact gezocht met burgers, journalisten en maatschappelijke organisaties om te spreken over de huidige informatievoorziening en de verbetering daarvan. Verbeteren van de informatiehuishouding In 2025 heeft het ministerie van Financiën aantoonbare vooruitgang geboekt in de informatiehuishouding. In de jaarlijkse volwassenheidsmeting van BZK steeg het departement van een 2,6 in 2024 naar een score van 2,8 in 2025. Het departement is daarmee op koers om in 2026 de ambitiescore van 3 (op een schaal van 1 tot 4) te bereiken. In 2025 is de verbeteropgave succesvol voortgezet onder leiding van de Concerndirectie Informatievoorziening en Openbaarmaking. In het hele departement ondersteunen informatieprofessionals de directies bij informatiebeheer, ondersteund door opleidingsplannen. Alle medewerkers krijgen instructies over veilige omgang met informatie, vanaf de onboarding. Bij het beleidsdepartement zijn 2300 dossiers op orde gebracht. Alle onderdelen hebben nu ervaring met zelfevaluatie voor het interne kwaliteitssysteem. Archiveringssystemen zoals het Generiek Document en Archiefbeheersysteem en Digidoc zijn verder uitgerold bij Belastingdienst, Toeslagen en Douane. Interdepartementaal is gewerkt aan de voorbereiding van een gezamenlijke aanbesteding voor een content services platform en aan een voorziening voor e-mailarchivering. Door technische problemen is de implementatie van het e-mailarchief vertraagd en daarom blijven interimmaatregelen voor het veiligstellen van e-mail van kracht. Tot slot is gestart met het integreren van informatiebeheer in datagovernance, architectuur en applicatieontwikkeling, zoals M365 bij Douane en Belastingdienst, om archiving by design te realiseren. 4.6 Onderuitputting De onderstaande tabel toont de onderuitputting op begroting 9A en 9B. Dit zijn niet volledig bestede middelen van begrote budgetten op specifieke beleidsterreinen en betreft het saldo van uitgaven minus ontvangsten. De grootste meevallende realisaties worden toegelicht; overige meevallers zijn gebundeld onder «overige meevallers». De onderuitputting bestaat uit 307 miljoen euro die bij Najaarsnota is vrijgevallen plus het verschil tussen realisaties en de begrotingsstand bij Najaarsnota (dit wijkt dus af van de verschillen die worden toegelicht in de beleidsartikelen, dit is namelijk het verschil tussen realisatie en stand Ontwerpbegroting 2025). Bedrag in miljoenen euro Als percentage van de vastgestelde ontwerpbegroting 2025 Toeslagen Herstel ‒ 390,6 ‒ 1,6% Meevaller niet-belastingontvangsten ‒ 89,0 ‒ 0,4% Meevaller apparaatsuitgaven en -ontvangsten artikel 8 (Apparaat) ‒ 18,8 ‒ 0,1% Overschrijding apparaats- en programmauitgaven Douane 26,5 0,1% Overige meevallers (en tegenvallers) ‒ 31,2 ‒ 0,1% Totaal 1 Door afrondingsverschillen kan het totaal afwijken van de som der delen ‒ 503,1 ‒ 2,1% Toelichting Toeslagen Herstel Inclusief de onderuitputting bij de tweede suppletoire begroting van € 302,0 mln. bedraagt de totale onderuitputting voor Toeslagen Herstel € 390,6 mln. (exclusief kasschuiven naar latere jaren die al in het lopende begrotingsjaar zijn verwerkt). Zowel de aanmeldingen en productie van aanvullende schade vielen in 2025 lager uit dan verwacht. Dit leidt ertoe dat niet alle gereserveerde middelen hiervoor in 2025 tot besteding zijn gekomen. Daarnaast viel met name de realisatie op het kwijtschelden van private schulden lager uit dan eerder verondersteld en verschuiven de uitbetalingen van de wettelijke rente grotendeels naar 2026. Meevaller niet-belastingontvangsten artikel 1 De niet-belastingontvangsten artikel 1 (Belastingen) betreffen ontvangsten uit de doorbelasting van kosten van invorderingsmaatregelen (bijv. aanmaning en dwangbevel) en uit verzuim- en vergrijpboetes. Hier is een meevaller van in totaal € 89,0 mln. ontstaan (inclusief de bij Ontwerpbegroting 2026 en tweede suppletoire begroting verwerkte € 49,0 mln.), doordat de realisaties hoger liggen dan voorgaande jaren en pre corona. De toename ziet vooral op de boeteontvangsten en is onder andere toe te schrijven aan hogere boeteontvangsten in relatie tot de omzetbelasting en de motorrijtuigenbelasting. Daarnaast zijn de boetebedragen (op basis van de Algemene wet inzake rijksbelastingen) vanaf 1-1-2025 geïndexeerd. Meevaller apparaatsuitgaven en -ontvangsten artikel 8 (Apparaat) De apparaatsuitgaven vallen € 18,8 mln. lager uit. Dit komt met name door een meevaller op onder andere UWV ontvangsten en opbrengsten van Domein Roerende Zaken (DRZ) voor circa € 12,7mln. Ook zijn er openstaande vacatures bij de Auditdienst Rijk (ADR), de Belangenbehartiger (BBT) en DG Rijksbegroting (DGRB). Overschrijding apparaats- en programmauitgaven Douane Op artikel 9 Douane doet zich een tegenvaller voor van € 26,5 mln. Dit komt door een hogere bezetting dan verwacht (€ 22,6 mln.). Dit was grotendeels verwerkt in de 2e suppletoire begroting. Ook is er een extra onvoorziene betaling gedaan voor vertragingsrente op de Traditionele Eigen Middelen (TEM) van circa € 2,3 mln. Overige meevallers (en tegenvallers) Onder overige meevallers van per saldo € 31,2 mln. vallen beperkte meevallende uitgaven (< 10 miljoen euro) op de specifieke budgetten van artikel 2 Financiële markten, artikel 4 Internationale financiële betrekkingen, artikel 5 exportkredietverzekeringen, artikel 10 Onverdeeld en op de apparaats- en programmauitgaven van de Belastingdienst (artikel 1) en Toeslagen regulier (artikel 13). Op artikel 11 Financiering staatsschuld en artikel 3 Financieringen een lichte overschrijding van <2 miljoen euro. 4.7 Focusonderwerp 2025 - Risico’s voor de goede inning en besteding van belasting- en premiegeld De Commissie voor de Rijksuitgaven heeft het Kabinet gevraagd om bij de verantwoording over het jaar 2025 in te gaan op het focusonderwerp: Risico’s voor de goede inning en besteding van belasting- en premiegeld. In deze paragraaf wordt daarom nader ingegaan op drie budgettair omvangrijke en beleidsmatig belangrijke onderwerpen. Selectie risico’s Voor de selectie van deze drie risico’s is aangesloten bij de brief van de Algemene Rekenkamer (AR) bij de begroting 2025 van het Ministerie van Financiën. De Rekenkamer wijst daarin op het beperken van fiscale regelingen en benoemt financiële risico’s en onzekerheden rond de herstel­ operatie Toeslagen, het Herstel- en Veerkrachtplan, de werkvoorraad bezwaren bij UHT en de herstelkosten van Box-3-arresten. Uit deze lijst gaan we in deze paragraaf in op drie thema’s: fiscale regelingen, herstelkosten Box-3 en de kosten van de hersteloperatie Toeslagen. Daarbij is meegewogen dat in de brief van de AR bij de begroting 2026 de risico’s van het Herstel- en Veerkrachtplan en de werkvoorraad bezwaren UHT niet meer worden genoemd, maar de andere drie thema’s wel. Beperken fiscale regelingen Fiscale regelingen worden ingezet om beleidsdoelen te behalen, zoals gedragssturing of inkomensverdeling. Er zijn ongeveer 200 regelingen. Hiervan worden er 125 budgettair gemonitord39Fiscale regelingen | Ministerie van Financiën - Rijksoverheid, met een geschatte budgettaire omvang van 188 miljard euro in 2026. Uit evaluaties blijkt echter dat veel (circa 42%) van deze regelingen niet aantoonbaar doeltreffend en doelmatig zijn, de complexiteit verhogen of zelfs achterhaald zijn.40Zie Ambtelijk rapport Aanpak Fiscale Regelingen | Rapport | Rijksoverheid.nl en Kansen voor lagere tarieven en beter beleid - Aanpak fiscale regelingen voor een eenvoudiger en beter belastingstelsel | Rapport | Rijksoverheid.nl De budgettaire omvang van deze negatief geëvalueerde fiscale regelingen bedraagt 89,4 miljard euro in 2026. Het ministerie van Financiën werkt daarom al jaren aan het aanpakken van dit probleem via aangescherpt toezicht, monitoring en evaluaties. Het doel is een eenvoudiger stelsel en betere inzet van middelen. In juni 2025 verscheen een ambtelijk rapport met beleidsopties voor negatief geëvalueerde regelingen. De grootste uitdaging voor de aanpak van fiscale regelingen is maatschappelijk en politiek draagvlak. Doordat het vaak gaat om voordelen voor specifieke groepen die al lange tijd bestaan blijkt het moeilijk om aanpassingen door te voeren. In het genoemde ambtelijk rapport is hier expliciet aandacht aan geschonken, onder meer door contact met stakeholders en door bij beleidsopties ook in te gaan op hoe middelen op een goede manier anders ingezet kunnen worden of teruggesluisd kunnen worden naar burgers en bedrijven. Afgelopen jaar zijn reeds beleidsmaatregelen genomen, zoals de gefaseerde afbouw van de stakings- en meewerkaftrek, het verhogen en afschaffen van het heffingsplafond in de leidingwaterbelasting en het afschaffen van diverse kwarttarieven in de motorrijtuigenbelasting (MRB). Het doel is het vereenvoudigen van het belastingstelsel en het inzetten van de middelen voor andere beleidsdoelen. Het nieuwe Kabinet Jetten I zet tevens in op het schrappen van de 41Een overzicht van alle beleidsmaatregelen is te vinden in bijlage 4 bij de Miljoenennota.tegemoetkoming specifieke zorgkosten en lage btw sierteelt. Kosten Herstel Box 3 Het doel van de Wet tegenbewijsregeling box 3, die op 19 juli 2025 in werking is getreden42Publicatie Staatscourant, Besluit inwerkingtreding Staatscourant., is om het box 3-stelsel in overeenstemming te brengen met de arresten van de Hoge Raad van juni 202443Hoge Raad 6 juni 2024, ECLI:NL:HR:2024:704, en Hoge Raad 14 juni 2024, ECLI:NL:HR:2024:855.. Belastingplichtigen kunnen, vanaf de zomer van 2025, via deze regeling aantonen dat hun werkelijke rendement lager was dan het forfaitair rendement, zodat ze alleen belasting betalen over het werkelijke rendement. De regeling werkt met terugwerkende kracht voor aanslagen vanaf 2017, waardoor te veel betaalde belasting kan worden teruggegeven aan benadeelden, in lijn met de eisen van de Hoge Raad. De herstelkosten van de Wet tegenbewijsregeling box 3 zijn geraamd en de raming is gecertificeerd door het CPB.44Ramingstoelichting wet tegenbewijsregeling Box 3 De regeling leidt naar verwachting tot een derving van circa € 12,4 miljard aan belastinginkomsten over 2017-2027. De exacte derving blijft onzeker vanwege schommelingen op de beurs en in vastgoedprijzen die van invloed zijn op het werkelijk rendement van de belastingbetaler. Handhaving op de naleving van de regeling is een omvangrijke en complexe operatie. Medio 2025 is het handhavingsplan herstel box 3 vastgesteld. Aan de hand van de ervaringen uit (de opstart van) de hersteloperatie en in beeld zijnde en komende risico’s zal dit handhavingsplan in 2026 nader worden bijgewerkt. De uitvoering, handhaving en financiële gevolgen worden de komende jaren gemonitord, mede op verzoek van de Tweede Kamer. Er zijn diverse uitvoeringsrisico’s, zoals beschreven in de uitvoeringstoets.45Zie de uitvoeringstoetsen Kamerstukken II 2024/2025, 32140, nr. 257. De Belastingdienst heeft meer dan 650.000 tegenbewijzen ontvangen46Peildatum 26 januari 2026, bron: Belastingdienst; grootschalige vermindering van aanslagen start in 2026. Door de omvang van de operatie en onzekerheden over het aantal verzoeken en benodigde capaciteit, zijn minimaal twee herijkingen van de uitvoeringstoets gepland. De eerste herijking volgt uiterlijk in de eerste helft van 2026. Daarnaast bestaat er een juridisch risico dat het herstel mogelijk duurder uitvalt, bijvoorbeeld als de Hoge Raad oordeelt dat ook niet-bezwaarmakers recht hebben op herstel. Kosten Hersteloperatie Toeslagen In 2025 werd de hersteloperatie voortgezet om financieel en emotioneel herstel te bieden aan gedupeerde ouders, hun kinderen en ex-partners. Verschillende organisaties voeren de regelingen uit volgens de Wet hersteloperatie toeslagen. Bij de uitvoering staat het verhaal en de behoefte van de ouder centraal. De afhandeling van aanvullende schade vond plaats via drie routes: maatwerk door de Commissie Werkelijke Schade (CWS), de regieroute-Vaststellingsovereenkomst (VSO) en een forfaitaire route via de Stichting Gelijkwaardig Herstel (SGH). De operatie is zeer complex en het grote aantal gedupeerde ouders die we willen helpen zorgt ervoor dat de uitvoering van bijvoorbeeld de aanvullende financiële compensatie minder snel verloopt dan gewenst. Daarom zijn in 2025, mede op advies van de commissie Van Dam, stappen gezet om het proces te versnellen en afronding dichterbij te brengen.47Zie Kabinetsreactie advies Commissie van Dam De grootste onzekerheid blijft de omvang en uitvoering van aanvullende schade; deze ontwikkeling wordt gemonitord en zo nodig worden de ramingen hierop bijgesteld. De Rekenkamer heeft in de begrotingsbrief voor 2025 gewaarschuwd voor deze onzekerheden. Op dit moment blijft de totale raming van Hersteloperatie Toeslagen binnen het totaal beschikbare budget van € 11,6 mld. In het afgelopen jaar is een centraal aanmeldportaal ontwikkeld en is MijnHerstel gelanceerd. Eind 2025 zijn de eerste dossiers in behandeling genomen. Ook zijn blokkades bij de SGH aangepakt. Deze stappen maken naar verwachting verdere versnelling en opschaling mogelijk.4822e voortgangsrapportage hersteloperatie toeslagen sept-dec-2025 5. Beleidsartikelen Artikel 1 Belastingen A. Algemene doelstelling Het genereren van inkomsten voor de financiering van overheidsbeleid. Solide, eenvoudige en fraudebestendige fiscale wet- en regelgeving is hiervoor de basis. Doeltreffende en doelmatige uitvoering door de Belastingdienst van die wet- en regelgeving dragen bij aan de bereidheid van burgers en bedrijven om hun wettelijke verplichtingen ten aanzien van de Belastingdienst na te komen (compliance). Onder ‘compliance’ verstaat de Belastingdienst dat burgers en bedrijven bereid zijn hun wettelijke fiscale verplichtingen ten aanzien van de Belastingdienst structureel uit zichzelf na te komen. De term ‘bereidheid’ geeft aan dat de Belastingdienst ernaar streeft dat belastingplichtigen uit zichzelf fiscale regels naleven, zonder (dwingende en kostbare) acties van de kant van de Belastingdienst. Als burgers en bedrijven hun wettelijke verplichtingen nakomen, dan komt belastinggeld de staatskas binnen zoals de wetgever beoogt. B. Rol en verantwoordelijkheid De minister van Financiën is verantwoordelijk en heeft een regisserende rol op het terrein van de fiscaliteit. Daarbij gaat het om:

– het te voeren fiscale beleid;

– het opstellen van fiscale wet- en regelgeving;

– het internationaal behartigen van de Nederlandse fiscale belangen.

De minister van Financiën is verantwoordelijk en heeft een uitvoerende rol op het terrein van:

– de heffing en inning van de rijksbelastingen

– de heffing en inning van de premies werknemers- en volksverzekeringen;

– de heffing en inning van de inkomensafhankelijke bijdragen Zorgverzekeringswet;

– de heffing en inning voor derden van een aantal belastingen, heffingen en overige vorderingen;

– handhavingstaken op het gebied van de economische ordening en financiële integriteit.

Op grond van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (Awr) en de Invorderingswet 1990 voert de Belastingdienst de heffing en inning van de rijksbelastingen uit. Op grond van de Wet op de bijzondere opsporingsdiensten voert de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst de handhavingstaken uit op het gebied van de economische ordening en financiële integriteit. De minister bevordert, door inzet van de Belastingdienst, naleving van wet- en regelgeving door passende dienstverlening te leveren, massale processen juist en tijdig uit te voeren, adequaat toezicht uit te oefenen en waar nodig naleving bestuurs- of strafrechtelijk af te dwingen. Aanvullende beleidsinformatie, zoals de strategie, doelen en prestatie-indicatoren van de Belastingdienst zijn te vinden in onderdeel F2 van dit artikel. C. Beleidsconclusies In 2025 heeft de Belastingdienst haar activiteiten voortgezet met een focus op dienstbaarheid en het versterken van het vertrouwen van burgers en bedrijven. Via het programma Vroegsignalering zijn diverse pilots uitgevoerd om signalen van burgers en bedrijven tijdig op te merken om zo proactief ondersteuning te bieden. Ook is ingezet op een betere verbinding met de samenleving, onder meer door de afronding van de herstelactie voor de Fraude Signalering Voorziening (FSV). Het op orde brengen en houden van de basis bleef centraal staan, met verdere stappen in de modernisering van de ICT en de verbetering van naleving van de AVG. In onderdeel F2 van dit artikel wordt met behulp van prestatie-indicatoren nader ingegaan op de resultaten ten aanzien van een adequate behandeling, effectief informeren, gemak en corrigerend optreden. In de bedrijfsvoeringsparagraaf wordt gerapporteerd over het beleid ten aanzien van Misbruik en oneigenlijk gebruik en de onvolkomenheid inzake Misbruik en oneigenlijk gebruik. D. Budgettaire gevolgen van beleid Realisatie Vastgestelde begroting Verschil 2021 2022 2023 2024 2025 2025 2025 Verplichtingen 3.306.918 2.999.048 3.368.252 3.926.577 4.105.159 3.547.362 557.797 Uitgaven (1) + (2) 3.187.436 3.021.421 3.345.265 3.918.024 4.058.737 3.682.000 376.737 Apparaatsuitgaven (1) 2.639.201 2.849.335 3.192.726 3.594.019 3.710.196 3.605.884 104.312 waarvan: Uitvoering fiscale wet- en regelgeving en douanetaken Caribisch Nederland 14.347 16.432 18.080 18.385 22.023 18.000 4.023 Personele uitgaven 2.280.487 2.502.305 2.767.335 3.150.557 3.243.340 3.088.999 154.341 Eigen personeel 1.921.276 2.081.292 2.272.572 2.615.067 2.806.579 2.678.071 128.508 Inhuur externen 352.864 414.481 481.069 507.163 400.728 369.268 31.460 Overig Personeel 6.347 6.532 13.694 28.328 36.034 41.660 ‒ 5.626 Materiële uitgaven 358.714 347.030 425.391 443.461 466.855 516.885 ‒ 50.030 ICT 18.589 39.852 33.785 32.160 46.851 37.503 9.348 Bijdrage aan SSO's 236.235 234.938 288.822 307.171 318.438 388.481 ‒ 70.043 Overig materieel 103.890 72.240 102.784 104.131 101.566 90.901 10.665 Programma-uitgaven (2) 548.235 172.086 152.539 324.005 348.542 76.116 272.426 Bekostiging 1.103 0 0 0 0 0 0 Vergoeding proceskosten 1.103 0 0 0 0 0 0 Garanties 68 179 134 182 18 181 ‒ 163 Garantie procesrisico's 68 179 134 182 18 181 ‒ 163 Bijdrage aan ZBO's/RWT's 15.930 17.217 15.151 14.372 14.784 13.999 785 Waarderingskamer 2.349 2.381 2.403 2.403 2.506 2.489 17 Kadaster 2.432 2.745 2.007 2.324 2.993 2.933 60 Kamer van Koophandel 131 88 119 150 80 341 ‒ 261 Overige bijdrage ZBO's/RWT's 11.019 12.002 10.622 9.495 9.205 8.236 969 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties 5.989 4.617 2.637 2.422 3.188 3.387 ‒ 199 Internationale Douaneraad 280 254 264 0 56 0 56 Overige internationale organisaties 5.709 4.363 2.373 2.422 3.133 3.387 ‒ 254 Opdrachten 327.870 346.834 378.004 460.115 529.854 391.097 138.757 ICT opdrachten 266.114 284.887 316.886 386.963 445.134 330.721 114.413 Overige opdrachten 61.756 61.947 61.118 73.151 84.720 60.376 24.344 Bijdrage agentschappen 91.137 64.723 19.188 13.684 13.769 12.889 880 Bijdrage Logius 86.271 60.760 3.550 1.265 1.542 4.287 ‒ 2.745 Bijdrage overige agentschappen 4.865 3.963 15.638 12.419 12.227 8.602 3.625 (Schade)vergoeding 7.433 16.964 18.165 14.102 13.261 28.385 ‒ 15.124 (Schade)vergoedingen 7.433 12.590 12.657 9.027 8.415 24.993 ‒ 16.578 Vergoeding proceskosten 0 4.374 5.509 5.075 4.846 3.392 1.454 Rente 170.071 123.779 130.159 252.883 226.890 93.149 133.741 Belasting- en invorderingsrente 170.071 123.779 130.159 252.883 226.890 93.149 133.741 Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken ‒ 71.367 ‒ 402.227 ‒ 410.900 ‒ 433.755 ‒ 453.221 ‒ 466.971 13.750 Toerekening uitgaven aan Douane ‒ 71.367 ‒ 194.545 ‒ 203.543 ‒ 215.786 ‒ 220.386 ‒ 219.419 ‒ 967 Toerekening uitgaven aan Toeslagen 0 ‒ 207.682 ‒ 207.357 ‒ 217.969 ‒ 232.835 ‒ 247.552 14.717 Ontvangsten (3) + (4) 166.431.153 179.397.468 215.182.901 215.154.064 216.360.867 204.142.129 12.218.738 Programma-ontvangsten (3) 166.317.485 179.297.948 215.070.349 215.005.639 216.214.503 204.050.740 12.163.763 waarvan: Belastingontvangsten 165.268.171 178.430.089 213.727.442 213.261.709 214.278.501 202.574.477 11.704.024 Bekostiging 36.607 72.662 233.069 263.048 273.052 230.864 42.188 Doorbelasten kosten vervolging 36.607 72.662 233.069 263.048 273.052 230.864 42.188 Rente 798.814 581.851 848.905 1.191.722 1.356.455 1.006.758 349.697 Belasting- en invorderingsrente 798.814 581.851 848.905 1.191.722 1.356.455 1.006.758 349.697 Boetes en schikkingen 213.894 213.346 260.934 289.160 306.495 238.641 67.854 Ontvangsten boetes en schikkingen 213.894 213.346 260.934 289.160 306.495 238.641 67.854 Apparaatsontvangsten (4) 113.667 99.520 112.552 148.425 146.364 91.389 54.975 Realisatie Vastgestelde begroting Verschil 2021 2022 2023 2024 2025 2025 2025 Verplichtingen 3.306.918 2.999.048 3.368.252 3.926.577 4.105.159 3.547.362 557.797 waarvan garantieverplichtingen: 277 154 ‒ 167 222 18 336 ‒ 318 Garantie procesrisico's 277 154 ‒ 167 222 18 336 ‒ 318 waarvan overige verplichtingen: 3.306.641 2.998.894 3.368.420 3.926.355 4.105.141 3.547.026 558.115 E. Toelichting op de financiële instrumenten Verplichtingen De in 2025 aangegane verplichtingen zijn € 557,8 mln. hoger dan begroot, deels door hogere uitgaven (€ 376,7 mln.), wat met name veroorzaakt wordt door de jaarlijkse loon- en prijsindexatie. Dit wordt verder toegelicht onder 'Uitgaven'. In 2025 is het verplichtingenbudget verhoogd vanwege een herijking als gevolg van het extra kasbudget, afwijkend verplichtingenritme en onderhandelingen en besluitvorming betreffende meerjarige contracten. Het gaat om contracten zoals de aanbestedingen voor de modernisering van het systeem Omzetbelasting en modernisering van het analytics platform en voor de internetverbinding van het overheidsdatacenter. Uitgaven De uitgaven zijn in totaal € 376,7 mln. hoger dan begroot. De belangrijkste oorzaken hiervan worden hieronder vermeld. Personele uitgaven De personele uitgaven vallen per saldo € 154,3 mln. hoger uit dan oorspronkelijk begroot. Dit is met name het gevolg van de jaarlijkse loonindexatie. Hiervoor is loonbijstelling overgeheveld naar de Belastingdienst (€ 133 mln. in 2025). Daarnaast zijn er extra uitgaven gedaan ten behoeve van de uitvoering van het rechtsherstel Box 3 en het programma Inzage Fiscaal Dossier. Materiële uitgaven De materiële uitgaven zijn per saldo € 50,0 mln. lager dan begroot, omdat het overheadsbudget dat hier geparkeerd wordt is overgeheveld naar het instrument 'Opdrachten', zie hieronder. Opdrachten De uitgaven aan (ICT) opdrachten zijn € 138,8 mln. hoger dan begroot. Dit is veroorzaakt door i) sterke prijsstijgingen voor bijvoorbeeld de IT-infrastructuur (servers, opslag en netwerk) en ii) groei in ICT-opdrachten, zoals de modernisering van het omzetbelasting en vervanging van het SAP-systeem. Naast hogere ICT-uitgaven zijn de prijzen van het postcontract hoger geworden. (Schade)vergoeding De schadevergoedingen zijn € 15,1 mln. lager dan oorspronkelijk begroot. Dit betreft budget voor het tegemoetkomingsbeleid voor personen die nadelige gevolgen hebben ondervonden aan de Fraude Signalering Voorziening (FSV) of onterecht zijn afgewezen voor het traject Minnelijke Schuldsanering Natuurlijke Personen (MSNP)49Kamerstukken II 2025/26, 31 066, nr. 1518, bijlage I - «Actuele onderwerpen, moties en toezeggingen». De reservering werd in 2025 niet volledig benut en is deels geschoven naar volgende jaren. Rente De uitgaven aan belasting- en invorderingsrente zijn € 133,7 mln. hoger dan geraamd. De raming van de uitgaven was gedurende 2025 al opgehoogd naar aanleiding van de hogere realisatie in 2024 en zijn er extra uitgaven gedaan vanwege rentevergoedingen in verband met het dossier Sondervermögen. Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken De toerekening ziet op uitgaven die de Belastingdienst ten behoeve van Dienst Toeslagen en Douane maakt. De toerekening is bijgesteld, zodat realisatie aansluit bij de getekende dienstverleningsafspraken. Ontvangsten Belastingontvangsten Voor een toelichting op de belastingontvangsten, zie het Financieel Jaarverslag Rijk 2025 (FJR), hoofdstuk 2.2 "De ontwikkeling van de inkomsten". Tabel 2 in bijlage 3 "De belasting- en premieontvangsten in 2025 op kasbasis" van het FJR bevat een uitsplitsing van de belastingontvangsten. Onderstaande tabel toont de aansluiting tussen de belastingontvangsten in het FJR 2025 en op artikel 1. Van de totale belastingontvangsten (€ 289 mld.) worden bedragen voor het Gemeentefonds, Provinciefonds, BES-Fonds en het Btw-compensatiefonds afgetrokken. De door de Douane geïnde belastingontvangsten staan op artikel 9 Douane. Het resterende bedrag van € 214 mld. wordt als belastingontvangsten verantwoord op artikel 1 van de Financiënbegroting. Realisatie 2021 Realisatie 2022 Realisatie 2023 Realisatie 2024 Realisatie 2025 Totaal belastingontvangsten 206.556.737 225.139.893 263.188.044 283.807.396 289.155.005 – /– Afdracht Gemeentefonds 35.028.122 39.981.437 42.204.703 43.835.927 47.701.568 – /– Afdracht Provinciefonds 2.541.945 2.843.510 3.130.354 3.954.345 4.101.755 – /– Afdracht BES-fonds 51.708 67.091 87.850 103.883 93.799 – /– Belastingontvangsten artikel 6 Btw-compensatiefonds 3.666.793 3.817.766 4.037.695 4.484.530 4.893.319 – /– Belastingontvangsten artikel 9 Douane1Vanaf 2024 worden de belastingontvangsten die Douane int verantwoord op artikel 9. In de jaren daarvoor werden deze verantwoord op artikel 1. De realisatie in die jaren staat daarom op «0» bij Douane. Deze zitten in het saldo van de bedragen van de belastingontvangsten in artikel 1. 0 0 0 18.167.002 18.086.063 Belastingontvangsten artikel 1 Belastingen 165.268.171 178.430.089 213.727.442 213.261.709 214.278.501 Bekostiging De ontvangsten uit het doorbelasten van vervolgingskosten (aanmaningen, dwangbevelen, beslaglegging etc.) zijn € 42,2 mln. hoger uitgevallen ten opzichte van de vastgestelde begroting. Vooral de ontvangsten in relatie tot de omzetbelasting en de loonheffingen waren hoger dan verwacht. Rente De ontvangsten aan belasting- en invorderingsrente zijn € 349,7 mln. hoger dan geraamd in de vastgestelde begroting. Eerder was de raming naar boven bijgesteld vanwege de hogere realisaties in 2024 en gedurende 2025. De hogere ontvangsten aan belastingrente deden zich met name voor bij de inkomstenbelasting. De hogere ontvangsten aan invorderingsrente hebben betrekking op verschillende belastingmiddelen. Boetes en schikkingen De ontvangsten uit boetes en schikkingen zijn € 67,9 mln. hoger dan oorspronkelijk geraamd. Deels heeft dit te maken met de indexatie van de boetes per 1-1-2025. De hogere ontvangsten zijn onder andere toe te schrijven aan hogere boeteontvangsten in relatie tot de omzetbelasting en de motorrijtuigenbelasting. Apparaatsontvangsten De apparaatsontvangsten vallen € 55,0 mln. hoger uit dan begroot. De ontvangsten waren hoger door dienstverlening van de Belastingdienst aan derden in het kader van de voorziening voor videobellen, voor geleverde diensten ten behoeve van het overheidsdatacenter en door hogere ontvangsten van het UWV voor de vangnetregeling (ziekteverzuim). F1. Fiscaal beleid en wetgeving Belastingplanpakket Belastingplanpakket Het pakket Belastingplan 2025 bestond uit het wetsvoorstel Belastingplan 2025 en negen afzonderlijke wetsvoorstellen. Veel van de fiscale maatregelen kwamen voort uit het hoofdlijnenakkoord50HOOP, LEF en TROTS – hoofdlijnenakkoord 2024 ‒ 2028 van PVV, VVD, NSC en BBB van het kabinet-Schoof en waren nauw verbonden met de begroting voor 2025. Belangrijke thema’s waren onder andere de ondersteuning van het werkende midden met een koopkrachtpakket, de verhoging van de kansspelbelasting en de verlenging van de accijnsverlaging voor benzine, diesel en LPG. Ook werden aanpassingen gedaan die tot een vereenvoudiging voor burgers en de Belastingdienst hebben geleid, zoals aanpassingen met betrekking tot de aftrek van specifieke zorgkosten. Ook zijn er stappen gezet om belastingconstructies tegen te gaan, door bijvoorbeeld de kavelruilvrijstelling aan te passen. Ook werd met het wetsvoorstel Belastingplan 2025 voorgesteld om het verlaagde btw-tarief op – onder meer – cultuur, media en sport af te schaffen. Over deze maatregel is tijdens de behandeling van het pakket Belastingplan 2025 in de Tweede Kamer uitvoerig gedebatteerd. Uiteindelijk werd de motie Van Dijk c.s.51Kamerstukken II 2024/25, 36 602, nr. 140 met algemene stemmen aangenomen. Deze motie verzocht de regering om vóór de Voorjaarsnota 2025 in overleg met de Tweede Kamer een alternatieve invulling voor deze maatregel te presenteren, waarmee deze maatregel kon komen te vervallen. Door middel van een tweetal beleidsbesluiten werd de verhoging van dit btw-tarief buiten werking gesteld tot een alternatieve invulling was gevonden. Dit alternatief is inmiddels gevonden in de vorm van het niet volledig toepassen van de reguliere inflatiecorrectie met de tabelcorrectiefactor voor bepaalde bedragen in de inkomstenbelastingen en de loonbelasting. Hiermee kon de voorgestelde verhoging van dit btw-tarief worden teruggedraaid, hetgeen onderdeel uitmaakte van het navolgende pakket Belastingplan 2026. Specifiek voor de BES-eilanden werden in het pakket Belastingplan meerdere fiscale aanpassingen voorgesteld, waaronder een aanpassing van het tarief in de vastgoedbelasting en een koppeling van de belastingvrije som aan het wettelijk minimumloon. Tijdens de behandeling van het Belastingplanpakket is door de Tweede Kamer het amendement Grinwis c.s.52Kamerstukken II 2024/25, 36604, nr. 11 aangenomen. Dit amendement regelde dat de inwerkingtreding van vier van de voorgestelde maatregelen, waaronder de twee voornoemde maatregelen, zou worden uitgesteld met ten minste een jaar. Vanuit de Eerste Kamer kwamen vervolgens signalen dat het uitstel van deze maatregelen ongewenste gevolgen zou hebben voor minima. Het wettelijk minimumloon zou hiermee hoger worden dan de belastingvrije som, waardoor minima loon- of inkomstenbelasting zouden moeten betalen. Gelet op het voorgaande, werd een novelle opgesteld en aangenomen, waarmee de gevolgen van het betreffende amendement weer ongedaan werden gemaakt. Uiteindelijk werden alle wetsvoorstellen binnen het pakket Belastingplan 2025 op 17 december 2024 aangenomen door de Eerste Kamer. F2. Belastingdienst Doelen en prestatie-indicatoren De set prestatie-indicatoren sluit aan bij de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie van de Belastingdienst. Hiermee weerspiegelen ze de strategie van de organisatie en ondersteunen ze de sturing op resultaten en effecten. In dit jaarverslag lichten we indicatoren toe die negatief afwijken van de streefwaarden. Voor enkele indicatoren zijn in de begroting 2025 nog geen streefwaarden opgenomen; deze zijn als ‘nog niet bekend’ (n.n.b.) aangeduid. Waarde 2021 Waarde 2022 Waarde 2023 Waarde 2024 Waarde 2025 Belastingmoraal (schaal 1 - 5) - Particulieren 4,1 4,0 4,1 4,2 4,1 - Midden en Kleinbedrijf 4,4 4,3 4,4 4,4 4,2 - Grote Ondernemingen 4,4 4,4 4,4 4,4 4,4 - Fiscaal Dienstverleners 4,4 4,4 4,4 4,4 4,4 Vertrouwen in de belastingdienst (schaal 1 - 5) - Particulieren 3,2 3,1 3,1 3,2 3,0 - Midden en Kleinbedrijf 3,3 3,2 3,5 3,5 3,4 - Grote Ondernemingen 3,4 3,4 3,5 3,6 3,5 - Fiscaal Dienstverleners 3,3 3,2 3,4 3,5 3,4 Juiste registratie ‒ 96,7% 98,2% 98,7% 98,6% Percentage tijdige aangiften vennootschapsbelasting 86,5% 86,6% 86,9% 86,9% 86,4% Percentage tijdige aangiften inkomensheffing 92,6% 90,9% 91,5% 92,1% 91,8% Percentage tijdige aangiften omzetbelasting 95,1% 95,0% 95,6% 95,6% 95,3% Percentage tijdige aangiften loonheffingen 99,0% 98,9% 98,8% 98,7% 98,6% Percentage tijdige aangiften erfbelasting 57,5% 66,4% 67,7% 70,2% 72,3% Juist en volledig doen van aangifte: structureel terugdringen van het nalevingstekort Particulieren n.v.t. 0,4% n.v.t. 0,2% n.v.t.1N.v.t. betekent dat in het gegeven jaar de (streefwaarde van de) prestatie-indicator niet is gemeten. Juist en volledig doen van aangifte: structureel terugdringen van het nalevingstekort MKB2Exclusief buitenlandse belastingplichtigen en enkele groepen met een beperkte omvang en/of fiscaal belang. 4,3% n.v.t. n.v.t. 5,5%3Het nalevingstekort is in verband met de afronding van een aantal complexe, meer tijd vergende boekenonderzoeken binnen de steekproef, die vorig jaar bij de bepaling van het kengetal nog buiten beschouwing bleven, met 0,5% opgehoogd ten opzichte van het vorig jaar gerapporteerde cijfer. n.v.t. Percentage van het nalevingstekort dat de Belastingdienst corrigeert bij burgers (IH)4Hierbij worden een aantal categorieën buiten beschouwing gelaten, zoals aangiften met een gevulde winstrubriek en C- en M-biljetten. 57,6% 54,5% 51,1% 92,7% 77,2% Percentage van het nalevingtekort dat de Belastingdienst corrigeert bij het MKB (IH, VpB, OB en LH) 38,5% 44,7% 48,0% 43,0% 37,8% Percentage tijdige betaling van belastingen en premies 99,3% 98,5% 98,7% 98,7% 98,9% Percentage van het nalevingstekort dat de Belastingdienst corrigeert bij burgers (IH) Het percentage in 2025 is 77,2%. Dit ligt lager dan in 2024. Deze afwijking kan voor een deel worden verklaard door een lager aantal behandelde aangiften. De Belastingdienst blijft de ontwikkeling van deze prestatie-indicator monitoren. Percentage van het nalevingstekort dat de Belastingdienst corrigeert bij het MKB (IH, VpB, OB en LH) Het percentage van het nalevingstekort dat MKB daadwerkelijk corrigeert bedraagt 37,8% in 2025 ten opzichte van 43,0% in 2024. De waarde van het kengetal wordt beïnvloed door diverse factoren zoals de omvang en het fiscaal belang van het midden- en kleinbedrijf en de correctiebedragen van aangiftecontroles, boekenonderzoeken, steekproeven en massaal toezicht in het kalenderjaar. De Belastingdienst zal dit nader analyseren. Adequate behandeling De Belastingdienst geeft burgers en bedrijven een adequate behandeling (correct en passend). Prestatie-indicator Realisatie 2022 Realisatie 2023 Realisatie 2024 Streefwaarde 2025 Realisatie 2025 Burgers en bedrijven geven aan dat ze adequate behandeling hebben gekregen (schaal 1 - 5) - Particulieren 3,0 2,8 2,9 2,9 2,9 - Midden en Kleinbedrijf 3,3 3,4 3,4 3,3 3,4 - Grote Ondernemingen 3,5 3,5 3,6 3,5 3,6 - Fiscaal Dienstverleners 3,3 3,4 3,4 3,3 3,4 Afgehandelde bezwaren binnen Awb-termijn 86,0% 76,7% 82,0% ≥90% 79,6% Afgehandelde klachten binnen Awb-termijn 96,9% 97,4% 96,9% ≥95% 97,3% Percentage burgers en bedrijven dat op afspraak tijdig wordt teruggebeld door een Belastingdienst-medewerker 89,8% 87,1% 91,6% ≥90% 92,2% Percentage tijdig afgehandelde verzoeken tot registratie 98,6% 98,3% 95,2% ≥95% 94,3% Kwaliteit volgens interne fiscale kwaliteitscontrole 89,9% 91,1% 90,9% ≥90% 92,1% Percentage definitieve aanslagen IH dat binnen een jaar na aangifte is opgelegd. 94,1% 95,0% 96,0% ≥88% 85,3% Afgehandelde bezwaren binnen Awb-termijn De doelstelling om ≥90% van de afgedane bezwaren binnen de Awb-termijn te behandelen is met een score van 79,6% niet gehaald. Deze afwijking wordt met name verklaard door de overschrijding van de termijnen bij het belastingmiddel inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting. Bij inkomstenbelasting ligt de oorzaak in het wegwerken van oude (niet Awb-tijdige) voorraad en de instroom van box 3-bezwaren en de bezwaren belastingrente die leiden tot procesverstoringen. Bij vennootschapsbelasting ligt de oorzaak in de bezwaren belastingrente die een hogere uitvoeringslast en procesverstoringen veroorzaken. Om de extra instroom aan bezwaren box 3 en belastingrente sneller te kunnen verwerken, is extra personeel en automatisering ingezet. De voorraad bezwaren die al buiten de termijn is blijft echter hoog, waardoor er geen verbetering van het Awb-percentage wordt verwacht in 2026. Percentage tijdig afgehandelde verzoeken tot registratie De prestatie-indicator tijdig afgehandelde verzoeken tot registratie scoort in 2025 met 94,3% onder de norm van ≥95%. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door oplopende voorraden als gevolg van systeemverstoringen en hoger werkaanbod van complexe LH-aanmeldingen. De Belastingdienst heeft door het opleiden en inzetten van intern personeel en proces- en productieverbeteringen de achterstanden ingelopen. Percentage definitieve aanslagen IH dat binnen een jaar na aangifte is opgelegd Het percentage definitieve aanslagen IH dat binnen een jaar na aangifte is opgelegd, ligt met een score van 85,3% onder de norm. De oorzaak ligt in de opeenstapeling van aangiften herstel box 3 die nog niet verwerkt kunnen worden en daardoor de termijn overschrijden. Vanaf belastingjaar 2025 worden de OWR-formulieren geïntegreerd in de aangifte, waardoor de voorraad sneller kan worden afgehandeld en de doorlooptijd verkort wordt. Effectief Informeren De Belastingdienst informeert burgers en bedrijven effectief over hun rechten en plichten. Prestatie-indicator Realisatie 2022 Realisatie 2023 Realisatie 2024 Streefwaarde 2025 Realisatie 2025 Burgers en bedrijven geven aan dat de Belastingdienst hen voldoende informeert (schaal 1 - 5) - Particulieren 3,5 3,4 3,5 3,4 3,5 - Midden en Kleinbedrijf 3,4 3,5 3,5 3,4 3,6 - Grote Ondernemingen 3,5 3,5 3,6 3,5 3,7 - Fiscaal Dienstverleners 3,5 3,6 3,6 3,5 3,6 Antwoorden op vragen via de BelastingTelefoon zijn juist ‒ ‒ ‒ ≥86% 86,2% Bereikbaarheid BelastingTelefoon 72,1% 81,5% 87,8% >90% 87,2% Bereikbaarheid Webcare 54,8% 68,4% 91,3% >80% 92,4% Klanttevredenheid informatie op de website ‒ ‒ ‒ >76% 69,5% Klanttevredenheid (schaal 1 - 5) % van de bellers en baliebezoekers die een 3 of hoger scoort1Tot 2022 zijn in het jaarverslag de gecombineerde resultaten van de Belastingdienst en Toeslagen gerapporteerd. Vanaf 2024 is het mogelijk om onderscheid te maken in de resultaten bij BelastingTelefoon. - Balie 82,4% 88,0% 90,1% >85% 90,3% - BelastingTelefoon 68,8% 75,6% 79,4% >85% 82,4% Klantontevredenheid (schaal 1 - 5) % van de bellers en baliebezoekers die een 1,5 of lager scoort - Balie 4,8% 3,3% 3,2% <5% 3,0% - BelastingTelefoon 12,9% 8,4% 6,7% <7% 5,3% Aantal registraties waarmee MKB-ondernemers participeren in FD-convenanten 198.733 217.162 217.783 >218.000 220.401 Bereikbaarheid BelastingTelefoon De bereikbaarheid van de BelastingTelefoon ligt met 87,2% onder de norm van >90%. De oorzaak hiervan is een aantal verstoringen. Realtime monitoring wordt ingezet om verstoringen snel te signaleren en op te lossen. Daarnaast wordt bij de instroom en opleiding van nieuwe medewerkers steeds gekeken waar de capaciteit nodig is om de bereikbaarheid te waarborgen. Klanttevredenheid informatie op de website De klanttevredenheid van de website ligt met 69,5% onder de norm van >76%. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door inlogproblemen die worden veroorzaakt door DDoS-aanvallen op Logius. In 2025 is aandacht gevraagd voor deze structurele inlogproblemen en de negatieve impact op de gebruikerservaring met het oog op duurzame oplossingen. Tegelijkertijd zijn er gerichte stappen gezet om de kwaliteit en effectiviteit van de digitale content te verbeteren. De Belastingdienst onderzoekt hoe beschikbare data beter benut kunnen worden om gerichte verbeteringen door te voeren. Klanttevredenheid BelastingTelefoon De klanttevredenheid van de BelastingTelefoon ligt met 82,4% onder de norm van ≥85%. Dit wordt met name veroorzaakt door de correlatie tussen klanttevredenheid en de bereikbaarheid, die nog niet op het gewenste niveau is. Echter is er met een eindrealisatie van 82,4% een verbetering zichtbaar ten opzichte van vorige jaren. Gemak De Belastingdienst streeft ernaar om het voor burgers en bedrijven zo makkelijk mogelijk te maken om te voldoen aan fiscale verplichtingen. Prestatie-indicator Realisatie 2022 Realisatie 2023 Realisatie 2024 Streefwaarde 2025 Realisatie 2025 Burgers en bedrijven geven aan dat ze gemak ervaren (schaal 1 - 5) - Particulieren 3,5 3,4 3,5 3,5 3,6 - Midden en Kleinbedrijf 3,4 3,4 3,4 3,4 3,6 - Grote Ondernemingen 3,4 3,3 3,4 3,3 3,8 - Fiscaal Dienstverleners 3,5 3,4 3,5 3,5 3,9 Percentage aangiften IH-NW waarbij de belastingplichtige niet hoeft aan te vullen 37,90% 39,30% 41,40% ≥35% 41,0% Aantal contacten met startende ondernemers (Goede start Belastingdienst) ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ Aantal contacten met startende ondernemers In 2025 is er geen realisatie beschikbaar voor het aantal unieke bezoekers op de website, waardoor de totaaltelling niet correct kan worden gemaakt. De meetmethodiek zal worden geëvalueerd en zo nodig worden verbeterd. Wel heeft de Belastingdienst in 2025 met startende ondernemers chatgesprekken en videobelgesprekken gevoerd. Daarnaast hebben startende ondernemers deelgenomen aan de webinar Goede Start (negen webinars) en aan de webinar Eerste BTW-aangifte. Deze indicator is nieuw voor de Belastingdienst in 2025. Corrigerend optreden De Belastingdienst treedt op gepaste wijze corrigerend op bij niet-naleving. Prestatie-indicator Realisatie 2021 Realisatie 2022 Realisatie 2023 Realisatie 2024 Streefwaarde 2025 Realisatie 2025 Burgers en bedrijven geven aan dat zij corrigerend optreden ervaren (schaal 1 - 5) - Particulieren 3,4 3,4 3,2 3,2 3,4 3,2 - Midden en Kleinbedrijf 3,4 3,3 3,4 3,5 3,4 3,5 - Grote Ondernemingen 3,3 3,3 3,3 3,3 3,3 3,4 - Fiscaal Dienstverleners 3,2 3,2 3,3 3,2 3,2 3,4 Percentage processen verbaal dat leidt tot veroordeling of transactie 71,6% 72,9% 86,9% 88,7% >82% 90,5% Percentage opsporingscapaciteit dat wordt ingezet op omgevingsgerichte strafonderzoeken 44,9% 40,1% 45,7% 44,6% >40% 45,7% Betalingsachterstand 3,4% 3,4% 3,9% 4,2% ≤4,0% 4,4% Percentage binnengekomen aangiften IH en VPB na herinnering of aanmaning (t-2) - IH ‒ 80,8% 83,6% 82,0% n.n.b. 81,7% - VpB ‒ 73,0% 72,6% 67,0% n.n.b. 64,7% Percentage binnengekomen aangiften IH en VPB na herinnering of aanmaning (t-1) - IH ‒ 70,0% 63,5% 63,9% n.n.b. 67,4% - VpB ‒ 45,5% 42,8% 36,0% n.n.b. 41,2% Inning invorderingsposten binnen een jaar 41,1% 38,1% 43,0% 44,4% ≥40% 40,2% Percentage oninbaarheid 0,1% 0,2%1Dit percentage is in 2022 uitgebreid met onder andere de schenk- en erfbelasting, overdrachtsbelasting en autobelastingen. Er is geen significante afwijking geweest op het resultaat ten opzichte van 2021. 0,2% 0,3% <0,6% 0,3% Betalingsachterstand De betalingsachterstand was in 2025 met 4,4% hoger dan de streefwaarde van ≤4,0%. De score van deze prestatie-indicator is onder andere gestegen doordat het invorderingswerk niet in de actualiteit wordt afgehandeld door de hoge voorraden met klantverzoeken. Ook hebben de gevolgen van de corona- en inflatiecrisis nog steeds impact. Daarnaast hebben beleidskeuzes effect op de kpi. Door bijvoorbeeld een meer persoonsgerichte benadering te hanteren worden meer betalingsregelingen met belastingschuldigen afgesloten. In de stand-van-zakenbrief van 12 maart 2026 wordt nader ingegaan op inning. Artikel 2 Financiële markten A. Algemene doelstelling Beleid en regelgeving maken voor een stabiele en integere werking van financiële markten, met betrouwbare dienstverlening van financiële instellingen aan burgers en bedrijven. B. Rol en verantwoordelijkheid De minister van Financiën bevordert het goede functioneren van het financiële stelsel en heeft een regisserende rol. De minister is verantwoordelijk voor de goede werking van het betalingsverkeer. De minister is daarnaast verantwoordelijk voor goed functionerende en integere financiële markten en voor de Nederlandse wetten en regels ten aanzien van de financiële markten en de institutionele structuur van het toezicht. Verder draagt de minister samen met de minister van Justitie en Veiligheid verantwoordelijkheid voor wet- en regelgeving om het gebruik van het financieel stelsel voor het witwassen van geld en het financieren van terrorisme te voorkomen. Ook is de minister verantwoordelijk voor de regelgeving van bepaalde bijzondere financiële beroepsgroepen, zoals accountants. De Nederlandsche Bank (DNB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM) voeren het daadwerkelijke toezicht op de financiële markten uit. Dat wil zeggen dat de minister verantwoordelijk is voor het functioneren van het toezichtsysteem als geheel en verantwoordelijk is voor de uitvoering van het toezicht door DNB en de AFM. Echter, om de onafhankelijke positie van de toezichthouders te bevorderen is de minister noch verantwoordelijk noch bevoegd ten aanzien van individuele besluiten van de toezichthouders, en beschikt de minister niet over toezichtvertrouwelijke informatie. Daarnaast worden steeds meer toezichtstaken op Europees niveau belegd. Zo voert de Europese Centrale Bank ook in belangrijke mate het toezicht op grote en grensoverschrijdende Europese banken uit. De randvoorwaarden die de minister stelt voor een integer en stabiel systeem hebben hun basis in de Wet op het financieel toezicht (Wft) en de Wet ter voorkoming van witwassen en het financieren van terrorisme. Het gaat hierbij om (het toezicht op nakoming van) regelgeving die financiële instellingen stimuleert en verplicht om op integere en transparante wijze te werk te gaan. Deze regelgeving en dit toezicht dragen eraan bij dat consumenten en bedrijven met voldoende informatie en vertrouwen financiële producten kunnen afnemen. Tot slot bevordert de minister het verantwoord financieel gedrag door de burger en zet zich in voor de ongestoorde voorziening van voldoende munten in circulatie. Verantwoordelijkheden minister van Financiën op de BES-eilanden Bonaire, Sint-Eustatius en Saba (BES-eilanden) zijn openbare lichamen in de zin van de Grondwet. De verantwoordelijkheid van de minister van Financiën ten aanzien van de toezichtstaken voor de BES-eilanden is dezelfde als voor Europees Nederland, omdat de verhouding tussen de minister en de toezichthouders dezelfde is. Het toezicht op de BES-eilanden is net als in Nederland op afstand geplaatst bij DNB en de AFM; de minister van Financiën is systeemverantwoordelijk. C. Beleidsconclusies Het op dit artikel uitgevoerde beleid en de bijbehorende resultaten waren het afgelopen jaar conform verwachting en hebben daarmee bijgedragen aan stabiele en integere financiële markten, waardoor financiële instellingen betrouwbare dienstverlening aan burgers en bedrijven konden bieden. In eerste plaats presenteerde de minister in 2025 een visie op de financiële sector, gericht op goed functionerende markten, lagere regeldruk, toezicht en toegankelijk betalingsverkeer,53Kamerstukken II, 2024/25, 32 013, nr. 302 Het nieuwe anti-witwasbeleid,54Kamerstukken II, 2024/25, 31 477, nr .113opgesteld met Justitie en Veiligheid, legt nadruk op minder lasten voor burgers en ondernemers en verhoogde barrières voor criminelen. Bovendien is de toegang tot zakelijke betaalrekeningen verbeterd via een convenant tussen banken en ondernemersorganisaties. Ook verder heeft het ministerie van Financiën gewerkt aan het verminderen van regeldruk en het versimpelen van regelgeving voor de financiële sector. Het ministerie kiest bij de nationale implementatie van Europese regelgeving, waar mogelijk, voor de meest lastenluwe optie. Een voorbeeld daarvan is de implementatie van het Europese AML-pakket (Europese regels ter voorkoming van witwassen en terrorismefinanciering) in onze nationale wet- en regelgeving. In 2025 is het wetsvoorstel openbaar geconsulteerd. In Europees verband is tevens gewerkt aan en actief ingezet op het versimpelen van regelgeving voor financiële dienstverlening, met behoud van financiële stabiliteit en internationale standaarden, bijvoorbeeld via Omnibus I-onderhandelingen.55Kamerstukken II, 2024/25, 22 112, nr. 4012 Tevens stuurde de minister in 2025 zijn visie op de Europese kapitaalmarktunie aan de Tweede Kamer. Onderdeel van de kabinetsvisie zijn drie pijlers: 1) sterker toezicht, 2) meer en divers kapitaalaanbod en 3) eenduidigere regels.56Kamerstukken II, 2024/25, 22 112, nr. 2099 Verder is er politiek akkoord bereikt over de herziening van het Europese crisisraamwerk voor banken en de verordening inzake de afwikkeling van de handel in financiële effecten. De Wijzigingswet accountancysector, met als doel de kwaliteit van de wettelijke controle door accountants te verhogen, werd aangenomen in de Eerste Kamer. Ook zijn er diverse maatregelen genomen om de concurrentie op de Nederlandse spaarmarkt te verbeteren.57Kamerstukken II, 2025/26, 32 013, nr. 314 Tot slot werkte het ministerie van Financiën ook aan de financiële weerbaarheid van huishoudens. Zo vond in 2025 de 14e editie van de Week van het geld plaats, met als thema ‘Hoe maak jij je gelddromen waar?’. Kinderen en jongeren leerden aan de hand van dit thema hoe verstandige geldkeuzes kunnen bijdragen aan het realiseren van hun gelddromen. Meetbare gegevens Kengetallen financiële stabiliteit Financiële stabiliteit staat centraal in het beleid van de minister van Financiën voor de financiële sector. Belangrijk hierbij zijn de buffers van banken, gemeten via onder andere de leverage ratio en de Common Equity Tier 1 (CET1)-ratio. Na een stijging tijdens de COVID-19-pandemie, daalden de buffers weer, onder meer door hogere dividenduitkeringen en aandeleninkoop. Het afgelopen jaar is de leverage ratio nagenoeg gelijk gebleven, terwijl de CET-ratio licht toegenomen is. De gemiddelde leverage ratio ligt ruim boven de wettelijke vereisten van 3,5% voor mondiale systeembanken en 3% voor andere Europese banken. Ook de gemiddelde CET1-ratio is ruim hoger dan de Europese minimumeisen van 8% tot 10%. Jaar 2021 2022 2023 20241Dit zijn cijfers voor 2024. Wijkt af van JV24, destijds cijfers per Q3 van 2024. 20252Dit zijn cijfers per Q3 van 2025. Percentage3Zie EBA Risk dashboard (European Banking Authority) met peildatum 10-12-2025. 6,5 5,8 6 6 5,6 Jaar 2021 2022 2023 20241Dit is het cijfer voor Q4 2024. 20252Dit zijn cijfers per Q3 van 2025. Percentage3Zie EBA Risk dashboard met peildatum 10-12-2025 17 15,7 15,9 15,8 16,4 Jaar1Voor alle jaren t/m 2024 zijn de cijfers bijgewerkt naar Q4 van dat jaar. Dit kan afwijken van cijfers uit het jaarverslag 2024 omdat daar cijfers tot en met Q3 werden weergegeven. 2021 2022 2023 2024 20252Dit zijn cijfers per Q3 van 2025. Levensverzekeraars 196,74 195,90 190,63 187,40 201,30 Schadeverzekeraars 179,57 179,72 169,87 172,90 171,70 Bron: DNB (Solvency II: jaar- en kwartaalrapportages). Dit zijn cijfers per Q3 van 2025 met peildatum 24-12-2025. Kengetallen betalingsverkeer Het ministerie van Financiën en DNB werken samen aan efficiënt, veilig en toegankelijk betalingsverkeer, onder andere via het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer (MOB) waarin banken, betaaldienstverleners en maatschappelijke organisaties samenwerken. De Regeling Oversight goede werking betalingsverkeer58Regeling Oversight goede werking betalingsverkeer schrijft voor dat pinbetalingen (inclusief contactloos) 99,88% beschikbaar moeten zijn. Deze norm geldt voor private partijen die het girale betalingsverkeer verzorgen en wordt gehandhaafd door DNB. Voor mobiel- en internetbankieren zijn geen wettelijke eisen, maar de beschikbaarheid is ook hierbij zeer hoog, zoals de onderstaande tabel laat zien. Beschikbaarheid1Het MOB-jaarverslag wordt jaarlijks in mei/juni gepubliceerd. Het kengetal van het voorafgaande kalenderjaar (bijvoorbeeld 2025) wordt derhalve pas opgenomen in het daaropvolgende jaarverslag (in dit geval het jaarverslag van 2026). 2021 2022 2023 2024 Pinnenbetaalketen 99,89% 99,89% 99,89% 99,89% Mobiel bankieren 99,76% 99,81% 99,72% 99,92% Internetbankieren 99,77% 99,81% 99,77% 99,88% iDEAL 99,78% 99,78% 99,78% 99,97% De minister van Financiën vindt het belangrijk dat contant geld voldoende toegankelijk blijft. In het MOB is afgesproken (niet-bindend) dat vrijwel alle huishoudens binnen 5 kilometer contant geld kunnen opnemen. Uit de cijfers blijkt dat deze norm vrijwel overal wordt gehaald. Jaar 2021 2022 2023 2024 Het percentage aan huishoudens dat binnen een straal van vijf kilometer contant geld kan opnemen1Het MOB-jaarverslag wordt jaarlijks in mei/juni gepubliceerd. Het kengetal van het voorafgaande kalenderjaar (bijvoorbeeld 2025) wordt derhalve pas opgenomen in het daaropvolgende jaarverslag (in dit geval het jaarverslag van 2026). 99,78% 99,81% 99,76% 99,79% Bron: Toegankelijkheidsmonitor Consumenten en Ondernemers 2024 D. Budgettaire gevolgen van beleid Realisatie Vastgestelde begroting Verschil 2021 2022 2023 2024 2025 2025 2025 Verplichtingen 29.698 ‒ 539.508 999.019 32.166 28.567 28.452 115 Uitgaven 27.105 26.864 995.807 28.194 27.937 28.452 ‒ 515 Bekostiging 3.786 9.455 7.909 6.096 5.945 7.910 ‒ 1.965 Accountantskamer 1.403 1.456 1.532 1.360 1.396 1.460 ‒ 64 Muntcirculatie 2.068 7.679 5.672 4.724 4.549 5.115 ‒ 566 Afname munten in circulatie 0 0 0 0 0 0 0 IMVO Convenanten 0 0 0 0 0 32 ‒ 32 Overig 315 319 705 11 0 1.303 ‒ 1.303 Opdrachten 13.181 8.718 975.315 8.498 8.594 8.156 438 Wijzer in geldzaken 1.832 1.650 1.527 1.636 1.479 1.634 ‒ 155 Vakbekwaamheid 4.388 5.818 4.788 5.478 5.423 4.660 763 Uitvoeringskosten SRH 330 267 1.453 ‒ 4 0 0 0 Schadeloosstelling SRH 5.782 0 966.882 826 236 0 236 Uitvoeringskosten omwisselen Oekraïense hryvnia 0 15 5 0 0 0 0 Overig 849 966 659 562 1.456 1.862 ‒ 406 Bijdrage aan ZBO's en RWT's 7.956 6.503 11.387 12.473 12.257 11.095 1.162 Bijdrage AFM BES-toezicht 580 583 31 621 636 737 ‒ 101 Bijdrage DNB toezicht en DGS BES 2.141 308 2.931 1.978 1.883 2.112 ‒ 229 Bijdrage Toezicht en Handhavig MIF 0 0 0 0 0 488 ‒ 488 Bijdrage PSD II 367 0 0 0 0 592 ‒ 592 Bijdrage FEC 3.728 4.512 4.599 4.925 4.982 4.532 450 Overig 1.141 1.100 3.826 4.950 4.757 2.634 2.123 Storting/onttrekking begrotingsreserve 1.625 1.625 625 536 536 625 ‒ 90 Dotatie begrotingsreserve DGS BES 1.000 1.000 0 0 0 0 0 Dotatie begrotingsreserve NHT 625 625 625 536 536 625 ‒ 90 Bijdrage aan (inter)nationale organisaties 557 563 572 591 605 666 ‒ 61 IASB 420 441 441 441 441 441 0 Caribbean Financial Action Taskforce 137 122 131 150 164 225 ‒ 61 Ontvangsten 29.555 40.093 20.358 15.089 40.109 9.905 30.204 Bekostiging 15.514 29.970 12.858 5.997 21.636 2.000 19.636 Ontvangsten muntwezen 2.260 5.217 1.497 1.399 1.782 2.000 ‒ 218 Toename munten in circulatie 13.254 24.754 11.361 4.598 19.854 0 19.854 Opdrachten 1.325 1.225 1.225 1.247 1.119 1.455 ‒ 336 Wijzer in geldzaken 1.325 1.225 1.225 1.247 1.119 1.455 ‒ 336 Ontvangsten 12.716 8.898 6.275 7.845 17.354 6.450 10.904 Overig 12.716 8.898 6.275 7.845 17.354 6.450 10.904 Realisatie Vastgestelde begroting Verschil 2021 2022 2023 2024 2025 2025 2025 Verplichtingen 29.698 ‒ 539.508 999.019 32.166 28.567 28.452 115 waarvan garantieverplichtingen: 5.099 ‒ 564.786 7.624 4.251 0 0 0 Garantie SRF 0 0 0 0 0 0 0 Garantie WAKO (kernongevallen) 0 ‒ 568.901 0 0 0 0 0 Garantie DGS BES 5.099 4.098 ‒ 2.376 4.251 0 0 0 Garantie Stichting Waarborgfonds Motorverkeer 0 18 0 0 0 0 0 Garantie verhoging plafond kredietfaciliteit AFM 0 0 10.000 0 0 0 0 waarvan overige verplichtingen 24.599 25.277 991.395 27.915 28.567 28.452 115 Muntcirculatie ‒ 256 10.088 2.968 4.724 4.549 5.115 ‒ 566 Afname munten in circulatie 0 0 0 0 0 0 0 Vakbekwaamheid 4.388 5.818 4.788 5.478 5.646 4.660 986 Schadeloosstelling SRH 5.782 0 966.882 826 236 0 236 Uitvoeringskosten omwisselen Oekraïense hryvnia 0 444 ‒ 403 ‒ 20 0 0 0 Bijdrage DNB toezicht en DGS BES 2.141 308 2.931 1.978 1.883 2.112 ‒ 229 Bijdrage FEC 3.728 4.512 4.599 4.925 5.196 4.532 664 Overige betalingsverplichtingen 8.818 4.107 9.631 10.003 11.056 12.033 ‒ 977 E. Toelichting op de financiële instrumenten Uitgaven Bekostiging Overig De post overig is in 2025 € 1,3 mln. lager dan begroot. Dit komt o.a. door een overboeking van artikel 2 Financiële Markten naar artikel 1 Belastingen betreffende werkzaamheden van de Belastingdienst rondom het verbod op contante betalingen boven de € 3.000. Bijdrage aan ZBO's/RWT's Overig Opbrengsten van het UBO-register waren in 2025 niet toereikend om de kosten voor beheer en ontwikkeling te kunnen dekken. Zodoende is in 2025 de realisatie van de post overig € 2,1 mln. hoger dan oorspronkelijk begroot. Ontvangsten Bekostiging Toename munten in circulatie In 2025 heeft DNB per saldo meer munten in omloop gebracht dan teruggenomen, waardoor circa € 19,9 mln. aan nominale waarde is toegevoegd aan de schatkist. Ontvangsten In 2025 zijn de overige ontvangsten € 10,9 mln. hoger dan begroot. Dit komt met name doordat er meer boeteontvangsten van De Nederlandse Bank (DNB) waren. Artikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector A. Algemene doelstelling Het borgen van publieke belangen via het aandeelhouderschap op een zo efficiënt mogelijke wijze. B. Rol en verantwoordelijkheid De minister van Financiën is verantwoordelijk voor:

– een optimaal financieel resultaat bij het beheren, aangaan en afstoten van staatsdeelnemingen met inachtneming van de betrokken publieke belangen;

– het beheren en afwikkelen van de tijdelijke overheidsinvesteringen in de gesteunde financiële instellingen. In dit kader is de minister van Financiën verantwoordelijk voor zwaarwegende en/of principiële beslissingen (onder andere de exitstrategie en het beloningsbeleid van de financiële instellingen) van NL Financial Investments (NLFI). Voorts houdt de minister van Financiën toezicht op NLFI;

– de inbreng van bedrijfseconomische expertise op specifieke onderdelen zoals bij investeringen in de energietransitie, en financiële zekerheidstelling. In het kader van deze onderdelen is de minister verantwoordelijk voor het toetsen van door vergunninghouders gestelde financiële zekerheid ter dekking van de kosten die voortvloeien uit het buiten gebruik stellen en de ontmanteling van instellingen vallend onder de Kernenergiewet.

De minister van Financiën heeft een aantal instrumenten tot zijn beschikking, die ingezet kunnen worden voor de invulling van zijn verantwoordelijkheid:

– bevoegdheden die de minister van Financiën heeft op basis van de Comptabiliteitswet;

– bevoegdheden die de minister van Financiën heeft als aandeelhouder op basis van Boek 2 Burgerlijk Wetboek en de statuten van de ondernemingen;

– de Wet stichting administratiekantoor beheer financiële instellingen;

– de gedragsregels uit de Corporate Governance Code voor zijn rol als aandeelhouder in staatsdeelnemingen;

– structureel en incidenteel overleg met bestuurders en commissarissen van de staatsdeelnemingen;

– bevoegdheden die de minister van Financiën heeft op basis van de Kernenergiewet;

Bovenstaande instrumenten zijn verschillend van aard. De bevoegdheden die voortvloeien uit het Burgerlijk Wetboek, Comptabiliteitswet, Wet stichting administratiekantoorbeheer financiële instellingen en de Kernenergiewet vormen de basis van de (formele) zeggenschap. De overige instrumenten hebben een meer informeel karakter, zijn richtinggevend (zoals de Corporate Governance Code) of dienen als randvoorwaarde om invulling te kunnen geven aan de beleidsdoelstelling (zoals de beschikbaarheid over en/of toegang tot de benodigde kennis). C. Beleidsconclusies Het op dit artikel uitgevoerde beleid en de bijbehorende resultaten waren het afgelopen jaar conform verwachting. Het aandeelhouderschap heeft bijgedragen aan het borgen van de publieke belangen op een zo efficiënte mogelijke wijze. Dit is hieronder verder toegelicht. In 2025 heeft TenneT wederom gebruik gemaakt van de aandeelhouderslening die is verstrekt aan TenneT. In 2025 is voor zowel TenneT Nederland als Tennet Duitsland een structurele oplossing gerealiseerd voor de kapitaalbehoefte. De staat heeft TenneT Nederland een garantie verschaft, hiermee is TenneT in staat om de benodigde financiering tegen gunstige voorwaarden op de kapitaalmarkten op te halen. Voor TenneT Duitsland zijn drie private investeerders gevonden die gezamenlijk € 9,5 miljard in TenneT Duitsland zullen investeren59Kamerstukken II 2024-2025, 28165, nr. 466. Hiermee is de kapitaalbehoefte van TenneT Duitsland ingevuld. Daarnaast is op 3 februari 2026 aangekondigd dat de Duitse staat een deel van TenneT Duitsland zal kopen. Conform staand kabinetsbeleid wordt ABN AMRO zo snel als verantwoord mogelijk is volledig naar de markt gebracht. In het licht hiervan is in 2025 het staatsbelang verder afgebouwd. Op 25 juli 2025 is een verkoopprogramma afgerond waarmee het staatsbelang is afgebouwd tot 30,5%60Kamerstukken II 2024-2025, 31789, nr. 120. Op 9 september 2025 is een nieuw verkoopprogramma aangekondigd waarmee het belang verder wordt afgebouwd tot  circa 20%61Kamerstukken II 2024-2025, 31789, nr. 122. NLFI stelt jaarlijks een rapportage op over de gereedheid van ASN Bank om een definitief besluit te nemen over haar toekomst. Op 8 juli 2025 heeft de minister van Financiën de rapportage over 2024 naar de Kamer doorgeleid. Uit deze rapportage blijkt dat ASN Bank nog niet verkoopgereed is. Een daadwerkelijk verkoopbesluit is daarom op dit moment nog niet aan de orde62Kamerstukken II 2024-2025, 33532, nr. 100. Voor Invest-NL en Invest International heeft het kabinet besloten beide organisaties te integreren tot één krachtige investeringsinstelling die bijdraagt aan het verdienvermogen en de internationale positie van Nederland.63Kamerstukken II 2024-2025, 35123, nr. 44 In de Kamerbief is een datum opgenomen van 1 januari 2028 voor de integratie. In 2025 is het aandeelhouderschap in de staatsdeelnemingen Schiphol, KLM en Air France-KLM geëvalueerd. De conclusie is dat het aandeelhouderschap in de luchtvaartdeelnemingen heeft bijgedragen aan de borging van het publieke belang verbondenheid, meer specifiek optimale internationale bereikbaarheid en netwerkkwaliteit gecombineerd met een concurrerende en hoogwaardige luchtvaart. Het aandeelhouderschap is daarmee nog steeds nodig om dit publieke belang nu en in de toekomst te borgen. De aandeelhouderschapsevaluatie van FMO bevestigt dat het staatsaandeel van 51% in FMO voldoende is voor het borgen van publieke belangen; de huidige aandeelhoudersstructuur functioneert effectief en doelmatig.64Kamerstukken II 2024-2025, 28165, nr. BA Uit de aandeelhouderschapsevaluatie van COVRA is gebleken dat er geen aanleiding tot wijziging van aandeelhouderschap of uitvoeringsvorm aan de orde is.65Kamerstukken II 2024-2025, 28165, nr. 466 Wel vraagt toekomstige groei van nucleaire projecten om integrale beleidsafwegingen over capaciteit en financiering. Uit de aandeelhouderschapsevaluatie van Thales volgt dat handhaving van het staatsaandeel in Thales Nederland noodzakelijk is voor toegang tot radartechnologie en NAVO-invloed. De bestaande aandeelhoudersstructuur volstaat, wijziging is niet aan de orde.66Kamerstukken II 2024-2025, 28165, nr. 446 Beleidsinformatie De onderstaande tabel toont de staatsdeelnemingen onder beheer van het ministerie van Financiën, het staatsaandeel in procenten, de wijze van aandeelhouderschap en de sector waarin ze actief zijn. Staatsdeelneming Percentage aandelen (per 31/12/2025) Wijze van aandeelhouderschap Sector ABN AMRO 27,5% Indirect (via NLFI) Financiële Dienstverlening Air France-KLM 9,1% Direct Transport BNG Bank 50% Direct Financiële Dienstverlening COVRA 100% Direct Radioactief-afvalmanagement FMO 51% Direct Financiële Dienstverlening NIO 100% Direct Financiële Dienstverlening Gasunie 100% Direct Energie Havenbedrijf Rotterdam 29,2% Direct Infrastructuur Holland Casino 100% Direct Kansspelen Invest-NL 100% Direct Financiële Dienstverlening Invest International 51% Direct Financiële Dienstverlening KLM 5,9% Direct Transport Nederlandse Loterij 99% Direct Kansspelen Nederlandse Spoorwegen 100% Direct Transport NWB Bank 17,2% Direct Financiële Dienstverlening Schiphol 69,8% Direct Infrastructuur SRH 100% Direct Financiële Dienstverlening Stedin 11,8% Direct Energie TenneT 100% Direct Energie Thales Nederland 1% Direct Defensie UCN 100% Direct Energie ASN Bank 100% Indirect (via NLFI) Financiële Dienstverlening Kengetallen De onderstaande kengetallen betreffen de uitvoering van het deelnemingenbeleid met volwaardige bedrijfsactiviteiten en direct aandeelhouderschap door de Staat. Realisatie 2021 Realisatie 2022 Realisatie 2023 Realisatie 2024 Streefwaarde 2025 Realisatie 2025 Percentage deelnemingen met >33% vrouwen in de raad van bestuur1Deze indicator geeft weer bij welk percentage van de deelnemingen de raad van bestuur uit meer dan 1/3 vrouwen bestaat. Het totaal aantal deelnemingen is gecorrigeerd voor (i) de deelnemingen COVRA en UCN, die maar één bestuurder hebben en (ii) voor de deelnemingen Air France-KLM, KLM, Stedin en Thales waarbij de Staat een klein minderheidsbelang heeft in de onderneming en daardoor beperkte invloed kan uitoefenen op het beleid. 73% 58% 69% 92% 100% 92% Percentage deelnemingen met doelstellingen via SBTi gesteld2Deze indicator geeft aan of de deelneming doelstellingen heeft gesteld samen via het Science Based Targets initiative (SBTi). Op de website van SBTi is te zien welke doelen deelnemingen hebben gesteld. Het totaal aantal deelnemingen is gecorrigeerd voor de deelnemingen FMO, Gasunie, Invest-NL en Invest International, vanwege de aard van deze ondernemingen. Zie voor meer informatie www.sciencebasedtargets.org n.v.t. n.v.t 50% (7 van 14) 57% (8 van 14) 100% (14 van 14) 86% (12 van 14) Percentage deelnemingen met financiële doelstellingen bepaald3De Staat hanteert een bredere set die aansluit bij de aard van de deelneming en de sector waarin de deelneming actief is. Deze bredere set aan indicatoren vervangt het voormalige normrendement als maatstaf. De onderdelen van deze bredere set aan indicatoren zijn rendementsdoelstellingen, doelstellingen op onderliggende operationele prestaties en doelstellingen op de balanspositie. Het totaal aantal deelnemingen is gecorrigeerd voor de deelnemingen Air France-KLM, KLM en Thales waarbij de Staat een klein minderheidsbelang heeft in de onderneming en daardoor beperkte invloed kan uitoefenen op het beleid. n.v.t. n.v.t 27% (4 van 15) 40% (6 van 15) 93% (14 van 15) 53% (8 van 15) Toelichting kengetallen Op 31 december 2025 voldeed alleen staatsdeelneming Gasunie niet aan het beoogde minimumpercentage van ten minste 33% vrouwen in de raad van bestuur. Dit kwam omdat een vacature in de raad van bestuur tijdelijk werd waargenomen door een interim-bestuurder. Begin november 2025 kondigde Gasunie aan dat deze vacature per januari 2026 vervuld wordt door een vrouwelijke bestuurder. In 2025 hebben vier deelnemingen SBTi-doelstellingen vastgesteld. Het percentage deelnemingen met SBTi-doelstellingen is hierdoor met ongeveer 30 procentpunt gestegen en blijft daardoor onder de streefwaarde. De staat als aandeelhouder raadt gebruik van SBTi aan, maar een beslissing daarover ligt bij het bestuur van de deelneming. In 2025 zijn er met acht deelnemingen financiële doelstellingen afgesproken. Het percentage deelnemingen met financiële doelstellingen bepaald is hierdoor gestegen, maar blijft onder de streefwaarde. Bij een aantal deelnemingen zijn de gesprekken over de financiële doelstellingen nog niet afgerond. Voordat de financiële doelstellingen kunnen worden bepaald is het wenselijk eerst lopende gesprekken over bijvoorbeeld de strategie, de investeringsagenda of het dividendbeleid af te ronden. Het voornemen is om met de resterende deelnemingen in 2026 tot afspraken te komen. D. Budgettaire gevolgen van beleid Realisatie Vastgestelde begroting Verschil 2021 2022 2023 2024 2025 2025 2025 Verplichtingen 571.098 1.428.240 14.830.413 26.569.236 61.419.391 19.975.561 41.443.830 Uitgaven 323.401 1.883.795 2.741.547 13.774.177 12.503.315 14.783.893 ‒ 2.280.578 Garanties 0 0 7 7 7 20 ‒ 13 Regeling Bijzondere Financiering 0 0 7 7 7 20 ‒ 13 Lening 0 0 0 13.100.000 11.900.000 14.200.000 ‒ 2.300.000 Lening KLM 0 0 0 0 0 0 0 Lening TenneT 0 0 0 13.100.000 11.900.000 14.200.000 ‒ 2.300.000 Opdrachten 14.329 7.465 7.202 3.799 3.901 4.704 ‒ 803 Uitvoeringskosten staatsdeelnemingen 5.107 4.795 7.190 3.799 3.901 4.704 ‒ 803 Opstart Invest-NL 0 0 0 0 0 0 0 Opstart Invest International 9.222 2.670 13 0 0 0 0 Vermogensverschaffing/-onttrekking 304.972 1.872.208 2.730.170 666.111 595.635 574.000 21.635 Kapitaalinjectie TenneT 0 1.230.000 1.602.000 0 0 0 0 Verwerving vermogenstitels 0 210.600 0 0 0 0 0 Afdrachten Staatsloterij 110.809 116.608 118.170 116.274 121.635 100.000 21.635 Kapitaalinjectie Invest-NL 125.000 175.000 250.000 330.000 330.000 330.000 0 Kapitaalinjectie Invest International 69.163 140.000 260.000 219.837 144.000 144.000 0 Kapitaalinjectie regionale netbeheerders 0 0 500.000 0 0 0 0 Storting/onttrekking begrotingsreserve 0 0 0 0 0 0 0 Dotatie begrotingsreserve TenneT 0 0 0 0 0 0 0 Dotatie begrotingsreserve Gasunie 0 0 0 0 0 0 0 0 Bijdragen aan ZBO's en RWT's 4.100 4.122 4.167 4.260 3.773 5.169 ‒ 1.396 NLFI 4.100 4.122 4.167 4.260 3.773 5.169 ‒ 1.396 Ontvangsten 1.447.138 2.070.687 2.780.360 3.162.829 3.541.557 1.812.752 1.728.805 Garanties 12.000 25.245 12.308 1.000 1.000 1.000 0 Premieontvangsten garantie KLM 12.000 23.217 11.808 0 0 0 0 Premieontvangsten Gasunie 0 2.028 0 0 0 0 0 Premieontvangsten garantie FMO 0 0 500 1.000 1.000 1.000 0 Leningen 17.318 292.866 0 171.910 570.123 743.252 ‒ 173.129 Renteontvangsten lening KLM 17.318 15.782 0 5.215 0 0 0 Aflossing lening KLM 0 277.083 0 0 0 0 0 Renteontvangsten lening TenneT 0 0 0 166.695 570.123 743.252 ‒ 173.129 Opdrachten 0 0 0 79 0 0 0 Uitvoeringskosten staatsdeelnemingen 0 0 0 79 0 0 0 Vermogensverschaffing/-onttrekking 1.412.926 1.748.497 2.765.230 2.986.329 2.968.216 1.064.000 1.904.216 Aan-/-verkoop vermogenstitels 0 281.220 1.206.926 1.521.556 2.057.664 0 2.057.664 Afdrachten Staatsloterij 110.809 116.608 118.170 116.274 121.635 100.000 21.635 Dividenden staatsdeelnemingen 1.286.872 1.335.442 1.440.135 1.348.498 788.917 964.000 ‒ 175.083 Winstafdracht DNB 15.244 15.227 0 0 0 0 0 waarvan: Griekse inkomsten SMP 0 0 0 0 0 0 0 waarvan: rente-inkomsten ESM 15.244 15.227 0 0 0 0 0 Bijdrage aan ZBO's en RWT's 4.895 4.080 2.822 3.511 2.218 4.500 ‒ 2.282 NLFI 4.895 4.080 2.822 3.511 2.218 4.500 ‒ 2.282 Realisatie Vastgestelde begroting Verschil 2021 2022 2023 2024 2025 2025 2025 Verplichtingen 571.098 1.428.240 14.830.413 26.569.236 61.419.391 19.975.561 41.443.830 waarvan garantieverplichtingen: ‒ 578 ‒ 600.453 12.932.566 907.534 49.815.421 0 49.815.421 Garanties en vrijwaringen staatsdeelnemingen ‒ 578 ‒ 600.453 ‒ 1.561.500 0 0 0 0 Garantie FMO 0 0 14.494.066 907.534 ‒ 1.784.579 0 ‒ 1.784.579 Garantie TenneT 0 0 0 0 51.600.000 0 51.600.000 0 waarvan overige verplichtingen: 571.676 2.028.693 1.897.847 25.661.703 11.603.970 19.975.561 ‒ 8.371.591 Lening KLM 0 0 ‒ 722.917 0 0 0 0 Lening SRH ‒ 11.414 ‒ 11.341 ‒ 11.259 ‒ 11.202 1.124 ‒ 8.332 9.456 Lening TenneT 0 0 0 25.000.000 11.000.000 19.400.000 ‒ 8.400.000 Kapitaalinjectie TenneT 0 1.230.000 1.602.000 0 0 0 0 Aan-/- verkoop vermogenstitels 0 210.600 0 0 0 0 0 Afdrachten Staatsloterij 110.809 116.608 118.170 116.274 121.635 100.000 21.635 Kapitaalinjectie Invest-NL 385.000 330.000 142.600 330.000 330.000 330.000 0 Kapitaalinjectie Invest International 69.163 140.000 260.000 219.837 144.000 144.000 0 Overige betalingsverplichtingen 18.118 12.826 509.253 6.793 7.211 9.893 ‒ 2.682 E. Toelichting op de financiële instrumenten Verplichtingen Garantieverplichtingen Garantie FMO In 2025 is de garantie FMO € 1,8 mld. lager uitgevallen. Dit verschil wordt uitsluitend veroorzaakt door wisselkoerseffecten. De garantie staat uit in Amerikaanse dollar (USD) ten opzichte van de Rijksbegroting in EUR. Bij een koersstijging van de euro ten opzichte van de Amerikaanse dollar neemt de waarde van de garantie in EUR af. Zodoende is de garantie omlaag bijgesteld. Garantie TenneT De financieringsbehoefte van TenneT Nederland werd voorheen ingevuld met een combinatie van eigen vermogen en vreemd vermogen. Door de grote investeringsagenda neemt de financieringsbehoefte fors toe. Om te zorgen dat TenneT Nederland deze investeringsopgave kan financieren, heeft het kabinet besloten een garantie af te geven. Daarmee kan TenneT Nederland leningen aantrekken met dezelfde kredietwaardigheid als de Nederlandse staat (AAA). Als gevolg hiervan kan TenneT Nederland meer en goedkoper schuld ophalen op de kapitaalmarkt. In 2025 is daarom een garantie afgegeven waarvan het plafond € 51,6 mld. bedraagt. Overige verplichtingen Lening TenneT In totaal is het verplichtingenbedrag € 8,4 mld. lager dan begroot. Dit komt doordat TenneT niet de volledige overbruggingslening nodig heeft gehad. Afdrachten Staatsloterij Conform de Wet op de kansspelen draagt de Staatsloterij af aan de Staat, daarom wordt in de begroting en verantwoording een technische post opgenomen voor de afdrachten van de Staatsloterij (zowel aan de uitgaven als ontvangsten). De post is met een totaal van € 121,6 mln. in 2025 € 21,6 mln. hoger uitgevallen. Uitgaven Lening Lening TenneT In 2025 heeft TenneT niet het volledige bedrag van de lening getrokken. Zodoende is de realisatie € 2,3 mld. lager dan begroot. Een bedrag van € 1,4 mld. is van 2025 verschoven naar 2026. Verder heeft TenneT € 900 mln. minder van de lening getrokken dan oorspronkelijk begroot. Vermogensverschaffing/-onttrekking Afdrachten Staatsloterij Zie toelichting onder 'Verplichtingen'. Ontvangsten Leningen Renteontvangsten lening TenneT De renteontvangsten zijn in 2025 € 173,1 mln. lager dan oorspronkelijk begroot doordat TenneT niet het volledige bedrag van de lening heeft getrokken en de marktconforme rentepercentages definitief worden vastgesteld op het moment dat de leningdelen worden getrokken. Vermogensverschaffing/ -onttrekking Aan-/-verkoop vermogenstitels Dit betreft de opbrengsten naar aanleiding van de verkoopprogramma's van staatsaandelen ABN AMRO en deelname aan het aandeleninkoopprogramma van ABN AMRO. Deze inkomsten worden niet vooraf geraamd. De realisatie van de aan- en verkoop van vermogenstitels in 2025 is hierdoor circa € 2,1 mld. hoger uitgekomen. Afdrachten Staatsloterij Zie toelichting onder 'Verplichtingen'. Dividenden staatsdeelnemingen In 2025 is de post Dividenden staatsdeelnemingen € 175 mln. lager dan begroot. Dit betreft de som van zowel negatieve als positieve bijstellingen gedurende het jaar. De negatieve bijstelling komt met name door de afbouw van het belang van de Staat in ABN AMRO. Hierdoor wordt over minder aandelen dividend ontvangen. De positieve component betreft het ontvangen interimdividend van ABN AMRO. Artikel 4 Internationale financiële betrekkingen A. Algemene doelstelling Een bijdrage leveren aan een financieel gezond en welvarend Europa en een evenwichtige internationale financieel-economische ontwikkeling.  B. Rol en verantwoordelijkheid De minister van Financiën speelt in Nederland op dit gebied een regisserende rol en maakt daarbij gebruik van een aantal instrumenten. Ten behoeve van de bevordering van de economische- en begrotingscoördinatie tussen EU-lidstaten en de financiële stabiliteit in de EU, neemt de minister actief deel aan internationale overleggen (onder andere de Ecofinraad en de Eurogroep). Verder neemt de minister van Financiën besluiten over het Nederlandse standpunt met betrekking tot toetreding van landen tot het Europees wisselkoersmechanisme (ERM II) en de eurozone. De minister houdt als aandeelhouder toezicht op de verschillende Internationale Financiële Instellingen met als doel om o.a. financiële soliditeit en goed bestuur te waarborgen. Hierbij bewaakt de minister ook de financiële belangen van de Nederlandse overheid en de Nederlandse burger en ziet de minister toe op de effectiviteit van de internationale financiële architectuur. Daarnaast levert de minister een bijdrage aan de internationale beleidsdiscussies en beleidsresponses bij internationale fora zoals de Ecofinraad, de Eurogroep, de G20, verschillende Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling-werkgroepen en commissies en discussies bij het Internationaal Monetair Fonds (IMF), de Wereldbank en andere Internationale Financiële Instellingen (IFI’s). C. Beleidsconclusies In 2025 zijn belangrijke stappen gezet op het gebied van internationale en Europese financiële steun, defensiefinanciering en multilaterale samenwerking. De uitvoering vond plaats binnen de gestelde kaders. De Nederlandse inzet op deze terreinen wordt voortgezet, met oog voor financiële stabiliteit en het publieke belang. Voor de steun aan Oekraïne bereikten Europese leiders op 19 december 2025 tijdens de Europese Raad een politiek akkoord om voor 90 miljard euro aan leningen aan Oekraïne te verstrekken voor 2026 en 202767Note European Council meeting, voor zowel macro-financiële als militaire steun. Nederland staat hiervoor garant via de EU-headroom. Naast de steun die via de EU-kanalen verloopt, levert Nederland ook via de Internationale Financiële Instellingen, zoals de EBRD, Wereldbank en EIB, steun aan Oekraïne. Deze instellingen hebben sinds het begin van de oorlog de werkzaamheden in Oekraïne flink uitgebreid, en ze zijn over de hele breedte van de Oekraïense economie en maatschappij actief. Ten aanzien van het Meerjarig Financieel Kader (MFK) en eigenmiddelenbesluit (EMB) informeerde het kabinet in maart 2025 de Tweede Kamer over de Nederlandse inzet.68Kamerbrief Nederlandse inzet hoofdlijnen MFK 2028 In september 2025 stuurde het kabinet de kabinetsappreciatie van het MFK, EMB en de onderliggende sectorale verordeningen69Kabinetsappreciatie MFK- en EMB voorstellen Europese Commissie aan het parlement. Daarnaast is op technisch niveau over de voorstellen gesproken in de Raad. De onderhandelingen over de voorstellen duren naar verwachting in ieder geval tot eind 2026 en mogelijk tot in 2027. Op het vlak van defensiefinanciering is het Europese witboek70Europees witboek over de gereedheid van de Europese defensie 2030 voor defensiegereedheid in 2030 gepubliceerd. Een onderdeel hiervan was het voorstel voor het SAFE-instrument. Het betreft een tijdelijk noodinstrument met een omvang van 150 miljard euro, ter financiële ondersteuning in de vorm van leningen aan lidstaten. Het instrument wordt gegarandeerd binnen de bestaande headroom van de Europese begroting en betreft voor Nederland een garantie van 15,3 miljard euro. Wat betreft de 16e quotaherziening van het IMF, heeft Nederland tijdig ingestemd, maar de herziening is nog niet in werking omdat onvoldoende landen akkoord zijn gegaan. Wanneer de quotaherziening van kracht wordt, neemt de uitstaande garantie van de Staat aan DNB inzake IMF af met ongeveer 2,1 miljard euro.71Toetsingskader risicoregeling Met betrekking tot de Wereldbank is het onderhandelingsresultaat IDA21 (2028-2031) vastgesteld en de Nederlandse bijdrage van 935 miljoen euro bij aan IDA21 is verwerkt op de begroting.72Verslag voorjaarsvergadering Wereldbank en uitkomsten aanvulling IDA De bijdrage van 935 mln. bestaat uit een kernbijdrage van 924 mln. uit de Financiën-begroting en een bijdrage van 11 mln. voor schuldverlichting uit de BHO-begroting. Daarnaast heeft Nederland de uitstaande kapitaalinleg voor de IBRD namens Oekraïne gedaan. De Oekraïense aandelen zijn toegekend aan Oekraïne en de Nederlandse kiesgroep heeft daarmee haar stemgewicht binnen de Wereldbank behouden. Tot slot heeft het kabinet op 28 april 2025 de uitkomsten en de appreciatie van het kabinet over de periodieke rapportage Internationale Crisismaatregelen tijdens de pandemie met uw Kamer gedeeld. De uitkomsten van het onderzoek laten zien dat de crisismaatregelen die zijn genomen door de internationale financiële instellingen en op Europees niveau doeltreffend waren. D. Budgettaire gevolgen van beleid Realisatie Vastgestelde begroting Verschil 2021 2022 2023 2024 2025 2025 2025 Verplichtingen ‒ 12.102.703 12.489.339 ‒ 8.526.737 8.710.224 17.702.273 2.584.933 15.117.340 Uitgaven 93.930 506.108 422.102 530.197 748.726 628.955 119.771 Garanties 53 338 9.186 17.941 32.868 7.559 25.309 EIB - kredietverlening in ACP en OCT 0 0 0 0 4.375 0 4.375 EIB pan-Europees garantiefonds 53 338 9.186 17.941 28.493 7.559 20.934 Bijdrage aan (inter)nationale organisaties 59.444 276.699 411.152 510.026 713.449 618.935 94.514 Multilaterale ontwikkelingsbanken en fondsen 0 38 53.000 1.578 1.500 1.519 ‒ 19 Rentecompensatie ESM 15.244 15.227 0 0 0 0 0 Wereldbank 44.200 261.434 333.152 374.729 678.216 323.080 355.136 EBRD 0 0 25.000 100.040 0 0 0 Kapitaalinleg ESM 0 0 0 0 0 252.900 ‒ 252.900 Bijdrage EU voor rente Oekraïne 0 0 0 33.678 33.734 41.436 ‒ 7.702 Leningen 33.300 227.920 0 0 0 0 0 Teruggave winsten 33.300 27.920 0 0 0 0 0 Lening aan Oekraïne 0 200.000 0 0 0 0 0 Opdrachten 1.133 1.152 1.765 2.231 2.409 2.461 ‒ 52 Technische assistentie 1.133 1.152 1.749 2.133 2.193 2.361 ‒ 168 Overige Opdrachten 0 0 16 98 215 100 115 Ontvangsten 127.083 332.507 421.103 603.812 378.425 67.620 310.805 Bijdrage aan (inter)nationale organisaties 2.387 1.581 5.327 22.935 4.354 3.733 621 Ontvangsten IFI's 2.387 1.581 2.137 22.935 4.354 3.733 621 Ontvangsten ESM Kapitaal 0 0 3.190 0 0 0 0 Leningen 124.696 330.927 415.776 580.876 374.071 63.887 310.184 Aflossing lening Griekenland 124.696 319.838 319.838 479.757 321.101 0 321.101 Renteontvangsten lening Griekenland 0 11.089 95.938 101.119 52.970 63.887 ‒ 10.917 Realisatie Vastgestelde begroting Verschil 2021 2022 2023 2024 2025 2025 2025 Verplichtingen ‒ 12.102.703 12.489.339 ‒ 8.526.737 8.710.224 17.702.273 2.584.933 15.117.340 waarvan garantieverplichtingen: ‒ 12.209.141 11.463.427 ‒ 8.803.113 8.537.311 16.746.118 1.364.000 15.382.118 Kredieten EU-betalingsbalanssteun 64.000 0 0 94.089 203.981 0 203.981 Garantie aan DNB inzake IMF ‒ 12.693.185 306.772 818.602 2.869.633 ‒ 2.034.482 0 ‒ 2.034.482 ESM ‒ 60.050 0 ‒ 24.710 0 0 1.364.000 ‒ 1.364.000 EFSM ‒ 4.163 ‒ 67.507 ‒ 264.215 254.899 118.868 0 118.868 AIIB 56.096 45.073 ‒ 26.136 46.759 ‒ 91.981 0 ‒ 91.981 EIB - kredietverlening in ACP en OCT 2.670 9.221 4.337 0 0 0 0 Wereldbank - IBRD 106.702 311.799 ‒ 45.819 520.853 ‒ 674.787 0 ‒ 674.787 Wereldbank - IBRD Oekraïne 0 100.000 0 0 0 0 0 Wereldbank - IBRD MIGA 2.278 1.830 ‒ 1.061 1.899 ‒ 3.735 0 ‒ 3.735 SURE 62.516 29.177 ‒ 19.295 0 0 0 0 EIB - pan-Europees garantiefonds ‒ 53 ‒ 338 ‒ 9.186 0 0 0 0 NGEU 254.048 10.727.400 ‒ 10.513.020 ‒ 693.374 3.703.539 0 3.703.539 MFB 0 0 215.390 0 0 0 0 MFB - ULCM 0 0 0 3.416.000 78.045 0 78.045 Headroomgarantie macro-financiële bijstand (MFB) 0 0 1.062.000 27.246 57.263 0 57.263 Oekraïne faciliteit 0 0 0 1.999.309 102.624 0 102.624 SAFE 0 0 0 0 15.286.784 0 15.286.784 waarvan overige verplichtingen: 106.438 1.025.911 276.376 172.913 956.155 1.220.933 ‒ 264.778 EIB - pan-Europees garantiefonds 53 338 9.186 0 0 0 0 Multilaterale ontwikkelingsbanken en fondsen 0 238 55.965 29 0 1 ‒ 1 Rentecompensatie ESM 0 ‒ 39.773 0 0 0 0 0 Wereldbank 2.716 836.971 17.015 78.512 954.353 965.571 ‒ 11.218 EBRD 0 0 25.000 100.040 0 0 0 Kapitaalinleg ESM 0 0 0 0 0 252.900 ‒ 252.900 Bijdrage EU voor rente Oekraïne 0 0 165.743 ‒ 7.757 0 0 0 Teruggave winsten SMP/ANFA 33.300 27.920 0 0 0 0 0 Lening aan Oekraïne 0 200.000 0 0 0 0 0 Technische assistentie kiesgroeplanden 125 218 3.451 1.992 1.550 2.361 ‒ 811 Overige betalingsverplichtingen 70.244 0 16 98 252 100 152 E. Toelichting op de financiële instrumenten Verplichtingen Garantieverplichtingen In 2025 zijn diverse uitstaande garanties aan internationale instellingen bijgesteld. Enerzijds zijn deze bijstellingen vanwege actualisatie van het Nederlandse bni-aandeel volgens cijfers van de Europese Commissie. Dit geldt voor de garanties Kredieten EU-betalingsbalanssteun (+ € 204,0 mln.), EFSM (+ € 118,9 mln.), de MFB-headroomgarantie (+ € 57,3 mln.), MFB ULCM (+ € 78,0 mln.) en de Oekraïne faciliteit (+ € 102,6 mln.). Voor de garantie NGEU geldt dat de bijstelling naast actualisatie van het bni-aandeel wordt veroorzaakt door een actualisatie van de rente (+ € 3,7 mld.). Anderzijds zijn bijstellingen nodig vanwege de wisselkoers. Dit geldt voor de garanties DNB inzake IMF (- € 2,0 mld.), AIIB (- € 92.0 mln.) en IBRD (- € 674,8 mln.). ESM Met de toetreding van Kroatië tot het ESM startte het proces om de ESM-kapitaalsleutel uit 2009 te herzien, wat resulteerde in een toename van de Nederlandse garantie en een aanvullende storting voor het ESM. Aangezien deze actualisatie is uitgesteld, verschuift de toename van de Nederlandse garantie voor het ESM van 2025 naar 2026. Daarmee komt de geraamde ophoging van € 1,4 mld. in 2025 te vervallen. SAFE In 2025 is door de Raad van de Europese Unie en het Europees parlement besloten tot de oprichting van het ‘Security Action for Europe’-instrument (SAFE). Dit instrument is bedoeld om financiële steun te verlenen aan lidstaten om te voorzien in de toegenomen behoefte aan overheidsuitgaven voor de productie van defensiemateriaal en gezamenlijke aanschaf van defensieproducten en diensten te bevorderen. De bijstelling van € 15,3 mld. is het gevolg van een nieuwe nationale garantie gebaseerd op het Nederlandse bni-aandeel in het EU-bni en een inschatting van de rentekosten. Overige verplichtingen Wereldbank De betalingsverplichtingen aan de Wereldbank in 2025 vallen lager uit dan oorspronkelijk geraamd. Dit komt onder andere doordat het verplichtingenbudget in 2025 voor de International Development Association (IDA, onderdeel van de Wereldbank) gelijk is gesteld aan de toegezegde bijdrage aan de 21ste middelaanvulling conform het onderhandelingsresultaat (‒ € 36,9 mln.). IDA is het onderdeel van de Wereldbank dat concessionele leningen en giften verstrekt aan lage inkomenslanden. Daarnaast heeft Nederland in 2025 de nog openstaande kapitaalinleg voor de International Bank for Reconstruction and Development (IBRD, onderdeel van de Wereldbank) namens Oekraïne voldaan (+ € 25,7 mln.). Nederland heeft, als grootste land binnen de kiesgroep bij de Wereldbank, gekozen om de bijdrage namens Oekraïne te voldoen, vanwege de uitzonderlijke situatie in Oekraïne als gevolg van de Russische oorlog. De Oekraïense aandelen zijn toegekend aan Oekraïne en de kiesgroep heeft daarmee haar stemgewicht binnen de Wereldbank behouden. Kapitaalinleg ESM Zie ook toelichting onder Garantieverplichtingen - ESM. Aangezien de actualisatie is uitgesteld, verschuift de aanvullende kapitaalstorting van 2025 naar 2026. Daarmee komt de storting van € 252,9 mln. in 2025 te vervallen. Uitgaven Garanties EIB De European Investment Bank (EIB) verricht onder andere activiteiten in de Afrikaanse, Caribische en Pacifische landen, alsmede in Europese Overzeese Gebieden. Hiervoor heeft Nederland een garantie afgegeven. Op één van deze activiteiten is een tegenvaller ontstaan. Deze tegenvaller leidde voor Nederland tot een betaling van € 4,4 mln. in 2025. EIB pan-Europees garantiefonds Het EIB pan-Europees garantiefonds financiert hoge risicoprojecten en is opgezet om de negatieve economische gevolgen van de coronacrisis te beperken. De verliezen van dit fonds worden door de lidstaten naar rato gedragen. De netto-verliezen voor Nederland zijn opgenomen in de begroting als uitgaven in artikel 4, gebaseerd op een ruwe schatting. De realisatie in 2025 valt ten opzichte van de oorspronkelijke begroting € 20,9 mln. hoger uit dan verwacht, maar blijft onder het totale Nederlandse aandeel in de verwachte verliezen (20% van de totale garantie, verdeeld over de looptijd van het fonds). Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties Wereldbank Dit betreft een aanpassing van het kasritme van de IDA bijdrage aan de Wereldbank. De geplande betalingen voor 2026 zijn al in 2025 voldaan (+ € 329,4 mln.). Tevens heeft Nederland de kapitaalinleg voor Oekraïne aan de IBRD bekostigd (+ € 25,7 mln.). Zie ook toelichting bij overige verplichtingen. Kapitaalinleg ESM Zie ook toelichting bij overige verplichtingen. Bijdrage EU voor rente Oekraïne De rente bijdrage voor de door de EU aan Oekraïne geleende middelen via de MFA+ lening is in 2025 lager uitgevallen op basis van het geactualiseerde Nederlands bni-aandeel en de al verrichte betalingen (- € 7,7 mln.). Ontvangsten Leningen Griekenland heeft een deel van de uitstaande leningen onder de Greek Loan Facility vervroegd afgelost (€ 321,1 mln.). Dit betreft een gedeeltelijke betaling van de aflossing die was voorzien voor de jaren 2033-2041. Tevens vallen de renteontvangsten lager uit op basis van de gerealiseerde rentestand (- € 10,9 mln.). Artikel 5 Exportkredietverzekeringen, -garanties en investeringsverzekeringen A. Algemene doelstelling Het afgeven van verzekeringen en garanties ter dekking van risico’s die zijn verbonden aan het handels- en dienstenverkeer van ondernemers met landen buiten Nederland en investeringen in het buitenland die zonder deze verzekeringen en garanties niet tot stand zouden zijn gekomen, en het creëren en handhaven van een internationaal gelijkwaardig speelveld voor bedrijven op het terrein van de exportkredietverzekeringsfaciliteit (ekv-faciliteit). B. Rol en verantwoordelijkheid De minister van Financiën heeft de rol van regisseur bij de uitvoering van de ekv-faciliteit. De Nederlandse Staat treedt op als verzekeraar en Atradius Dutch State Business N.V. (ADSB73Atradius Dutch State Business) voert de ekv-faciliteit uit, in naam van en voor rekening en risico van de Staat. De minister stelt de randvoorwaarden vast waaronder ADSB verzekeringen mag afgeven. De minister van Financiën is budgetverantwoordelijk en is samen met de minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp verantwoordelijk voor het beleid op gebied van de ekv. Beide ministers stimuleren een gelijkwaardig speelveld op het gebied van de ekv-faciliteit. Op basis van de ‘Kaderwet financiële verstrekkingen Financiën’ biedt de Nederlandse Staat, in aanvulling op de private markt, faciliteiten aan waarmee Nederlandse ondernemers en hun financiers risico’s kunnen afdekken bij de Staat. Met de verschillende producten binnen de exportkrediet- en investeringsverzekeringen kunnen Nederlandse bedrijven meer orders binnenhalen die in het bijzonder op (middel)lange termijn gefinancierd worden. De ekv-faciliteit van de Nederlandse Staat is aanvullend aan de markt. Dit betekent dat exporteurs kans kunnen maken op de ekv-faciliteit als commerciële verzekering niet beschikbaar is. Zo kan het handels- en dienstenverkeer, ook met politiek en economisch ingewikkelde landen, toch doorgaan. Er is duidelijk vastgelegd welke risico’s (looptijd, omvang en landen) verzekerd kunnen worden op de private markt en dus voor welke risico’s de Nederlandse Staat aanvullende zekerheid kan bieden. Daarnaast stelt de minister van Financiën voor alle verzekeringsproducten een risicokader vast. Hierin staan de randvoorwaarden voor het afgeven van een verzekering, waarmee de Staat vaststelt welke risico’s als verantwoord worden beschouwd. Net als Nederland hebben veel andere landen ook een ekv-faciliteit. Nederland zet zich internationaal in om afspraken te maken over exportondersteuning en om Nederlandse exporteurs en hun financiers onder gelijke voorwaarden te kunnen laten concurreren. Deze afspraken tussen verschillende OESO-landen zijn vastgelegd in de ‘Arrangement on Officially Supported Export Credits74https://www.oecd.org/trade/topics/export-credits/arrangement-and-sector-understandings/’ en waarborgen een internationaal gelijk speelveld. Zo zijn er afspraken gemaakt over de voorwaarden waaronder exportkredietverzekeringen mogen worden verstrekt. Hierbij kan gedacht worden aan afspraken over de kostendekkendheid van de steun, minimumpremies, maximale looptijden, het gebruik van ontwikkelingshulpgelden en verantwoord leenbeleid. Voor ekv-producten die niet onder de Arrangement vallen is het Europese staatsteunkader van toepassing.75De Arrangement of the Offically Suported Export Credits. Voor EU-lidstaten is de Arrangement bindend. Maatschappelijk verantwoord ondernemen (mvo), compliance en anti-omkoping hebben internationaal, maar ook nationaal de aandacht. Er is continu aandacht voor een gedegen uitvoering van het beleid voor mvo, compliance en anti-omkoping binnen de ekv-aanvragen. Het Nederlandse beleid voor de toetsing van ekv-aanvragen op de milieu- en sociale-effecten, dat in een aantal opzichten strenger is dan de internationale richtlijnen op dit gebied, is vastgelegd in het zogeheten Beleidsdocument mvo76Kamerstukken II 2017-2018, 26 485, nr. 255. ADSB publiceert jaarlijks een duurzaamheidsverslag waarin de inspanningen en resultaten worden beschreven. De beleidsmatige inzet bij de ekv is verder gericht op activiteiten die een positieve bijdrage leveren aan de doelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs en bedrijven ondersteunen in de energietransitie. Dit is in lijn met de verklaring die Nederland ondertekende tijdens de COP26-klimaatconferentie in Glasgow voor het in lijn brengen van internationale overheidssteun met de groene energietransitie (‘de COP26-verklaring’). Per 1 januari 2023 is het COP26-beleid voor de ekv effectief. Daarmee is ekv-steun aan fossiele projecten per 2023 reeds beëindigd, behoudens beperkte en duidelijk gedefinieerde uitzonderingen die in lijn zijn met de 1,5°C doelstelling. C. Beleidsconclusies De uitgevoerde acties en de ingezette verbeteringen droegen in 2025 bij aan een gelijker internationaal speelveld en versterkte risicobeheersing. Begin 2025 is de Tweede Kamer geïnformeerd over de opvolging van alle aanbevelingen uit de beleidsdoorlichting over de periode 2016 t/m 2021. Zo is er een nieuwe internationale benchmarkanalyse uitgevoerd om inzicht te verkrijgen over hoe het Nederlandse ekv-aanbod zich verhoudt tot dat van andere landen; is de samenwerking tussen ADSB, Invest International, RVO en de ministeries van Buitenlandse Zaken en Financiën versterkt ten behoeve van een «whole-of-government» benadering; en heeft Nederland zich met succes ingezet voor verruimde OESO-voorwaarden voor ekv-steun. Daarnaast zijn er twee pilots in gang gezet, namelijk de innovatiedekking om investeringen in sleuteltechnologieën in Nederland te verzekeren en de grondstoffendekking om projecten te verzekeren die bijdragen aan de leveringszekerheid van kritieke grondstoffen en duurzame brandstoffen77https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2025/03/04/ekv-update. De regels voor exportkredietverzekeringen (ekv) zijn tussen OESO-landen vastgelegd in de Arrangement on Officially Supported Export Credits (kortweg ‘Arrangement’). In 2025 werd gesproken over verdere modernisering van de Arrangement, waarbij Nederland zich inzet voor een gelijker internationaal speelveld. Daarnaast heeft Nederland tijdens de lopende onderhandelingen over de herziening van het milieu- en sociale due diligence kader voorstellen gedaan om de scope uit te breiden. In de herziene versie, waar in 2025 nog geen overeenstemming over is bereikt, wordt een aanmoediging opgenomen voor een risico-gebaseerde aanpak voor transacties die buiten de scope vallen. Hiermee wordt het internationale beleidskader meer in lijn gebracht met de Nederlandse praktijk. Ook is een Guidance Note voor de OESO Anti-Bribery Recommendation opgeleverd waar Nederland een actieve bijdrage aan heeft geleverd. Hierdoor kan op internationaal vlak beter worden samengewerkt aan een effectief anti-omkopingsbeleid wat tevens bijdraagt aan de harmonisatie van beleid. Ten aanzien van de steun aan Oekraïne zijn in 2025 verschillende dekkingstoezeggingen en polissen (€ 24,1 mln.) onder de ekv-faciliteit verstrekt, zoals toegelicht in het beleidsverslag (paragraaf 4.1). Tot slot is in 2025 besloten om de uitvoering van de ekv aan te besteden vanwege de geconstateerde comptabele onrechtmatigheid. In december 2025 is de Kamer geïnformeerd over de start van de aanbesteding en de inzet om de uitvoering van de ekv nog innovatiever te maken en de risicobeheersing robuuster78Open overheid. Kengetallen Eind 2025 staat er in totaal voor ongeveer € 14,7 mld. uit aan verplichtingen. Dit is een combinatie van definitieve verplichtingen (afgegeven verzekeringspolissen) en voorlopige verplichtingen (dekkingstoezeggingen (dt); een wederzijdse juridische verplichting tussen de Staat enerzijds en exporteur of bank anderzijds). Figuur 8 Totaal uitstaande garantieverplichtingen (bedragen x € 1 mld.)  Bovenstaande figuur geeft de ontwikkeling van de totale uitstaande verplichtingen (omvang van de portefeullie) weer. In 2025 is de portefeuille qua omvang afgenomen. 2021 2022 2023 2024 2025 Nieuwe klanten 38 45 26 28 36 In 2025 is het aantal nieuwe klanten gestegen ten opzichte van vorig jaar. Van de nieuwe klanten in 2025 behoren 17 exporteurs tot het midden- en kleinbedrijf. 2021 2022 2023 2024 2025 Streefwaarde 2025 t/m 2027 Bijdrage bbp in % 0,06% 0,07% 0,08% 0,10% n.t.b.1De bijdrage van de ekv aan het bbp over 2025 wordt door het CBS eind 2026 berekend. BerB € 667 mln. € 504 mln. € 285 mln. € 341 mln. € 353 mln. > € 0 Absoluut aantal nieuw aangegane totaal aan groene dekkingstoezeggingen en directe polissen2In de begroting van 2024 is de wijze waarop we de groen cijfers rapporteren veranderd van transacties (alleen polissen) naar dekkingstoezeggingen en directe polissen. Hierom wijken de cijfers voor 2022 en 2023 af van de cijfers uit de jaarverslagen van 2022 en 2023. 24 76 55 68 49 10% meer dan het voorgaande jaar Absoluut aantal nieuw aangegane totaal aan mkb transacties 35 49 60 83 66 10% meer dan het voorgaande jaar Toelichting prestatie-indicatoren Bijdrage bbp De ekv-faciliteit is belangrijk voor Nederland om de export te kunnen bevorderen. Voor de ekv-gedekte export geldt dat het aannemelijk is dat die niet tot stand was gekomen zonder ekv-dekking. Als Nederland geen ekv-dekking zou aanbieden, zou wat Nederlandse ondernemers exporteren kunnen verschuiven naar buitenlandse concurrenten die wel gebruik kunnen maken van ekv-dekking. Elk jaar stelt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vast wat de bruto bijdrage van de ekv-faciliteit is geweest aan de Nederlandse economie. Het CBS berekent dit gegeven aan de hand van het volume van de ekv-gedekte export. In de periode 2021-2024 bedroeg de bijdrage aan het bbp gemiddeld 0,08% en werden in totaal 32.733 arbeidsjaren gecreëerd met de verzekerde export. In 2024 was de bijdrage aan het bbp circa 0,10% en werden er 8.386 arbeidsjaren gecreëerd. Hiermee is de streefwaarde van 0,05% behaald. Realisatie bedrijfseconomisch resultaatsbepaling (BerB) Met de BerB wordt jaarlijks berekend of de ekv-faciliteit kostendekkend is. Het bedrijfseconomisch resultaat is een cumulatief resultaat over alle polissen die vanaf 1 januari 1999 zijn afgesloten, rekening houdend met de verwachte schades over de lopende verplichtingen. Nederland gebruikt dit model om te toetsen of wordt voldaan aan de internationale afspraken. Het cumulatieve resultaat sinds 1999 is voor 2025 € 353 mln. en was in 2024 € 341 mln. Daarmee is de ekv kostendekkend en wordt de doelstelling bereikt. Deze toename is te verklaren door premies die direct aan het resultaat worden toegevoegd en lager uitvallende schades dan verwacht. Groene transacties Ook in 2025 was de beleidsmatige inzet voor groen bij de ekv erop gericht bedrijven optimaal te ondersteunen bij de energietransitie en zo export, bbp en werkgelegenheid te creëren. Dit doet de ekv-faciliteit bijvoorbeeld via het aanbieden van gunstiger ekv-voorwaarden voor goede exporttransacties, of via het innovatie product ‘Groendekking’, waarbij bedrijven geholpen worden met investeringen voor de ontwikkeling van groene exporttransacties. Net als in voorgaande jaren, werd in 2025 als doel gesteld om het aandeel in de portefeuille van transacties die een bijdrage leveren aan het bereiken van de doelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs te laten groeien. De doelstelling voor 2025 was het verhogen van het aantal groene transacties met 10% ten opzichte van 2024. Dit is niet gehaald, aangezien er 49 groene transacties werden verzekerd in 2025 ten opzichte van 68 in 2024. Hierbij dient echter wel opgemerkt te worden dat de ekv een vraaggestuurd instrument is, waardoor de doelstelling afhankelijk blijft van het aanbod van projecten en export. ADSB bepaalt via het Groen Label of een transactie kwalificeert als groene economische activiteit. ADSB heeft in 2025 de Groenlijst beter in lijn gebracht met relevante, erkende internationale kaders, namelijk de CCSU79Climate Change Sector Understanding (CCSU) is een specifiek onderdeel van de OESO Arrangement dat financiële regels vastlegt voor klimaatvriendelijke exportprojecten., de EU-taxonomie en de MDB CP80De MDB CP zijn overeengekomen definities en richtlijnen, ontwikkeld door internationale ontwikkelingsbanken (MDB's) en de International Development Finance Club (IDFC). Deze regels zorgen voor consistente, transparante rapportage van financiering die broeikasgasemissies vermindert.. Het nieuwe Groen Label is per 1 januari 2026 actief. MKB transacties Ingezet ter ondersteuning van het Nederlandse mkb. De ekv beschikt onder meer over liquiditeitsverruimende producten waar met name het Nederlandse mkb gebruik van maakt. De doelstelling voor 2025 was het verhogen van het aantal mkb transacties met 10% ten opzichte van 2024. Dit is niet gehaald, aangezien er 66 mkb transacties werden verzekerd in 2025 ten opzichte van 83 in 2024. Hierbij dient echter wel opgemerkt te worden dat de ekv een vraaggestuurd instrument is, waardoor de doelstelling afhankelijk blijft van het aanbod van projecten en export. D. Budgettaire gevolgen van beleid Realisatie Vastgestelde begroting Verschil 2021 2022 2023 2024 2025 2025 2025 Verplichtingen ‒ 4.483.155 4.642.218 3.821.773 3.535.155 3.535.112 10.086.158 ‒ 6.551.046 Uitgaven 400.211 233.620 254.545 211.051 272.904 148.158 124.746 Opdrachten 74.740 20.695 22.639 22.022 23.795 19.386 4.409 Kostenvergoeding Atradius DSB 19.191 19.553 20.167 22.151 22.810 19.283 3.527 Uitvoeringskosten herverzekering leverancierskredieten 55.300 1.024 2.312 ‒ 227 983 0 983 Overige uitgaven 250 119 160 99 3 103 ‒ 100 Garanties 244.289 72.574 102.952 129.947 118.898 57.000 61.898 Schade-uitkering ekv 208.978 68.970 102.368 128.838 108.740 57.000 51.740 Schade-uitkering herverzekering leverancierskredieten 35.311 3.604 585 1.109 9.863 0 9.863 Herverzekerde schades ekv - premies 0 0 0 0 122 0 122 Herverzekerde schades ekv - restituties na 2019 0 0 0 0 0 0 0 Herverzekerde schades ekv - restituties 1999-2019 0 0 0 0 48 0 48 Herverzekerde schades ekv - restituties voor 1999 0 0 0 0 125 0 125 Storting/-onttrekking begrotingsreserve 81.182 140.351 128.954 59.082 130.211 71.772 58.439 Mutatie begrotingsreserve ekv 81.182 140.351 128.954 59.082 130.211 71.772 58.439 Ontvangsten 382.566 254.768 130.264 157.053 218.495 131.458 87.037 Garanties 258.187 235.015 107.012 131.203 194.131 107.175 86.956 Premies ekv 81.221 135.181 68.954 54.764 130.282 70.244 60.038 Premies herverzekering leverancierskredieten 131.119 2.036 68 ‒ 95 8.869 0 8.869 Schaderestituties ekv (oude methodiek) 41.707 96.526 37.908 0 0 0 0 Schaderestituties ekv voor 1999 0 0 0 34.762 36.091 26.743 9.348 Schaderestituties ekv vanaf 1999 tot 2019 0 0 0 4.318 99 1.528 ‒ 1.429 Schaderestituties ekv na 2019 0 0 0 37.315 1.742 8.660 ‒ 6.918 Schaderestituties herverzekering leverancierskredieten 4.140 1.272 82 140 4.299 0 4.299 Herverzekerde schades ekv - schadeuitkeringen 0 0 0 0 12.749 0 12.749 Storting/onttrekking begrotingsreserve 124.379 19.752 23.252 25.850 24.365 24.283 82 Onttrekking begrotingsreserve ekv 124.379 19.752 23.252 25.850 24.365 24.283 82 Realisatie Vastgestelde begroting Verschil 2021 2022 2023 2024 2025 2025 2025 Verplichtingen ‒ 4.483.155 4.642.218 3.821.773 3.535.155 3.535.112 10.086.158 ‒ 6.551.046 waarvan garantieverplichtingen: ‒ 4.668.943 4.477.941 3.688.868 3.452.964 3.370.913 9.995.000 ‒ 6.624.087 Exportkredietverzekeringen 7.267.867 4.477.941 3.688.868 3.452.964 3.370.913 9.995.000 ‒ 6.624.087 waarvan: aangegane garantieverplichtingen 7.267.867 4.477.941 3.688.868 3.452.964 3.370.913 9.995.000 ‒ 6.624.087 waarvan: vervallen verplichtingen 0 0 0 0 0 0 0 Herverzekering leverancierskredieten ‒ 11.936.809 0 0 0 0 0 0 waarvan overige verplichtingen: 185.787 164.278 132.905 82.191 164.199 91.158 73.041 Kostenvergoeding Atradius DSB 19.191 19.553 20.167 22.151 22.810 19.283 3.527 Uitvoeringskosten herverzekering leverancierskredieten 55.300 1.024 7.166 ‒ 227 983 0 983 Schade-uitkering herverzekering leverancierskredieten 29.689 3.604 ‒ 23.565 1.109 9.863 0 9.863 Herverzekerde schades ekv - premies 0 0 0 0 122 0 122 Herverzekerde schades ekv - restituties na 2019 0 0 0 0 0 0 0 Herverzekerde schades ekv - restituties 1999-2019 0 0 0 0 48 0 48 Herverzekerde schades ekv - restituties voor 1999 0 0 0 0 125 0 125 Storting begrotingsreserve ekv 81.182 140.351 128.954 59.082 130.211 71.772 58.439 Overige betalingsverplichtingen 425 ‒ 253 183 76 38 103 ‒ 65 E. Toelichting op de financiële instrumenten Verplichtingen Garantieverplichtingen Exportkredietverzekeringen In 2025 is voor € 3,4 mld. aan nieuwe verplichtingen voor de exportkredietgarantie en de regeling investeringsverzekering aangegaan; dit is circa € 6,6 mld. lager dan het beschikbare plafond van € 10 mld. Artikel 5 Exportkredietverzekeringen, -garanties en investeringsverzekeringen van de Financiënbegroting heeft een garantieplafond waarin is aangegeven voor welk bedrag de minister jaarlijks nieuwe garantieverplichtingen kan aangaan. Dit jaarlijks plafond voor nieuw aan te gane verplichtingen is vastgesteld op € 10 mld. voor de gehele ekv-faciliteit. Overige verplichtingen Storting begrotingsreserve ekv De begrotingsreserve werkt als buffer om per jaar het verschil tussen enerzijds premieontvangsten en schaderestituties (op polissen vanaf 1999 tot 2019) en anderzijds definitieve schades (vanaf 2019), de kostenvergoeding en te betalen premies en restituties (op polissen vanaf 1999 tot 2019) voor herverzekerde schades op te vangen. In 2025 is er per saldo € 105,9 mln. in de begrotingsreserve gestort, wat het resultaat is van een onttrekking en een storting. De onttrekking in 2025 bedraagt € 24,4 mln. en bestaat uit definitieve schades (vanaf 2019) en de kostenvergoeding ADSB. De storting in 2025 bedraagt € 130,2 mln. en bestaat het merendeel uit premieontvangsten. Per abuis zijn de te betalen premies en restituties (op polissen vanaf 1999 tot 2019) voor herverzekerde schades in de realisatie nog volgens de oude systematiek verwerkt, ze zijn gecorrigeerd op de ontvangsten en lopen daardoor mee in de storting in plaats van in de onttrekking. Daarmee bedraagt de nieuwe stand van de begrotingsreserve € 830,7 mln., zie ook onderdeel 8.2.5. (Saldibalans IXB, begrotingsreserves). Uitgaven Garanties Schade uitkering ekv De gerealiseerde schade-uitkeringen ekv valt € 51,7 mln. hoger uit dan oorspronkelijk begroot. Bij de ekv zijn schades moeilijk te ramen en daarnaast kan het al dan niet materialiseren van één schadezaak een grote impact hebben op de realisatie. Zo is er € 7,3 mln. uitgekeerd op Noorwegen en € 6,0 mln. op Saoedi Arabië. Schade-uitkering herverzekering leverancierskredieten De herverzekering leverancierskredieten betreft een coronamaatregel waarbij er door de Staat voorkomen werd dat de kortlopende kredietverlening in de private verzekeringssector stilviel. De tijdelijke regeling is per 1 juli 2021 beëindigd, echter kunnen uitgaven en ontvangsten nog langer doorlopen. Anders dan in de oorspronkelijke begroting werd verwacht, zijn er in 2025 uitgaven geweest voor de schade-uitkering herverzekering leverancierskredieten (€ 9,9 mln.). Dit komt door afrekeningen met verzekeraars. Storting/onttrekking begrotingsreserve Zie toelichting onder overige verplichtingen. Ontvangsten Garanties Premies ekv In 2025 zijn de premieontvangsten van de exportkredietverzekeringen € 60,0 mln. hoger uitgevallen dan oorspronkelijk begroot. De ekv is een vraaggestuurd instrument, waardoor de realisaties kunnen afwijken van de ramingen. Premies herverzekering leverancierskredieten Zie ook toelichting onder uitgaven - Schade-uitkering herverzekering leverancierskredieten. Anders dan in de oorspronkelijke begroting werd verwacht, zijn er in 2025 ontvangsten geweest voor de premies herverzekering leverancierskredieten (€ 8,9 mln.). Schaderestituties ekv In 2025 zijn de gerealiseerde schaderestituties ekv per saldo circa € 1,0 mln. hoger uitgevallen dan oorspronkelijk begroot. Op basis van daadwerkelijk opgelopen (niet-definitieve) schades en de inzet op het verhalen van de schade bij tegenpartijen kan de uiteindelijke stand van de recuperaties afwijken van de ramingen. De hoger uitgevallen schaderestituties worden voornamelijk veroorzaakt door schaderestituties op polissen afgesloten voor 1999, waarvan € 16,0 mln. op Argentinië. Op de polissen afgesloten na 2019 vallen de schaderestituties lager uit. Schaderestituties herverzekering leverancierskredieten Zie ook toelichting onder uitgaven - Schade-uitkering herverzekering leverancierskredieten. Anders dan in de oorspronkelijke begroting werd verwacht, zijn er in 2025 ontvangsten geweest vanuit schaderestituties herverzekering leverancierskredieten (€ 4,3 mln.). Herverzekerde schades ekv - schadeuitkeringen ADSB kan een deel van het risico herverzekeren bij een andere (buitenlandse) Export Credit Agency (ECA). Wanneer ADSB een transactie gedeeltelijk herverzekert en een schade zich materialiseert, betaalt ADSB de schade uit en ontvangt zij van de andere ECA een betaling voor het herverzekerde deel van de schade. Sinds de begroting 2026 worden de uitgaven en ontvangsten uit hoofde van herverzekeren apart inzichtelijk gemaakt in de tabel. In de oorspronkelijke begroting (uit 2025) werden de ontvangen schadeuitkeringen uit hoofde van herverzekeren nog in mindering gebracht op de uitgaven. Dat wordt nu niet meer gedaan, waardoor de ontvangsten hoger uitvallen dan geraamd. Storting/onttrekking begrotingsreserve Zie toelichting onder overige verplichtingen. Artikel 6 Btw-compensatiefonds A. Algemene doelstelling Gemeenten, provincies en andere regionale openbare lichamen als bedoeld in de Wet op het Btw-compensatiefonds (BCF) hebben de mogelijkheid om een evenwichtige keuze te maken tussen in- en uitbesteding. De belasting over toegevoegde waarde (btw) speelt hierin geen rol. B. Rol en verantwoordelijkheid De minister van Financiën is verantwoordelijk voor en heeft een uitvoerende rol bij:

– het verstrekken, verzamelen en controleren van de opgaafformulieren en het uitbetalen van de compensabele btw;

– het beheer van het Btw-compensatiefonds (BCF).

Het BCF is opgericht om btw weg te nemen als factor in de afweging van decentrale overheden tussen uitbesteden en inbesteden (uitvoering door de eigen organisatie). Decentrale overheden kunnen betaalde btw terugvragen bij het BCF. De betaalde btw moet daarvoor aan een aantal voorwaarden voldoen. Zo moet de btw betaald zijn over een niet-ondernemerstaak en mag er geen sprake zijn van verstrekking aan een individuele derde. Voorbeelden van taken waarvoor gemeenten en provincies btw kunnen terugvragen zijn: inzameling van huisvuil, onderhoud aan gebouwen, straatbeheer, schoonmaakactiviteiten, archivering, ingenieurswerkzaamheden en groenbeheer. C. Beleidsconclusies In 2025 hebben zich wat betreft de beoogde resultaten geen bijzonderheden voorgedaan. Compensatie De Belastingdienst heeft als taak om opgaafformulieren te verstrekken en te verzamelen en de btw over niet-ondernemersactiviteiten te compenseren. Activiteiten 2025 Op 1 januari 2025 waren er 342 gemeenten, 12 provincies en 2 regionale openbare lichamen. Eind 2025 is er met 71,2% van de BCF-gerechtigden klantcontact geweest met het oogmerk de compliance te bevorderen of in stand te houden. Daarvoor is, in het kader van individuele klantbehandeling, een passende behandeling ingezet. Kengetallen en indicatoren Prestatie-indicator Streefwaarde 2025 Realisatie 2025 Percentage uitgevoerde fiscaal inhoudelijke uitvoerings- en toezichtactiviteit >45% 71,2% Het streven is om binnen één kalenderjaar minimaal één fiscaal inhoudelijke uitvoerings- en toezichtactiviteit inzake het BCF vanuit de Belastingdienst uit te voeren bij tenminste 45% van de gemeenten en provincies. D. Budgettaire gevolgen van beleid Realisatie Vastgestelde begroting Verschil 2021 2022 2023 2024 2025 2025 2025 Verplichtingen 3.666.792 3.817.766 4.037.695 4.484.530 4.893.319 4.248.694 644.625 Uitgaven 3.666.792 3.817.766 4.037.695 4.484.530 4.893.319 4.248.694 644.625 Bijdragen aan medeoverheden 3.666.792 3.817.766 4.037.695 4.484.530 4.893.319 4.248.694 644.625 Bijdragen aan gemeenten 3.252.802 3.412.761 3.618.268 4.044.883 4.442.149 3.811.094 631.055 Bijdragen aan provincies 413.990 405.005 419.427 439.648 451.170 437.600 13.570 Ontvangsten 3.666.792 3.817.766 4.037.695 4.484.530 4.893.319 4.248.694 644.625 E. Toelichting op de financiële instrumenten Verplichtingen, Uitgaven en Ontvangsten De realisatie in 2025 ligt hoger dan in 2024, mede door prijsstijgingen, extra investeringen en taakmutaties, vooral in het Sociaal domein. Gemeenten declareren in absolute zin meer btw bij het BCF dan provincies, maar provincies declareren relatief meer ten opzichte van hun totale uitgaven, vooral door hun uitgaven aan verkeer en vervoer. De ontvangsten zijn gelijk aan de uitgaven, omdat de terugbetaalde btw ook belastinginkomsten zijn. Realisatie Vastgestelde begroting Verschil (toevoeging aan het plafond) 2025 2025 2025 Plafond 5.265.527 4.972.533 292.994 W.v. stand MN 2025 4.972.533 4.972.533 0 W.v. overhevelingen i.v.m taakmutaties 241.372 0 241.372 W.v. accres 51.622 0 51.622 Uitgaven 4.893.319 4.248.694 644.625 W.v. Gemeenten 4.442.149 3.811.094 631.055 W.v. Provincies 451.170 437.600 13.570 Ruimte onder plafond 372.208 723.897 ‒ 351.689 W.v. Gemeenten 215.533 607.725 ‒ 392.192 W.v. Provincies 156.675 116.172 40.503 Het plafond op het BCF is gekoppeld aan de accrespercentages zoals deze volgen uit de normeringssystematiek voor het Gemeentefonds en Provinciefonds. Vanaf 2024 geldt de bbp-systematiek  waarbij het uitgangspunt is dat de fondsen (GF en PF) meerjarig de ontwikkeling van het nominaal bruto binnenlands product volgen. Het plafond wordt naast het accres aangepast voor taakmutaties (zoals decentralisaties) die gepaard gaan met onttrekkingen of toevoegingen aan het BCF. Als het plafond overschreden wordt, komt het verschil ten laste van het Gemeentefonds en Provinciefonds. Bij een realisatie lager dan het plafond, komt het verschil ten gunste van het Gemeentefonds en Provinciefonds. De toevoeging of uitname moet worden verdeeld over gemeenten en provincies. Er is tussen decentrale overheden en het Rijk afgesproken dit te doen op basis van de verhouding van wat de gezamenlijke gemeenten en provincies in het afgelopen jaar ook daadwerkelijk hebben ontvangen uit het BCF. Aan de hand van de realisatiecijfers wordt in het Financieel Jaarverslag Rijk de definitieve ruimte ten opzichte van het BCF-plafond bepaald. Het verschil tussen de voorlopige afrekening die bij Miljoenennota 2025 heeft plaatsgevonden en de definitieve ruimte ten opzichte van het plafond, wordt bij de Voorjaarsnota verrekend met het Gemeentefonds en Provinciefonds. In de volgende tabel worden de openstaande voorschotten weergegeven. 2025 Saldo per 1 januari 2025 157.703.345 Bedrag nieuwe voorschotten 2025 210.522.605 Bedrag afgerekende voorschotten 2025 209.949.966 Saldo per 31 december 2025 158.275.984 Artikel 9 Douane A. Algemene doelstelling De Douane draagt bij aan een solide financiering van de Europese en nationale overheid, aan een veilige samenleving en aan een sterke, aantrekkelijke en eerlijke interne markt waarmee de welvaart in de Europese Unie (EU) en Nederland wordt bevorderd. Dit doet de Douane door als handhavingsdienst toezicht te houden op het EU-grensoverschrijdende goederenverkeer en daarbij te controleren op de naleving van fiscale en niet-fiscale regels en door het bonafide bedrijfsleven daarbij te faciliteren. Douanerechten en nationale belastingen (accijnzen en verbruiksbelastingen en omzetbelasting bij invoer) worden zo veel mogelijk tijdig, juist en volledig geheven en geïnd. Kortweg bestaat de opdracht van de Nederlandse Douane uit de ABC-doelen:

– Afdracht: zorgen dat opbrengsten zo juist, tijdig en volledig mogelijk zijn;

– Beschermen: de samenleving zo goed mogelijk beschermen tegen onveilige en ongewenste goederen;

– Concurrentiepositie: bijdragen aan het versterken van de concurrentiepositie van de Europese Unie.

B. Rol en verantwoordelijkheid De minister van Financiën is verantwoordelijk voor en heeft een regisserende rol op het terrein van het beleid en de wet- en regelgeving inzake douaneformaliteiten en douanerechten. Dit is hoofdzakelijk Europese wet- en regelgeving. Daarnaast is de minister verantwoordelijk voor de wet- en regelgeving inzake binnenlandse accijnzen en verbruiksbelastingen. Op grond van het Douanewetboek van de Unie, Europese verordeningen, de Algemene douanewet en andere nationale wet- en regelgeving handhaaft de Douane fiscale en niet-fiscale wet- en regelgeving. Met de uitvoering van de reguliere taken en door samenwerking met ketenpartners draagt de Douane bij aan de integrale aanpak van ondermijning. Het doel is hierbij om barrières op te werpen tegen ondermijnende (drugs)criminaliteit van productiegebieden van drugs in het buitenland tot afzetmarkten in de EU. De minister bevordert via de inzet van de Douane de naleving van wet- en regelgeving. Dit gebeurt door het leveren van passende en faciliterende dienstverlening door bijvoorbeeld zorg te dragen voor een goed werkend aangiftesysteem. Maar ook door processen juist en tijdig uit te voeren, door adequaat toezicht uit te oefenen en door naleving te stimuleren en waar nodig deze naleving bestuurs- of strafrechtelijk af te dwingen. Strategie Douane De ambitie van de Douane is om tot de beste douanediensten ter wereld te behoren, die door slim te werken legale handel optimaal faciliteert, de samenleving adequaat beschermt, en douanerechten, accijnzen en andere belastingen volgens de wetgeving correct heft en int. Deze ambitie wordt langs drie doelstellingen opgepakt:

– Sturen op maatschappelijke effecten: om toekomstige verdere taakuitbreidingen het hoofd te bieden onderzoekt de Douane op welke manier de meeste meerwaarde kan worden gecreëerd voor burgers en bedrijven.

– Realiseren van de digitale transformatie: de inzet op de benodigde digitale transformatie gaat bijdragen aan efficiëntere inzet van het personeel en een meer actorgerichte handhaving.

– Medewerker centraal: verbetering van de efficiëntie en het behoud van medewerkers door te investeren in ondersteuning van medewerkers en het optimaliseren van processen.

C. Beleidsconclusies De Douane heeft in 2025, onder toenemende complexiteit, haar strategische positie verder versterkt door innovatie, samenwerking en gerichte inzet op prioriteiten. Hiermee is een solide basis gelegd voor toekomstbestendige douaneprocessen en een sterke positie binnen Europa. Met de Visie 2035 wordt actief ingespeeld op maatschappelijke en technologische ontwikkelingen en worden prioriteiten scherper gesteld op basis van meerwaarde. In 2025 heeft de Douane richtinggevend bijgedragen aan de herziening van de Europese Douane Unie en voorstellen op het gebied van e-commerce en Europese samenwerking, waarmee de positie van de Nederlandse Douane in Europa wordt verstevigd. De aanpak van ondermijnende criminaliteit kreeg blijvende prioriteit: zo zijn nieuwe douaneattachés geplaatst in onder andere Lima en zijn voorbereidingen gestart voor functies in andere strategische regio’s. In de havens van Rotterdam en Vlissingen daalden de in beslag genomen hoeveelheden cocaïne in 2025 respectievelijk fors naar 11.500 kilo (was 25.000 kilo) en 7.000 kilo (was 9.600 kilo). Daartegenover steeg het totaal aan onderschepte cannabis fors naar 65.500 kilo (was 14.500 kilo).81Website Douane Voor het eerst sinds het instellen van het verbod op Nieuwe Psychoactieve Stoffen zijn er 264 vangsten gedaan82Bron: Douane, veelal kleine hoeveelheden per poststuk. Het bestrijden van nieuwe smokkelmethoden en variërende routes kreeg extra aandacht, met investeringen in technologie, uitbreiding van controles in de privéluchtvaart, en training van personeel. Ook het handhaven van de steeds complexer wordende sanctiemaatregelen tegen meer dan dertig landen, waaronder Rusland, stond centraal, met extra aandacht voor het tegengaan van omzeiling en samenwerking met Europese partners. Ondanks krapte op de arbeidsmarkt is het gelukt extra IV-capaciteit te werven. In 2025 is gewerkt aan meerdere omvangrijke implementatietrajecten, zoals Centralised Clearance. De Douane volgt hiervoor een gefaseerde aanpak. In 2026 zet de Douane extra in op Centralised Clearance, met als doel in te lopen op opgelopen vertraging. Dit gebeurt in samenspraak met de Europese Commissie en het bedrijfsleven. Daarnaast is in constructief overleg met het bedrijfsleven gewerkt aan onderwerpen als regelgeving, systemen en klantgerichtheid, wat verdere verbetering van de dienstverlening ondersteunt. Tot slot investeert de Douane in kennisdeling en passende functies: in 2025 is een kennismanagementpilot gestart en zijn HR-processen doorontwikkeld om medewerkers beter te ondersteunen. Kwalitatieve doelstellingen De algemene doelstelling van de Douane komt, langs de lijnen van de ABC-doelen, tot uiting in onderstaande meetbare gegevens. Prestatie-indicator Realisatie 2021 Realisatie 2022 Realisatie 2023 Realisatie 2024 Streefwaarde 2025 Realisatie 2025 Afdracht: Juiste invoeraangiften 105 98 n.v.t. 90 ≥100 110 Beschermen: Uitvoering afspraken niet-fiscale taken 98% 99% 99% 98% ≥95% 97% Concurrentiepositie: Waardering bedrijfsleven 107,2 108,7 101,4 100 ≥100 103 Afgehandelde bezwaren binnen de Awb-termijn 88% 71% 66% 68% ≥90% 73% Afgehandelde klachten binnen de Awb-termijn 97% 98% 80% 67% ≥95% 82% Toelichting De KPI’s (Key Performance Indicatoren) geven inzicht in het presteren van de Douane. Hieronder worden de KPI’s toegelicht. Afdracht: Juiste invoeraangiften De invoeraangifte vormt de basis van de juiste afdracht van douanerechten en belastingen. Bedrijven kunnen in verschillende systemen een aangifte ten invoer doen. De indicator geeft weer hoe groot het aandeel juiste aanvoeraangiften is. Enkele goederenstromen zijn om operationele redenen uitgezonderd (bulk) of vallen onder een ander controleregime (E-commerce). In 2025 is de prestatie-indicator Afdracht vastgesteld op 110 en de streefwaarde is gehaald. Beschermen: Uitvoering afspraken niet-fiscale taken De Douane beschermt de samenleving zo goed mogelijk tegen onveilige en ongewenste goederen. Hiertoe voert de Douane talrijke niet-fiscale taken uit, in opdracht van tien departementen. Diverse uitbreidingen en herzieningen van met name Europese wettelijke regelingen, leiden ertoe dat het aantal niet-fiscale taken van de Douane toeneemt. Ondanks de uitbreiding van de taken en de ontwikkelopgave voor de ICT is de Douane erin geslaagd om de meeste taken binnen de bandbreedtes van de afgesproken planning te realiseren en de streefwaarde is gehaald. Concurrentiepositie: Waardering bedrijfsleven In 2025 is de streefwaarde van indicator C gehaald. De duidelijkheid van communicatie bij incidenten en storingen wordt iets beter beoordeeld dan in 2024. De Douane heeft actie ondernomen om dit te verbeteren. De ervaren snelheid van telefonische dienstverlening is nog niet overal op het gewenste niveau. Het bedrijfsleven is meer tevreden over beschikbaarheid en betrouwbaarheid van IT‑systemen. Tot slot worden kennis en deskundigheid bij fysieke en administratieve controles overwegend positief beoordeeld. Afgehandelde bezwaren binnen de AWB termijn Hoewel de realisatie op deze indicator nog onder de beoogde waarde ligt, is deze wel gestegen ten opzichte van voorgaande jaren. Het percentage AWB conforme afdoening van de ingediende bezwaren lag in 2025 op 73,3%. In 2025 is de bezetting verder uitgebreid. Hierdoor kon de instroom goed bijgehouden worden en is de werkvoorraad in 2025 wederom gedaald. Door het relatief grote aandeel van zaken in de werkvoorraad die niet meer AWB conform zijn is het effect op het percentage zaken dat AWB conform is nog beperkt. Afgehandelde klachten binnen de AWB termijn In 2025 is 81,6% van de klachten AWB conform afgedaan, een verbetering ten opzichte van 2024, maar nog onder de streefwaarde. Er zijn 471 klachten ontvangen en 434 klachten afgedaan. Het aantal ontvangen klachten is daarmee gestegen ten opzichte van 2024 (393). Dit kon worden gerealiseerd doordat de oude klachtenvoorraad in 2024 reeds is weggewerkt. Extra capaciteitsinzet en verscherpte sturing hebben hieraan bijgedragen. D. Budgettaire gevolgen van beleid Realisatie Vastgestelde begroting Verschil 2021 2022 2023 2024 2025 2025 2025 Verplichtingen 518.330 696.005 773.480 1.052.557 905.134 837.396 67.738 Uitgaven (1) + (2) 520.488 680.623 767.609 1.037.481 924.845 837.396 87.449 Apparaatsuitgaven (1) 426.376 466.057 510.383 598.524 622.239 569.535 52.704 Personele uitgaven 423.019 460.128 504.940 591.187 615.604 564.366 51.238 Eigen personeel 412.637 440.950 470.087 533.471 567.998 544.020 23.978 Inhuur externen 10.183 18.997 32.777 52.824 40.527 19.676 20.851 Overig personeel 199 181 2.076 4.892 7.079 670 6.409 Materiële uitgaven 3.358 5.929 5.443 7.337 6.635 5.169 1.466 ICT 735 1.051 900 1.072 529 1.466 ‒ 937 Bijdrage aan SSO's 511 130 117 120 1.159 ‒ 322 1.481 Overig materieel 2.112 4.748 4.426 6.145 4.947 4.025 922 Programma-uitgaven (2) 94.112 214.566 257.225 438.956 302.606 267.861 34.745 Bijdragen aan ZBO's en RWT's 1.556 1.422 2.588 2.136 3.108 1.488 1.620 Overige bijdrage ZBO's/RWT's 1.556 1.422 2.588 2.136 3.108 1.488 1.620 Bijdrage aan (inter)nationale organisaties 0 0 30.949 184.583 46.223 196 46.027 Wereld Douane Organisatie 0 0 0 187 186 196 ‒ 10 Bijdragen vertragingsrente EU 0 0 30.692 184.146 45.714 0 45.714 Bijdrage aan overige (inter-)nationale organisaties 0 0 257 250 323 0 323 Opdrachten 18.418 14.779 14.282 18.103 19.669 40.189 ‒ 20.520 ICT opdrachten 1.477 2.057 1.699 1.775 4.058 17.150 ‒ 13.092 Overige opdrachten 16.940 12.722 12.584 16.328 15.611 23.039 ‒ 7.428 Bijdrage aan agentschappen 2.764 3.745 5.779 4.983 6.230 3.514 2.716 Bijdrage overige agentschappen 2.764 3.745 5.779 4.983 6.230 3.514 2.716 (Schade)vergoeding 7 75 84 204 862 55 807 (Schade)vergoedingen 7 75 84 124 695 0 695 Vergoeding proceskosten 0 0 0 80 167 55 112 Rente 0 0 0 13.162 6.129 3.000 3.129 Belasting- en invorderingsrente 0 0 0 13.162 6.129 3.000 3.129 Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken 71.367 194.545 203.543 215.786 220.386 219.419 967 Toegerekende uitgaven van Belastingen 71.367 194.545 203.543 215.786 220.386 219.419 967 Ontvangsten (3) + (4) 749 13.467 1.642 18.202.639 18.118.144 18.485.399 ‒ 367.256 Programmaontvangsten (3) 0 0 0 18.189.128 18.114.073 18.484.794 ‒ 370.721 waarvan: Belastingontvangsten 0 0 0 18.167.002 18.086.063 18.474.694 ‒ 388.631 Bekostiging 0 0 0 682 584 500 84 Doorbelasten kosten vervolging 0 0 0 682 584 500 84 Rente 0 0 0 17.758 22.586 5.600 16.986 Belasting- en invorderingsrente 0 0 0 17.758 22.586 5.600 16.986 Boetes en schikkingen 0 0 0 3.686 4.841 4.000 841 Ontvangsten boetes en schikkingen 0 0 0 3.686 4.841 4.000 841 Apparaatontvangsten (4) 749 13.467 1.642 13.511 4.070 605 3.465 E. Toelichting op de financiële instrumenten Verplichtingen Ten opzichte van de vastgestelde begroting vallen de verplichtingen € 67,7 mln. hoger uit. Dit hangt samen met hogere uitgaven zoals toegelicht onder 'Uitgaven'. De verplichtingen vallen € 20 mln. lager uit dan de uitgaven, dit wordt verklaard doordat aan het einde van 2024 personele verplichtingen zijn aangegaan die betrekking hebben op 2025. Uitgaven De realisatie op de uitgaven is in totaal € 87,4 mln. hoger dan begroot in de vastgestelde begroting. De belangrijkste oorzaken van de hogere uitgaven worden hieronder vermeld. Personele uitgaven De personele uitgaven vallen per saldo € 51,2 mln. hoger uit dan begroot. Hieronder worden de belangrijkste posten toegelicht:

– Er is € 24 mln. meer uitgegeven aan eigen personeel.

• De hogere personeelskosten zijn onder andere het gevolg van loon- en prijsstijgingen (€ 27,1 mln.).

• Daarnaast zijn de kosten gestegen door uitbreiding van het grenstoezicht, waarvoor € 4,1 mln. vanuit het Ministerie van Binnenlandse Zaken is ingezet.

• Er is bij de september suppletoire begroting een bedrag van € 21,2 mln. herschikt naar externe inhuur, waardoor de uitgaven voor eigen personeel zijn afgenomen.

• De bezetting is hoger uitgevallen dan verwacht, wat heeft geleid tot extra uitgaven van € 16,5 mln.

– Er is € 21 mln. meer uitgegeven aan externe inhuur. Dit hangt samen met de herschikking van budget van eigen personeel.

– De uitgaven voor overig personeel vallen met € 6 mln. hoger uit, dit hangt samen met extra kosten voor de Regeling Vervroegde Uittreding (RVU) (€ 1,3 mln.).

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties De betaalde vertragingsrente bedraagt in 2025 € 45,7 mln. Dit zijn betalingen aan de Europese Commissie die voortkomen uit (na)betalingen van Traditionele Eigen Middelen (TEM) oftewel douane invoerrechten. Deze betalingen aan vertragingsrente worden gedekt vanuit de reservering op de Aanvullende Post. Opdrachten De uitgaven voor opdrachten vallen € 20,5 mln. lager uit dan begroot:

– Dit wordt onder meer veroorzaakt door het schuiven van € 20,1 mln. naar 2026 en 2028 voor scan- en detectiemateriaal.

– Douane heeft budget beschikbaar gesteld aan de Belastingdienst (€ 6,3 mln.) voor aanschaf van uniformen, extra ontwikkelcapaciteit voor het Douaneaangiften Management Systeem (DMS), en voor Ermis (nieuwe applicatie douane vervoerproces).

Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken De toerekening ziet op uitgaven die de Belastingdienst ten behoeve van Douane maakt. Dit betreft onder andere activiteiten als facilitaire zaken en ICT. In de onderstaande tabel is de toerekening van de uitgaven die de Belastingdienst ten behoeve van Douane doet, verdeeld naar de verschillende activiteiten. De toerekening is bijgesteld, zodat realisatie aansluit bij de getekende dienstverleningsafspraken. Activiteit Bedrag IV € 125.367 Huisvesting en facilitaire zaken € 72.655 HRM-activiteiten € 13.121 Management informatie en Data Analyse € 4.173 Team Handel en Team OLGA grote ondernemingen € 2.243 Kanaal & Ketenregie en Kanaal Digitaal/ Webcare € 1.601 Internationale Fiscale Behandeling (IFB) € 649 Gegevens- en betalingsverkeer € 576 Totaal € 220.386 1 De som der gehelen wijkt licht af in verband met afronding. Ontvangsten Belastingontvangsten Voor een toelichting op de belastingontvangsten, zie het Financieel Jaarverslag Rijk 2025 (FJR), hoofdstuk 2.2 "De ontwikkeling van de inkomsten". Tabel 2 in bijlage 3 "De belasting- en premieontvangsten in 2025 op kasbasis" van het FJR bevat een uitsplitsing van de belastingontvangsten. Zie voor de Belastingontvangsten ook tabel 11 bij artikel 1 voor de aansluiting naar het FJR. Rente De ontvangsten aan belasting- en invorderingsrente zijn € 17 mln. hoger dan geraamd in de oorspronkelijke begroting. De raming is eerder al naar boven bijgesteld vanwege de realisaties in 2023 en 2024 en een hogere belastinggrondslag. Artikel 11 Financiering staatsschuld A. Algemene doelstelling Schuldfinanciering tegen zo laag mogelijke kosten onder acceptabel risico voor de begroting. B. Rol en verantwoordelijkheid De minister van Financiën is verantwoordelijk voor de financiering van de staatsschuld. De wettelijke basis voor deze uitvoerende rol is geregeld in de Comptabiliteitswet 201683Stb. 2017, 139.. Het Agentschap van de Generale Thesaurie van het ministerie van Financiën is namens de minister van Financiën verantwoordelijk voor de financiering van de staatsschuld. De doelstelling van artikel 11 sluit aan bij de internationaal geaccepteerde uitgangspunten voor schuldmanagement, zoals verwoord door het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank in de ‘Revised Guidelines for Public Debt Management’84IMF Revised guidelines for public dept management, april 2014. Zie https://www.imf.org/external/np/pp/eng/2014/040114.pdf.. Voor de uitvoering van de schuldfinanciering wordt steeds voor meerdere jaren een beleidskader vastgesteld dat is gebaseerd op twee belangrijke pijlers: het financieringsbeleid en het renterisicokader. Het financieringsbeleid dient er vooral toe het (her)financieringsrisico en het liquiditeitsrisico te beheersen en mitigeren. Het bestaat uit de regels en randvoorwaarden die het Agentschap hanteert bij het gebruik van financiële instrumenten voor het financieren van de staatsschuld. Zo valt niet alleen de keuze voor de schuldinstrumenten hieronder, maar bijvoorbeeld ook de communicatie met investeerders. Drie kernwaarden staan centraal in het financieringsbeleid: consistentie, transparantie en liquiditeit. Binnen de kernwaarden probeert het Agentschap zo flexibel mogelijk te zijn, om bijvoorbeeld veranderingen in de financieringsbehoefte en marktomstandigheden gedurende het jaar op te kunnen vangen. Het renterisicokader heeft als belangrijkste doel het beheersen van het renterisico; het risico dat de rentelasten op de staatsschuld stijgen door veranderingen in de rente. Gemiddeld genomen geldt dat hoe langer de looptijd van een lening, hoe lager het risico voor de begroting. Immers, bij gemiddeld langere financiering is het gedeelte van de staatsschuld dat jaarlijks opnieuw gefinancierd moet worden, en waarvoor dus de rente opnieuw moet worden vastgesteld, lager. Hierdoor werken tegenvallende renteontwikkelingen minder snel door in de rentelasten. Echter, onder normale omstandigheden geldt, hoe langer de looptijd van een financieringsinstrument, hoe hoger de rentekosten zijn. Er zal daarom steeds een optimale afweging gezocht moeten worden tussen kosten en risico. Naast bovengenoemde risico’s en kernwaarden houdt het Agentschap bij het opstellen van het beleidskader verder nog rekening met onder andere valutarisico, kredietrisico (tegenpartijrisico) en operationele risico’s. Voor de nadere invulling van de schuldfinanciering wordt op basis van het beleidskader jaarlijks in december het financieringsplan gepubliceerd, in de zogeheten Outlook85Outlook 2025 | www.dsta.nl. Hierin wordt uiteengezet hoe de Nederlandse staat in het komende kalenderjaar de schuldfinanciering zal uitvoeren. Schommelingen in de financieringsbehoefte worden zo veel mogelijk opgevangen op de geldmarkt. Deze werkwijze maakt het financieringsbeleid consistent en transparant en draagt bij aan het betrouwbare imago van de Nederlandse staat op de financiële markten. Groene obligatie In 2019 heeft de Nederlandse staat als eerste land met een triple-A-rating een groene obligatie (Dutch State Loan, DSL) uitgegeven. In 2023 heeft Nederland een nieuwe 20-jaars groene DSL uitgegeven. In het raamwerk voor deze nieuwe groene DSL is er speciale aandacht voor waterinvesteringen zoals het Deltafonds ("blauwe uitgaven"). De uitgaven voor deze specifieke investeringen sluiten aan bij de wijzigingen en toevoegingen aan de EU Taxonomie die in juni 2023 zijn gepubliceerd. Van alle twaalf in aanmerking komende economische activiteiten in het ‘Green Bond Framework’ voldoen er elf aan alle vereiste technische criteria. De nieuwe groene DSL is daarmee de eerste triple-A staatslening waarbij de «blauwe» elementen volledig aansluiten bij de EU Taxonomie. Nederland wil met de uitgifte van een groene obligatie de totstandkoming en verdere verdieping van een robuuste groene kapitaalmarkt ondersteunen. De opbrengsten van groene obligaties worden gebruikt voor uitgaven aan duurzame energie, energie­efficiëntie, duurzaam vervoer en klimaat­ adaptatie. Voor alle uitgiftes onder het ‘Green Bond Framework’ heeft de Nederlandse staat zich gecommitteerd om investeerders transparantie te bieden over de allocatie van de opbrengsten met betrekking tot groene uitgaven evenals de impact van die uitgaven. Prestatie-indicatoren en kengetallen Het beleidskader voor de periode 2020-2025 kent twee indicatoren: de gemiddelde looptijd van de schuld- en swapportefeuille en het renterisicobedrag (RRB). De gemiddelde looptijd zegt iets over de afruil tussen kosten en risico over alle toekomstige jaren samengenomen. De gemiddelde looptijd is de afgelopen jaren sterk verlengd en zal uiterlijk in 2025 minimaal 8 jaar bedragen. Het RRB is het deel van de schuld- en swapportefeuille waarover binnen 12 maanden de rente opnieuw vastgesteld moet worden, uitgedrukt als percentage van de schuld. Het RRB zegt daarmee iets over het renterisico binnen een jaar. Als onderdeel van de reguliere evaluatiecyclus heeft het Agentschap in 2023 een tweejaarlijkse interne evaluatie van het renterisicokader uitgevoerd. Op basis van deze interne evaluatie heeft het Agentschap besloten om de risico-indicatoren voor het renterisico onveranderd te laten. De indicatoren zijn:

– De gemiddelde looptijd van de schuld (inclusief swaps), met als doelstelling een gemiddelde looptijd van minimaal 8 jaar in 2025;

– Het RRB over een periode van 12 maanden, met als doelstelling een maximaal RRB van 25% van de schuld.

Het Agentschap zal voor aanvang van elk nieuw kalenderjaar een jaarlijkse looptijdtarget vaststellen die bijdraagt aan de doelstellingen van het risicokader en inspeelt op de laatste markt- en financieringsontwikkelingen. De looptijdtarget voor het eerstvolgende kalenderjaar zal steeds in december worden vastgesteld en gepubliceerd in de Outlook voor het komende jaar, alsmede een invulling van de staatsschuldfinanciering waarmee deze naar verwachting te behalen is. C. Beleidsconclusies Het op dit artikel uitgevoerde beleid en de bijbehorende resultaten waren in 2025 grotendeels conform de verwachtingen uit de begroting. De geraamde financieringsbehoefte werd gedurende het jaar bijgesteld van 105 naar 87,1 miljard euro86Quarterly Outlook Q4 2025 | www.dsta.nl. Het aangekondigde beroep op de kapitaalmarkt van 40,0 miljard euro bleef ongewijzigd en uiteindelijk werd voor 40,7 miljard euro aan langlopend schuldpapier uitgegeven87Resultaten Uitgifte DSL | www.dsta.nl. De streefwaarde voor de gemiddelde looptijd van de staatsschuld is behaald: deze lag in 2025 op gemiddeld 9,0 jaar, waarmee de doelstelling van minimaal 8 jaar werd gehaald. Ook het renterisicobedrag bleef met gemiddeld 14,0% ruim onder de vastgestelde bovengrens van 25%88Outlook 2025 | www.dsta.nl. Hiermee is de financieringsbehoefte ingevuld binnen het afgesproken renterisicokader. Er zijn geen grote afwijkingen of noodzaak tot beleidsbijstelling aan het licht gekomen. Het beleid op dit terrein is in 2025 volledig doorgelicht in een periodieke rapportage89Kamerstukken II 2024-2025, 31 935, nr. 93, die een doeltreffende en doelmatige aanpak constateert. Wel zijn een aantal aanbevelingen gedaan om risico’s verder te beperken en de financieringskosten te minimaliseren. Zowel een externe partij als een externe expert zijn betrokken geweest bij deze evaluatie. De rentepercentages vertoonden in 2025 een lichte stijging: de 10-jaarsrente op Nederlandse staatsobligaties liep tijdelijk op naar 3,11%, maar sloot het jaar af op 2,97%90Bron: Bloomberg. Gemiddeld kwam de rente voor nieuwe kapitaalmarktleningen uit op 2,88%, een kleine toename ten opzichte van het voorgaande jaar (2,68%)91Resultaten Uitgifte DSL | www.dsta.nl. In onderstaande tabel is de omvang van de financieringsactiviteit per instrument weergegeven, evenals de begin- en eindstanden van de uitstaande schuld.92De actuele stand van de staatsschuld wordt maandelijks gepubliceerd op www.dsta.nl Instrument Uitstaande stand per 1-1 Totaal uitgegeven Totaal afgelost Uitstaande stand per 31-12 Vaste schuld (kapitaalmarkt) 371,2 40,7 ‒ 20,0 391,9 Dutch State Loans (DSL) 371,2 40,7 ‒ 20,0 391,9 Vaste schuld (private loans) 0,2 0,0 0,0 0,1 Private loans 0,0 0,0 0,0 0,0 Private loans in foreign currency 0,1 0,0 0,0 0,1 Vlottende schuld (geldmarkt) 45,5 722,3 ‒ 711,2 56,6 Dutch Treasury Cerfitficate (DTC) 22,9 68,1 ‒ 66,1 24,9 Commercial Paper in EUR 13,7 79,0 ‒ 88,9 3,8 Commercial Paper in USD 6,8 73,4 ‒ 64,1 16,1 Deposit borrow in EUR 2,2 449,6 ‒ 440,0 11,8 Deposit borrow in USD 0,0 0,0 0,0 0,0 Sell Buy Back (SBB) 0,0 52,1 ‒ 52,1 0,0 Vorderingen (geldmarkt) ‒ 5,6 ‒ 872,9 867,8 ‒ 10,8 Deposit lend ‒ 1,6 ‒ 127,9 128,6 ‒ 0,9 Buy Sell Back (BSB) 0,0 ‒ 2,6 2,6 0,0 GCP Basket ‒ 4,0 ‒ 742,4 736,6 ‒ 9,9 Overig ‒ 2,2 ‒ 2,0 Cash collateral 0,1 0,1 Banksaldi totaal ‒ 2,4 ‒ 2,0 Totaal leningen incl. collateral (=staatsschuld) 417,0 448,7 Totaal vorderingen ‒ 8,0 ‒ 12,8 De tabel laat zien dat het merendeel van de staatsschuld is gefinancierd met langlopende staatsobligaties (DSL’s). Tegelijk is ook te zien dat het grootste deel van de dagelijkse financieringsactiviteiten plaatsvindt op de geldmarkt. Door de korte looptijden wordt hier veel vaker afgelost en opnieuw geleend dan bij de langlopende leningen op de kapitaalmarkt. De omvang van de geldmarktfinanciering inclusief geldmarktuitzettingen op enig moment fluctueerde in 2025 tussen 5 miljard euro en 59 miljard euro. De basis van de korte financieringen wordt ingevuld met het DTC-programma. Dutch Treasury Certificates (DTC’s) – ofwel schatkistpapier – zijn leningen met een looptijd variërend van drie tot twaalf maanden. Naast de DTC’s is in 2025 voor de korte financiering gebruikgemaakt van Commercial Paper (CP). CP heeft kortere looptijden, meestal tussen één week en drie maanden. Door de flexibele start- en einddata kan met dit instrument goed worden ingespeeld op schommelingen in de financieringsbehoefte op de korte termijn. Als laatste zijn er leningen met zeer korte looptijden (dagen en weken) zoals deposito’s en sell buy back’s afgesloten. Indien nodig kunnen overtollige middelen voor korte tijd uitgeleend worden via de geldmarkt of worden aangehouden bij DNB, bijvoorbeeld wanneer relatief veel belastinginkomsten binnenkomen of wanneer er relatief minder uitgaven zijn dan voorzien. Transacties in CP en deposito’s kunnen plaatsvinden in verschillende valuta. Vanwege de gunstige prijzen heeft het Agentschap in 2025 bijvoorbeeld gebruik gemaakt van CP in Amerikaanse dollars. Het wisselkoersrisico op leningen in buitenlandse valuta wordt altijd direct afgedekt met behulp van valutaswaps, zodat de rentelasten in euro’s vastliggen. De post cash collateral betreft de onderpanden die het Agentschap ontvangt uit hoofde van afgesloten derivatencontracten. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de nominale omvang van de staatsobligaties die in 2025 zijn uitgegeven op de kapitaalmarkt en wat de effectieve rente was van deze obligaties. Door het grote uitstaande volume en de langere looptijden van staatsobligaties is het effect van deze leningen op de rentelasten van de Nederlandse staat veel groter dan dat van geldmarktleningen. In 2025 zijn een nieuwe 10-jaarslening en een nieuwe 30-jaarslening uitgegeven middels een Dutch Direct Auction (DDA). Bij de initiële uitgiftes zijn bedragen van respectievelijk 6,0 miljard euro en 5,0 miljard euro opgehaald tegen rentes van respectievelijk 2,73% en 3,54%. Gedurende het jaar is de nieuwe 10-jaarslening driemaal heropend waarmee een uitstaand volume van 13,6 miljard euro is bereikt. De nieuwe 30-jaarslening is eenmaal heropend, waarmee een uitstaand volume van 6,7 miljard euro is bereikt. Daarnaast is er 20,4 miljard euro opgehaald met de heropening van bestaande DSL’s waarvan 2,1 miljard euro met de heropening van een groene obligatie (DSL 2044-01-15)93Resultaten Uitgifte DSL | www.dsta.nl. Dutch State Loan (DSL) Uitgifte datum Jaar eerste uitgifte Totaal volume (in € mld.) (Resterende) looptijd op uitgiftedatum (in jaren) Effectieve rente (in %) Uitgiftes nieuwe DSL's 11,0 DSL 2035-07-15 2,50 PCT 4-3-2025 2025 6,0 10,4 2,73% DSL 2056-01-15 3,50 PCT 23-9-2025 2025 5,0 30,3 3,54% Heropening DSL's 29,7 Resterende looptijd 0-5 jaar 2,9 DSL 2030-01-15 2,50 PCT 28-1-2025 2023 2,9 5,0 2,49% Resterende looptijd 5-15 jaar 16,5 DSL 2030-07-15 0,00 PCT 27-5-2025 2020 2,3 5,1 2,23% DSL 2031-07-15 0,00 PCT 14-10-2025 2021 2,5 5,7 2,38% DSL 2032-07-15 0,50 PCT 8-4-2025 2022 2,4 7,3 2,57% DSL 2035-07-15 2,50 PCT 11-11-2025 2025 2,4 9,7 2,81% DSL 2035-07-15 2,50 PCT 10-6-2025 2025 2,9 10,1 2,75% DSL 2035-07-15 2,50 PCT 25-3-2025 2025 2,3 10,3 3,01% DSL 2037-01-15 4,00 PCT 9-9-2025 2005 1,7 11,4 2,95% Resterende looptijd >20 jaar 10,3 DSL 2044-01-15 3,25 PCT 8-7-2025 2023 2,1 18,5 3,18% DSL 2047-01-15 2,75 PCT 11-2-2025 2014 2,0 21,9 2,77% DSL 2054-01-15 2,00 PCT 13-5-2025 2022 2,3 28,7 3,23% DSL 2054-01-15 2,00 PCT 14-1-2025 2022 2,2 29,0 2,95% DSL 2056-01-15 3,50 PCT 25-11-2025 2025 1,7 30,2 3,47% Totaal 40,7 Onderstaande tabel geeft een overzicht van de nominale omvang van het DTC-programma. Deze tabel geeft aan welk schatkistpapier in 2025 is uitgegeven op de geldmarkt en wat hiervan de gemiddelde effectieve rente was. De gemiddelde effectieve rente van het schatkistpapier is gedaald van 2,92% ultimo 2024 naar 1,96% ultimo 2025. Dutch Treasury Certificate (DTC) Aantal keren uitgegeven Totaal volume (in € mld.) Gemiddelde resterende looptijd op uitgiftedatum (in jaren) Gemiddelde effectieve rente (in %) DTC 2025-03-28 1 1,6 0,2 2,73% DTC 2025-04-29 2 2,9 0,2 2,56% DTC 2025-05-28 2 2,8 0,3 2,38% DTC 2025-06-27 4 4,5 0,4 2,38% DTC 2025-07-30 4 5,3 0,4 2,23% DTC 2025-08-28 4 5,6 0,3 2,09% DTC 2025-09-29 5 6,3 0,3 1,96% DTC 2025-10-30 5 6,7 0,3 1,93% DTC 2025-11-27 5 7,5 0,3 1,93% DTC 2026-01-29 5 9,3 0,4 1,95% DTC 2026-02-26 4 5,7 0,4 1,96% DTC 2026-03-30 3 5,3 0,4 1,96% DTC 2026-04-29 2 2,8 0,5 1,97% DTC 2026-05-28 2 1,9 0,5 1,98% Totaal 68,1 Verantwoording over de risico-indicatoren: gemiddelde looptijd en renterisicobedrag Zoals aangegeven hanteert het Agentschap voor het beheersen van de renterisico’s twee risicomaatstaven: één voor de middellange termijn, de gemiddelde looptijd, en één voor de korte termijn, het renterisicobedrag (RRB). De streefwaarde voor de looptijd voor eind 2025 was minimaal 8,0 jaar94Outlook 2025 | www.dsta.nl. Eind 2025 is een gemiddelde looptijd van 9,0 jaar gerealiseerd. Het gemiddelde RRB is over heel 2025 uitgekomen op 14,0%, ruim onder de grens van 25%. Daarmee is het Agentschap, net als in de afgelopen jaren, erin geslaagd om de indicatoren te laten voldoen aan de waarden die door het renterisicokader worden voorgeschreven. 2020 2021 2022 2023 2024 2025 Gemiddelde looptijd (in jaren) Streefwaarde 6,0-8,0 6,0-8,0 ≥ 7,9 ≥ 7,9 ≥ 8,0 ≥ 8,0 Realisatie 6,9 7,9 8,1 8,6 8,7 9,0 RRB (in %) Maximale waarde RRB 30,0% 30,0% 25,0% 25,0% 25,0% 25,0% Realisatie 18,8% 22,6% 16,0% 15,8% 10,4% 14,0% D. Budgettaire gevolgen van beleid Realisatie Vastgestelde begroting Verschil 2021 2022 2023 2024 2025 2025 2025 Verplichtingen 46.538 35.124 52.895 44.362 26.513 27.683 ‒ 1.170 Uitgaven 46.538 35.124 52.895 44.362 26.513 27.683 ‒ 1.170 Opdrachten 16 20 22 22 24 21 2 Overige kosten 16 20 22 22 24 21 2 Rente 4.459 4.286 5.048 6.039 6.499 7.713 ‒ 1.214 Rente vaste schuld 4.447 4.223 4.113 4.922 5.712 6.565 ‒ 853 Rente vlottende schuld 0 0 870 1.057 787 1.148 ‒ 361 Voortijdige beëindiging schuld 4 24 0 0 0 0 0 Rente derivaten lang 0 0 58 52 0 0 0 Rente derivaten kort 4 20 7 0 0 0 0 Voortijdige beëindiging derivaten 4 19 0 8 0 0 0 Leningen 42.063 30.818 47.825 38.302 19.990 19.949 41 Aflossing vaste schuld 16.543 30.818 31.699 38.302 19.990 19.949 41 Mutatie vlottende schuld 25.521 0 16.126 0 0 0 0 Ontvangsten 60.641 67.638 46.526 47.253 46.790 69.114 ‒ 22.324 0 Rente 2.570 835 208 736 114 30 84 Overige kosten 0 0 0 0 0 0 0 Rente vaste schuld 0 0 0 0 0 0 0 Rente vlottende schuld 212 33 207 225 114 30 84 Voortijdige beëindiging schuld 0 0 1 296 0 0 0 Rente derivaten lang 826 536 0 0 0 0 0 Rente derivaten kort 0 0 0 0 0 0 0 Voortijdige beëindiging derivaten 1.533 267 0 214 0 0 0 Leningen 58.071 66.801 46.318 46.517 46.676 69.084 ‒ 22.408 Uitgifte vaste schuld 58.071 44.086 46.318 39.339 40.728 69.084 ‒ 28.356 Mutatie vlottende schuld 0 22.715 0 7.178 5.948 0 5.948 Overige baten 0 1 0 0 0 0 0 E. Toelichting op de financiële instrumenten Verplichtingen en uitgaven Rente Rente vaste schuld De rentelasten op de vaste schuld zijn € 853 mln. lager uitgevallen dan begroot. Dit verschil wordt met name verklaard door het feit dat het jaarlijkse financieringsplan pas na het opstellen van de begroting wordt vastgesteld. Ten opzichte van de begroting werd in het financieringsplan ongeveer € 30 mld. van de uit te geven vaste schuld overgeheveld naar vlottende schuld, met verminderde rentelasten op de vaste schuld tot gevolg. Rente vlottende schuld De rentelasten op de vlottende schuld zijn € 361 mln. lager uitgevallen dan begroot. Dit verschil wordt met name verklaard door de lager dan geraamde omvang van de vlottende schuld gedurende het jaar. Leningen Aflossing vaste schuld a)De aflossing van de vaste schuld betreft voornamelijk de reguliere aflossing van staatsobligaties. Daarnaast is er in 2025 één staatsobligatie gedeeltelijk vervroegd afgelost, wat heeft geleid tot € 46 mln. aan hogere aflossingen. Ook is er sprake van een wisselkoerseffect waardoor er € 5 mln. minder is afgelost op de vaste schuld in Amerikaanse dollars. Per saldo is er daarmee € 41 mln. meer afgelost op de vaste schuld. Ontvangsten Rente Rente vlottende schuld De rentebaten op de vlottende schuld zijn € 84 mln. hoger uitgevallen dan begroot. De staat heeft in 2025 meer middelen op de geldmarkt uitgezet dan waarmee in de begroting rekening was gehouden. Uit het oogpunt van cashmanagement kunnen overtollige middelen tijdelijk worden uitgezet op de geldmarkt. Over deze uitgezette middelen ontvangt de staat een rentevergoeding. Leningen Uitgifte vaste schuld De uitgegeven vaste schuld is € 28,4 mld. lager uitgevallen dan begroot. Dit verschil wordt met name verklaard door het feit dat het jaarlijkse financieringsplan pas na het opstellen van de begroting wordt vastgesteld. Ten opzichte van de begroting werd in het financieringsplan ongeveer € 30 mld. van de uit te geven vaste schuld overgeheveld naar vlottende schuld. Mutatie vlottende schuld Vanwege de veranderlijkheid van de vlottende schuld wordt er in de begroting geen raming van de mutatie van de vlottende schuld opgenomen. Ten opzichte van de begroting werd in het financieringsplan ongeveer € 30 mld. van de uit te geven vaste schuld overgeheveld naar vlottende schuld. Gedurende het jaar worden fluctuaties in de financieringsbehoefte opgevangen met mutaties van de vlottende schuld. Vanwege het afgenomen kastekort is de financieringsbehoefte gedurende het jaar sterk afgenomen, met een resterende mutatie van de vlottende schuld van € 5,9 mld. tot gevolg. Artikel 12 Kasbeheer A. Algemene doelstelling Optimaal kasbeheer van het Rijk en van de instellingen die aan de schatkist zijn gelieerd. B. Rol en verantwoordelijkheid De minister van Financiën is verantwoordelijk voor het beheer van publieke middelen en de bijbehorende geldstromen. De wettelijke basis is geregeld in de Comptabiliteitswet 201695Stb. 2017, 139. en nader uitgewerkt in de Regeling schatkistbankieren RWT’s en andere rechtspersonen96Stcrt. 2017, 69130. (voor RWT’s), de Wet financiering decentrale overheden97Stb. 2013, 530. (voor decentrale overheden), de Wet financiering sociale verzekeringen98Stb. 2005, 36. en de Zorgverzekeringswet99Stb. 2005, 358. (voor sociale fondsen) en de Regeling Agentschappen100Stcrt. 2012, 20668. (voor agentschappen). Het kasbeheer is onder te verdelen in het schatkistbankieren en het betalingsverkeer van de Rijksoverheid. Bij schatkistbankieren heeft de minister van Financiën een beleidsmatige en uitvoerende rol. De uitvoering van het schatkistbankieren is belegd bij het Agentschap van de Generale Thesaurie. Schatkistbankieren houdt in dat deelnemers hun liquide (overtollige) middelen aanhouden bij het ministerie van Financiën (de schatkist). De publieke middelen verlaten de schatkist niet eerder dan noodzakelijk voor de uitvoering van de publieke taak. Daarnaast kunnen onder voorwaarden sommige categorieën deelnemers aan schatkistbankieren ook leningen afsluiten. Het schatkistbankieren heeft drie doelstellingen: reductie van de EMU-schuld (Europese Monetaire Unie), risicoreductie en doelmatig kasbeheer. Door alle overtollige middelen binnen de overheid te concentreren bij het ministerie van Financiën vermindert de leenbehoefte van de overheid als geheel. Deze lagere leenbehoefte zorgt voor een lagere EMU-schuld. Het risico dat deelnemers lopen met hun overtollige middelen is kleiner doordat er minder geld bij externe partijen in beheer is. Het kasbeheer is doelmatiger doordat, over de gehele collectieve sector bezien, deelnemers met een leenfaciliteit besparen op hun rentekosten omdat het ministerie van Financiën tegen lagere rentetarieven uitleent dan marktpartijen. Het betalingsverkeer van het Rijk wordt door commerciële partijen uitgevoerd. Periodiek wordt hiertoe het betalingsverkeer, dat verdeeld is in verschillende zogenaamde percelen, aanbesteed. Het ministerie van Financiën coördineert deze aanbestedingen. Door deze aanbestedingen worden commerciële partijen geprikkeld om hun diensten tegen een zo gunstig mogelijke prijs-kwaliteitverhouding aan te bieden. De doelstelling van het betalingsverkeer is het waarborgen en waar mogelijk verbeteren van de kwaliteit van de dienstverlening en het bewaken van de kosten hiervan. C. Beleidsconclusies In 2025 zijn conform de begroting geen beleidswijzigingen doorgevoerd voor het schatkistbankieren en het betalingsverkeer. Wel is na een aanbesteding een nieuwe overeenkomst gesloten voor het perceel ‘Contant geld en vervoer van contant geld’, die loopt tot november 2029. Daarnaast zijn de overeenkomsten voor het giraal betalingsverkeer en internationale betaaldienstverlening verlengd tot respectievelijk 1 november en 1 oktober 2029 en voor creditcards tot september 2028. Kengetallen Het schatkistbankieren draagt bij aan verlaging van de EMU-schuld, doordat deelnemers hun overtollige middelen bij het Rijk aanhouden en het Rijk daardoor minder hoeft te lenen. Hierdoor daalt de extern uitstaande schuld van de collectieve sector. Eind 2025 was de bijdrage aan de verlaging van de EMU-schuld 113,9 miljard euro. Omvang middelen (ultimo 2025) Overtollige middelen in rekening-courant en deposito (bedragen x € mld.) Verstrekte leningen en roodstand (bedragen x € mld.) Agentschappen 4,6 10,1 RWT's en derden 28,2 7,5 Sociale fondsen 62,7 0,0 Decentrale overheden 18,4 0,0 Totaal 113,9 17,6 EMU-schuldreductie (ultimo 2025) In miljarden euro 113,9 In procenten bbp 9,7% D. Budgettaire gevolgen van beleid Realisatie Vastgestelde begroting Verschil 2021 2022 2023 2024 2025 2025 2025 Verplichtingen 1.511 2.777 4.871 5.930 5.215 5.598 ‒ 383 Uitgaven 1.511 2.777 4.871 5.930 5.215 5.598 ‒ 383 Rente 34 235 2.542 3.470 2.498 2.898 ‒ 400 Rente kasbeheer 34 233 2.542 3.470 2.498 2.898 ‒ 400 Voortijdige beëindiging binnen kasbeheer 0 2 0 0 0 0 0 Leningen 1.477 2.542 2.328 2.459 2.717 2.700 17 Verstrekte leningen 1.477 2.542 2.328 2.459 2.717 2.700 17 Mutaties in rekening-courant en deposito's 0 0 0 0 0 0 0 Mutaties in rekening courant en deposito 0 0 0 0 0 0 0 Ontvangsten 17.632 11.949 24.456 23.690 14.659 15.194 ‒ 534 Rente 95 97 125 157 180 193 ‒ 14 Rente kasbeheer 95 96 125 157 180 193 ‒ 14 Voortijdige beëindiging binnen kasbeheer 0 1 1 0 0 0 0 Leningen 981 1.292 1.181 1.218 1.417 1.364 53 Ontvangen aflossingen 981 1.292 1.181 1.218 1.417 1.364 53 Mutaties in rekening-courant en deposito's 16.556 10.560 23.150 22.314 13.062 13.637 ‒ 574 Mutaties in rekening courant en deposito 16.556 10.560 23.150 22.314 13.062 13.637 ‒ 574 E. Toelichting op de financiële instrumenten Het ministerie van Financiën is de uitvoerder van schatkistbankieren en beheert de aangehouden (liquide) middelen en de leningen. Het ministerie heeft geen zicht op de beweegredenen van instellingen om leningen aan te gaan, of meer of minder middelen aan te houden op rekeningen- courant en/of deposito’s en rapporteert alleen over de totale omvang ervan per deelnemersgroep. Verplichtingen en uitgaven Rente De aan de deelnemers betaalde rente op in de schatkist aangehouden middelen is lager uitgevallen dan begroot. Deze post is een optelsom van alle rentevergoedingen aan de verschillende categorieën deelnemers op hun rekeningen-courant en deposito’s. De toename van het saldo van de rekeningen-courant en deposito’s is € 574 mln. lager uitgevallen dan waarmee in de begroting rekening werd gehouden. Daarnaast zijn de rentepercentages lager uitgevallen dan verwacht. Deze effecten hebben geleid tot € 400 mln. aan lagere rentelasten. Leningen Het bedrag aan verstrekte leningen is in 2025 € 17 mln. hoger uitgevallen dan waarmee rekening werd gehouden in de begroting. Dit betekent dat de staat aan de deelnemers van schatkistbankieren meer uitgeleend heeft. Ontvangsten Rentebaten kasbeheer De realisatie van de rentebaten valt € 14 mln. lager uit dan begroot. Leningen In 2025 is € 53 mln. meer aan leningen afgelost dan in de begroting werd geraamd. Deelnemers van schatkistbankieren hebben de mogelijkheid om hun leningen (deels) vervroegd af te lossen, bijvoorbeeld bij verkoop van de activa waarvoor was geleend. Mutaties in rekening-courant en deposito’s Deelnemers aan het schatkistbankieren hebben één of meerdere rekeningen-courant waarop zij tegoeden aanhouden. Een stijging van het saldo van rekeningen-courant en deposito’s betekent een instroom van geld, en is daarom een ontvangst voor de staat. In 2025 is het saldo van de rekeningen-courant en deposito’s met in totaal € 574 mln. minder toegenomen dan begroot. Artikel 13 Toeslagen A. Algemene doelstelling Toeslagen zijn voor veel mensen van essentieel belang voor hun dagelijkse bestaan. De missie van Dienst Toeslagen luidt: Toeslagen maakt vitale voorzieningen voor iedereen betaalbaar. Dienst Toeslagen voert de toeslagregelingen uit voor de ministeries van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordering (VRO), Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), die vallen onder de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Awir). De doelstelling van de Awir is het bewerkstelligen van harmonisatie tussen inkomensafhankelijke regelingen, het bevorderen van klantvriendelijkheid en doelmatigheid door het instellen van een uitvoeringsloket, en het realiseren van een betere aansluiting van inkomensafhankelijke regelingen bij de draagkracht door het gebruik van het actuele inkomen. Dit betreft de huurtoeslag, zorgtoeslag, kindgebonden budget en de kinderopvangtoeslag. Daarnaast is de uitvoering van de hersteloperatie toeslagen een belangrijke doelstelling B. Rol en verantwoordelijkheid Beleid De minister van Financiën is verantwoordelijk en heeft een regisserende rol op het terrein van de inkomensafhankelijke regelingen. Daarbij gaat het om het te voeren beleid en het opstellen van de Awir en de daarop gebaseerde regelgeving. Daarnaast is de minister van Financiën verantwoordelijk voor de hersteloperatie, waarbij het programma Directoraat-Generaal (DG) Herstel, in nauwe samenwerking met de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT), andere ministeries en overige partijen in een coördinerende- en opdrachtgeversrol het overkoepelende herstelproces aanstuurt. Uitvoering De minister van Financiën is verantwoordelijk en heeft een uitvoerende rol op het terrein van de vaststelling en de uitbetaling van toeslagen. Dienst Toeslagen streeft naar klantgerichte dienstverlening aan burgers, de rechtmatige toekenning van toeslagen en efficiënte uitvoering van processen. C. Beleidsconclusies In 2025 voerde Dienst Toeslagen haar werkzaamheden uit met het burgerperspectief als vaste uitgangspunt bij toetsing van beleid en regelgeving. Er zijn samen met opdrachtgevers diverse stappen gezet om het toeslagenstelsel te verbeteren, zoals het wetsvoorstel voor verbetermaatregelen, vereenvoudigingen bij huurtoeslag en partnerbegrip en aanpassingen in de dienstverlening. Ook zijn verkenningen naar stelselhervormingen ondersteund.101Staatsblad 2025, 441 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen In samenwerking met het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is het nieuwe stelselontwerp voor de kinderopvang verder uitgewerkt. Dit resulteerde onder meer in een voorstel102Hoofdlijnenbrief over nieuw financieringsstelsel kinderopvang: aan de slag! | Kamerstuk | Rijksoverheid.nlvoor wet- en regelgeving, nieuwe IV-processen en een transitiechecklist103Kamerbrief toegankelijkheid en doelmatigheid nieuwe financieringsstelsel kinderopvang | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl.104Overheid.nl | Consultatie Wet financiering kinderopvang De fase van realisatie en inrichting van het nieuwe stelsel volgt in 2026. Daarnaast zijn maatregelen uit ‘Werken in de actualiteit’ ingevoerd om hoge terugvorderingen te beperken en zijn verbeteringen verkend, zoals bij inkomensregistratie en harmonisatie van definities in de inkomensondersteuning. Dit heeft onder meer geleid tot een concreet voorstel om in de sociale zekerheid aan te sluiten op het Awir-partnerbegrip.105Regeling - Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen De uitvoering van de hersteloperatie was complex en vergde extra inspanningen. Op basis van de aanbevelingen van de commissie Van Dam zijn maatregelen genomen om het proces te versnellen. Eind 2025 was de integrale beoordeling voor bijna alle ouders afgerond, en verliep de schadeafhandeling via maatwerk-, forfaitaire en vaststellingsovereenkomstroutes.106Aanbieding Voortgangsrapportage hersteloperatie toeslagen over de periode september - december 2025 (22e VGR) | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl Het afhandelen van aanvullende schade voor ouders die meer schade hebben geleden dan in de IB is meegenomen, verliep in 2025 via drie schaderoutes: de maatwerkroutes van de Commissie Werkelijke Schade (CWS) en de regieroute-Vaststellingsovereenkomst (VSO), en de forfaitaire route via de Stichting Gelijkwaardig Herstel (SGH). Met de ingebruikname van een centraal aanmeldportaal en MijnHerstel is de behandeling van dossiers van gedupeerden verder verbeterd en versneld.107Zie voetnoot 6, 22e VGR Ook is een start gemaakt met de uitvoering van de HZK-regeling. De uitvoering van de kindregeling en de ex-partnerregeling liep door in 2025. In 2025 is een traject ingezet om de uitvoering van de brede ondersteuning door gemeenten te harmoniseren en te komen tot afspraken over de afronding en de overgang naar het sociale domein. Doelbereiking Prestatie-indicator Waarde 2021 Waarde 2022 Waarde 2023 Waarde 2024 Streefwaarde 2025 Waarde 2025 Beleving van burgers Burgertevredenheid ‒ 93% 93% 94% n.v.t. Tevredenheid n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. ≥ 70% 74% Ontevredenheid n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. ≤ 8% 6% Burgerbelofte 1: Bij Dienst Toeslagen krijg je waar je recht op hebt ‒ ‒ 90% 90% n.v.t. Tevredenheid n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. ≥ 55% 58% Ontevredenheid n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. ≤ 8% 8% Burgerbelofte 2: Bij Dienst Toeslagen weet je waar je aan toe bent ‒ ‒ 79% 82% n.v.t. Tevredenheid n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. ≥ 55% 46% Ontevredenheid n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. ≤ 8% 17% Burgerbelofte 3: Dienst Toeslagen staat voor mij klaar ‒ ‒ 92% 93% n.v.t. Tevredenheid n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. ≥ 55% 39% Ontevredenheid n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. ≤ 8% 8% Tevredenheid over dienstverleningskanalen Telefonie 81,7% 65,5% 73,5% 80,0% 83% 85,0% Balie 84,4% 82,4% 88,0% 89,1% 80% 90,4% Ontevredenheid dienstverleningskanalen Telefonie 5,7% 14,7% 10,5% 6,8% 8% 5% Balie 2,6% 4,2% 4,6% 3,8% 6% 3% Tevredenheid informatie op website 83,8% 80,6% 79,5% 83,4% 76% 85,0% Aantal ontvangen klachten 1.547 1.827 1.896 1.560 ≤ 1.700 1.607 Toekenningszekerheid en tijdigheid van de uitvoering Het percentage definitief toegekende toeslagen dat niet leidt tot een terug te betalen bedrag > € 500 94,0% 94,2% 92,80% 92,9% ≥ 94 % 93,50% Definitief vaststellen  toeslagen (voortgang jaar t-1) 93,0% 90,9% 91,90% 93% ≥ 92% 93% Afgehandelde bezwaren binnen Awb-termijn 91,0% 73,1% 71,40% 97% ≥ 93% 97% Afgehandelde klachten binnen Awb-termijn 96,0% 98,4% 96,90% 99% ≥ 96% 99% Percentage toeslagen dat tijdig wordt uitbetaald 99,98% 99,97% 99,97% 99,97% ≥ 99,9% 99,62% Aantal ernstige productieverstoringen 10 8 6 3 < 8 4 Rechtmatigheid Rechtmatige toekenning van toeslagen Gerealiseerd Gerealiseerd Gerealiseerd Gerealiseerd Fouten en onzekerheden blijven binnen rapporterings-tolerantie op artikelniveau van het betreffende beleids-departement Ongerealiseerd Hieronder worden de prestatie-indicatoren toegelicht, waarvan de streefwaarde op basis in 2025 niet zijn gerealiseerd. Realisatie van de drie Burgerbeloften Dienst Toeslagen streeft naar een score waarbij 55% van de burgers het (helemaal) eens is met de drie burgerbeloften en maximaal 8% het hiermee oneens is. De norm is bewust ambitieus vastgesteld, met oog voor het benodigde groeipad. Hoewel de beloften ‘Dienst Toeslagen staat voor mij klaar’ en ‘Bij Dienst Toeslagen weet je waar je aan toe bent’ de streefwaarden in 2025 niet gehaald is, is er wel een stijgende trend zichtbaar. Uit de Toeslagenmonitor blijkt dat vooral inlevingsvermogen, deskundigheid en het samen tot een oplossing proberen te komen verbeterd moeten worden ten aanzien van de belofte ‘Dienst Toeslagen staat voor mij klaar’. Transparantie over beslissingen en (on)bekendheid over het proces van wijzigingen doorgeven zijn verbeterpunten ten aanzien van de burgerbelofte ‘Bij Dienst Toeslagen weet je waar je aan toe bent’. Het percentage definitief toegekende toeslagen dat niet leidt tot een terug te betalen bedrag > € 500 De realisatie van deze prestatie-indicator ligt met 93,5% dicht tegen de streefwaarde van minimaal 94%. Het aantal in de afgelopen 12 maanden opgelegde terugvorderingen boven de grens 108Dit wordt gerapporteerd op basis van specifiek daarvoor gemaakte queries die via TVS inzicht geven in het aantal beschikkingen dat boven of onder de vastgestelde grens is verzonden.van € 500 (€ 1.000 voor de KOT) is met 60.000 gereduceerd ten opzichte van het voorgaande jaar. Deze voortuitgang is te danken aan verschillende acties in 2023 en 2024 die gericht waren op het accurater schatten van het verstrekte voorschot, zoals het lanceren van de Toeslagen App, landelijke campagnes en de eerste grootschalige persoonlijke attentieacties. In 2024 is tevens voor het eerst een proef uitgevoerd waarbij Toeslagen de verstrekte voorschotten voor de burger wijzigde. Acties uit 2023 en 2024 zijn bepalend voor de score over 2025 omdat de KPI over het kalenderjaar 2025 hoofdzakelijk is bepaald door de definitieve vaststellingen over toeslagjaar 2024, waarvoor de eerste voorschotten in november 2023 zijn verstrekt. Hoewel de ondernomen acties niet voldoende bleken om de streefwaarde te realiseren, ziet Toeslagen deze positieve trend als bevestiging dat de juiste koers is ingeslagen. Percentage toeslagen dat tijdig wordt uitbetaald Tot en met november werd 99,98% van de toeslagen op tijd uitbetaald. In december trad echter een productieverstoring op, waardoor 5% van de aangeboden betalingen (circa 180.000 burgers) één dag later is uitbetaald. Over de periode tot en met december is daarmee 99,62% van de betalingen tijdig uitgevoerd. Hierdoor is de streefwaarde niet gehaald. Rechtmatigheid Vanaf 2025 valt de huurtoeslag onder de begroting van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. Daardoor is de tolerantiegrens voor uitgaven en ontvangsten verlaagd van circa 4% naar circa 3%. De tolerantie is in 2025 overschreden. De grootste onzekerheid zit in de particuliere verhuur, waar onvoldoende informatie beschikbaar is om de rechthebbenden van huurobjecten goed te toetsen. Door het ontbreken van alternatieve controlemogelijkheden zijn deze onrechtmatigheden met de huidige middelen beperkt te verminderen. D. Budgettaire gevolgen van beleid Realisatie Vastgestelde begroting Verschil 2021 2022 2023 2024 2025 2025 2025 Verplichtingen 1.314.742 1.101.731 1.344.632 1.419.502 1.475.104 2.661.086 ‒ 1.185.982 Uitgaven (1) + (2) 961.044 1.143.262 1.592.277 1.591.232 1.590.636 2.821.655 ‒ 1.231.019 Apparaatsuitgaven (1) 191.075 329.494 425.320 513.270 498.407 681.280 ‒ 182.873 Personele uitgaven 182.922 317.760 411.251 498.389 482.652 662.999 ‒ 180.347 Eigen personeel 93.786 124.816 153.281 202.287 260.311 250.933 9.378 Inhuur externen 89.049 192.377 256.649 294.421 220.710 410.911 ‒ 190.201 Overig personeel 87 567 1.321 1.681 1.631 1.155 476 Materiële uitgaven 8.153 11.734 14.069 14.881 15.756 18.281 ‒ 2.525 ICT 102 169 254 247 154 275 ‒ 121 Bijdrage aan SSO's 137 39 2.004 2.774 4.091 0 4.091 Overige materiële uitgaven 7.914 11.527 11.811 11.860 11.511 18.006 ‒ 6.495 Programma-uitgaven (2) 769.970 813.768 1.166.958 1.077.961 1.092.229 2.140.375 ‒ 1.048.146 Bekostiging 66 0 0 0 0 0 0 Overige bekostiging 66 0 0 0 0 0 0 Bijdrage aan ZBO's/RWT's 1.774 108 1.044 70 63 106 ‒ 43 Bijdrage overige ZBO's/RWT's 1.774 108 1.044 70 63 106 ‒ 43 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties 1.616 3.422 602 2.865 1.876 4.130 ‒ 2.254 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties 1.616 3.422 602 2.865 1.876 4.130 ‒ 2.254 Opdrachten 3.682 33.398 48.193 80.165 79.477 74.801 4.676 ICT opdrachten 44 1.473 859 1.754 1.345 27 1.318 Overige opdrachten 3.639 31.925 47.334 78.411 78.133 74.774 3.359 Bijdrage aan medeoverheden 11.864 32.977 46.598 118.187 199.507 25.094 174.413 Bijdrage aan medeoverheden 11.864 32.977 46.598 118.187 199.507 25.094 174.413 Bijdrage aan agentschappen 0 0 1.077 2.858 3.191 0 3.191 Bijdrage overige agentschappen 0 0 1.077 2.858 3.191 0 3.191 (Schade)vergoeding 750.967 536.180 862.087 653.846 573.280 1.786.692 ‒ 1.213.412 Compensatie toeslagengedupeerden 712.636 296.293 263.439 396.421 197.643 1.338.568 ‒ 1.140.925 Kwijtschelden private schulden 35.531 146.707 79.216 38.489 22.391 124.338 ‒ 101.947 Herstelprogramma voor kinderen 1 73.750 493.818 136.128 103.216 118.000 ‒ 14.784 Herstelregeling voor ex-partners 0 0 2.030 21.350 29.157 126.480 ‒ 97.323 Herstelregeling voor gedupeerden andere toeslagen 0 0 0 0 4.707 28.800 ‒ 24.093 Aanvullende schade 0 0 0 0 134.272 0 134.272 Overige (schade)vergoedingen 2.800 19.429 23.583 61.458 81.894 50.506 31.388 Subsidies 0 0 0 2.000 2.000 2.000 0 Subsidie toeslagen herstel 0 0 0 2.000 2.000 2.000 0 Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken 0 207.682 207.357 217.969 232.835 247.552 ‒ 14.717 Toegerekende uitgaven van Belastingen 0 207.682 207.357 217.969 232.835 247.552 ‒ 14.717 Ontvangsten 42 229 415 1.190 1.915 0 1.915 Apparaatontvangsten 42 229 415 1.190 1.913 0 1.913 Programma ontvangsten 0 0 0 0 2 0 2 E. Toelichting op de financiële instrumenten Verplichtingen De gerealiseerde verplichtingen zijn in 2025 € 1.186 mln. lager dan begroot, vooral door lagere uitgaven zoals toegelicht onder 'Uitgaven'. Uitgaven De uitgaven zijn per saldo € 1.231 mln. lager dan begroot. De belangrijkste oorzaken zijn per financieel instrument hieronder toegelicht. Personele uitgaven De realisatie op personele uitgaven valt € 180,3 mln. lager uit dan begroot. De voornaamste redenen hiervoor zijn een relatief grotere inzet van eigen personeel in plaats van externe inhuur en het verschuiven van activiteiten van de herstelorganisatie naar latere jaren.  Bijdrage aan medeoverheden Gedupeerden van het kinderopvangtoeslagenschandaal kunnen via gemeenten brede hulp krijgen. De uitgaven hiervoor vallen € 174,4 mln. hoger uit, doordat in 2025 meer declaraties zijn ingediend dan oorspronkelijk begroot. (Schade)vergoeding De realisatie is € 1.213,4 mln. lager dan begroot. Dit wordt met name veroorzaakt door de volgende factoren:

– Het budget voor (schade)vergoedingen in 2025 is in het voorjaar verlaagd met € 697,8 mln. Dit hang samen met de integrale herijking van de raming van Toeslagen Herstel.

– Daarnaast is er € 25,2 mln. herschikt naar bijdragen aan medeoverheden voor brede hulp aan toeslagengedupeerden en de verwachte declaraties van gemeenten.

– Een bedrag van € 18,5 mln. is overgeheveld naar het ministerie van Justitie en Veiligheid voor kosten van de Raad voor Rechtsbijstand in 2024.

– Bij de september suppletoire en 2e suppletoire is in totaal circa € 422 mln. aan compensatiemiddelen doorgeschoven van 2025 naar 2026 en 2027, in lijn met het verwachte moment van uitvoering van met name het nieuwe stelsel van aanvullende schaderoutes.

– Bij de Slotwet is er € 49 mln. minder gerealiseerd in 2025. Dit hangt voornamelijk samen met lagere aanmeldingen en productie van de aanvullende schaderoutes dan voor 2025 geraamd.

Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken De toerekening ziet op uitgaven die de Belastingdienst ten behoeve van Dienst Toeslagen maakt. Dit betreft onder andere activiteiten als facilitaire zaken, ICT, klantinteractie, gegevensbeheer en administratieve afhandeling. In de onderstaande tabel is de toerekening van de uitgaven die de Belastingdienst ten behoeve van Dienst Toeslagen doet, verdeeld naar de verschillende activiteiten. De toerekening is bijgesteld, zodat realisatie aansluit bij de getekende dienstverleningsafspraken. Activiteit Bedrag IV € 91.750 Gegevensbeheer en administratieve afhandeling € 49.058 Kanaal & Ketenregie en Kanaal Digitaal/Webcare € 47.406 Huisvesting en facilitaire zaken € 23.244 HRM-activiteiten € 11.690 Balies, buitenlandtaken, toezicht en bezwaarafhandeling € 8.150 Management informatie en Data Analyse € 1.537 Totaal € 232.835 6. Niet-beleidsartikelen Artikel 8 Apparaat A. Apparaatsuitgaven Op dit artikel staan alle personele en materiële uitgaven en ontvangsten van het ministerie van Financiën met uitzondering van de Belastingdienst (zie artikel 1), de Douane (zie artikel 9) en Dienst Toeslagen (zie artikel 13). Realisatie Vastgestelde begroting Verschil 2021 2022 2023 2024 2025 2025 2025 Verplichtingen 305.845 402.079 517.432 419.832 466.025 433.251 32.774 Uitgaven 300.138 365.254 402.551 445.776 469.940 433.246 36.694 Personele uitgaven 207.921 231.277 253.988 280.969 295.508 289.425 6.083 Eigen personeel 190.958 208.681 224.510 252.578 270.608 274.815 ‒ 4.207 Inhuur externen 16.191 21.639 28.524 27.132 23.670 13.698 9.972 Overig personeel 771 956 954 1.259 1.230 912 318 Materieële uitgaven 92.217 133.978 148.562 164.807 174.431 143.821 30.610 ICT 15.795 16.549 21.036 22.813 21.547 18.927 2.620 Bijdrage aan SSO's 42.279 55.270 49.830 54.747 59.871 45.636 14.235 Overig materieel 34.143 62.158 77.697 87.247 93.014 79.258 13.756 Ontvangsten 62.402 58.699 70.156 69.167 75.312 58.074 17.238 Apparaatsontvangsten 62.402 58.699 70.156 69.167 75.312 58.074 17.238 Verplichtingen De gerealiseerde verplichtingen zijn circa € 32,8 mln. hoger dan begroot, vooral door hogere uitgaven en toegekende loon- en prijsbijstelling. Uitgaven Personele uitgaven De gerealiseerde uitgaven zijn € 6 mln. hoger dan begroot, vooral door:

– Stijgende lonen en prijzen waarvoor een loon- en prijsbijstelling tegenover staat van circa € 13,4 mln.

– Lagere uitgaven van ongeveer € 2,4 mln. op eigen personeel

– Een onderbezetting van € 6,4 mln.

– Hogere uitgaven voor externe inhuur voor € 10 mln.

– Diverse herschikkingen van eigen personeel naar overige posten (- € 8 mln.)

Materieel kerndepartement De gerealiseerde materiële uitgaven zijn € 30,6 mln. hoger dan begroot. Dit komt door een prijsstijging van circa € 2,5 mln en extra budget voor de CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism). Daarnaast zijn er hogere uitgaven aan categoriemanagement, waarbij overhevelingen vanuit andere rijksbrede afnemers tegenover staan, en hogere uitgaven aan SSO’s. Ontvangsten De ontvangsten zijn € 17,2 mln. hoger dan begroot, vooral door hogere verkoopopbrengsten van Domeinen Roerende Zaken, UWV- uitkeringen, en extra inkomsten uit categoriemanagement, huisvesting en cateringskosten binnen Bedrijfsvoering. B. Totaaloverzicht apparaatsuitgaven ministerie van Financiën De tabel toont de totale apparaatsuitgaven voor Financiën: het kerndepartement, Belastingdienst, Douane, Dienst Toeslagen en ZBO’s/RWT’s. Voor de Waarderingskamer, AFM, DNB en de NLFI is de volledige overheidsbijdrage als apparaatsuitgave opgenomen. Realisatie Vastgestelde begroting Verschil 2021 2022 2023 2024 2025 2025 2025 Totaal apparaatsuitgaven Ministerie van Financiën 3.565.959 4.017.535 4.540.512 5.160.852 5.309.580 5.300.452 9.128 Totaal departement 3.556.790 4.010.140 4.530.980 5.151.589 5.300.782 5.289.945 10.837 Kerndepartement 300.138 365.254 402.551 445.776 469.940 433.246 36.694 DG Belastingdienst 2.639.201 2.849.335 3.192.726 3.594.019 3.710.196 3.605.884 104.312 DG Douane 426.376 466.057 510.383 598.524 622.239 569.535 52.704 DG Toeslagen 191.075 314.009 408.136 492.863 473.864 669.050 ‒ 195.186 Programma-DG Herstel n.v.t. 15.485 17.184 20.407 24.543 12.230 12.313 Totaal apparaatskosten ZBO’s en RWT’s 9.169 7.395 9.533 9.262 8.798 10.507 ‒ 1.709 Waarderingskamer 2.349 2.381 2.403 2.403 2.506 2.489 17 AFM 580 583 31 621 636 737 ‒ 101 DNB 2.141 308 2.931 1.978 1.883 2.112 ‒ 229 NLFI 4.100 4.122 4.167 4.260 3.773 5.169 ‒ 1.396 De tabel toont de gerealiseerde apparaatsuitgaven per dienstonderdeel van het kerndepartement. 2021 2022 2023 2024 2025 Totaal kerndepartement 300.138 365.254 402.551 445.776 469.940 Generale Thesaurie 26.767 29.528 32.589 37.413 39.142 DG Rijksbegroting 29.486 31.841 39.502 34.442 33.558 SG/pSG-cluster 223.298 277.212 300.338 337.510 352.306 DG Fiscale Zaken 20.585 23.444 25.994 31.696 37.350 Belangenbehartiger 0 0 0 0 2.218 Inspectie belastingen toeslagen douane 0 3.229 4.127 4.715 5.367 Artikel 10 Nog onverdeeld A. Tabel Budgettaire gevolgen Realisatie Vastgestelde begroting Verschil 2021 2022 2023 2024 2025 2025 2025 Verplichtingen 0 0 0 0 0 13.976 ‒ 13.976 Uitgaven 0 0 0 0 0 13.976 ‒ 13.976 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 13.976 ‒ 13.976 Loonbijstelling apparaat 0 0 0 0 0 2.517 ‒ 2.517 Prijsbijstelling apparaat 0 0 0 0 0 739 ‒ 739 Onvoorzien programma 0 0 0 0 0 455 ‒ 455 Onvoorzien apparaat 0 0 0 0 0 10.265 ‒ 10.265 Ontvangsten 0 0 0 0 0 0 0 B. Toelichting op de instrumenten Dit artikel dient voor de tijdelijke verwerking (parkeren) van loon- en prijsbijstelling en de eindejaarsmarge en nog in te vullen taakstellingen die nog niet aan specifieke beleidsartikelen zijn toegedeeld. Ook nieuw beschikbaar gestelde middelen kunnen tijdelijk op artikel 10 gezet worden in afwachting van nadere concretisering en toedeling, zoals in 2025 voor de reservering «Informatiehuishouding op orde». Uitgaven en verplichtingen Nog te verdelen Deze post bevat een reservering voor Informatiehuishouding op orde van € 10 mln. in 2025. Een deel hiervan is overgeheveld naar de beleidsartikelen voor de uitvoering van de Wet Open Overheid en een deel is naar 2026 geschoven in de 1e Suppletoire 2025. De overige € 4 mln. is vrijgevallen. De loon- en prijsbijstelling is naar rato doorverdeeld over de beleidsartikelen en het apparaatsartikel. 7. Bedrijfsvoeringsparagraaf Een goede bedrijfsvoering is een randvoorwaarde voor het realiseren van beleidsdoelstellingen. In de bedrijfsvoeringsparagraaf (BVP) doet het ministerie verslag van relevante aandachtspunten. Het ministerie is transparant over de mate waarin zijn processen ordelijk en beheerst zijn verlopen. Daarom rapporteert het ministerie in de BVP over belangrijke tekortkomingen, onrechtmatigheden, risico’s en bijzonderheden in de bedrijfsvoering. Belastingdienst De Belastingdienst heeft, als onderdeel van zijn meerjarenstrategie 2025-2030, verder gewerkt aan het op orde brengen en houden van de basis om zo klaar te zijn voor de toekomst. De stand-van-zakenbrieven Belastingdienst109Kamerstukken ll 2025-2026, 31 066, nr. 1518, Stand-van-zaken Belastingdienst maart 2026 | Tweede Kamer der Staten-Generaal https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2026Z05043&did=2026D11484 gaan hier nader op in. Dienst Toeslagen en programma directoraat-generaal Herstel In 2025 heeft Dienst Toeslagen het herstel van gedupeerde ouders voortgezet. Ondanks de inspanningen van Dienst Toeslagen en de inspanningen van de organisaties die ondersteunen bij de hersteloperaties, heeft Dienst Toeslagen nog niet alle ouders binnen de wettelijke termijnen kunnen beoordelen voor de verschillende regelingen. Dienst Toeslagen blijft zich inzetten om het vertrouwen te herstellen door gedupeerden zo goed en zo snel mogelijk te helpen. Douane De strategie van de Douane was er in 2025 mede op gericht om met een digitale transformatie en verbeterde ondersteuning van medewerkers een solide basis te vormen, zodat de Douane ook in de toekomst haar takenpakket effectief en efficiënt kan blijven uitvoeren. 7.1 Rapportage bedrijfsvoering - Uitzonderingsrapportage a. Rechtmatigheid Het ministerie rapporteert over fouten en onzekerheden ten aanzien van de rechtmatigheid conform de rijksbrede voorschriften. (1) Rapporteringstolerantie (2) Verantwoord bedrag in € (omvangsbasis) (3) Rapporterings-tolerantie voor fouten en onzekerheden in € (4) Bedrag aan fouten in € (5) Bedrag aan onzekerheden in € (6) Bedrag aan fouten en onzekerheden in € (7) Percentage aan fouten en onzekerheden t.o.v. verantwoord bedrag = (6)/(2)*100% Artikel 8 uitgaven/ontvangsten 545.252.000 27.262.600 11.819.647 9.152.245 20.971.892 nvt Artikel 13 uitgaven/ontvangsten 1.592.550.000 79.627.500 10.040.258 69.486.574 79.526.832 nvt Artikel 13 verplichtingen 1.475.104.000 73.755.200 149.553.512 ‒ 149.553.512 10,1% Toelichting op de tabel Art. 8 Apparaat beleidsdepartement: uitgaven en ontvangsten De tolerantiegrens voor de uitgaven en ontvangsten is overschreden voor een bedrag van € 21 miljoen aan fouten en onzekerheden bij het afhandelen van facturen en het afwijken van contractvoorwaarden. Dit is met name het gevolg van te late contractering en onvoldoende onderbouwing van de prestatieverklaring. Voor deze overschrijding geldt dat de geconstateerde fouten en onzekerheden de tolerantiegrens niet overschrijden, maar dat de zogenaamde maximale fout als gevolg van het gebruik van steekproeven in de controle de tolerantiegrens wel overschrijdt. Art. 13 Toeslagen: uitgaven en ontvangsten De tolerantiegrens voor de uitgaven en ontvangsten is overschreden met een bedrag van €10 miljoen aan rechtmatigheidsfouten en € 69,5 miljoen aan onzekerheidsfouten bij de uitvoering van de financiële compensatieregelingen. Dit komt mede door het, conform de afgestemde beleidskaders, ruimhartig uitvoeren van de compensatieregelingen. Hier geldt dat de geconstateerde fouten en onzekerheden de tolerantiegrens niet overschrijden, maar dat de zogenaamde maximale fout als het gevolg van het gebruik van steekproeven in de controle de tolerantiegrens wel overschrijdt. Art. 13 Toeslagen: verplichtingen De tolerantiegrens voor de aangegane verplichtingen is overschreden, met een totaalbedrag van €149,6 miljoen aan onrechtmatigheden. Hiervan betreft € 70,2 miljoen verplichtingen waarop Dienst Toeslagen en DG Herstel zelf invloed kunnen uitoefenen en € 79,4 miljoen betreft geïmporteerde onrechtmatigheden. Van de € 70,2 miljoen heeft € 56,4 miljoen betrekking op de uitbesteding van de uitvoering van de financiële compensatieregelingen. Overige onrechtmatigheden bij de huurtoeslag De tolerantiegrens voor de uitgaven en ontvangsten is overschreden door een bedrag van circa € 214,6 miljoen aan rechtmatigheidsfouten en onzekerheden bij de uitvoering van de huurtoeslag . De overschrijding is in belangrijke mate het gevolg van de vastgestelde onzekerheid en fouten bij de particuliere verhuur waar in onvoldoende mate informatie beschikbaar is over de huren en het recht op huurtoeslag van huurobjecten. Voor de controle van deze populatie wordt gebruikgemaakt van een steekproef. Daarnaast is het aantal bevindingen in de reguliere steekproef significant hoger dan in voorgaande jaren en de gemiddelde impact per bevinding is ook groter omdat een aantal bevindingen een afwijking heeft van 100%. In 2026 zal Directie Toeslagen zich specifiek richten op het verbeteren de contra-informatie ten behoeve van huurtoeslag zodat het risico op onrechtmatigheden verkleind kan worden. Voor het versterken van de contra-informatie Huur zijn in totaal die 3 verbeterinitiatieven opgesteld en opgenomen in het jaarcontact: uitbreiden gegevenslevering door particuliere verhuurders; verbeteren kwaliteit van gegevenslevering met aangesloten (sociale) verhuurders en ontwikkelen terugmeldvoorziening BAG. Verzend- en ontvangstdatabase Context en beleidsuitgangspunten tot en met 2025 Bij aanvragen voor kinderopvangtoeslag komt het voor dat ouders om aanvullende informatie gevraagd wordt. Als ouders daar niet op reageren (non-respons) kon dat leiden tot verlaging of nihilstelling van de kinderopvangtoeslag. Ouders die ten onrechte zijn verweten niet te hebben gereageerd, worden als gedupeerd aangemerkt en gecompenseerd. Het non-responsbeleid – het ouderverhaal is leidend - is vanaf de start van de hersteloperatie generiek toegepast. Zowel voor ouders die op basis van het onderzoek naar gastouderbureaus als gevolg van een onderzoek van het Combiteam Aanpak Facilitators (CAF) benadeeld zijn, als ouders die via het massaal proces volgens de Belastingdienst niet hebben gereageerd op informatie-uitvragen. Dit was mede gebaseerd op de veronderstelling dat er geen betrouwbare, raadpleegbare administratie beschikbaar was waaruit verzending en ontvangst individueel kon worden vastgesteld. Zo is in de administratie van CAF-zaken vastgesteld dat brieven soms onjuist geadresseerd waren. Zonder aantoonbare brief werd uitgegaan van de verklaring van de ouder. Het uitgangspunt is dat het verhaal van de ouder leidend is, en ook al zou er spake zijn van ontvangst en juiste registratie van brieven, zijn er meer indicatoren die een rol spelen om in het gesprek met de ouder tot een conclusie over gedupeerdheid te komen. Periode tot 2024 In de loop der jaren zijn diverse signalen ontvangen. In 2020 is een signaal gekomen dat een verzendbatch beschikbaar was die informatie bevatte over bepaalde verzonden brieven. Omdat deze verzendbatch uitsluitend verzendinformatie bevatte en geen inzicht gaf in verzonden brieven, is dit signaal niet opgevolgd. Andere signalen hadden veelal betrekking op twee thema’s: de vraag of het aannemelijk is dat brieven niet zouden zijn verzonden, en de ruimhartigheid van het gehanteerde beleid. Deze signalen zijn steeds beoordeeld binnen het geldende beleidskader en de daarbij behorende uitgangspunten, namelijk dat geen betrouwbare, raadpleegbare administratie beschikbaar was en dat bij ontbreken van een brief niet kan worden aangetoond dat verzending heeft plaatsgevonden. Een aantal van deze signalen zijn gecommuniceerd aan directie en DG alsook de staatssecretaris en hebben in enkele gevallen, in afstemming met de Commissie van Wijzen, geleid tot herbevestiging of op onderdelen aanpassing van het beleid. Signaal zomer 2024 en besluitvorming In de zomer van 2024 is een concreet signaal ontvangen, gericht aan het management van UHT, over het bestaan van een administratie (KOT-database) met vastleggingen van verzonden vraag- en rappelbrieven en ontvangen reacties. Dit maakte aannemelijk dat mogelijk meer informatie beschikbaar was dan eerder werd verondersteld en dat het ging om informatie die ook nog steeds in het proces van Toeslagen werd gebruikt. Gelet op de mogelijke impact op ouders en de politieke gevoeligheid van het gebruiken van contra-informatie in het nadeel van de ouders is terughoudendheid betracht in het gebruik van deze informatie. Daarnaast was eerder steeds gecommuniceerd dat geen betrouwbare administratie beschikbaar was. Om die reden is besloten de database eerst onafhankelijk te laten onderzoeken door de ADR. Deze opdracht is verstrekt na aantreden van de nieuwe staatssecretaris. Omwille de voortgang van de hersteloperatie, is gekozen om de hersteloperatie niet te pauzeren in afwachting van het onderzoek. Dit zou vertraging en onrust veroorzaken voor de gedupeerde ouders die nog in de integrale beoordelingsfase zaten. Op 6 februari 2026 heeft de Staatssecretaris het rapport van het onderzoek van de Auditdienst Rijk naar de verzend- en ontvangstadministratie aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal aangeboden110Kamerstukken ll 2025-2026, 36 708, nr. 63. Conclusie en financiële onzekerheid Als deze administratie eerder was gebruikt, had dit invloed kunnen hebben op gesprekken met ouders over gedupeerdheid. Op individueel niveau kunnen geen conclusies worden getrokken zonder volledige herbeoordeling van dossiers. Ook bij gebruik van deze informatie had de uitkomst om andere redenen ongewijzigd kunnen blijven. Het ouderverhaal blijft leidend. Het heropenen van dossiers is niet wenselijk omdat we ouders niet nogmaals in onzekerheid willen brengen. Alle afgegeven onherroepelijk vastgestelde eerste toetsen en integrale beoordelingen blijven dus in stand en ouders behouden aanspraak op alle aanvullende regelingen, waaronder toegang tot aanvullende schade (zoals kindregeling, ex-partnerregeling, uitkering SPUK en aanvullende schaderegelingen). Dit betekent wel dat sprake is van een onzekerheid over de rechtmatigheid van deze verantwoorde uitgaven. De omvang hiervan is echter, door de individuele afhankelijkheid, niet te kwantificeren. Ook kan dit effect hebben op de rechtmatigheid van de kwijtscheldingen van private en publieke schulden bij overige relevante departementen en andere organisaties. b. Totstandkoming niet-financiële verantwoordingsinformatie De ADR heeft geconstateerd dat de controle van de kengetallen is verbeterd ten opzichte van vorig jaar. Bij één beleidsartikel heeft de ADR bijgestuurd en heeft Financiën aanpassingen gedaan. c. Begrotingsbeheer, financieel beheer en de materiële bedrijfsvoering c.1 Onvolkomenheden Algemene Rekenkamer In 2025 heeft het ministerie gewerkt aan het oplossen van onderstaande zeven onvolkomenheden die de Algemene Rekenkamer (AR) bij de verantwoording over 2024 heeft geconstateerd. De AR rapporteert op verantwoordingsdag over de voortgang op de onvolkomenheden. Inkoopbeheer Dienst Toeslagen, Douane en beleidsdepartement Dienst Toeslagen heeft in 2025 het verbeterplan voor het inkoopbeheer uit 2024 voortgezet, met zichtbaar effect. Dienst Toeslagen heeft aantoonbaar de vastlegging van minicompetities verbeterd, heeft geen nieuwe waivers meer afgegeven en heeft de interne controlecyclus versterkt. De grootste impact op de rechtmatigheid van de verplichtingen is afgelopen jaar voortgekomen uit geïmporteerde onrechtmatigheden, waarbij Dienst Toeslagen verplicht heeft ingekocht onder rijksbreed afgesloten maar onrechtmatige inhuurraamovereenkomsten. De Douane heeft in 2025 het inkoopproces structureel verbeterd. De genomen maatregelen richten zich op een betere naleving, vastlegging en interne beheersing van het inkoopproces. Zowel qua opzet als uitvoering zijn deze maatregelen structureel doorgevoerd, waardoor het inkoopbeheer adequaat is geborgd. Het aantal waivers is in 2025 gehalveerd ten opzichte van voorgaande jaren. Dat in 2025 de rechtmatigheid aantoonbaar is verbeterd, blijkt ook uit het niet overschrijden van de tolerantiegrens. De ADR heeft vastgesteld dat verbeteringen zichtbaar zijn binnen het inkoopbeheer en de bevinding is opgelost.  Het beleidsdepartement heeft een meerjarig verbeterplan opgesteld om de vastlegging van verplichtingen en prestatieverklaringen te verbeteren. Hiermee wordt beoogd de rechtmatigheid beter te borgen. Als onderdeel van het verbeterplan is het beleidsdepartement een pilot gestart met een nieuw geautomatiseerd ondersteund proces om de regie op het inkoopproces en het financiële proces te verbeteren en daarmee de vastlegging van het inkooptraject tot aan de prestatieverklaring te borgen. Daarnaast heeft het beleidsdepartement in 2025 (verbijzonderde) interne controles ingericht en uitgevoerd, waaronder ook voor het inbestedingsproces. Ook heeft het beleidsdepartement trainingen gegeven aan medewerkers. Hierbij wordt aandacht besteed aan de regels en de onderbouwing van prestatieverklaringen in het financiële proces. In 2026 loopt dit verbeterplan door. Beheer grote geldstromen Douane De AR handhaaft de sinds 2022 geconstateerde onvolkomenheid in het beheer van de grote geldstroom bij de Douane. De Douane onderkent dat, ondanks de geboekte verbeteringen, de interne beheersing nog niet overal aantoonbaar en duurzaam functioneert, met name op het terrein van accijnzen en douanerechten. De AR vraagt nadrukkelijk aandacht voor de aantoonbare werking van beheersmaatregelen, de kwaliteit van monitoring en de samenhang in verantwoording en bijsturing. Ondanks dat het beheer van de grote geldstroom nog niet overal aantoonbaar en duurzaam functioneert is het risico op fouten in de financiële stromen klein. Zoals blijkt uit tabel 56 zijn geen materiële fouten en onzekerheden geconstateerd die de rapporteringstolerantie overschrijden. In 2025 heeft de Douane haar meerjarig verbeterprogramma herijkt. Daarmee sluit de Douane aan bij eerdere communicatie aan de Tweede Kamer, waarin de Douane de Tweede Kamer heeft laten weten dat de ambitie om de onvolkomenheid in 2025 volledig op te lossen te ambitieus was. Door de herijking kreeg de Douane scherper inzicht in de staat van de interne beheersing, de resterende risico’s en de bestuurlijke keuzes die nodig zijn om de onvolkomenheid duurzaam op te lossen. De Douane heeft besloten om vanaf 2026 een duidelijke, risicogerichte focus aan te brengen. De Douane richt zich daarbij in eerste instantie op het aantoonbaar en duurzaam verbeteren van de procesketens met het grootste financiële belang en de meest urgente risico’s, in het bijzonder binnen accijnzen en douanerechten. Tegelijkertijd versterkt de Douane het stelsel van interne beheersing, risicomanagement en monitoring en zorgt de Douane voor heldere rollen en verantwoordelijkheden in zowel de eerste als de tweede lijn. M&O-beleid Belastingdienst Sinds 2020 merkt de AR het beleid rondom misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O-beleid) bij de Belastingdienst aan als een onvolkomenheid. In het Verantwoordingsonderzoek 2024 heeft de AR vastgesteld dat de Belastingdienst duidelijke vooruitgang heeft geboekt in de opzet en uitvoering van het M&O-beleid. Binnen de directies Particulieren en Grote Ondernemingen functioneert dit naar behoren. De directie Midden- en Kleinbedrijf (MKB) heeft, om tot een verbeterde PDCA-cyclus te komen en daarmee beter aan de handhavingskaders te voldoen, in 2025 verdere stappen gezet. Zo is de handhavingsaanpak van MKB nader uitgewerkt. Om de (door)ontwikkeling hiervan vorm te geven is een verbeteragenda gemaakt met daarin concrete activiteiten voor het vergroten van het inzicht in de doelgroep MKB de effectiviteit van handhavingsinstrumenten en de navolgbaarheid van keuzes. Een deel van deze activiteiten zoals een nieuwe opzet voor een tactisch handhavingsplan conform de beleidskaders en een besluitenregister voor stappen in de handhavingsregie zijn in 2025 gerealiseerd. De directie Uitvoerings- en Handhavingsbeleid (UHB) ziet toe op de naleving van onder UHS gestelde handhavingskaders en heeft in 2025 voor de directies Particulieren, MKB en Grote Ondernemingen een monitoringsrapportage uitgebracht, waarbij is gerapporteerd over de mate waarin directies werken binnen de gestelde kaders. De monitoringsrapportage onderschrijft het beeld zoals dit voor de bovengenoemde directies is geschetst. Betalingsregelingen Belastingdienst De AR heeft in het Verantwoordingsrapport 2023 geconcludeerd dat het bestaansminimum van burgers bij een betalingsregeling langer dan twaalf maanden onvoldoende beschermd is, omdat de Belastingdienst aflossingen aan derden niet altijd heeft meegenomen in de berekening van de betalingscapaciteit. De Belastingdienst heeft de Leidraad Invordering 2008 hierop aangepast. Deze wijziging is vanaf 1 juli 2025 van kracht geworden en wordt door de Belastingdienst geïmplementeerd. Met de wijziging wordt beoogd de ruimte in het recht beter naar voren te laten komen. Relevant is of het niet meenemen van bepaalde aflossingen aan derden leidt tot ongewenste effecten voor de belastingschuldige. Bijvoorbeeld als de belastingschuldige onder het bestaansminimum komt of uit huis gezet dreigt te worden. De ontvanger kan dan een langere betalingsregeling toestaan dan twaalf maanden, omdat sprake is van een bijzondere omstandigheid die een langere looptijd rechtvaardigt. IT-legacy Sinds 2024 constateert de AR continuïteitsrisico’s bij het vervangen van verouderde (ondersteunende) IT-systemen voor de belastingstromen Inkomensheffing, Loonheffingen en Omzetbelasting. Op 24 april 2025 heeft de Belastingdienst de Tweede Kamer geïnformeerd over het advies van het Adviescollege ICT-toetsing (AcICT) en de opvolging daarvan over het project voor de uitfasering van Cool:Gen in de keten Inkomensheffingen111Kamerstukken II 2024-2025, 31 066, nr. 1500. In de stand-van-zaken brief van 13 november 2025 heeft de Belastingdienst de Tweede Kamer geïnformeerd over de vastgestelde tijdslijnen voor de implementatie van de nieuwe applicatie voor de omzetbelasting en de stand van zaken binnen de keten Loonheffingen. c.2 Overige punten van financieel beheer en materiële bedrijfsvoering c.2.1 Belastingdienst EU btw e-commerce Per 1 juli 2021 is de Europese regelgeving op het gebied van EU-btw e-commerce in werking getreden. De Belastingdienst voert deze regelgeving uit via een tijdelijke voorziening, het zogenoemde Noodspoor. Eind 2025 is besloten de regelgeving te blijven uitvoeren via het inmiddels versterkte en verbeterde Noodspoor, waarna per medio 2028 de regelingen e-commerce in het nieuwe systeem voor de omzetbelasting worden vormgegeven112Stand van zakenbrief 12 maart 2026. Handmatig proces voorlopige aanslag Belastingdienst Op verzoek van de Belastingdienst heeft de Auditdienst Rijk een onderzoek uitgevoerd naar de kwaliteit van het handmatige proces van de voorlopige aanslag bij de Belastingdienst. Het doel van het onderzoek is het krijgen van inzicht in de kwaliteit van het voorlopige aanslag proces door het beschrijven van knelpunten en risico’s. Uit het onderzoek blijkt dat er enkele kwetsbaarheden zijn in het proces van de voorlopige aanslag. De Belastingdienst gaat in 2026 na in hoeverre de ontwikkeling en toepassing van het beoordelingsproces meer in samenhang kan plaatsvinden113Aanhangsel Handelingen ll 2025/26, nr. 1146. c.2.2 Toeslagen Stapeling regelingen hersteloperatie Na vaststelling van gedupeerdheid op grond van de eerste toets (Catshuisregeling) of een integrale beoordeling komen ouders in aanmerking voor aanvullende regelingen, zoals het kwijtschelden van schulden. Door deze in de Wet hersteloperatie toeslagen gemaakte koppeling kan onterechte vaststelling van gedupeerdheid leiden tot onterechte vergoedingen in de vervolgregelingen. Dit zogeheten stapelingsrisico leidt tot mogelijke onrechtmatigheden in de regelingen die volgen op de Catshuisregeling. Uitvoering binnen wettelijke behandeltermijnen De uitvoering van het financieel herstel loopt achter, ondanks verdere opschaling van de capaciteit. Dit wordt veroorzaakt door diverse redenen, zoals de doorloopsnelheid in de bezwaarketen. Hierdoor is Dienst Toeslagen nog niet in staat om alle ouders binnen de wettelijke termijnen te beoordelen. Dit leidt tot aanzienlijke dwangsommen als gevolg van ingebrekestellingen en beroepen tegen het niet tijdig beslissen. In 2025 heeft Dienst Toeslagen verder gewerkt aan onderzoek naar en het treffen van maatregelen om de doorlooptijden te verminderen en de uitvoering van de hersteloperatie te versnellen. c.2.3 Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (DBA) en schijnzelfstandigheid Sinds 2023 werkt het ministerie van Financiën aan de afbouw van potentiële schijnzelfstandigheid. Per september 2025 heeft het ministerie, inclusief de hersteloperatie kinderopvangtoeslag de afbouw van potentiële schijnzelfstandigheid vrijwel volledig gerealiseerd. Aangezien hierna nog enkele gevallen van potentiële schijnzelfstandigheid aan het licht kwamen bij het beleidsdepartement, is per 3 november 2025 het controleproces voor potentiële schijnzelfstandigheid geüniformeerd. De fiscalisten van het beleidsdepartement beoordelen nu net als hun collega’s bij de Belastingdienst (in de rol als werk-/opdrachtgever) vooraf of een opdracht geschikt is om uit te voeren door een zelfstandige. Het is nu departementaal beleid dat dit oordeel een voorwaarde is voor de start van een inhuurtraject. Daarbij huurt het ministerie van Financiën zelfstandigen uitsluitend in via brokers en mantelpartijen. Indien sprake is van indirecte inhuur via een intermediair spreekt de Belastingdienst (in de rol als Toezichthouder) bij schijnzelfstandigheid eerst de uitlener aan. Het ministerie van Financiën loopt hier dus (theoretisch) nog een aansprakelijkheidsrisico. Bij realisatie van de afbouw van potentiële schijnzelfstandigheid en de uniformering van het controleproces, is het risico op schijnzelfstandigheid door de onjuiste kwalificatie van arbeidsrelaties voor het ministerie van Financiën beheerst en verwaarloosbaar. d. Misbruik en oneigenlijk gebruik Bij regelgeving die afhankelijk is van informatie van externe belanghebbenden, voeren departementen beleid uit om misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) te voorkomen en te bestrijden. Misbruik is het niet of te weinig betalen van verplichte bijdragen aan de overheid of het verkrijgen of genieten van een (te hoge) uitkering door het bewust niet, niet tijdig, niet juist of niet volledig verstrekken van gegevens of inlichtingen. Bij oneigenlijk gebruik gaat het ook om het geheel of gedeeltelijk niet betalen van een verplichte bijdrage aan de overheid of het verkrijgen of genieten van een (te hoge) uitkering. Oneigenlijk gebruik vindt wel plaats volgens de letter van de wet, maar is in strijd met de bedoeling en strekking van de wettelijke bepalingen. Belastingheffing en toeslagen zijn vooral gevoelig voor misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O), omdat de hoogte van heffingen en toeslagen afhankelijk is van gegevens die belastingplichtigen en toeslaggerechtigden zelf verstrekken. Dit kan van invloed zijn op de volledigheid van de belastingontvangsten en de juiste (voorlopige) toekenning van toeslagen. Het tegengaan van M&O is daarom een geïntegreerd onderdeel van het handhavingsbeleid, een breed palet aan interventies en activiteiten. Dit omvat het voorkomen van bewuste en onbewuste fouten, dienstverlening, de correcte en tijdige uitvoering van processen, toezicht en opsporing. Handhaving wordt uitgevoerd met de beschikbare personele en financiële middelen op basis van de risicoanalyse en risicobereidheid. Er zijn ook maatschappelijke begrenzingen aan onze controlemogelijkheden vanwege privacy en menselijke maat. Dit betekent dat er ook bij een toereikend M&O-beleid sprake blijft van een inherente onzekerheid over de volledigheid van de ontvangsten en de juistheid van de uitgaven. Deze onzekerheid is niet nader kwantificeerbaar. d.1 M&O-beleid Belastingdienst De Uitvoerings- en Handhavingsstrategie (UHS) beschrijft hoe de Belastingdienst bevordert dat zoveel mogelijk burgers en bedrijven uit zichzelf regels naleven, zonder dwingende en kostbare acties van de zijde van de Belastingdienst. De Belastingdienst stelt burgers en bedrijven centraal, is soepel waar dat kan en nodig is, bijvoorbeeld als burgers en bedrijven de regels wel na willen leven maar het niet kunnen. De Belastingdienst is streng waar dat moet, zoals bij de aanpak van fraude. Hierbij zet de Belastingdienst een mix aan beleidsinstrumenten in: dienstverlening, toezicht en opsporing. Deze handhavingsmix wordt afgestemd op wat nodig is om de naleving zoveel mogelijk te bevorderen en misbruik en oneigenlijk gebruik van belastingmiddelen tegen te gaan.  Om te beoordelen in welke mate sprake is van een correcte naleving (compliance) meten we onder andere met behulp van steekproeven op ingediende aangiften van burgers en bedrijven om vast te stellen dat deze juist en volledig aangifte doen. We maken daarbij een schatting van de gemiste belastingopbrengsten als gevolg van onjuiste en onvolledige aangifte (het nalevingstekort)114Zaken zoals onbekende belastingplicht en inningsverlies vallen hier niet onder. Het geschatte nalevingstekort uit de steekproef Particulieren 2024 over het belastingjaar 2022 is in vergelijking met het belastingjaar 2020 aanzienlijk gedaald van € 208 miljoen naar € 159 miljoen. Deze daling is in lijn met een steeds betere voorinvulling van aangiftegegevens en een mede daardoor verbeterde compliantie binnen de doelgroep Particulieren. Het nalevingstekort als percentage van het totaal aangegeven verzamelinkomen bedraagt 0,23% en ligt ruim onder het gemiddelde van 0,61% van de voorgaande vier steekproeven. Het geschatte nalevingstekort uit de meest recente steekproef MKB- Ondernemingen 2024 bedraagt € 5.186 miljoen. Het belastingjaar dat in deze steekproef centraal staat is 2020 en de boekenonderzoeken voor deze steekproef zijn uitgevoerd in de jaren 2022 tot en met 2025. Het nalevingstekort als percentage van het fiscaal belang bedraagt 5,5% en ligt daarmee in lijn met de meerjarige uitkomsten van de steekproef Ondernemingen. E-commerce heeft betrekking op de omzetbelasting voor afstandsverkopen (zowel offline als online). In 2026 wordt het M&O-beleid verder uitgewerkt om de uitvoering van het toezicht te versterken en verjaringen te voorkomen. Uit het eindrapport van Evaluatie Toezicht115Kamerstukken ll 2024-2025, 31 066, nr. 1464 blijkt dat de Belastingdienst de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie op coherente wijze heeft uitgewerkt naar specifiek beleid voor verschillende doelgroepen en dat de ingezette dienstverlenende en preventieve activiteiten grotendeels effectief zijn om naleving te bevorderen. Door preventief toezicht, de toenemende complexiteit van wet- en regelgeving en de druk op de arbeidsmarkt, is het toezicht achteraf de laatste jaren in aantallen gedaald. De uitkomsten van de kengetallen en prestatie-indicatoren voor belastingen opgenomen handhavingsmix in het jaarverslag over 2025 zijn, de omstandigheden in aanmerking nemend, in totaliteit bezien acceptabel en geven geen aanleiding te veronderstellen dat er sprake zou zijn van een ontoereikend M&O-beleid. De Belastingdienst houdt de ontwikkeling ten aanzien van de uitvoering van het toezicht achteraf, waaronder e-commerce, nauwlettend in de gaten, waarbij het de bedoeling is om het toezicht achteraf niet verder te laten dalen vanaf het jaarplan 2025. d.2 M&O-beleid Dienst Toeslagen en pDG Herstel Dienst Toeslagen gaat uit van vertrouwen in de burger, maar treedt adequaat op als situaties daarom vragen. Het doel is om burgers te stimuleren de regels uit eigen beweging na te leven. Afhankelijk van de situatie kan hiervoor een mix van handhavingsinstrumenten worden ingezet zoals geautomatiseerd en handmatig toezicht. Eind 2025 zijn hiervoor de laatste deelprocessen van het intensief toezicht herstart, voorzien van de noodzakelijke waarborgen. Door in de voorschotfase intensiever in te zetten op het correct bepalen van de toeslag door attenderingacties en het versterken van de informatiepositie van Dienst Toeslagen, wordt de noodzaak beperkt om achteraf te corrigeren. Dienst Toeslagen handelt hierbij binnen de kaders van de geldende wet- en regelgeving en de beginselen van behoorlijk bestuur, waarbij rekening wordt gehouden met de individuele omstandigheden. Voor de huurtoeslag is het M&O-beleid, voor aanvragers die bij particuliere verhuurders huren, niet toereikend omdat onvoldoende contra-informatie beschikbaar is om de juiste vaststelling te borgen. Om dit risico te beperken is een aanvullende steekproef uitgevoerd voor de aanvragen waarvoor contra-informatie van verhuurders niet standaard beschikbaar is. Dienst Toeslagen ontvangt verder signalen en zorgen over M&O in de hersteloperatie. Deze signalen zijn veelal afkomstig van medewerkers van de Belastingdienst, Dienst Toeslagen zelf, gemeenten en de media. Een groot deel van deze signalen betreft zorgen over overcompensatie, maar geen misbruik. Overcompensatie is inherent aan de ruimhartige opzet van de hersteloperatie. d.3 M&O-beleid Douane Handhaving binnen de Douane bestaat uit dienstverlening, gelaagd toezicht en ondersteuning van de opsporing om risico’s binnen actoren, aangiften en locaties aan de voor- en achterkant goed af te dekken. Voor de controles op douanerechten, accijns- en verbruiksbelasting heeft de Douane afspraken gemaakt. Voor een solide handhaving stelt de Douane ieder jaar een handhavingsplan op, waarmee de Douane haar handhaving afstemt op de wensen van de opdrachtgever(s) en tijdig inspeelt op recente ontwikkelingen die invloed (kunnen) hebben op het toezicht van de Douane. Naast de jaarlijkse aanpassing van het handhavingsplan bereidt de Douane zich voor op de toekomst met de Visie 2035. In 2025 is het toezicht op de e-commerce stroom versterk. Hierbij is voor de beheersing van de fiscale risico's in deze stroom ingezet op de prioritering, het vergroten van capaciteit en versterking van de handhaving in dit kader. In 2025 heeft de Douane niet het geplande totaal aantal fiscale controles kunnen uitvoeren. Dit verhoogde risico is door onze opdrachtgever(s) geaccepteerd. Met deze aanpak van de handhaving, de aangepaste werkwijze bij het verlaagd aantal invoercontroles en de ingezette verbetertrajecten beschouwt de Douane het M&O-beleid als toereikend. Landelijke sturing op de fiscale kwaliteit wordt op dit moment geborgd vanuit de landelijke vakcoördinator die landelijke kaders stelt voor de fiscale kwaliteit via bijvoorbeeld de Kwaliteitsmeting online (KMO).  Daarbij geldt dat voor fysiek toezicht de landelijke kaders voor uniforme uitvoering nog niet actueel zijn. Ook wordt via de landelijke vakcoördinator de inhoud beheerd van werkprogramma’s voor de fiscale en technische kwaliteitsborging. In 2025 is daarnaast een versteviging geweest van de eerstelijns kwaliteitscontroles met de introductie van extra controles op de kwaliteit van uitvoering binnen bijvoorbeeld het proces Aangiftebehandeling (AB), ondanks de bestaande druk op de capaciteit.  Capaciteitstekort is ook de reden dat de VIC kwaliteit niet is uitgevoerd. De ontwikkeling van de toekomstige landelijke monitoring op kwaliteit van uitvoering achteraf is in ontwikkeling binnen het project Grote Geldstromen. e. Overige aspecten van de bedrijfsvoering e.1 Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) In 2025 heeft het ministerie nader aandacht besteed aan de vormgeving van het privacybeleid en de governance. Gewerkt is aan het verder op orde brengen van het verwerkingsregister, het vergroten van de bewustwording rondom privacy en het verzorgen van trainingen binnen alle organisatie-onderdelen. Daarnaast is gewerkt aan het completeren en actualiseren van beleidsstukken. Het ministerie werkt continu aan het naleven van de privacywetgeving. De Belastingdienst heeft in 2025 vooruitgang geboekt bij het beter naleven van de AVG. De Belastingdienst heeft een Toezichtsarrangement116Kamerstukken ll 2025-2026, 32 761, nr. 335 met de Autoriteit Persoonsgegevens. Het doel is om de naleving van de AVG te bevorderen en te zorgen voor een structurele verbetering van de privacybescherming. De stand-van-zakenbrieven van 13 november 2025 en 12 maart 2026 en de Kamerbrief117https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31066-1521.html toezeggingen en moties over het Risico Analyse Model (RAM) Belastingdienst gaan hier nader op in. De Belastingdienst heeft in 2025 een118Kamerstukken ll 2025-2026, 31 066, nr. 1525onderzoek uitgevoerd naar het gebruik van RAM-spreadsheets op basis van nationaliteit en postcode. In het onderzoek zijn geen aanwijzingen gevonden dat personen ongelijk zijn behandeld in het fiscale proces op basis van nationaliteit of postcode met het gebruik van RAM -spreadsheets. Echter kan deze conclusie niet met zekerheid worden getrokken, vanwege de beperkte vastlegging. De Auditdienst Rijk heeft vastgesteld dat de Belastingdienst het stappenplan rond de RAM-spreadsheets goed heeft gevolgd en dat de uitkomsten herleidbaar zijn. Wel is dat lastig te volgen door beperkte vastlegging van besluiten en keuzes. Wet politiegegevens (Wpg) De ADR heeft op basis van de Wpg de verplichte externe privacy audit uitgevoerd voor de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD) over de periode 2020-2023. In 2025 heeft de ADR het rapport119Assurancerapport Privacy audit Wpg FIOD 2020-2023 uitgebracht en heeft daarbij een aantal tekortkomingen geconstateerd, resulterend in een afkeurend oordeel. Op basis van deze bevindingen heeft de FIOD een verbeterplan opgesteld. Onderdelen van de Belastingdienst met bijzondere opsporingsambtenaren (BOA's) die politiegegevens gebruiken, vallen sinds 2019 onder de Wpg-auditplicht. Dit geldt voor het midden- en kleinbedrijf (MKB) en particulieren (P). Zowel bij de Belastingdienst (MKB/P) als de Douane heeft de ADR bij deze dienstonderdelen onderzoek gedaan naar de compliantie aan de Wpg over de controleperiode 2021-2024 en heeft vastgesteld dat bij beide organisaties ten opzichte van de vorige privacy-audit stappen zijn gezet naar een betere beheersing van privacyrisico's. Echter op een klein aantal punten voldoen de organisaties nog niet (volledig) aan de normen resulterend in een oordeel met beperking. Gezien de aard en omvang van de gegevensverwerkingen is het restrisico voor betrokkenen laag. De Belastingdienst blijft werken aan het doorvoeren van de noodzakelijke verbeteringen. De Douane Privacy Organisatie (DPO) heeft na de controleperiode in 2025 de inrichting ten behoeve van privacy activiteiten binnen de Douane verder vormgegeven. Hiermee zijn de tweedelijnsactiviteiten versterkt. De naleving van de AVG en de Wpg blijft een punt van aandacht. De DPO is in gesprek met de (uitvoerende) dienstonderdelen om de eerstelijnsverantwoordelijkheden ten aanzien van privacy goed ingericht te houden. e.2 Algoritmes / Artificial Intelligence (AI) act De publicatie van impactvolle algoritmes in het afgelopen jaar kent goede progressie. Zowel de Belastingdienst als de Douane hebben hun impactvolle algoritmes opgenomen in het Algoritmeregister. Het beleidsdepartement zal er nog twee publiceren en de Dienst Toeslagen twintig. In het kader van de AI act is door de departementale Chief Data Officer nagegaan of binnen het ministerie gebruik wordt gemaakt van 'verboden AI-systemen'. De uitkomst is dat het ministerie geen gebruik maakt van dergelijke systemen. e.3 Informatiebeveiliging (IB) en cloudtechnologie Het digitale dreigingslandschap wordt steeds diverser en onvoorspelbaarder, zoals het actuele Cybersecurity Beeld Nederland120Cybersecuritybeeld Nederland 2025 | Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (CSBN) beschrijft. Nieuwe technologische innovaties, zoals kunstmatige intelligentie en quantumtechnologie, en veranderende geopolitieke verhoudingen zorgen ervoor dat deze dreigingen toenemen en complexer worden. In 2025 heeft het ministerie geïnvesteerd in organisatiebrede bewustwording over informatiebeveiliging en heeft de weerbaarheid van informatiesystemen onderzocht. Daarnaast heeft het ministerie verdere stappen gezet in de lopende verbetertrajecten op het gebied van informatiebeveiliging. In 2025 is er een departementaal programma gestart om nieuwe wet- en regelgeving te implementeren en de zorgplicht en meldplicht verder uit te werken. Het ministerie heeft zich in 2025 voorbereid op de komst van de Algemene Beveiligingseisen voor Rijksoverheidsopdrachten (ABRO) die van toepassing zijn op opdrachten met betrekking tot nationale veiligheid. In aanloop naar de invoering van de Europese Richtlijn ter versterking van cybersecurity (NIS2) en de nieuwe nationale wetgeving (Cyberbeveiligingswet en Cyberbeveiligingsbesluit) zijn voorbereidingen getroffen, waaronder het uitvoeren van een uitvoeringstoets. De resultaten hiervan worden begin 2026 verwacht. Binnen de Belastingdienst is gewerkt aan de verdere implementatie van beheersmaatregelen uit de BIO voor generieke (IV voorzieningen). De sturing op controle en naleving alsmede de governance rondom informatiebeveiliging verdient verbetering om in 2026 ook de juiste stappen te zetten in de implementatie van de Cyberbeveilgingswet. Cloudtechnologie wordt gebruikt binnen zowel departementale als rijksbrede kaders. Begin 2025 publiceerde de AR de resultaten van haar onderzoek naar het cloudgebruik binnen de Rijksoverheid, waaronder het Ministerie van Financiën121https://www.rekenkamer.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2025/01/15/het-rijk-in-de-cloud/Het+Rijk+in+de+cloud.pdf. In de huidige maatschappelijke en politieke discussie wordt meer aandacht besteed aan de inzet van cloudtechnologie waarbij thema's als digitale soevereiniteit en autonomie onderdeel uitmaken van de belangenafweging. De staatssecretaris Fiscaliteit, Belastingdienst en Douane heeft in oktober de Eerste en de Tweede Kamer geïnformeerd122https://www.eerstekamer.nl/brief_in/20251002/overstap_kantoorautomatisering over de overstap van de kantoorautomatisering naar Microsoft 365123De Belastingdienst heeft op 4 februari 2026 hierover een technische briefing gegeven aan de Commissie Digitale Zaken van de Belastingdienst, Toeslagen en de Douane. Applicaties binnen de primaire processen voor de belastingheffing, -inning en opsporing blijven draaien in de datacenteromgeving van de Belastingdienst. e.4 IT-beheer - Modernisering ICT-systemen en scriptbeheer Voor de Belastingdienst wordt verwezen naar onderdeel c.1 over IT-legacy en onderdeel e.3 over informatiebeveiliging. De Douane heeft het afgelopen jaar gewerkt aan het op orde krijgen van het scriptbeheer. Dit heeft geleid tot het oplossen van de bevinding. Softwarewijzigingsbeheer Bij aanpassingen in de software is zorgvuldigheid van belang. In 2025 heeft de Auditdienst Rijk knelpunten geconstateerd in de wijze waarop de Belastingdienst kan aantonen dat softwarewijzigingen goed zijn getest. Dit kan risico’s met zich meebrengen voor een betrouwbare financiële verantwoording. De Belastingdienst zal in 2026 verder uitvoering geven aan een hiertoe opgesteld verbeterplan. f. Fraude- en corruptierisico’s Organisatie en medewerkers kunnen vatbaar zijn voor fraude en corruptie. De verantwoordelijkheid voor de risicobeheersing ligt bij het management. De organisatieonderdelen stellen risicoanalyses op van de belangrijkste materiële fraude- en corruptierisico’s en rapporteren daarover binnen het stelsel van interne beheersing. Dit betreft de uitgaande en inkomende geldstromen, verslaggeving en integriteit. Uit de departementale risico-inventarisatie zijn de volgende materiële fraude- en corruptierisico's naar voren gekomen:

– Beïnvloeding van medewerkers door samenwerking met criminelen: dit risico wordt afgedekt door middel van het inzetten van soft controls (gericht op houding en gedrag) en hard controls (functiescheidingen, meer-ogen principe, autorisaties in systemen).

– Diefstal van goederen: dit risico wordt afgedekt door screening van personeel en laten tekenen van integriteitsverklaringen, ICT-beveiliging en toegangsbeheer, uitvoeren van interne controles.

De interne fraude- en corruptierisico’s mitigeert het ministerie door een mix van beheersmaatregelen:

– Voorkomen: periodieke risicoanalyse, analyse van te beschermen belangen, trainingen gericht op bewustwording, integriteitsbeleid, inrichting van processen en systemen.

– Ontdekken: inrichting van interne controles op processen, logging en waar nodig ad-hoc monitoring op systemen en afwijkende transacties, verbandscontroles, centrale en decentrale meld- en adviespunten integriteit en analyse van kwetsbare functies.

– Onderzoeken: het management en de meldpunten onderzoeken (vermoedens van) interne fraude.

– Bestrijden: zorgvuldig onderzoek door integriteitsmedewerkers kan leiden tot disciplinaire of strafrechtelijke maatregelen.

Binnen het ministerie is een inventarisatie van fraude- en corruptierisico’s uitgevoerd. Hieruit is gebleken dat organisatieonderdelen een eigen registratiewijze hebben om risico’s en beheersmaatregelen vast te leggen. Om ministerie-breed eenduidig te kunnen rapporteren over de belangrijkste fraude- en corruptierisico’s is in 2025 een werkgroep gestart met het opstellen van een kader om meer uniform te werken. De departementale werkgroep wisselt kennis en ervaring uit over de risicoanalyses, rapportages, signalen en toezicht gericht op het voorkomen van fraude. Naar verwachting zal dit kader in 2026 gereed zijn. Afgelopen jaar is aandacht besteed aan frauderisicomanagement in het Audit Committee. Over 2025 zijn er geen (vermoedens van) interne financiële fraudes van materieel belang met significante gevolgen voor de eigen financiële overzichten vastgesteld. 7.2 Rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen Voor wat betreft de toepassing van open standaarden schrijft de Instructie Rijksdienst voor dat bij de aanschaf en ontwikkeling van ICT-diensten of ICT-producten in beginsel gebruik moet worden gemaakt van open standaarden van de lijst van het Forum Standaardisatie en dat over de mate van naleving verantwoording wordt afgelegd. Binnen de Belastingdienst is het proces hiervoor weliswaar ingericht voor individuele inkopen, maar door het ontbreken van een centrale registratie, kan de Belastingdienst niet waarborgen dat in alle gevallen deze standaarden zijn geselecteerd en toegepast. In 2026 wordt gewerkt aan het verbeteren van monitoring op het naleven van de standaarden. 7.3 Belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de bedrijfsvoering Box 3 In 2025 hebben burgers de mogelijkheid gekregen om het formulier voor opgaaf werkelijk rendement voor box 3 in te dienen. Daarmee wil de Belastingdienst voldoen aan de arresten van juni 2024 van de Hoge Raad, waarop de wet tegenbewijsregeling box 3 volgde. De Belastingdienst heeft voorbereidingen getroffen voor een zorgvuldige behandeling van de ingediende tegenbewijzen in 2026. De risicoparagraaf van het focusonderwerp gaat nader in op dit onderwerp. C. JAARREKENING 8. Departementale verantwoordingsstaat IXA en IXB Art. Omschrijving Vastgestelde begroting (1) Realisatie (2)1De gerealiseerde bedragen zijn naar boven afgerond. Verschil (3)=(2)-(1) Verplichtingen Uitgaven Ontvangsten Verplichtingen Uitgaven Ontvangsten Verplichtingen Uitgaven Ontvangsten Totaal 33.281.701 33.281.701 84.307.569 31.728.284 31.728.284 61.449.313 ‒ 1.553.417 ‒ 1.553.417 ‒ 22.858.256 Beleidsartikelen 33.281.701 33.281.701 84.307.569 31.728.284 31.728.284 61.449.313 ‒ 1.553.417 ‒ 1.553.417 ‒ 22.858.256 11 Financiering staatsschuld 27.683.377 27.683.377 69.113.935 26.512.959 26.512.959 46.790.157 ‒ 1.170.418 ‒ 1.170.418 ‒ 22.323.778 12 Kasbeheer 5.598.324 5.598.324 15.193.634 5.215.325 5.215.325 14.659.156 ‒ 382.999 ‒ 382.999 ‒ 534.478 Art. Omschrijving Vastgestelde begroting (1) Realisatie (2)1De gerealiseerde bedragen zijn naar boven afgerond. Verschil (3)=(2)-(1) Verplichtingen Uitgaven Ontvangsten Verplichtingen Uitgaven Ontvangsten Verplichtingen Uitgaven Ontvangsten Totaal 44.416.869 27.626.425 228.956.031 94.530.088 25.490.363 243.628.139 50.113.219 ‒ 2.136.062 14.672.108 Beleidsartikelen 43.969.642 27.179.203 228.897.957 94.064.063 25.020.423 243.552.827 50.094.421 ‒ 2.158.780 14.654.870 01 Belastingen 3.547.362 3.682.000 204.142.129 4.105.159 4.058.738 216.360.867 557.797 376.738 12.218.738 02 Financiële markten 28.452 28.452 9.905 28.567 27.938 40.109 115 ‒ 514 30.204 03 Financierings- activiteiten publiek-private sector 19.975.561 14.783.893 1.812.752 61.419.392 12.503.316 3.541.556 41.443.831 ‒ 2.280.577 1.728.804 04 Internationale financiële betrekkingen 2.584.933 628.955 67.620 17.702.274 748.726 378.424 15.117.341 119.771 310.804 05 Exportkrediet- verzekeringen, -garanties en investerings- verzekeringen 10.086.158 148.158 131.458 3.535.113 272.904 218.495 ‒ 6.551.045 124.746 87.037 06 Btw-compensatie- fonds 4.248.694 4.248.694 4.248.694 4.893.319 4.893.319 4.893.318 644.625 644.625 644.624 09 Douane 837.396 837.396 18.485.399 905.135 924.846 18.118.144 67.739 87.450 ‒ 367.255 13 Toeslagen 2.661.086 2.821.655 0 1.475.104 1.590.636 1.914 ‒ 1.185.982 ‒ 1.231.019 1.914 Niet-beleidsartikelen 447.227 447.222 58.074 466.025 469.940 75.312 18.798 22.718 17.238 08 Apparaat 433.251 433.246 58.074 466.025 469.940 75.312 32.774 36.694 17.238 10 Nog onverdeeld 13.976 13.976 0 0 0 0 ‒ 13.976 ‒ 13.976 0 De financiële en niet-financiële toelichting op de departementale verantwoordingsstaten is opgenomen in onderdeel B beleidsverslag. 9. Saldibalans 9.1 Saldibalans Nationale Schuld IXA Activa 31-12-2025 31-12-2024 Passiva 31-12-2025 31-12-2024 Intra-comptabele posten Intra-comptabele posten 1 Uitgaven ten laste van de begroting 31.728.284 50.291.685 2 Ontvangsten ten gunste van de begroting 61.449.313 70.942.402 3 Liquide middelen 2 2 3 Liquide middelen 0 0 4 Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding 27.779.756 17.801.020 4a Rekening-courant RHB 0 0 5 Rekening-courant RHB Begrotingsreserve 0 0 5a Begrotingsreserves 0 0 6 Vorderingen buiten begrotingsverband 239.838 205.612 7 Schulden buiten begrotingsverband 6.706.847 8.750.265 8 Kas-transverschillen 8.408.281 11.394.349 Subtotaal intra-comptabel 68.156.161 79.692.668 Subtotaal intra-comptabel 68.156.161 79.692.668 Extra-comptabele posten Extra-comptabele posten 9 Openstaande rechten 0 0 9a Tegenrekening openstaande rechten 0 0 10 Vorderingen 28.613.542 22.158.394 10a Tegenrekening vorderingen 28.613.542 22.158.394 11a Tegenrekening schulden 562.397.778 517.514.092 11 Schulden 562.397.778 517.514.092 12 Voorschotten 0 0 12a Tegenrekening voorschotten 0 0 13a Tegenrekening garantieverplichtingen 0 0 13 Garantieverplichtingen 0 0 14a Tegenrekening andere verplichtingen 0 0 14 Andere verplichtingen 0 0 15 Deelnemingen 0 0 15a Tegenrekening deelnemingen 0 0 Subtotaal extra-comptabel 591.011.320 539.672.486 Subtotaal extra-comptabel 591.011.320 539.672.486 Totaal 659.167.481 619.365.154 Totaal 659.167.481 619.365.154 Algemene toelichting Alle bedragen zijn nominale waarden vermeld in duizenden euro’s, tenzij anders aangegeven. Relevante posten worden hieronder nader toegelicht. Hierbij is de nummering van de saldibalans aangehouden. Door afronding van bedragen kan het voorkomen dat totaal­tellingen niet aansluiten bij de som der delen. 1. Uitgaven ten laste van de begroting Deze post bevat de nog niet met de Rijkshoofdboekhouding verrekende begrotingsuitgaven uit 2025. Verrekening van de begrotingsuitgaven zal plaatsvinden nadat de Slotwet door de Staten-Generaal is vastgesteld. 2. Ontvangsten ten gunste van de begroting Deze post betreft de nog niet met de Rijkshoofdboekhouding verrekende begrotingsontvangsten uit 2025. Verrekening van de begrotingsontvangsten zal plaatsvinden nadat de Slotwet door de Staten-Generaal is vastgesteld. 3. Liquide middelen De liquide middelen bestaan uit de saldi op bankrekeningen en de bij de kasbeheerders aanwezige kasgelden. 4. Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding Deze post geeft de financiële verhouding met de Rijkshoofdboekhouding weer. Er zijn twee rekening-courantverhoudingen: het Agentschap (artikel 11) en het geïntegreerd middelen beheer (GMB, artikel 12). De bedragen zijn per 31 december 2025 in overeenstemming met de opgaven van de Rijkshoofdboekhouding. 6. Vorderingen buiten begrotingsverband Deze post kan als volgt worden gespecificeerd. Ultimo 2025 Ultimo 2024 Vooruitbetaalde disconto 102.363 131.105 Te ontvangen rente vlottende schuld 16.891 17.266 Te realiseren disagio 59.956 0 Te ontvangen rente m.b.t. GMB 60.628 57.240 Totaal 239.838 205.611 Vooruitbetaalde disconto Deze post betreft de te vergoeden (disconto)rente bij de uitgifte van schatkistpapier (DTC’s). Schatkistpapier is discontopapier, dat wil zeggen dat aan het einde van de looptijd de nominale waarde wordt terugbetaald. De aankoopprijs is de nominale waarde verrekend met de te vergoeden (disconto)rente. Gedurende de looptijd wordt het disconto toegerekend aan de rentelasten. Te realiseren disagio Het uitstaande saldo (€ 60 mln.) is het saldo van agio en disagio dat in het verleden is ontstaan bij de uitgifte van vaste schuld, voor zover dat nog niet als uitgave of ontvangst is verantwoord. In 2025 lag het effectieve rendement bij de uitgifte van vaste schuld al enkele jaren boven de couponrente, waardoor de staat in die jaren leningen met disagio heeft uitgegeven. Waar deze post de afgelopen jaren per saldo resulteerde in te realiseren agio (een schuld), is dit saldo in 2025 veranderd in te realiseren disagio (een vordering). 7. Schulden buiten begrotingsverband Deze post kan als volgt worden gespecificeerd. Ultimo 2025 Ultimo 2024 Te realiseren agio 0 1.963.312 Te betalen rente onderhandse leningen 1.420 1.427 Te betalen rente openbare schuld 4.980.039 4.435.157 Te betalen rente vlottende schuld 7.363 1.649 Derden van het Agentschap 85.543 136.363 Te betalen rente m.b.t. GMB 1.632.481 2.212.355 Totaal 6.706.846 8.750.264 Te betalen rente onderhandse leningen Deze post betreft de opgelopen rente op onderhandse leningen die de staat nog moet betalen aan tegenpartijen. Te betalen rente openbare schuld Deze post betreft de opgelopen rente op staatsleningen die de staat nog moet betalen aan tegenpartijen. Te betalen rente vlottende schuld Deze post betreft de opgelopen rente op vlottende schuld die de staat nog moet betalen aan tegenpartijen. Derden van het Agentschap De post derden van het Agentschap bestaat voor het grootste deel uit het onderpand in contanten dat uit hoofde van derivatencontracten is gestald bij het Agentschap. Te betalen rente m.b.t. GMB Deze post betreft de opgelopen rente die de staat nog moet betalen aan de deelnemers van schatkistbankieren over het saldo dat zij aanhouden op rekeningen-courant en in deposito’s. 8. Kas-transverschillen Op deze rekening zijn de bedragen opgenomen die zijn verantwoord in de uitgaven en ontvangsten, maar nog niet daadwerkelijk in de kas zijn uitgegeven of ontvangen. Deze verschillen ontstaan doordat rentelasten en -baten worden verantwoord op transactiebasis. Hierbij worden transacties administratief verwerkt op het moment dat ze zich voordoen. Bij het kasstelsel is het moment van betaling en ontvangst leidend. Het verschil dat ontstaat tussen beide verantwoordingsmethoden wordt op deze rekening opgenomen. Met de registratie van rente op transactiebasis wordt aangesloten bij het Europees Stelsel van Rekeningen (ESR) 2010. Sinds 2002 wordt deze werkwijze toegepast. Dit bedrag is het saldo van alle posten in de tabellen ‘Vorderingen buiten begro­tingsverband’ en ‘Schulden buiten begrotingsverband’ van het voorgaande jaar, behalve het gestalde onderpand dat in de post Derden van het Agentschap is opgenomen. De onderpanden worden niet meegenomen in het kas-transverschil omdat voor deze post alle boekingen op kasbasis zijn waardoor geen kas-transverschillen ontstaan. Vorderingen buiten begrotingsverband ultimo 2024 206 Vooruitbetaalde disconto 131 Te ontvangen rente vlottende schuld 17 Te ontvangen rente m.b.t. GMB 57 Schulden buiten begrotingsverband ultimo 2024 8.614 Te realiseren agio 1.963 Te betalen rente onderhandse leningen 1 Te betalen rente openbare schuld 4.435 Te betalen rente vlottende schuld 2 Te betalen rente m.b.t. GMB 2.212 Totaal kas-transverschillen 2025 8.408 10. Vorderingen Deze post kan als volgt worden gespecificeerd. Ultimo 2025 Ultimo 2024 Loans 450.000 450.000 GCP Basket 9.855.000 4.000.000 Deposit lend 900.000 1.600.000 Verstrekte leningen Agentschappen 10.071.497 9.243.216 Verstrekte leningen RWT's en derden 7.337.044 6.865.177 Totaal 28.613.541 22.158.394 Het grootste gedeelte van de vorderingen bestaat uit leningen die zijn verstrekt aan agentschappen en RWT’s in het kader van schatkistbankieren. Ultimo 2025 hadden deze leningen een gewogen gemiddelde looptijd van 20,1 jaar. De posten GCP Basket en Deposit lend betreffen geldmarktinstrumenten met een korte looptijd. De post Loans betreft de vordering die de Nederlandse staat heeft op ABN AMRO Bank. Opeisbaarheid van de vorderingen Het volgende overzicht geeft inzicht in de mate van opeisbaarheid van de vorderingen. Direct opeisbare vorderingen 0 Op termijn opeisbare vorderingen 28.613.541 Geconditioneerde vorderingen 0 Totaal 28.613.541 11. Schulden Deze post kan als volgt worden gespecificeerd. Ultimo 2025 Ultimo 2024 Vaste schuld 1 De vaste schuld bestaat uit financiële transacties met een oorspronkelijke looptijd van > 1 jaar. Dutch State Loans 391.926.435 371.170.427 Private loans 115.168 153.156 Vlottende schuld Dutch Treasury Certificates (DTC) 24.910.000 22.850.000 Deposit borrow in EUR 11.848.800 2.180.000 Commercial Paper in USD 16.060.578 6.791.969 Commercial Paper in EUR 3.800.000 13.694.200 RC Agentschappen 4.622.865 4.172.693 RC RWT’s en derden 27.269.568 25.441.088 RC decentrale overheden 16.656.636 17.442.529 RC sociale fondsen 62.675.204 51.227.579 Deposito’s Deposito’s RWT’s en derden 788.500 807.150 Deposito’s decentrale overheden 1.724.024 1.583.300 Totaal 562.397.777 517.514.092 De post Schulden heeft betrekking op in het verleden binnen begrotings­verband geboekte ontvangsten, waarvan op termijn nog verrekening met derden zal plaatsvinden. De vaste schuld betreft voornamelijk de Dutch State Loans (€ 391,9 mld.). De vlottende schuld betreft voornamelijk de Dutch Treasury Certificates (€ 24,9 mld.). Daarnaast had de Nederlandse staat ultimo 2025 vlottende schuld in de vorm van deposito’s en commercial paper. Verder heeft de Nederlandse staat schulden die voortkomen uit het schatkistbankieren. Deelnemers aan schatkistbankieren houden middelen aan op hun rekening-courant (RC) bij de schatkist. Deze tegoeden vallen onder de vlottende schuld omdat ze direct opvraagbaar zijn. Daarnaast kunnen deelnemers ook deposito’s plaatsen. Ultimo 2025 bedroeg de gewogen gemiddelde looptijd van de deposito’s in de schatkist 6,9 jaar. Voor een specificatie naar uitgiftejaar van de stand van de vaste schuld per 31 december 2025 wordt verwezen naar het onderstaande overzicht. Jaar van uitgifte Openbaar Onderhands Totaal 1998 13.028,0 18,2 13.046,1 1999 t/m 2004 0,0 0,0 0,0 2005 19.717,4 0,0 19.717,4 2006 0,0 0,0 0,0 2007 0,0 0,0 0,0 2008 0,0 0,0 0,0 2009 0,0 0,0 0,0 2010 18.839,9 97,02Verplichtingen uit hoofde van schuldtitels uitgegeven door het land Nederlandse Antillen en het eilandgebied Curaçao, overgenomen door de Nederlandse staat per 10 oktober 2010. ² 18.936,9 2011 0,0 0,0 0,0 2012 15.507,9 0,0 15.507,9 2013 0,0 0,0 0,0 2014 22.505,2 0,0 22.505,2 2015 0,0 0,0 0,0 2016 17.215,1 0,0 17.215,1 2017 17.705,9 0,0 17.705,9 2018 19.331,9 0,0 19.331,9 2019 30.350,0 0,0 30.350,0 2020 51.549,2 0,0 51.549,2 2021 48.122,9 0,0 48.122,9 2022 45.797,1 0,0 45.797,1 2023 38.592,9 0,0 38.592,9 2024 13.353,6 0,0 13.353,6 2025 20.309,5 0,0 20.309,5 Totaal 391.926,4 115,2 392.041,6 9.2 Saldibalans Ministerie van Financiën IXB Activa 31-12-2025 31-12-2024 Passiva 31-12-2025 31-12-2024 Intra-comptabele posten Intra-comptabele posten 1 Uitgaven ten laste van de begroting 25.490.360 26.020.663 2 Ontvangsten ten gunste van de begroting 243.628.145 241.850.375 3 Liquide middelen 48.776 56.824 3 Liquide middelen 0 0 4 Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding 218.730.259 216.293.387 4a Rekening-courant RHB 0 0 5 Rekening-courant RHB Begrotingsreserve 841.153 734.772 5a Begrotingsreserves 841.153 734.772 6 Vorderingen buiten begrotingsverband 10.900 11.444 7 Schulden buiten begrotingsverband 652.150 531.943 8 Kas-transverschillen 0 0 Subtotaal intra-comptabel 245.121.448 243.117.090 Subtotaal intra-comptabel 245.121.448 243.117.090 Extra-comptabele posten Extra-comptabele posten 9 Openstaande rechten 48.349.920 53.063.415 9a Tegenrekening openstaande rechten 48.349.920 53.063.415 10 Vorderingen 27.823.075 16.178.749 10a Tegenrekening vorderingen 27.823.075 16.178.749 11a Tegenrekening schulden 0 0 11 Schulden 0 0 12 Voorschotten 472.109 386.785 12a Tegenrekening voorschotten 472.109 386.785 13a Tegenrekening garantieverplichtingen 273.105.557 212.911.656 13 Garantieverplichtingen 273.105.557 212.911.656 14a Tegenrekening andere verplichtingen 16.004.239 16.792.742 14 Andere verplichtingen 16.004.239 16.792.742 15 Deelnemingen 38.459.372 40.522.990 15a Tegenrekening deelnemingen 38.459.372 40.522.990 Subtotaal extra-comptabel 404.214.272 339.856.337 Subtotaal extra-comptabel 404.214.272 339.856.337 Totaal 649.335.720 582.973.427 Totaal 649.335.720 582.973.427 Algemene toelichting Alle bedragen zijn in nominale waarden en in duizenden euro’s vermeld, tenzij anders aangegeven. Relevante posten worden hieronder toegelicht volgens de nummering van de saldibalans. Door afronding kunnen totaaltellingen afwijken van de som der delen. 1. Uitgaven ten laste van de begroting Deze post bevat de nog niet met de Rijkshoofdboekhouding verrekende begrotingsuitgaven 2025. Verrekening van de begrotingsuitgaven zal plaatsvinden nadat de Slotwet door de Staten-Generaal is vastgesteld. 2. Ontvangsten ten gunste van de begroting Deze post betreft de nog niet met de Rijkshoofdboekhouding verrekende begrotingsontvangsten 2025. Verrekening van de begrotingsontvangsten zal plaatsvinden nadat de Slotwet door de Staten-Generaal is vastgesteld. 3. Liquide middelen De liquide middelen bestaan uit de saldi op bankrekeningen en de bij kasbeheerders aanwezige kasgelden. 4. Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding Deze post geeft de financiële verhouding met de Rijkshoofdboekhouding weer. Het bedrag is per 31 december 2025 in overeenstemming met de opgave van de Rijkshoofdboekhouding. 5. en 5a. Begrotingsreserves In de praktijk worden dit ook wel interne begrotingsreserves oftewel risicovoorzieningen genoemd. Een begrotingsreserve is een meerjarige budgettaire voorziening die op een afzonderlijke rekening-courant wordt aangehouden. Het gaat om een interne budgettaire voorziening of reserve binnen de Rijksbegroting. De reserve blijft meerjarig beschikbaar voor het doen van uitgaven in latere jaren. Voor elke begrotingsreserve wordt in de administratie van de Rijkshoofdboekhouding een afzonderlijke rekening-courant aangehouden. Saldo 01-01-2025 Toevoegingen 2025 Onttrekkingen 2025 Saldo 31-12-2025 Begrotingsartikel Garantie BES 6,0 0,0 0,0 6,0 2 Garantie NHT 3,9 0,5 0,0 4,4 2 Ekv 724,9 130,2 ‒ 24,4 830,7 5 Totaal 734,8 130,7 ‒ 24,4 841,2 Ekv In overeenstemming met het garantiekader voor risicoregelingen is er een risicovoorziening voor de Exportkredietverzekering opgericht. Deze begrotingsreserve werkt als buffer om per jaar het verschil tussen enerzijds premieontvangsten en schaderestituties (op polissen vanaf 1999 en vóór 2019) en anderzijds definitieve schades (vanaf 2019), de kostenvergoeding en te betalen premies en restituties (op polissen vanaf 1999 tot 2019) voor herverzekerde schades op te vangen. NHT Binnen de Nederlandse Herverzekeringsmaatschappij voor Terrorismeschaden (NHT) leveren verzekeraars, herverzekeraars en de Nederlandse staat gezamenlijk een dekkingscapaciteit van €1 mld. per jaar voor terrorismeschade. De NHT is een herverzekeringspool waarop deelnemende verzekeraars een beroep kunnen nadat zij vergoeding hebben uitgekeerd voor schade die is veroorzaakt door terrorisme. De Staat heft een jaarlijkse premie (€ 536.000 over 2025) over het afgegeven garantiebedrag. Deze middelen worden gestort in een per 1 juni 2018 opgerichte begrotingsreserve. 6. Vorderingen buiten begrotingsverband Onder de vorderingen buiten begrotingsverband zijn posten opgenomen, die nog met derden moeten worden verrekend. De stand ultimo 2025 van € 10,9 mln. heeft grotendeels betrekking op diversen vorderingen van de Belastingdienst en een vordering op de Nederlandse Bank (€ 4,1 mln.). 7. Schulden buiten begrotingsverband Onder de schulden buiten begrotingsverband zijn de posten opgenomen, die nog aan derden moeten worden betaald. De stand ultimo 2025 van ruim € 652 mln. Dit heeft met name betrekking op de consignatiekas, ontvangen provinciale opcenten die nog verrekend moeten worden met de provincies, opbrengsten omzetbelasting MSID en zekerheidsstellingen. 9. Openstaande rechten Deze post kan als volgt worden gespecificeerd. Ultimo 2025 Ultimo 2024 Belastingvorderingen 48.297.765 52.918.380 Vorderingen DRZ 13.027 19.369 Btw-compensatiefonds 0 0 Overige 39.128 125.665 Totaal openstaande rechten 48.349.920 53.063.414 Belastingvorderingen (Belastingdienst en Douane) De belangrijkste posten van de ultimo 2025 openstaande belastingvorderingen zijn in onderstaande tabel opgenomen. De stand van de openstaande belastingvorderingen is in 2025 afgenomen met € 4,7 mld. Deze daling betreft met name de vennootschapsbelasting en wordt veroorzaakt doordat naar aanleiding van een hoge vermindering ad € 3,4 mld. besloten is om meervoudig opgelegde aanslagen voor vennootschapsbelasting en Inkomensheffing ter behoud van rechten voortaan nog maar één keer in het openstaand saldo mee te nemen. Dit omdat op deze aanslagen hooguit op één aanslag een belastingontvangst kan binnenkomen. Het saldo van de rechten is daarom voor nog openstaande meervoudige vorderingen ultimo 2025 met circa € 2,7 mld. verminderd. Ultimo 2025 Ultimo 2024 Vennootschapsbelasting 12,4 18,0 Inkomstenbelasting/premies volksverzekeringen 13,5 12,2 Omzetbelasting 9,5 9,6 Loonbelasting/premies volksverzekeringen 8,0 8,9 Erf- en schenkbelasting 1,2 0,9 Zorgverzekeringswet 0,9 0,8 Dividendbelasting 0,6 0,6 Overig 2,2 1,9 Totaal 48,3 52,9 Het volgende overzicht geeft aan in welk jaar de nog openstaande belastingvorderingen zijn ontstaan. Figuur 9 - Ouderdom van de Belastingvorderingen (verdeling in procenten) Een aanzienlijk deel van het totaal te vorderen bedrag zal waarschijnlijk niet inbaar zijn. Van de openstaande belastingvorderingen is bij 80% de uiterste betaaldatum verstreken. Hiervan wordt 14% betwist, bijvoorbeeld vanwege ingediende bezwaarschriften. Ook veel niet-betwiste, maar achterstallige vorderingen zijn mogelijk niet of moeilijk inbaar, bijvoorbeeld door faillissementen. Eind 2025 bedroeg het verruimde uitstel van betaling als gevolg voor Corona voor de belangrijkste belastingen € 4,0 mld. Bij een deel van de coronaschulden is het uitstel van betaling beëindigd, omdat belastingplichtigen niet aan de verplichtingen van de betalingsregeling voldeden. Op deze schuld (ultimo 2025 een openstaand bedrag van 2,7 miljard) is het normale invorderingsproces van toepassing. Ultimo 2025 was ruim 1,1 miljard van de oorspronkelijke coronaschuld afgeboekt als oninbaar.Bij de Voorjaarsnota 2025 is geraamd dat ongeveer € 3,5 miljard van het oorspronkelijke corona-uitstel uiteindelijk niet afgelost wordt. De Belastingdienst en Douane boeken vorderingen die niet meer te innen zijn als oninbaar en nemen dan geen invorderingsmaatregelen meer, hoewel invordering tot verjaring mogelijk blijft. Bij latere betaling of verrekening wordt het bedrag alsnog afgeboekt. In 2025 bedroeg het nettobedrag aan als oninbaar geboekte vorderingen, inclusief gerealiseerde afboekingen, € 1,6 mld. Ultimo 2025 Ultimo 2024 Ultimo vorig jaar 52.918.380 52.253.446 Ontstane rechten 151.177.831 138.618.536 Vervallen rechten ‒ 155.798.446 ‒ 137.953.602 Totaal 48.297.765 52.918.380 Ultimo 2025 Ultimo 2024 Reguliere belastingvorderingen Belastingdienst 43.682.289 48.482.275 Reguliere belastingvorderingen Douane 1.240.116 1.165.092 Rechten BCN 75.048 63.693 Conserverende aanslagen Inkomstenbelasting/Premies volksverzekeringen 3.250.317 3.175.752 Conserverende aanslagen Erf- en schenkbelasting 49.995 31.568 Totaal 48.297.765 52.918.380 Dit betreft het nominale bedrag van de in de debiteurenadministraties van de Belastingdienst en de Douane geregistreerde openstaande invorderingsopdrachten, gecorrigeerd voor de betalingen die ultimo 2025 waren ontvangen maar nog niet waren verwerkt in de debiteurenadministraties. Van de totale € 48,3 mld. zijn de conserverende aanslagen, € 3,3 mld., niet direct invorderbaar. Vorderingen DRZ (Domeinen Roerende Zaken) De vorderingen (rechten) van € 13,0 mln. ultimo 2025 hebben betrekking op de periode tot en met 2027. Dit betekent dat de vorderingen in de jaren 2026-2027 worden ontvangen. De vorderingen van DRZ bestaan voor 93,5% uit verkopen van militair strategische roerende zaken. In 2025 is door DRZ € 12,9 mln. aan betalingen ontvangen voor militair strategische goederen van Defensie. De ouderdom (jaar van herkomst) van de vorderingen DRZ is als volgt: Ontstaan vóór 2022 9.088 Ontstaan in 2022 0 Ontstaan in 2023 0 Ontstaan in 2024 0 Ontstaan in 2025 3.939 Totaal 13.027 Overige Financiën heeft nog een vordering op de Nederlandse Loterij vanwege de te ontvangen afdrachten over het 4e kwartaal. Het gaat om € 39,1 mln. over 2025. 10. Vorderingen Deze post kan als volgt worden gespecificeerd. 31-12-2025 31-12-2024 Lening Griekenland 1.591.194 1.912.295 Lening Oekraïne 200.000 200.000 Lening Tennet 25.000.000 13.100.000 Lening hybride kapitaal Wereldbank: IBRD 62.546 69.746 Geconsolideerde vorderingen exportkredietverzekering 465.585 289.721 Overige vorderingen exportkredietverzekering 477.744 563.721 Overige 26.005 43.266 Totaal 27.823.075 16.178.748 Leningen Griekenland, Oekraïne, TenneT en IBRD De verstrekte leningen worden toegelicht in paragraaf 4.4 Overzicht van Risicoregelingen. Geconsolideerde vorderingen exportkredietverzekering Het grootste deel van de geconsolideerde vorderingen (€ 466 mln., excl. consolidatierente) valt onder consolidatie-overeenkomsten van de Club van Parijs. Vorderingen begrepen in consolidatie-overeenkomsten zijn door landen erkende schulden waar een betalingsregeling voor geldt en kunnen derhalve worden beschouwd als recuperabel. In 2025 is € 129 mln. aan overige vorderingen voor Sri Lanka administratief omgezet naar geconsolideerde vorderingen. Overige vorderingen exportkredietverzekeringen De overige vorderingenstand EKV daalt in 2025 met € 86,0 mln. Dit komt door nieuwe vorderingen na schade-uitkeringen, het afsluiten van schadedossiers zonder recuperatiemogelijkheid, ontvangen restituties en wisselkoersbijstellingen. Overige vorderingen De overige vorderingen dalen met circa € 18,8 mln. Dit is grotendeels het gevolg van vervallen van een voorwaardelijke vordering van € 22,5 mln. die te maken had met de verkoop van Propertize (onderdeel van SNS Reaal) in 2016. Dit bedrag zou worden uitgekeerd als aan bepaalde voorwaarden zou worden voldaan die samenhingen met de liquidatie van een vastgoedproject. De vordering is buiteninvordering gesteld vanwege de liquidatie van de betrokken entiteit waardoor niet aan de voorwaarden kan worden voldaan.124Kamerstukken II 2015-2016, 33 532, nr. 60. Daartegenover staat een stijging van de overige vorderingen door de toename van de vordering in het BTW-compensatiefonds (toename € 4,7 mln.). Niet uit de balans blijkende vordering Tot de voorwaardelijke vorderingen behoort het saldo van de Maintenance Of Value-posities (MOV) bij internationale instellingen. Dit houdt in dat aandeelhouders verplicht zijn om onder bepaalde voorwaarden de waarde van hun oorspronkelijke kapitaalinleg te waarborgen. In 2025 bedroeg het MOV-saldo € 50,0 mln. Door wisselkoersschommelingen kan dit saldo een vordering of verplichting zijn. De aandeelhouders hebben besloten voorlopig geen MOV-uitkeringen te doen, zodat geen financiële transacties plaatsvinden tenzij dit besluit wordt herzien. Ouderdomsoverzicht van de vorderingen De ouderdom van de vorderingen exclusief de geconsolideerde en overige vorderingen exportkredietverzekeringen, is als volgt: Ontstaan voor 2022 1.603.646 Ontstaan in 2022 200.396 Ontstaan in 2023 15.519 Ontstaan in 2024 13.148.358 Ontstaan in 2025 11.911.827 Totaal 26.879.745 Opeisbaarheid van de vorderingen Het volgend overzicht geeft inzicht in de mate van opeisbaarheid van de vorderingen. Direct opeisbare vorderingen 959.074 Op termijn opeisbare vorderingen 26.864.001 Geconditioneerde vorderingen 0 Totaal 27.823.075 11. Schulden Onder schulden zijn posten opgenomen die zijn voortgekomen uit ontvangsten ten gunste van de begroting. De begroting IXB van het ministerie van Financiën heeft geen schulden. 12. Voorschotten Deze post kan als volgt worden gespecificeerd. Ultimo 2025 Ultimo 2024 Herverzekering leverancierskredieten ‒ 21.675 ‒ 90.207 Btw-compensatiefonds 158.276 157.703 Overige 335.507 319.288 Totaal 472.108 386.785 Herverzekering leverancierskredieten De in 2025 en eerdere jaren betaalde en ontvangen bedragen in het kader van de herverzekering leverancierskredieten hebben een voorlopig karakter. Daarom is het saldo van de betaalde en ontvangen bedragen als voorschot opgenomen. Aangezien er tot zover meer is ontvangen dan betaald, leidt dit tot een negatief voorschotbedrag van per saldo € 21,7 mln. De stand van het negatieve voorschot is afgenomen ten opzichte van ultimo 2024, doordat bedragen (deels) definitief zijn vastgesteld. Deze vaststelling betreft zowel de uitgaven als de ontvangsten. Btw-compensatiefonds Dit zijn voorschotten die betrekking hebben op bijdragen aan gemeenten en regionale openbare lichamen. Overige voorschotten Voor € 112 mln. betreft het ambtshalve voorschotten uitbetaald op de evenredige bijdrage verdeling. Deze voorschotten zijn uitbetaald aan burgers bij wie meer dan het maximum aan inkomensafhankelijke bijdrage in het kader van de zorgverzekeringswet is ingehouden. Daarnaast betreft dit voor ruim € 138 mln. voorschotten programmakosten Toeslagen (herstelregelingen). Een groot deel daarvan zijn voorschotten voor de uitvoering en de betaling van de private schuldenregeling. Het volledige bedrag wordt als voorschot aangemerkt, totdat de besteding is gecontroleerd door de accountant van SBN (Sociaal Banken Nederland). Deze controle vindt plaats na afsluiting van de jaarrekening van het ministerie van Financiën. Daarnaast heeft bevoorschotting plaatsgevonden aan de Stichting Gelijkwaardig Herstel in verband met de uitvoering van de aanvullende schaderoutes en aan Radar met betrekking tot de gedupeerde ouders die in het buitenland wonen. Ook is er in 2024 circa € 25 mln. bijdrage verleend aan de Crisis Response Sepcial Fund. Deze stelt de EBRD in staat een deel van het risico af te dekken van projecten die de EBRD in het kader van voedselzekerheid in Oekraïne uitvoert. Deze bijdrage kan binnen een periode van zeven jaar steeds opnieuw worden ingezet voor investeringen in de voedselsector. Na deze zeven jaar volgt de definitieve eindafrekening. De overige circa € 39 mln. bestaat uit diverse kleinere voorschotten. Het volgende overzicht geeft inzicht in de ouderdom van de voorschotten, waarvan de uitgaven reeds in het jaar van verstrekking ten laste van de begroting zijn gebracht. Tevens is aangeven welk deel in 2025 tot afrekening is gekomen. Saldo Verstrekt 2025 Afgerekend 2025 Saldo 1-1-2025 31-12-2025 vóór 2022 461 0 143 318 2022 801 0 657 144 2023 ‒ 155.534 0 ‒ 180.655 25.121 2024 541.056 80 495.589 45.547 2025 0 475.237 74.258 400.978 Totaal 386.785 475.317 389.993 472.108 13. Garantieverplichting Deze post kan als volgt worden gespecificeerd. Artikel Uitstaande Garanties 2024 Verleend 2025 Uitgaven 2025 Vervallen 2025 (oude jaren) Uitstaande garanties 2025 1 Belastingen 67 18 18 27 40 2 Financiële markten 9.407.427 0 0 72.192 9.335.235 3 Financierings-activiteiten publiek-private sector 15.408.234 49.815.421 0 5.500 65.218.156 4 Internationale financiële betrekkingen 170.555.364 16.746.118 32.868 3.402.615 183.866.000 5 Exportkrediet-verzekeringen, -garanties en investerings-verzekeringen 17.540.563 3.370.913 108.740 6.116.611 14.686.125 212.911.655 69.932.470 141.625 9.596.944 273.105.556 Bovenstaande tabel bevat het totaal van de interne garanties met betrekking tot schatkistbankieren door de AFM en alle externe garantieverplichtingen uit hoofdstuk 4.4 Overzicht risicoregelingen. In de tabel risicoregelingen worden garanties met betrekking tot schatkistbankieren niet opgenomen. In de kolom vervallen 2025 zijn de negatieve bijstellingen opgenomen die hebben geleidt tot vrijval. Conform de Rijksbegrotingsvoorschriften is de realisatie in de verantwoordingsstaat en de budgettaire tabellen van beleid hiervoor gecorrigeerd. 14. Andere verplichtingen Deze post kan als volgt worden gespecificeerd. Saldo per 01-01-2025 Aangegaan in 2025 Negatieve bijstellingen in 2025 Betalingen in 2025 Saldo per 31-12-2025 1. Belastingen 899.795 4.105.141 0 ‒ 4.058.720 946.216 2. Financiële Markten 776 28.567 ‒ 164 ‒ 27.937 1.242 3. Financiering publiek private sector 13.931.321 11.603.970 ‒ 847 ‒ 12.503.315 13.031.128 4. Internationale financiële betrekkingen 1.354.542 956.155 ‒ 7.752 ‒ 715.858 1.587.086 5. Exportkredietverzekering 10.394 164.199 ‒ 10.394 ‒ 164.164 35 8. Apparaatsuitgaven 159.320 466.024 ‒ 12.914 ‒ 469.940 142.491 9. Douane 62.513 905.134 ‒ 270 ‒ 924.845 42.533 13. Toeslagen 374.081 1.475.103 ‒ 5.042 ‒ 1.590.636 253.507 Totaal 16.792.741 19.704.296 ‒ 37.382 ‒ 20.455.415 16.004.238 Andere verplichtingen Bovenstaande tabel geeft inzicht in het verloop van de andere verplichtingen. De kolom «Aangegaan in 2025» bevat alle aangegane verplichtingen en positieve en negatieve bijstellingen op verplichtingen in 2025. In de kolom negatieve bijstellingen in 2025 zijn de negatieve bijstellingen opgenomen die hebben geleidt tot vrijval. Conform de Rijksbegrotingsvoorschriften is de realisatie in de verantwoordingsstaat en de budgettaire tabellen van beleid hiervoor gecorrigeerd. Omdat het voor de Belastingdienst, Douane en Toeslagen (regulier) niet mogelijk is om makkelijk technisch onderscheid te maken tussen technische bijstellingen en bijstellingen waar sprake is van vrijval is conform de rijksbegrotingsvoorschriften een analyse gemaakt van de negatieve bijstellingen groter dan € 25 mln. Er zijn geen bijstellingen groter dan € 25 mln. Daarom zijn voor Belastingdienst, Douane en Toeslagen (regulier) alle negatieve bijstellingen gesaldeerd opgenomen in de aangegane verplichtingen.125Met uitzondering van twee kleine negatieve bijstellingen voor Douane en Toeslagen ter voorkoming van een negatieve realisatie op subartikelonderdelen. Niet in de balans opgenomen andere verplichtingen In 2025 zijn er geen andere verplichtingen die niet in de balans zijn opgenomen. Niet uit de saldibalans blijkende financiële risico’s voortkomend uit lopende juridische procedures In 2025 zijn er geen juridische procedures die een significante impact kunnen hebben op de financiële positie van het ministerie van Financiën die conform de definitie in de Rijksbegrotingsvoorschriften moeten worden vermeld. Vertrouwelijke juridische procedures en procedures over belastingopbrengsten zijn hiervan uitgezonderd en worden hier niet vermeld.126In het Financieel Jaarverslag Rijk 2025 wordt in paragraaf 2.2.3 Toezeggingen bestuurlijke reactie op onderzoek ‘Verantwoord belasten’ ingegaan op de toezegging om over juridische procedures omtrent belastingontvangsten te rapporteren. 15. Deelnemingen De post deelnemingen bestaat uit de aandelen in Nederlandse ondernemingen en de aandelen in internationale instellingen. De deelnemingen zijn als volgt gewaardeerd:

– Nederlandse ondernemingen: op basis van de historische aanschafwaarde. Voor TenneT, DNB en N.V. Luchthaven Schiphol zijn de historische aanschafwaarden onbekend. Deze zijn opgenomen tegen de nominale waarde.

– Internationale instellingen: op basis van de historische aanschafwaarde tegen de wisselkoers per 31 december 2025. Voor het restant dat niet als deelneming is opgenomen, is een garantieverplichting verstrekt (callable capital), die onder saldibalanspost 13 is opgenomen.

De deelnemingen kunnen als volgt gespecificeerd worden. In de tweede kolom van het overzicht is het deelnemingspercentage ultimo 2025 vermeld. Aandeel in % Ultimo 2025 Ultimo 2024 Nederlandse ondernemingen ABN AMRO GROUP N.V. 27,5 5.957.325 8.340.255 N.V. Nederlandse Gasunie 100,0 10.067.312 10.067.312 TenneT Holding N.V. 100,0 4.722.000 4.722.000 ASN Bank N.V. 100,0 2.700.000 2.700.000 SRH N.V. 100,0 2.200.000 2.200.000 N.V. Nederlandse Spoorwegen 100,0 1.012.265 1.012.265 Air France-KLM S.A. 9,1 954.996 954.996 De Nederlandsche Bank N.V. 100,0 500.000 500.000 Havenbedrijf Rotterdam N.V. 29,2 462.667 462.667 Invest-NL 100,0 1.260.000 930.000 Invest International 51,0 833.000 689.000 Nederlandse Loterij B.V. 99,0 78.273 78.273 BNG Bank N.V. 50,0 69.613 69.613 Royal Schiphol Group N.V. 69,8 58.937 58.937 Stedin 11,8 500.000 500.000 Overige div. 56.653 73.209 Subtotaal Nederlandse ondernemingen 31.433.041 33.358.527 Internationale instellingen European Stability Mechanism (ESM) 5,6 4.559.860 4.559.860 European Investment Bank (EIB) 5,2 1.155.143 1.155.143 International Finance Corporation (IFC) 2,2 467.561 528.813 Internat. Bank of Reconstr. and Development (IBRD) 1,9 404.596 457.599 Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB) 1,1 175.574 198.575 European Bank for Reconstr. and Development (EBRD) 2,7 255.290 255.290 Multilateral Investment Guarantee Agency (MIGA) 1,8 6.681 7.556 European Financial Stability Facility (EFSF) 5,7 1.625 1.625 Subtotaal internationale deelnemingen 7.026.330 7.164.461 Totaal deelnemingen 38.459.371 40.522.988 ABN AMRO GROUP N.V. Na de verkrijging van ABN AMRO in 2008 is steeds het tijdelijke karakter van het staatsaandeelhouderschap benadrukt. In 2015 is de eerste stap gezet met de beursgang en sindsdien is het staatsbelang verder afgebouwd. In 2025 is het staatsbelang teruggebracht tot 27,5%. Dit belang is in bovenstaande tabel gewaardeerd tegen de oorspronkelijke aankoopprijs. Op 9 september 2025 is de Tweede Kamer geïnformeerd dat het staatsbelang van de staat in ABN AMRO verder wordt afgebouwd tot circa 20%.127Tweede Kamer, vergaderjaar 2024-2025, 31789, nr. 118. Invest International en Invest-NL De mutaties zijn het gevolg van kapitaalstortingen. In de zeggenschap hebben geen wijzigingen plaatsgevonden. Bij Invest International betreft dit een totale kapitaalstorting van € 144 mln. en bij Invest-NL € 330 mln. Wereldbank (IBRD, IFC, MIGA) De deelnemingen worden bijgesteld o.b.v. de wisselkoers van de USD ten opzichte van de euro. De aandelenpercentages van IBRD en IFC zijn tevens gewijzigd. AIIB De deelneming is bijgesteld op basis van de wisselkoers van de USD ten opzichte van de euro. Overige De post overige deelnemingen is met € 16,55 mln. afgenomen als gevolg van een aanpassing van de waardering van de deelneming Ultra-Centrifuge Nederland N.V. omdat de deelneming per ultimo 2024 abusievelijk hoger was gewaardeerd dan de oorspronkelijke aankoopprijs. Dit is puur een administratieve aanpassing, er hebben geen mutaties plaatsgevonden in het aandelenbelang in Ultra Centrifuge Nederland N.V.. 10. WNT-verantwoording 2025 - Ministerie van Financiën Het geldende normenkader is te vinden via www.topinkomens.nl, daarbij gaat het onder meer om: de Wet normering topinkomens (WNT), het Uitvoeringsbesluit WNT, de Uitvoeringsregeling WNT, de Regeling Controleprotocol WNT 2025 en de Beleidsregels WNT 2025. Hier kan men ook terecht voor de antwoorden op veelgestelde vragen en een overzicht van de geldende bezoldigingsmaxima. Het algemeen bezoldigingsmaximum zoals dat is opgenomen in art. 2.3 van de WNT bedraagt in 2025 € 246.000. De geldende wet- en regelgeving is leidend. De Wet normering topinkomens (WNT) bepaalt dat de bezoldiging en eventuele ontslaguitkeringen van topfunctionarissen in de publieke en semi-publieke sector op naamsniveau vermeld moeten worden in het financieel jaarverslag. Deze publicatieplicht geldt tevens voor topfunctionarissen die bij een WNT-instelling geen - al dan niet fictieve - dienstbetrekking hebben of hadden. Daarnaast moeten van niet-topfunctionarissen de bezoldiging (zonder naamsvermelding) gepubliceerd worden indien deze het wettelijk bezoldigingsmaximum te boven gaan. Niet-topfunctionarissen zonder dienstverband vallen echter buiten de reikwijdte van de wet. Voor dit departement heeft de publicatieplicht betrekking op onderstaande functionarissen. De bezoldigingsgegevens van de leden van de Top Management Groep zijn opgenomen in het jaarverslag van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Naam instelling Naam topfunctionaris Functie(s) (+ tussen haakjes gegevens van 2024) Datum aanvang functievervulling in 2025 (+ tussen haakjes gegevens van 2024) Datum einde functievervulling in 2025 (+ tussen haakjes gegevens van 2024) Dienstverband in fte (+ tussen haakjes omvang in 2024) Op externe inhuur-basis (nee; <= 12 kalender-mnd; >12 kalender-mnd) Beloning plus onkostenvergoedingen (belast) (+ tussen haakjes bedrag in 2024) Voorzieningen t.b.v. beloningen betaalbaar op termijn (+ tussen haakjes bedrag in 2024) Totale bezoldiging in 2025 (+ tussen haakjes bedrag in 2024) Individueel toepasselijk bezoldigings-maximum (+ tussen haakjes bedrag 2024) Motivering en bedrag (indien overschrijding) CEA Mw. Mr. H.G.M. van Oldeniel Voorzitter (voorzitter) 01-01-2025 (01-01-2024) 31-12-2025 (31-12-2024) 0,200 (0,200) 37.870 (32.766) 49.200 (46.600) CEA Dhr. M. van Giessen AA Vicevoorzitter (vicevoorzitter) 01-01-2025 (01-01-2024) 31-12-2025 (31-12-2024) 0,080 (0,080) 17.996 (12.161) 19.680 (18.640) CEA Dhr. H.D. Rijkse AA Lid (lid) 01-01-2025 (01-01-2024) 31-12-2025 (31-12-2024) 0,080 (0,080) 10.836 (8.712) 19.680 (18.640) CEA Dhr. Prof. dr. A.J. Brouwer RA Lid (lid) 01-01-2025 (01-01-2024) 31-12-2025 (31-12-2024) 0,080 (0,080) 11.030 (12.614) 19.680 (18.640) CEA Mw. E.M. van der Velden AA Lid (lid) 01-01-2025 (01-01-2024) 31-12-2025 (31-12-2024) 0,080 (0,080) 15.480 (11.616) 19.680 (18.640) CEA Dhr. Prof. Dr. O.P.G. Bik RA Lid (lid) 01-01-2025 (01-01-2024) 31-12-2025 (31-12-2024) 0,080 (0,080) 11.997 (9.983) 19.680 (18.640) CEA R. de Groot RA Lid (lid) 01-01-2025 (01-09-2024) 31-12-2025 (31-12-2024) 0,080 (0,080) 14.319 (6.080) 19.680 (6.213) CEA Dhr. C.P.J.M. Bongers MSc Secretaris (secretaris) 01-01-2025 (01-01-2024) 31-12-2025 (31-12-2024) 1,000 (1,000) 155.058 (141.675) 28.468 (25.946) 183.527 (167.622) 246.000 (233.000) Naam instel-ling Naam topfunctionaris Huidige functie functionaris Datum aanvang functievervulling 2025 (+ tussen haakjes gegevens van 2024) Datum einde functievervulling in 2025 (+tussen haakjes gegevens van 2024) Dienstverband in fte (+ tussen haakjes omvang in 2024) Op externe inhuur-basis (nee; <= 12 kalen-der-mnd; >12 kalender-mnd) Beloning plus onkostenvergoedingen (belast) (+ tussen haakjes bedrag in 2024) Voorzieningen t.b.v. beloningen betaalbaar op termijn (+ tussen haakjes bedrag in 2024) Totale bezoldiging in 2025 (+ tussen haakjes bedrag in 2024) Indivi-dueel toepasselijk bezoldigingsmaximum (+ tussen haakjes bedrag 2024) Moti-vering en bedrag (indien overschrijding) Aange-merkt als topfunctionaris tot uiterlijk (datum) Functie als topfunctionaris (+ indien van toepassing bij welk ander organisatieonderdeel van de Staat) Naam topfunctionaris Naam andere WNT-instelling(en) in 2025 (+ tussen haakjes naam andere WNT instelling(en) in 2024) Datum aanvang functievervulling (+ tussen haakjes gegevens 2024) Gecumuleerde totale bezoldiging bij alle WNT-instellingen (+ tussen haakjes de gegevens van 2024) Het algemene bezoldigingsmaximum dan wel een voor de dienstbetrekking van toepassing zijnde hoger bezoldigingsmaximum (+ tussen haakjes de gegevens van 2024) Onverschuldigd betaald en nog niet terugontvangen bedrag Motivering en bedrag bij overschrijding Mw. Mr. H.G.M. van Oldeniel ROC van Twente en CDHO (ROC van Twente en CDHO) 01-01-2025 (01-01-2024) 68.935 (63.561) 104.550 (99.025) Naam instelling Functie(s) Omvang dienstverband in fte (+ tussen haakjes omvang in 2024) Beloning plus onkostenvergoedingen (belast) (+ tussen haakjes bedrag in 2024) Voorzieningen t.b.v. beloningen betaalbaar op termijn (+ tussen haakjes bedrag in 2024) Totale bezoldiging in 2025 (+ tussen haakjes bedrag in 2024) Individueel toepasselijk drempelbedrag in 2025 (+ tussen haakjes bedrag 2024) Motivering ... Naam instelling Naam topfunctionaris Laatste functie(s) Datum beëindiging dienstverband Op externe inhuur-basis (nee; <= 12 mnd; >12 mnd) Betaalde uitkeringen in 2025 Individueel toepasselijke maximale ontslaguitkering Motivering en bedrag (indien overschrijding) ... Naast de hierboven vermelde functionarissen zijn er geen andere functionarissen die in 2025 een bezoldiging boven het toepasselijke bezoldigingsmaximum hebben ontvangen, of waarvoor in eerdere jaren een vermelding op grond van de WNT heeft plaatsgevonden of had moeten plaatsvinden. Er zijn in 2025 geen functionarissen die hun werkzaamheden als topfunctionaris hebben neergelegd en die op grond van hun voormalige functie nog 4 jaar aangemerkt worden als topfunctionaris. Er zijn in 2025 geen ontslaguitkeringen betaald die op grond van de WNT dienen te worden gerapporteerd. D. BIJLAGEN Bijlage 1: Toezichtrelaties zelfstandige bestuursorganen (ZBO's) en rechtspersonen met een wettelijke taak (RWT's) Naam ZBO/RWT Begrote bijdrage moederdepartement aan ZBO/RWT Gerealiseerde bijdrage moederdepartement aan ZBO/RWT Begrote bijdrage overige departementen Gerealiseerde bijdrage overige departementen Bijzonderheden AFM 737 636 0 0 Nee Bijzonderheden DNB 2.112 1.883 0 0 Nee Bijzonderheden CEA 0 0 0 0 Nee Bijzonderheden Waarderingskamer 2.489 2.506 0 0 Nee Bijzonderheden NLFI 5.169 3.773 0 0 Ja Bijzonderheden Dit zijn voorlopige cijfers. In afwachting van de jaarrekening 2025 van NLFI. Nederlands Bureau der Motorrijtuigverzekeraars 0 0 0 0 Ja Bijzonderheden Dit zijn voorlopige cijfers. In afwachting van de jaarrekening 2025 van het Nederlands Bureau der Motorrijtuigverzekeraars Stichting Waarborgfonds Motorverkeer 0 0 nnb nnb Ja Bijzonderheden In afwachting van de jaarrekening 2025 van Stichting Waarborgfonds Motorverkeer Bijlage 2: Afgerond evaluatie- en overig onderzoek Deze bijlage geeft een overzicht van de uitkomsten van de Strategische Evaluatie Agenda (SEA) in de begroting 2025. De tabellen geven de afronding van periodieke rapportages en beleidsdoorlichtingen over de afgelopen zeven jaar schuingedrukt weer. Voor overige SEA-evaluaties is de gerapporteerde termijn vier jaar. Bij elke afgeronde evaluatie is een verwijzing opgenomen naar de bijbehorende Kamerbrief of eindrapportage. Uitkomsten SEA-thema 1: Solide overheidsfinanciën a. Effectief en efficiënt begrotingsbeleid en begrotingsbeheer Titel Onderzoek Type onderzoek Afronding Status Artikel Vindplaats onderzoek Beleidsdoorlichting Begrotingsbeleid Beleidsdoorlichting 2023 Afgerond n.v.t. Kamerstuk 36410, nr. 86 Beleidsdoorlichting BTW-compensatiefonds Beleidsdoorlichting 2021 Afgerond 6 Kamerstuk 31935, nr. 74 Beleidsdoorlichting Begrotingsbeleid Beleidsdoorlichting 2020 Afgerond n.v.t. Kamerstuk 35570, nr. C Evaluatie Rijksbegrotingsvoorschriften (RBV) Ex-post evaluatie 2026 Uitstel1De afronding van deze evaluatie wordt verwacht in 2026. In 2025 is besloten de RBV niet jaarlijks, maar eens in de drie jaar inhoudelijk te herzien. Deze vereenvoudiging is vooruitlopend op de evaluatie uitgewerkt en doorgevoerd, waardoor de evaluatie later is gestart dan eerder voorzien. n.v.t. n.v.t. Evaluatie Regeling Audit Committees van het Rijk Ex-post evaluatie 2026 Anders2De evaluatie zelf is reeds afgerond. Deze wordt begin 2026 naar de Kamer verzonden. n.v.t. n.v.t. Evaluatie factsheets brede welvaart Ex-durante evaluatie 2025 Anders3De evaluatie factsheets brede welvaart is van de SEA gehaald. De factsheets brede welvaart worden onafhankelijk opgesteld door het CBS. Een evaluatie vanuit het ministerie van Financiën is daarom niet van toepassing. n.v.t. n.v.t. Vervolgonderzoeken n.a.v. de beleidsdoorlichting Btw-compensatiefonds Ex-post evaluatie 2025 Afgerond n.v.t. Link naar onderzoek Evaluatie Regeling Financieel Beheer Ex-post evaluatie 2025 Afgerond n.v.t. Link naar onderzoek Evaluatie regeling vaststelling aanwijzingen voor subsidieverstrekking (uniform subsidiekader) Ex-post evaluatie 2024 Afgerond n.v.t. Link naar onderzoek 17e Studiegroep Begrotingsruimte Ex-post evaluatie 2023 Afgerond n.v.t. Kamerstuk 36410, nr. 86 Evaluatie Comptabiliteitswet 2016 Ex-post evaluatie 2023 Afgerond n.v.t. Kamerstuk 33670, nr. 16 Evaluatie beleidskeuzes uitgelegd (nieuwe werkwijze CW 3.1) Ex-durante evaluatie 2023 Afgerond n.v.t. Kamerstuk 31865, nr. 231 Project-evaluatie Verslaggevingsstelsel (AVRo) Ex-durante evaluatie 2022 Afgerond n.v.t. Kamerstuk 31865, nr. 209 Evaluatie eerste ervaringen SEA Ex-durante evaluatie 2022 Afgerond n.v.t. Kamerstuk 31865, nr. 206 b. Schuldfinanciering tegen zo laag mogelijke kosten onder acceptabel risico Titel Onderzoek Type onderzoek Afronding Status Artikel Vindplaats onderzoek Periodieke rapportage Schuldfinanciering 4 Deze periodieke rapportage staat in de begroting onder de titel 'b. Schuldfinanciering tegen zo laag mogelijke kosten onder acceptabel risico'. Periodieke rapportage 2025 Afgerond 11 Kamerstuk 31935, nr. 93 Beleidsdoorlichting Artikel 11 Financiering staatsschuld Beleidsdoorlichting 2019 Afgerond 11 Kamerstuk 31935, nr. 61 Analyse doeltreffendheid en doelmatigheid van financiering staatsschuld Ex-post evaluatie 2025 Afgerond 11 Kamerstuk 31935, nr. 93 c. Optimaal kasbeheer van het Rijk en van gelieerde instellingen Titel Onderzoek Type onderzoek Afronding Status Artikel Vindplaats onderzoek Periodieke rapportage Kasbeheer 5 Deze periodieke rapportage staat in de begroting onder de titel 'c. Optimaal kasbeheer van het Rijk en van gelieerde instellingen'. Periodieke rapportage 2024 Afgerond 12 Kamerstuk 31935, nr. 89 Beleidsdoorlichting Artikel 12 Schatkisbankieren en betalingsverkeer Rijk Beleidsdoorlichting 2019 Afgerond 12 Kamerstuk 31935, nr. 62 Uitkomsten SEA-thema 2: Economie en vestigingsklimaat a. Het borgen van publieke belangen via het aandeelhouderschap op een zo efficiënt mogelijke wijze Titel Onderzoek Type onderzoek Afronding Status Artikel Vindplaats onderzoek Beleidsdoorlichting Artikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector Beleidsdoorlichting 2020 Afgerond 3 Kamerstuk 31935, nr. 67 Evaluaties aandeelhouderschappen Air France-KLM, KLM, Schiphol Ex-post evaluatie 2025 Afgerond 3 Kamerstuk 28165, nr. 467 Evaluatie aandeelhouderschap FMO Ex-post evaluatie 2025 Afgerond 3 Kamerstuk 28165, nr. 461 Evaluaties aandeelhouderschappen COVRA en Thales Ex-post evaluatie 2025 Afgerond 3 Kamerstuk 28165, nr. 446 Evaluatie aandeelhouderschap NS Ex-post evaluatie 2024 Afgerond 3 Kamerstuk 28165, nr. 428 Evaluaties aandeelhouderschappen Holland Casino en Nederlandse Loterij Ex-post evaluatie 2023 Afgerond 3 Kamerstuk 28165, nr. 395 b. Evaluatie crisismaatregelen COVID-19 pandemie IFI's en Europese instellingen Titel Onderzoek Type onderzoek Afronding Status Artikel Vindplaats onderzoek Evaluatie crisismaatregelen COVID-19 pandemie IFI's en Europese instellingen Periodieke rapportage 2025 Afgerond 4 Kamerstuk 31935, nr. 91 c. Exportkredietverzekering Titel Onderzoek Type onderzoek Afronding Status Artikel Vindplaats onderzoek Beleidsdoorlichting Artikel 5 Exportkredietverzekeringen, -garanties en investeringsverzekeringen 2016-2021 Beleidsdoorlichting 2023 Afgerond 5 Kamerstuk 31935, nr. 82 Beleidsevaluatie beëindigen steun fossiele energiesector (COP26-verklaring) Ex-post evaluatie 2024 Afgerond 5 Kamerstuk 26485, nr. 438 Evaluatie crisismaatregelen herverzekering leverancierskredieten Ex-post evaluatie 2024 Afgerond 5 Kamerstuk 35433, nr. 13 Uitkomsten SEA-thema 3: Financiële sector a. Stabiele, integere en betrouwbare financiële markten Titel Onderzoek Type onderzoek Afronding Status Artikel Vindplaats onderzoek Periodieke rapportage Stabiele, integere en betrouwbare financiële markten Periodieke rapportage 2026 Uitstel 1 Deze evaluatie is vertraagd. De afronding en aanbieding aan de onderraden wordt binnenkort verwacht. 2 n.v.t. Beleidscyclus beleid tegen witwassen en terrorismefinanciering Ex-post evaluatie Doorlopend Anders2Dit betreft een doorlopend onderzoek. Aankomende jaren zal er weer een NRA worden uitgevoerd. 2 n.v.t. Gedragsaspecten van sparen Ex-ante evaluatie 2026 Uitstel3Door personeelswisselingen bij de uitvoerende partij is er vertraging opgelopen. Afronding wordt verwacht in 2026. 2 n.v.t. Evaluatie garantieregeling WAKO (kernongevallen) Ex-post evaluatie 2026 Uitstel4De laatste checks van deze evaluatie zijn gaande. Het is nog niet zeker wanneer deze naar de Kamer gaat, ambtelijke afstemming vindt plaats. 2 n.v.t. Evaluatie Wet toezicht trustkantoren Ex-post evaluatie 2026 Uitstel5Deze evaluatie zal begin 2026 worden afgerond. 2 n.v.t. Evaluatie van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants Ex-ante evaluatie 2026 Uitstel6De startdatum van de evaluatie is in verband met herprioritering vooruitgeschoven. 2 n.v.t. Evaluatie FEC Ex-post evaluatie 2026 Anders7Deze evaluatie komt te vervallen op de SEA van het ministerie van Financiën. Dit onderzoek wordt nu door het ministerie van Justitie en Veiligheid uitgevoerd en in 2026 afgerond. 2 n.v.t. Evaluatie Wet transparantie toezicht financiële markten Ex-post evaluatie 2026 Anders8Het onderzoek zelf is reeds afgerond. De evaluatie zal eind februari 2026 naar de Kamer worden gestuurd. 2 n.v.t. Koppelverkoop van spaar- en betaalrekeningen Ex-ante evaluatie 2025 Afgerond 2 Link naar onderzoek Evaluatie van de Wet beloningsbeleid financiële ondernemingen Ex-post evaluatie 2025 Afgerond 2 Kamerstuk 33 964, nr 48 Evaluatie garantieregeling NHT Ex-post evaluatie 2025 Afgerond 2 Kamerstuk 28 165, nr 463 Evaluatie vorm en juridische kaders College Deskundigheid Financiele dienstverlening Ex-post evaluatie 2024 Afgerond 2 Kamerstuk 29507, nr. 163 Strategische analyse Wijzer in geldzaken Ex-durante evaluatie 2023 Afgerond 2 Link naar onderzoek Evaluatie implementatiewet vijfde anti-witwasrichtlijn (AMLD5) Ex-post evaluatie 2022 Afgerond 2 Kamerstuk 31477, nr. 88 Onderzoek ontwikkelingen in de markt voor uitvoering premieregelingen Ex-post evaluatie 2022 Afgerond 2 Kamerstuk 32043, nr. 607 Beleidsevaluatie anti-omkoping Ex-post evaluatie 2022 Afgerond 5 Kamerstuk 35925-IX, nr. 39 Uitkomsten SEA thema 4: Fiscaal beleid a. Vereenvoudiging belastingstelsel - aanpak fiscale regelingen Titel Onderzoek Type onderzoek Afronding Status Artikel Vindplaats onderzoek Beleidsdoorlichting Fiscale Regelingen Beleidsdoorlichting 2020 Afgerond 1 Kamerstuk 35300, nr. 79 Algemeen/overig belastingstelsel Monitoring van de openbaarmaking fiscale vergrijpboetes Ex-durante evaluatie 2030 Uitstel1Openbaarmaking vergrijpboete is zeer ingrijpend en kan pas plaats vinden als een boete onherroepelijk vaststaat. Het kan jaren duren voordat een boete onherroepelijk vaststaat. Daardoor is het van daadwerkelijke inzet van de maatregel nog niet gekomen. Daarom is in de MvT bij OFM 2020 (Kamerstukken 35303, nr. 3) op p. 45 aangegeven dat een periode van 10 jaar wordt gehanteerd. 1 n.v.t. Evaluatie artikelen 3:4 en 3:5 van de Algemene douanewet Ex-post evaluatie 2026 Anders2De evaluatie komt voort uit artikel 19 van de Verordening liquide middelen en artikel VIII van de Fiscale verzamelwet 2021 en staat gepland voor 2026. In 2025 is wel gekeken naar het toezicht op liquide middelen, met als doel om het effectgericht sturen te verbeteren. Zie «Geld op de vlucht. Effectgericht sturen bij het toezicht op liquide middelen en meldrecht.» via de link https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2025/02/28/geld-op-de-vlucht-effectgericht-sturen-bij-het-toezicht-op-liquide-middelen-en-meldrecht . 1 n.v.t. Onderzoek naar de fiscale positie van de Bijzondere invaliditeitsverhoging Ex-post evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 31066, nr. 1499 Onderzoek teruggaaf bpm bij export Ex-post evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 32800, nr. 90 Onderzoek omzetten aftrekposten naar subsidies (focus EIA/MIA/Vamil) Ex-ante evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 36812 nr. 7 Evaluatie fiscale crisismaatregelen Corona Ex-post evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 35420, nr. 539 Onderzoek belastingrente Ex-post evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 32140, nr. 202 Evaluatie KOA (kansspelen op afstand) Ex-post evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 24557, nr. 244 Onderzoek naar de informatiebeschikking Ex-ante evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 33772, nr. 6 Evaluatie belastingstelsel BES-eilanden Ex-post evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 34269, nr. 9 Evaluatie basisregistratie WOZ Ex-post evaluatie 2024 Afgerond 1 Link naar onderzoek Onderzoek grondbelasting Ex-ante evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 32847, nr. 1198 Onderzoek alternatieve wijze van bekendmaking van belastingaanslagen Ex-ante evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 31066, nr. 1433 Onderzoek digitaliseren aangifte bpm Ex-ante evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 32800, nr. 88 Nadere analyse tarieven box 2 en box 3 Ex-durante evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 36418, nr. AM Drempels belastingstelsel in kaart brengen Ex-durante evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 36418, nr. 144 Onderzoek grenswerkers Ex-durante evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 25087, nr. 328 Second opinion analyse staatssteun amendement van Dijk Ex-post evaluatie 2024 Afgerond 1 Link naar onderzoek Vereenvoudiging belastingstelsel Ex-ante evaluatie 2023 Afgerond 1 Kamerstuk 32140, nr. 167 Onderzoek fiscaal onafhankelijke rechtshulp Ex-ante evaluatie 2023 Afgerond 1 Kamerstuk 31066, nr. 1264 Verkenning maatregel wet WOZ Ex-ante evaluatie 2023 Afgerond 1 Kamerstuk 29279, nr. 828 Monitoring crisismaatregelen corona Ex-durante evaluatie 2022 Afgerond 1 Kamerstuk 35420, nr. 473 Nader onderzoek fiscale regelingen Ex-post evaluatie 2022 Afgerond 1 Kamerstuk 32140, nr. 140 Pilot toegevoegde waarde nationale impact assessment Ex-ante evaluatie 2022 Afgerond 1 Link naar onderzoek Internationale vergelijking uitstel van betaling i.v.m. coronacrisis Ex-post evaluatie 2022 Afgerond 1 Kamerstuk 31066, nr. 1067 Arbeid en inkomen Monitor fiscale oplossing eenverdienersproblematiek Ex-durante evaluatie 2027 Uitstel3De beoogde invoering van de fiscale oplossing voor de eenverdienersproblematiek is 1 januari 2028. De monitoring wordt gebruikt om de fiscale oplossing eventueel aan te passen zodat deze goed aan blijft sluiten bij de problematiek. Daarom zal de eerste monitoring plaatsvinden in 2027. 1 n.v.t. Evaluatie artiesten- en beroepssportersregeling Ex-post evaluatie 2026 Uitstel4Deze evaluatie is uitgesteld wegens andere werkzaamheden/prioritering. 1 n.v.t. Monitoring aandelenopties startups Ex-durante evaluatie 2026 Uitstel5Uitgesteld tot in 2026 om in samenwerking met de sector betere resultaten te kunnen genereren. 1 n.v.t. Mispercepties marginale druk en arbeidsaanbod Ex-ante evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 32140 nr. 281 Evaluatie werkkostenregeling Ex-post evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 36602, nr. 163 Evaluatie faciliteiten en uitvoering ANBI's6Naam gewijzigd naar "Evaluatie ANBI's en SBBI's". Ex-post evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 36600-IX, nr. 42 Quickscan vrijstelling uitkering wegens alimentatie Ex-post evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 32140, nr. 229 Quickscan vrijstelling uitkering wegens 25- of 40-jarig dienstverband en alimentatie Ex-post evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 32140, nr. 219 Evaluatie heffingskortingen/tariefsstructuur box 1 Ex-post evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 32140, nr. 185 Evaluatie giftenaftrek Ex-post evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 36410-IX, nr. 42 Verkenning eenvoud in het belastingstelsel vanuit perspectief burger Ex-post evaluatie 2023 Afgerond 1 Kamerstuk 36418, nr. 126 Evaluatie uitvoering toezichtplan arbeidsrelaties Ex-post evaluatie 2022 Afgerond 1 Kamerstuk 31066, nr. 1094 Ondernemen en tegengaan belastingontwijking Monitoren Wet aanpassing fiscale bedrijfsopvolgingsfaciliteit 2024 Ex-durante evaluatie 2026 Uitstel7Monitoren kan niet eerder dan 2026, omdat vrijwel alle maatregelen per 1 januari 2025 in werking zijn getreden. 1 n.v.t. Onderzoek e-facturatie: infrastructuur, binnenlandse e-facturatie en digitale rapportage Ex-ante evaluatie 2026 Uitstel8Wegens prioritering ten opzichte van andere werkzaamheden is deze evaluatie licht vertraagd. De evaluatie wordt in het eerste kwartaal van 2026 afgerond. 1 n.v.t. Nader onderzoek belastingdruk multinationals: verschillen tussen fiscale en commerciële winstbepaling Ex-post evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 31066 nr. 1524 Aanvullend onderzoek dividendstripping Ex-ante evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 32140 nr. 263 Evaluatie fiscale regelingen speur- en ontwikkelingswerk Ex-durante evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 32637, nr. 670 Monitoring royalty, dividend en rentestromen FDI Ex-durante evaluatie 2025 Afgerond 1 Link naar onderzoek Evaluatie fiscale regelingen IB-ondernemers Ex-post evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 32140, nr. 199 Evaluatie 30%-regeling, ETK-regeling en partiële buitenlandse belastingplicht Ex-post evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 36418, nr. 145 Onderzoek naar effecten maatregelen tegen belastingontwijking: generieke renteaftrekbeperking, aanvullende CFC-maatregel en maatregelen tegen hybride mismatches. Ex-post evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 25087, nr. 343 Evaluatie verlaagde vpb tarief Ex-post evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 32140, nr. 220 Evaluatie innovatiebox Ex-post evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 36418 nr. 127 Onderzoek voor- en nadelen REIT-regime Ex-ante evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 32140, nr. 196 Nader onderzoek belastingdruk multinationals: structureel verlieslatende bedrijven en betaalde belasting Ex-post evaluatie 2023 Afgerond 1 Kamerstuk 31066, nr. 1328 Effectmeting bronbelasting Ex-durante evaluatie 2023 Afgerond 1 Kamerstuk 25087, nr. 320 Evaluatie fiscale regelingen bedrijfsopvolging Ex-post evaluatie 2022 Afgerond 1 Kamerstuk 35925-IX, nr. 30 Nader onderzoek belastingdruk multinationals: het beperken van de aftrekbaarheid van aandeelhouders/-hoofdkantoorkosten en/of royalty's Ex-durante evaluatie 2022 Afgerond 1 Kamerstuk 25087, nr. 294 Evaluatie verlaagd gebruikelijk loon dga’s startups Ex-post evaluatie 2022 Afgerond 1 Link naar onderzoek Onderzoek fragmentatie Vpb door verlaagde tarief Ex-post evaluatie 2022 Afgerond 1 Kamerstuk 36202, nr. 7 Evaluatie fiscale regelingen zeeschepen Ex-post evaluatie 2022 Afgerond 1 Kamerstuk 31409, nr. 357 Vermogen Onderzoek jaarlijkse vrijstelling schenkbelasting kinderen Ex-durante evaluatie 2026 Uitstel 1 n.v.t. Evaluatie vrijstelling voorwerpen kunst en wetenschap box 3 Ex-post evaluatie 2026 Uitstel 1 n.v.t. Evaluatie anti-arbitragebepaling box 3 Ex-durante evaluatie 2025 Anders9Vanwege de aangehouden aanslagen in het kader van de herstelprocedure voor box 3 is er op dit moment onvoldoende informatie beschikbaar om deze evaluatie uit te voeren. Daarnaast verdwijnt het risico op peildatumarbitrage bij de invoering van de Wet werkelijk rendement box 3 (beoogd per 2028), omdat in dit stelsel het werkelijke rendement wordt belast en er geen peildatum meer is. Een evaluatie van de anti-peildatumarbitragebepaling in de huidige situatie heeft daarom te weinig toegevoegde waarde. 1 n.v.t. Onderzoek actualisatie forfaits op basis van rekenrente en levensverwachting Ex-post evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 32140, nr. 224 Onderzoek naar de mogelijkheden om het vermogen in stichtingen in kaart te brengen Ex-post evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 36600-IX, nr. 38 Evaluatie gebruikelijkloonregeling Ex-post evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 36602, nr. 15 Onderzoek eenmalig verhoogde schenkingsvrijstelling kinderen en schenkingsvrijstelling dure studie Ex-post evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 31066, nr. 1447 Onderzoek belastingdruk top 1% Ex-post evaluatie 2024 Afgerond 1 Link naar onderzoek Onderzoek huurwaarderatio voor vastgoedbijtelling box 3 Ex-ante evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 32140, nr. 200 Burgerpanelonderzoek vastgoedbijtelling box 3 Ex-ante evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 32140, nr. 205 Advies juridische houdbaarheid vastgoedbijtelling box 3 Ex-ante evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 32140, nr. 205 Verkenning naar vrijstellingen overdrachtsbelasting Ex-post evaluatie 2023 Afgerond 1 Kamerstuk 36410, nr. 79 Effect CA-maatregelen voor vastgoed investeerders Ex-ante evaluatie 2023 Afgerond 1 Kamerstuk 27926, nr. 374 Onderzoek naar een huurregister Ex-ante evaluatie 2023 Afgerond 1 Kamerstuk 27926, nr. 376 Vervolgonderzoek BOR Ex-ante evaluatie 2023 Afgerond 1 Kamerstuk 32637, nr. 570 Evaluatie Vpb vrijgestelde en fiscale beleggingsinstelling Ex-post evaluatie 2022 Afgerond 1 Kamerstuk 32140, nr. 130 Onderzoek naar brede vermogensbelasting incl vastgoed (relatie met IBO) Ex-ante evaluatie 2022 Afgerond 1 Kamerstuk 35925-IX, nr. 38 IBO vermogensverdeling Ex-ante evaluatie 2022 Afgerond 1 Kamerstuk 35925-IX, nr. 38 Onderzoek actualisatie leegwaarderatio verhuurde woningen Ex-post evaluatie 2022 Afgerond 1 Kamerstuk 32140, nr. 132 Onderzoek kostenforfait box 3 Ex-ante evaluatie 2022 Afgerond 1 Kamerstuk 32140, nr. 170 Wonen, gezond, en consumptie Onderzoeken eigenwoningregeling Ex-durante evaluatie 2026 Uitstel10Deze evaluatie is gesplitst in het onderzoek 30-jaarstermijn en het onderzoek EWF. Beide onderzoeken worden naar verwachting in 2026 afgerond. 1 n.v.t. Evaluatie verlaagd tarief accijns kleine bierbrouwerijen Ex-post evaluatie 2026 Uitstel 1 n.v.t. Vervolgonderzoek vrijstelling in de overdrachtsbelasting voor taakoverdrachten tussen verenigingen en ANBI's Ex-ante evaluatie 2026 Uitstel11Wegens prioritering ten opzichte van andere werkzaamheden is de looptijd van het onderzoek verlengd. 1 n.v.t. Vervolgonderzoek vrijstelling in de overdrachtsbelasting voor Wijkontwikkelingsmaatschappij (WOM) Ex-ante evaluatie 2026 Uitstel12De afronding van deze evaluatie wordt verwacht in de tweede helft van 2026. 1 n.v.t. Actualiseren dieetkostentabel Periodieke evaluatie 2025 Afgerond 1 Link naar onderzoek Vervolgonderzoek btw-isolatiewerkzaamheden Ex-post evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 32140, nr. 266 Vervolgonderzoek btw genees- en hulpmiddelen Ex-post evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 32140, nr. 266 Onderzoek tariefdifferentiatie kansspelbelasting Ex-ante evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 24557, nr. 272 Impactanalyse gevolgen btw-verhoging logies Ex-ante evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 32140, nr. 264 investeringsklimaat middenhuurwoningen Ex-post evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 27926, nr. 405 Evaluatie vrijstellingen btw Ex-post evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 32140, nr. 253 Empty package survey tabaksaccijns Ex-post evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 32011, nr. 121 Monitoring gebruik startersvrijstelling overdrachtsbelasting Ex-durante evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 36602, nr. 5 Evaluatie differentiatie overdrachtsbelasting Ex-post evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 36602, nr. 5 Monitoring btw-nultarief zonnepanelen Ex-durante evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 36418, nr. 142 Onderzoek naar de mogelijkheden voor een suikerbelasting Ex-ante evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 32140, nr. 187 Evaluatie Brede Weersverzekering Ex-post evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 36410-XIV, nr. 102 Onderzoek Impact verhoging kansspelbelasting op publieke belangen Ex-ante evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 36602, nr. 3 Onderzoek grenseffecten alcoholaccijns Ex-durante evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 36418, nr. 151 Advies minimumverkoopprijs e-sigaretten Ex-ante evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 32011, nr. 115 Monitoring btw op energie Ex-durante evaluatie 2023 Afgerond 1 Kamerstuk 36202, nr. 134 Evaluatie verlaagd btw-tarief alle goederen/diensten (incl. elektronische boeken) Ex-post evaluatie 2023 Afgerond 1 Kamerstuk 32140, nr. 151 Onderzoek de mogelijkheden voor een lager btw-tarief op groente en fruit Ex-ante evaluatie 2023 Afgerond 1 Kamerstuk 36202, nr. 139 Onderzoek grenseffecten tanken (rapportage 2) Ex-post evaluatie 2023 Afgerond 1 Link naar onderzoek Evaluatie aftrek specifieke zorgkosten Ex-post evaluatie 2022 Afgerond 1 Kamerstuk 35925-XVI, nr. 204 Onderzoek grenseffecten tanken Ex-post evaluatie 2022 Afgerond 1 Kamerstuk 36202, nr. 81 Onderzoek invoering kleine ondernemersregeling btw Ex-durante evaluatie 2022 Afgerond 1 Kamerstuk 35033, nr. 9 b. Verduurzaming van het belastingstelsel Titel Onderzoek Type onderzoek Afronding Status Artikel Vindplaats onderzoek Klimaat Evaluatie fiscale vrijstellingen bos en natuur Ex-post evaluatie 2026 Uitstel 1 n.v.t. Evaluatie CO2-minimumprijs elektriciteitsopwekking Ex-post evaluatie 2026 Uitstel 1 n.v.t. Evaluatie CO2-heffing industrie Ex-post evaluatie 2026 Uitstel 1 n.v.t. Eindevaluatie klimaatakkoord mobiliteit Ex-post evaluatie 2025 Anders13Deze evaluatie is vervallen vanwege samenvoeging met de «Verkenning autobelastingen.» 1 n.v.t. Quickscan Natuurschoonwet (NSW) Ex-durante evaluatie 2025 Anders14Dit onderzoek is opgenomen in de «Evaluatie fiscale vrijstellingen bos en natuur» in plaats van een zelfstandig onderzoek. 1 n.v.t. Impactanalyse effecten rode diesel Ex-ante evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 28625, nr. 377 Effecten van een afstandsafhankelijke vliegbelasting Ex-ante evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 31396, nr. 7 Versmalling reikwijdte vermindering energie-belasting. Identificatie hoofdverblijven van huishoudens via LV WOZ en BAG Ex-ante evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 32140, nr. 261 Beprijzing emissies gebouwde omgeving Ex-ante evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 32813, nr. 1525 Beprijzing ETS2 industrie Ex-ante evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 32813, nr. 1525 Onderzoek circulaire plastic heffing Ex-ante evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 32140, nr. 278 Herijking CO2-heffing glastuinbouw Ex-ante evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 32813, nr. 1536 Warmtebedrijven en energiebelasting extern onderzoek Ex-durante evaluatie 2025 Afgerond 1 Link naar onderzoek Vervolgonderzoek EB-teruggaveregeling Ex-post evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 32140, nr. 228 Onderzoek naar verbeteringen voor de Energie-investeringsaftrek (EIA) en de Millieu-investeringsaftrek (MIA) en het omzetten aftrekpost naar subsidie (focus EIA) Ex-ante evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 36812, nr. 7 Beprijzing veehouderij akkerbouw Ex-ante evaluatie 2025 Afgerond 1 Link naar onderzoek Impactanalyse afvalmaatregelen Ex-ante evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 36812, nr. 3 Lange termijn verkenning fiscaal stimuleringspakket elektrische voertuigen Ex-ante evaluatie 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 32800 nr. 89 Monitoring stimulering elektrische auto’s ‘hand aan de kraan’ Ex-durante evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 32813, nr. 1406 Marktverkenning emissievrije bestelauto's Ex-durante evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 31305, nr. 467 Evaluatie afvalstoffenbelasting Ex-post evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 32813, nr. 1414 Evaluatie reisaftrek OV Ex-post evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 23645, nr. 818 Evaluatie landbouwvrijstelling Ex-post evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 36418, nr. 137 Onderzoek naar toekomstbestendige wetgeving en uitvoering energiebelasting Ex-ante evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 32140, nr. 195 Analyse stapeling maatregelen mineralogische en mettalurgische sectoren Ex-ante evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 32813, nr. 1414 Impactanalyse afbouw vrijstellingen (elektriciteitsopwekking (WKK) Ex-ante evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 32813, nr. 1414 Onderzoek blokaansluitingen Ex-ante evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 29023, nr. 520 Onderzoek uitsplitsing bedrijfsmatig energieverbruik (incl. extra uitsplitsing) Ex-durante evaluatie 2024 Afgerond 1 Kamerstuk 30196, nr. 830 Onderzoek gebruik reiskostenvergoeding en thuiswerkvergoeding Ex-ante evaluatie 2023 Afgerond 1 Link naar onderzoek Evaluatie energie-investeringsaftrek (EIA) Ex-post evaluatie 2023 Afgerond 1 Kamerstuk 36202, nr. 158 Evaluatie milieu-investeringsaftrek (MIA) en willekeurige afschrijving milieu-investeringen (VAMIL) Ex-post evaluatie 2023 Afgerond 1 Kamerstuk 36202, nr. 159 Evaluatie onbelaste reiskostenvergoeding Ex-post evaluatie 2023 Afgerond 1 Kamerstuk 36202, nr. 155 Nader onderzoek afschaffen vrijstelling energiebelastingen Ex-ante evaluatie 2023 Afgerond 1 Link naar onderzoek IBO Klimaat Ex-ante evaluatie 2023 Afgerond 1 Kamerstuk 32813, nr. 1177 Impactanalyse fossiele subsidies non-energetisch gebruik Ex-ante evaluatie 2023 Afgerond 1 Link naar onderzoek Onderzoek afschaffen van gebruik diesel- en stookolie voor commerciële vaart in binnenwateren Ex-ante evaluatie 2023 Afgerond 1 Link naar onderzoek Onderzoek impact teruggaafregeling kerk- en non-profit instellingen Ex-ante evaluatie 2023 Afgerond 1 Link naar onderzoek Onderzoek impact van afschaffen van kerosinevrijstelling Ex-ante evaluatie 2023 Afgerond 1 Link naar onderzoek Onderzoek reductie 1,2 MTON CO2 in de EB Ex-ante evaluatie 2023 Afgerond 1 Link naar onderzoek Onderzoek tariefverschil diesel en benzine Ex-ante evaluatie 2023 Afgerond 1 Link naar onderzoek Effecten belasten transferpassagiers vliegbelasting Ex-ante evaluatie 2023 Afgerond 1 Kamerstuk 36202, nr. 157 Onderzoek tarieven CO2-minimumprijs sectoren elektriciteit en industrie Ex-ante evaluatie 2023 Afgerond 1 Link naar onderzoek Evaluatie bijzondere regelingen MRB en BPM Ex-post evaluatie 2022 Afgerond 1 Kamerstuk 32800, nr. 76 Impactanalyse klimaatregelen Belastingplan 2023 Ex-ante evaluatie 2022 Afgerond 1 Link naar onderzoek Impactanalyse vliegbelasting Ex-ante evaluatie 2022 Afgerond 1 Link naar onderzoek Onderzoek naar CBAM voor chemiesector Ex-ante evaluatie 2022 Afgerond 1 Kamerstuk 21501-20, nr. 1724 Onderzoek naar prikkels in de energiebelasting bij de overstap van bedrijven van fossiele energiebronnen naar een schonere en meer duurzame economie Ex-durante evaluatie 2022 Afgerond 1 Link naar onderzoek Onderzoeken normenkader in de BPM en actualisatie forfaits Ex-post evaluatie 2022 Afgerond 1 Kamerstuk 32800, nr. 78 Tussenevaluatie klimaatakkoord mobiliteit Ex-post evaluatie 2022 Afgerond 1 Link naar onderzoek Uitwerking alternatieve vormgeving BPM op bestelauto's Ex-ante evaluatie 2022 Afgerond 1 Link naar onderzoek Uitkomsten SEA thema 5: Belastingdienst a. Uitvoering en handhaving Belastingdienst Titel Onderzoek Type onderzoek Afronding Status Artikel Vindplaats onderzoek Evaluatie toezicht (2017-2023) Beleidsdoorlichting 2025 Afgerond 1 Kamerstuk 31066, nr. 1464 Beleidsdoorlichting Dienstverlening Belastingdienst Beleidsdoorlichting 2020 Afgerond 1 Kamerstuk 31935, nr. 66 Evaluatie dienstverlening (2020-2024) Ex-post en ex-durante evaluatie 2026 Uitstel1Het onderzoek loopt uit vanwege gedurende de looptijd aanvullend verstrekte opdracht ter completering van de evaluatie. De vier evaluaties Dienstverlening worden in 2026 aangeboden aan de Kamer. 1 n.v.t. Doorwerking van de visie op dienstverlening Ex-durante evaluatie 2026 Uitstel2De afrondende fase van het onderzoek heeft meer tijd gekost dan voorzien. De vier evaluaties Dienstverlening worden in 2026 aangeboden aan de Kamer. 1 n.v.t. Onderzoek naar boetes Ex-post evaluatie 2026 Uitstel3Het eerste spoor (literatuuronderzoek en deskresearch) is afgerond, het tweede spoor (dataonderzoek en procesbeschrijving) is in afrondende fase. Een eventueel vervolg (derde spoor) wordt nog bepaald. 1 Kamerstuk 31066, nr. 1327 Brieven als instrument Ex-post en ex-durante evaluatie 2026 Anders4Het eindrapport is vastgesteld en wordt samen met de andere evaluaties Dienstverlening in 2026 aangeboden aan de Kamer. 1 n.v.t. Transformatie van de dienstverlening Ex-post en ex-durante evaluatie 2026 Anders 1 n.v.t. Fiscale monitor Ex-durante evaluatie 2026 Anders5Het onderzoek is afgerond. Wegens vertraging in de aanbieding wordt dit onderzoek Q1 2026 aan de Kamer aangeboden. 1 n.v.t. Stand van de uitvoering Ex-durante evaluatie 2025 Anders6De publicatieperiode van de Stand van de uitvoering is gelijkgetrokken met de publicatieperiode van de Standen van de Uitvoering van de andere uitvoeringsorganisaties van Financiën (Douane en Dienst Toeslagen). De volgende publicatie volgt daarmee voor de zomer van 2026. In plaats van een publicatie, is in 2025 opvolging gegeven aan een van de signalen uit de Stand van 2024, namelijk de toename van bezwaar- en beroepschriften. Dit is gedaan door ronde tafelgesprekken met andere organisaties, een diner pensant voor bestuurders en een symposium. 1 n.v.t. Evaluatie inningsproces Ex-durante evaluatie 2023 Afgerond 1 Kamerstuk 31066, nr. 1380 Eindevaluatie programma Managementinformatie en Risicomanagement (MI/RM) Ex-post evaluatie 2023 Afgerond 1 Link naar onderzoek Uitkomsten SEA thema 6: Toeslagen a. Recht doen aan het verleden1Er is een strategie ontwikkeld om de hersteloperatie in samenhang te evalueren. In 2026 en 2027 zullen deelevaluaties worden verricht. De eindrapportage zal naar verwachting in 2028 naar de Kamer verzonden worden. Titel Onderzoek Type onderzoek Afronding Status Artikel Vindplaats onderzoek b. Presteren in het heden/Anticiperen op de Toekomst Titel Onderzoek Type onderzoek Afronding Status Artikel Vindplaats onderzoek Onderzoek uitvoering en dienstverlening Toeslagen Ex-durante evaluatie 2026 Uitstel2Alle data zijn verzameld en worden op het moment geanalyseerd. De afronding van de evaluatie en rapportage vindt plaats in Q1 2026. 13 n.v.t. Doorontwikkeling monitoring Toeslagen Ex-durante evaluatie 2025 Afgerond 13 Link naar onderzoek Belevingsonderzoek Toeslagen Ex-durante evaluatie 2025 Afgerond 13 Kamerstuk 36708, nr. 62 Onderzoekslab Toeslagen Ex-ante evaluatie 2025 Afgerond 13 Kamerstuk 36708, nr. 28 Monitor niet gebruik 2021 Ex-durante evaluatie 2025 Afgerond 13 Kamerstuk 36708, nr. 28 Evaluatie Awir, uitvoering en dienstverlening toeslagen Ex-post evaluatie 2022 Afgerond 13 Kamerstuk 31066, nr. 1158 Onderzoek niet-gebruik toeslagen Ex-durante evaluatie 2022 Afgerond 13 Kamerstuk 31066, nr. 1158 Stand van de uitvoering Ex-durante evaluatie 2022 Afgerond 13 Kamerstuk 31066, nr. 1154 Uitkomsten SEA-thema 7: Douane a. Effectgericht sturen Titel Onderzoek Type onderzoek Afronding Status Artikel Vindplaats onderzoek Beleidsdoorlichting Douane 2012-2018 Beleidsdoorlichting 2021 Afgerond 9 Kamerstuk 31935, nr. 69 Procesevaluatie Sturen op effecten Ex-durante evaluatie 2026 Uitstel1In verband met uitloop van de aanbesteding wordt de procesevaluatie naar verwachting eind mei opgeleverd. 9 n.v.t. Liquide Middelen en Meldrecht Ex-ante evaluatie 2025 Afgerond 9 Link naar onderzoek Actorgerichte aanpak e-Commerce Ex-ante evaluatie 2024 Afgerond 9 Link naar onderzoek Bovenstaande tabellen hebben betrekking op de Strategische Evaluatie Agenda en Uitwerking Strategische Evaluatie Agenda zoals opgenomen in de begroting Financiën en Nationale Schuld (IX) 2025. Voor het meest recente overzicht van de programmering van periodieke rapportages / beleidsdoorlichtingen, zie het overzicht Ingepland en uitgevoerd onderzoek op rijksfinanciën.nl. Bijlage 3: Inhuur Externen Programma- en apparaatskosten 1. Interim-management € 5.076 2. Organisatie- en Formatieadvies € 828 3. Beleidsadvies € 2.306 4. Communicatieadvisering € 6.311 Beleidsgevoelig (som 1 t/m 4) € 14.520 5. Juridisch Advies € 125.702 6. Advisering opdrachtgevers automatisering € 279.309 7. Accountancy, financiën en administratieve organisatie € 138.850 (Beleids)ondersteunend (som 5 t/m 7) € 543.861 8. Uitzendkrachten (formatie & piek) € 127.253 Ondersteuning bedrijfsvoering € 127.253 Totaal uitgaven inhuur externen € 685.634 Het ministerie van Financiën heeft in 2025 in totaal € 4.637.104 aan personeel uitgegeven, waarvan € 3.951.470 aan ambtelijk personeel en € 685.634 aan externe inhuur (bedragen x € 1.000). De externe inhuur als percentage van de totale uitgaven aan personeel komen daarmee voor het ministerie van Financiën in 2025 uit op 14,8%, bijna 5% boven de Roemer-norm van 10%. De overschrijding van 5% hangt vooral samen met de behoefte aan inhuur voor de tijdelijke Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen en met inhuur voor de Belastingdienst. In 2025 is het maximumtarief voor externe inhuur 1 keer overschreden. Dit was bij de directie IV van de Belastingdienst. Bijlage 4: Budgettair overzicht Oekraïne Het ministerie van Financiën heeft diverse maatregelen getroffen wegens de oorlog in Oekraïne. Hieronder is een overzicht opgenomen van de budgettaire effecten. Art. Artikelnaam Maatregel Verplichtingen 2025 Uitgaven 2025 Ontvangsten 2025 Relevante Kamerstukken 4 Internationale financiële betrekkingen Garantie Wereldbank voor Oekraïne 0,0 0,0 0,0 Kamerstukken II 2021-2022, 36 048, nr. 3 4 Internationale financiële betrekkingen Lening aan Oekraïne via het Internationaal Monetair Fonds 0,0 0,0 0,0 Kamerstukken II 2021-2022, 36 182, nr. 6 4 Internationale financiële betrekkingen EBRD kapitaalinjectie 0,0 0,0 0,0 Kamerstukken II 2023–2024 36 550-IX, nr. 10 4 Internationale financiële betrekkingen EIB EU For Ukraine Trust Fund 0,0 0,0 0,0 Kamerstukken II 2022-2023, 36 045, nr. 165 4 Internationale financiële betrekkingen Bijdrage aan EU rentecompensatie Oekraïne 0,0 33,7 0,0 Kamerstukken II 2022-2023, 22 112, nr. 3557 4 Internationale financiële betrekkingen EU Bilaterale Garantie Macro-Financiële Bijstand aan Oekraïne 0,0 0,0 0,0 Kamerstukken II 2022-2023, 36 045, nr. 113 4 Internationale financiële betrekkingen EU Headroomgarantie Macro-Financiële Bijstand aan Oekraïne 57,3 0,0 0,0 Kamerstukken II 2022-2023, 21 501-07, nr. 1916 Kamerstukken II 2022-2023, 22 112, nr. 3557 4 Internationale financiële betrekkingen Oekraïne faciliteit 102,6 0,0 0,0 Kamerstukken II 2023-2024, 36 499, nr. 2 4 Internationale financiële betrekkingen MFB ULCM 78,0 0,0 0,0 Kamerstukken II 2024-2025, 36 613 IX, nr. 4 4 Internationale financiële betrekkingen Kapitaalinleg IBRD 0,0 25,7 0,0 Kamerstukken II 2025-2026, 26 234, nr. 311 5 Exportkredietverzekeringen, -garanties en investeringsverzekeringen Bijdrage voor wederopbouw Oekraïne 24,1 0,0 0,0 Kamerstukken II 2023-2024, 36 045, nr. 169 Toelichting Garantie Wereldbank voor Oekraïne In 2022 verstrekte Nederland een garantie van € 100 mln. aan de Wereldbank voor begrotingssteun aan Oekraïne via een Development Policy Loan (DPL). Hiermee kan de Wereldbank extra middelen aan Oekraïne verstrekken. In 2025 zijn op deze garantie geen wijzigingen geweest. Lening aan Oekraïne via het Internationaal Monetair Fonds Gezien de noodsituatie in Oekraïne en de urgente behoefte aan middelen heeft Nederland in 2022 een bilaterale lening van € 200 mln. via het IMF verstrekt. Deze lening ondersteunt Oekraïne bij het financieren van dagelijkse uitgaven en het draaiende houden van de economie. In 2025 is hier geen aanpassing gedaan. EBRD kapitaalinjectie Nederland droeg in 2023 € 25 mln. bij aan de EBRD via het EBRD Crisis Response Special Fund. Daarnaast droeg Nederland in 2024 € 100 mln. bij om de EBRD in staat te stellen steun te blijven bieden aan bedrijven, infrastructuur en wederopbouw in Oekraïne. Er vonden in 2025 geen wijzigingen in deze bijdrage plaats. EIB EU For Ukraine Trust Fund Nederland heeft € 52 mln. bijgedragen aan het EU4U-initiatief van de Europese Investeringsbank (EIB). Dit fonds helpt bij de wederopbouw van kritieke infrastructuur en huisvesting in Oekraïne, als tijdelijke voorziening totdat structurele EU-financiering beschikbaar is. Er vonden in 2025 geen wijzigingen in deze bijdrage plaats. Bijdrage aan EU rentecompensatie Oekraïne Via een gezamenlijke regeling bij de EU dragen lidstaten bij aan het compenseren van de rentelasten voor een EU-lening van € 18 mld. aan Oekraïne. Voor Nederland bedroeg deze bijdrage in 2025 € 33,7 mln. EU Bilaterale Garantie Macro-Financiële Bijstand aan Oekraïne In 2023 is een bilaterale garantie afgegeven van € 215,4 mln. aan de Europese begroting. Gezamenlijk staan de EU-lidstaten garant voor € 3,66 mld. waarmee voor € 6 mld. aan macro-financiële bijstand (MFB) is verleend door de Europese Unie aan Oekraïne. Middels deze garantie levert Nederland in EU-verband een bijdrage aan de Oekraïense inspanningen om de dagelijkse uitgaven te financieren en daarmee de economie draaiende te houden. In 2025 heeft er geen wijziging op deze garantie plaatsgevonden. EU Headroomgarantie Macro-Financiële Bijstand aan Oekraïne In december 2022 stemde de Raad in met € 18 mld. aan macro-financiële bijstand aan Oekraïne in de vorm van leningen. Nederland gaf hiervoor een garantie gebaseerd op het Nederlandse bni-aandeel in de EU. De uitstaande garantie is in 2025 met € 57,3 mln. naar boven bijgesteld als gevolg van een actualisatie van het bni-aandeel op basis van de cijfers van de Europese Commissie. Oekraïne faciliteit In februari 2024 ging de Europese Raad akkoord met de Oekraïne faciliteit, gericht op leningen van € 33 mld. aan Oekraïne voor wederopbouw en ondersteuning. Nederland staat hiervoor garant gebaseerd op het Nederlandse aandeel in het EU-bni. De uitstaande garantie is in 2025 met € 102,6 mln. naar boven bijgesteld als gevolg van een actualisatie van het bni-aandeel op basis van de cijfers van de Europese Commissie. MFB ULCM Op 20 september 2024 stelde de Europese Commissie voor om Oekraïne via macro-financiële bijstand tot € 35 mld. aan steun te verlenen. Nederland staat hiervoor garant gebaseerd op het Nederlandse aandeel in het EU-bni. De uitstaande garantie is in 2025 met € 78,0 mln. naar boven bijgesteld als gevolg van een actualisatie van het bni-aandeel op basis van de cijfers van de Europese Commissie. Daarnaast is in 2025 € 1,6 mld. van deze garantie vrijgevallen. Aanleiding hiervoor was de toetreding van de Verenigde Staten in dit steunpakket, daarmee werd het aandeel van Nederland in deze garantie lager. Kapitaalinleg IBRD Oekraïne kon de in 2018 afgesproken kapitaalinleg voor de International Bank for Reconstruction and Development (IBRD, onderdeel van de Wereldbank) niet voldoen. Nederland heeft besloten de kapitaalinleg voor de Oekraïense aandelen van € 25,7 mln. in 2025 namens Oekraïne te bekostigen. Bijdrage voor wederopbouw Oekraïne Vanuit het derde Nederlandse steunpakket aan Oekraïne is € 60 mln. gereserveerd voor een exportkredietverzekeringsfaciliteit (ekv), waarmee financiële risico’s van bedrijven bij handel met Oekraïne worden afgedekt. In 2025 zijn er verschillende dekkingstoezeggingen en polissen (€ 24,1 mln.) onder de faciliteit verstrekt. Bijlage 5: Lijst van afkortingen A ABC Afdracht, Beschermen en Concurrentiepositie AC Audit Committee ACP Afrikaanse, Caribische en Pacifische landen act Wet ADR Auditdienst Rijk ADSB Atradius Dutch State Business AFM Autoriteit Financiële Markten AI Artificial Intelligence AIEB Aanvullende Informatie Europese Begroting AIIB Asian Infrastructure Investment Bank ANFA Agreement on Net Financial Assets AML Anti Money Laundering AOW Algemene Ouderdomswet AP Autoriteit Persoonsgegevens AR Algemene Rekenkamer AVG Algemene verordening gegevensbescherming Awb Algemene wet bestuursrecht Awir Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen Awr Algemene wet inzake rijksbelastingen B Bbp Bruto binnenlands product Bbt Belangenbehartiger BCF BTW-compensatiefonds BCN Belastingdienst Caribisch Nederland BD Belastingdienst BERB Bedrijfseconomische Resultaatsbepaling BES Bonaire, Sint Eustatius en Saba BNG Bank Nederlandse Gemeenten BNI Bruto nationaal inkomen BoP Balance of Payments BPM Belasting voor Personenauto's en Motorfietsen BSB Buy Sell Back Btw Belasting over de toegevoegde waarde BZK Ministerie van Binnenlandse Zaken met Koninkrijksrelaties C Cao Collectieve arbeidsovereenkomst CBAM Carbon Border Adjustment Mechanism CBS Centraal Bureau voor de Statistiek CCSU Climate Change Sector Understanding CEA Commissie Eindtermen Accountantsopleiding CET1 Common Equity Tier 1-ratio CO2 Kooldioxide COP26 26e Conference of Parties (VN-klimaat) COVID Coronavirus disease COVRA Centrale Organisatie Voor Radioactief Afval CP Commercial Paper CPB Centraal Plan Bureau CW Comptabiliteitswet CWS Commissie Werkelijke Schade D DBA Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties DDA Dutch Direct auction DG Directoraat-Generaal DGRB Directoraat-Generaal Rijksbegroting DGS Depositogarantiestelsel DNB De Nederlandsche Bank DPIA Data Protection Impact Assessment DPL Development Policy Loan DRZ Domeinen Roerende Zaken DSB Dutch State Business DSL Dutch State Loan DTC Dutch Treasury Cerfitficate E EB Energiebelasting EBA European Banking Authority EBRD European Bank for Reconstruction and Development EBITDA Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization ECA Export credit agency EFSF European Financial Stability Facility EFSM European Financial Stabilisation Mechanism EGF Europees garantiefonds ΕΙΑ Energie-investeringsaftrek EIB European Investment Bank ekv Exportkredietverzekering EMB Eigenmiddelenbesluit EMU Europese Monetaire Unie ESM European Stability Mechanism ESR Europees Stelsel van Rekeningen ETD Energiebelastingrichtlijn EU Europese Unie EU4U EU For Ukraine F FD Fiscaal Dienstverlener FDI Foreign Direct Investment FEC Financieel Expertise Centrum FIOD Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst FJR Financieel jaarverslag van het Rijk FMO Financierings-Maatschappij voor Ontwikkelingslanden FSV Fraude Signalering Voorziening fte Fulltime-equivalent G GDA Generiek platform voor Document en Archiefbeheer GLF Greek Loan Facility GMB Geïntegreerd middelen beheer H HARP Hit and Run Post HRM Human Resource Management HVP Herstel- en veerkrachtplan HZK Huur- en zorgtoeslag en kindgebondenbudget I IASB International Accounting Standards Board IB Informatiebeveiliging IBO Interdepartementaal Beleidsonderzoek IBRD International Bank for Reconstruction and Development ICT Informatie- en Communicatietechnologie IDA21 International Development Association IenW Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat IFB Internationale Fiscale Behandeling IFC International Finance Corporation IH Inkomensheffing IMF Internationaal Monetair Fonds IMVO Internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen IPW Instituut Publieke Waarden IT Informatietechnologie IV Informatievoorziening K KPI Kritieke prestatie-indicator L LH Loonheffing M M&O Misbruik en Oneigenlijk gebruik MFA Macro-Financiële bijstand MFB Macro-financiële bijstand MFK Meerjarig Financieel Kader MIGA Multilateral Investment Guarantee Agency MI Managementinformatie MKB Midden- en kleinbedrijf MN Miljoenennota MOB Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer MOV Maintenance Of Value MRB Motorrijtuigenbelasting MSNP Minnelijke Schuldsanering Natuurlijke Personen MVO Maatschappelijk verantwoord ondernemen N NAB New Arrangements to Borrow NBM Nederlands Bureau der Motorrijtuigverzekeraars NDC's Nationally Determined Contributions NGEU Next Generation EU NHT Nederlandse Herverzekeringsmaatschappij voor Terrorismeschaden NLFI NL Financial Investments NLO Nederlandse Loterij NNB Nog niet bekend NSOC Nationale Samenwerking tegen Ondermijnende Criminaliteit NW Niet Winst O OB Omzetbelasting OCT Overseas Countries and Territories OESO Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling OM Openbaar Ministerie OSAG Online Security Awareness Game OSS One Stop Shop OTB Ouders in het Buitenland OV Openbaar Vervoer P PCT Procent PFMI Programma Fiscale Meldingen en Informatiestromen PISA Programme for International Student Assessment POK Parlementaire Ondervragings PSD Payment Services Directive R RBV Rijksbegrotingsvoorschriften RC Rekening-courant RHB Rijkshoofdboekhouding RM Risicomanagement RRB Renterisicobedrag RRF Recovery and Resilience Facility RST Resilience and Sustainability Trust RVO Rijksdienst voor Ondernemend Nederland RVU Regeling Vervroegd Uittreden RWT Rechtspersoon met een wettelijke taak S SAFE Security Action for Europe SBB Sell Buy Back SBN Sociaal Banken Nederland SBTİ Science Based Targets initiative SDR Special Drawing Rights SEA Strategische Evaluatie Agenda SG Secretaris-Generaal SGH Stichting Gelijkwaardig Herstel SGP Stabiliteits- en Groeipact SMP Securities Markets Programme SPP Strategisch personeelsplan SRF Single Resolution Fund SRH SNS REAAL Holding SSO Shared Service Organisatie SURE Support to mitigate Unemployment Risks in an Emergency SZW Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid T TEM Traditionele Eigen Middelen TRF Travelflex Coin (crypto-activa) U UBO Ultimate Beneficial Owners UCN Ultra-Centrifuge Nederland UHS Uitvoerings- en Handhavingsstrategie UHT Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen ULCM Ukraine Loan Cooperation Mechanism USD Amerikaanse dollar UWV Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen V VNG Vereniging Nederlandse Gemeenten VpB Vennootschapsbelasting VRO Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordering VSO Vaststellingsovereenkomst VWS Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport W WAKO Wet Aansprakelijkheid Kernongevallen Wft Wet op het financieel toezicht WML Wettelijk minimumloon WNT Wet Normering Topinkomens Woo Wet open overheid Wpg Wet politiegegevens Wwft Wet ter voorkoming van witwassen en het financieren van terrorisme Z Zbo Zelfstandig Bestuursorgaan ZZP Zelfstandige zonder personeel