Vergaderjaar 2025–2026 Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Kamerstukken 36 945 A Jaarverslag en Slotwet Mobiliteitsfonds 2025 Nr. 1 JAARVERSLAG VAN HET MOBILITEITSFONDS (A) Ontvangen 20 mei 2026 GEREALISEERDE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN Figuur 1 Gerealiseerde uitgaven verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (x €1 miljoen). Totaal € 9.848.689 Figuur 2 Gerealiseerde ontvangsten verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (x €1 miljoen). Totaal € 9.446.048 A. ALGEMEEN 1 1. Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot dechargeverlening AAN de voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de Staten-Generaal. Hierbij bied ik, mede namens de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, het departementale jaarverslag van het Mobiliteitsfonds (A) over het jaar 2025 aan. Onder verwijzing naar de artikelen 2.37 en 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016 verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de Minister van Infrastructuur en Waterstaat decharge te verlenen over het in het jaar 2025 gevoerde financiële beheer. Voor de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit verzoek tot dechargeverlening stelt de Algemene Rekenkamer als externe controleur op grond van artikel 7.14 van de Comptabiliteitswet 2016 een rapport op. Dit rapport wordt op grond van artikel 7.15 van de Comptabiliteitswet 2016 door de Algemene Rekenkamer aan de Staten-Generaal aangeboden. Het rapport bevat de bevindingen en het oordeel van de Algemene Rekenkamer over:

a. het gevoerde begrotingsbeheer, financieel beheer, materiële bedrijfsvoering en de daartoe bijgehouden administraties van het Rijk;

b. de centrale administratie van de schatkist van het Rijk van het Ministerie van Financiën;

c. de financiële verantwoordingsinformatie in de jaarverslagen;

d. de totstandkoming van de niet-financiele verantwoordingsinformatie in de jaarverslagen;

e. de financiële verantwoordingsinformatie in het Financieel jaarverslag van het Rijk.

Bij het besluit tot dechargeverlening worden verder de volgende, wettelijk voorgeschreven, stukken betrokken:

a. het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2025

b. het voorstel van de slotwet dat met het onderhavige jaarverslag samenhangt;

c. het rapport van de Algemene Rekenkamer over het onderzoek van de centrale administratie van de schatkist van het Rijk en van het Financieel jaarverslag van het Rijk;

d. de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer over de in het Financieel jaarverslag van het Rijk, over 2025 opgenomen rekening van uitgaven en ontvangsten over 2025, alsmede over de saldibalans over 2025 (de verklaring van goedkeuring, bedoeld in artikel 7.14, tweede lid, van de Comptabiliteitswet 2016.

Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen. Dechargeverlening door de Tweede Kamer Onder verwijzing naar artikel 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016 verklaart de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat de Tweede Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit, genomen in de vergadering van De Voorzitter van de Tweede Kamer, Handtekening: Datum: Op grond van artikel 2.40, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2016 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling doorgezonden aan de voorzitter van de Eerste Kamer. Dechargeverlening door de Eerste Kamer Onder verwijzing naar artikel 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016 verklaart de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat de Eerste Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit, genomen in de vergadering van De Voorzitter van de Eerste Kamer, Handtekening: Datum: Op grond van artikel 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de Minister van Financiën. Minister van Infrastructuur en Waterstaat, V.P.G. Karremans 2. Leeswijzer Algemeen Voor u ligt het Jaarverslag 2025 van het Mobiliteitsfonds, Hoofdstuk A van de Rijksbegroting. Naast het Mobiliteitsfonds kent IenW ook de Beleidsbegroting Infrastructuur en Waterstaat (Hoofdstuk XII) en het Deltafonds (Hoofdstuk J). Van deze begrotingen zijn separate jaarverslagen opgesteld. Door een apart fonds voor infrastructuur kan beter invulling worden gegeven aan de doelstellingen zoals genoemd in de wet op het Mobiliteitsfonds (Stb. 1993, nr. 319), te weten het bevorderen van een integrale afweging van prioriteiten en het bevorderen van continuïteit van middelen voor infrastructuur. Zo mag het fonds jaarlijkse saldi (meer of minder uitgaven in enig jaar) overhevelen – in tegenstelling tot de beleidsbegroting van IenW – waardoor (kasmatige) vertragingen en versnellingen van projecten niet hoeven te leiden tot budgettaire knelpunten. De producten van het Mobiliteitsfonds dragen bij aan het realiseren van de doelstellingen van de begroting van IenW (Hoofdstuk XII van de Rijksbegroting). Evenals in de begroting van het Mobiliteitsfonds is in het Jaarverslag van het Mobiliteitsfonds aan het begin van de artikelen aangegeven aan welk(e) beleidsartikel(en) het desbetreffende Mobiliteitsfondsartikel is gerelateerd. Het Mobiliteitsfonds wordt voor het grootste deel gevoed door een bijdrage uit de beleidsbegroting van IenW (artikelonderdeel 26.01). Per OB 2026 vervallen de voedingsartikelen op de beleidsbegroting. Daarnaast wordt voor een aantal projecten uitgaven doorberekend aan derden, zoals andere departementen, lagere overheden, buitenlandse overheidsinstanties en de Europese Unie. De apparaatsuitgaven en apparaatsontvangsten van het kerndepartement worden verantwoord op artikel 98 Apparaatsuitgaven Kerndepartement van de begroting Hoofdstuk XII. Opbouw Het Jaarverslag van het Mobiliteitsfonds bestaat uit de volgende onderdelen:

– Een algemeen deel: hierin is naast deze leeswijzer de officiële aanbieding van het Jaarverslag aan de Staten-Generaal en het verzoek tot dechargeverlening opgenomen.

– Het beleidsverslag 2025 van het Mobiliteitsfonds, deze bestaat uit:

• Het Mobiliteitsfondsverslag 2025, waarin een korte terugblik is opgenomen met betrekking tot de realisatie van de belangrijkste uitvoeringsprioriteiten over het verslagjaar 2025 en een overzicht van de onderuitputting (voordelig saldo), waarbij de grootste en belangrijkste meevallers op de realisaties worden toegelicht;

• De productartikelen van het Mobiliteitsfonds;

• De bedrijfsvoeringparagraaf.

– De Jaarrekening 2025 van het Mobiliteitsfonds, deze bestaat uit de verantwoordingsstaat en saldibalans van het Mobiliteitsfonds.

– De volgende drie bijlagen:

1. Artikel 13 Spoorwegen;

2. Instandhouding;

3. Lijst van afkortingen.

Normering Jaarverslag De financiële informatie in het beleidsverslag (onderdeel B) wordt gepresenteerd door middel van de tabellen ‘Budgettaire gevolgen van beleid’. Verschillen tussen de vastgestelde begroting en de realisatie worden conform de Regeling rijksbegrotingsvoorschriften 2026 op het niveau van de artikelonderdelen toegelicht volgens onderstaande uniforme ondergrenzen. In aanvulling hierop worden ook de verschillen van de verplichtingen en ontvangsten volgens deze ondergrenzen toegelicht. Omvang begrotingsartikel (stand Ontwerpbegroting in € miljoen) Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen) Technische mutaties (ondergrens in € miljoen) < 50 1 2 ≥ 50 en < 200 2 4 ≥ 200 < 1000 51Naar aanleiding van de motie van de leden Van Helvert en Van Veldhoven (Kamerstukken II 2015-2016, 34 475 XII, nr. 12) worden bij alle begrotingsartikelen op het Mobiliteitsfonds en Deltafonds groter dan € 1 miljard de begrotingsmutaties boven de € 5 miljoen toegelicht. Dit heeft als praktische uitwerking dat bij de artikelen tussen de € 200 miljoen en € 1 miljard de ondergrens voor technische mutaties ook neerwaarts is bijgesteld. Voor beleidsmatige mutaties was er bij de artikelen van deze omvang reeds sprake van een ondergrens van € 5 miljoen. 5 ≥ 1000 5 5 Afronding budgettaire tabellen en verantwoordingsstaat De verplichtingen, uitgaven en ontvangsten in de verantwoordingsstaat zijn in lijn met de Regeling Rijksbegrotingsvoorschriften naar boven afgerond. Om aansluiting te hebben tussen de budgettaire tabellen en de verantwoordingsstaat, zijn de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten in budgettaire tabellen waar relevant tevens naar boven afgerond. Met deze werkwijze komen de cijfers in de verantwoordingsstaat overeen met de cijfers zoals opgenomen in de budgettaire tabellen. Inzicht in budgetten van verkenningen en planuitwerkingprogramma’s en de realisatieprogramma's Het inzicht in de budgetten van de verkenningen en planuitwerkingprogramma’s en de realisatieprogramma’s wordt vergroot door begrotingsmutaties expliciet in de MIRT projectoverzichten zichtbaar te maken op projectniveau (toezegging WGO van 22 juni 2011). Deze projectoverzichten zijn in ieder geval voorzien van toelichtingen indien sprake is:

– Van een wijziging (anders dan door de verwerking van loon- en prijsbijstelling) in het taakstellend projectbudget groter dan 10% of meer dan € 10 miljoen;

– Van een wijziging groter dan 1 jaar in de oplevering van het project.

In aanvulling op de toelichting op de budgettaire tabel, worden bij de projectoverzichten van het realisatieprogramma wijzigingen van het kasbudget op projectniveau toegelicht conform de staffel «Norm bij te verklaren verschillen» behorende bij de budgettaire tabel. Grondslagen voor de vastlegging en de waardering De verslaggevingsregels en waarderingsgrondslagen die van toepassing zijn op de in dit jaarverslag opgenomen financiële overzichten zijn ontleend aan de Comptabiliteitswet 2016 en de daaruit voortvloeiende regelgeving, waaronder de Regeling rijksbegrotingsvoorschriften 2026 en de Regeling agentschappen. Voor de departementale begrotingsadministratie wordt het verplichtingen-kasstelsel toegepast en voor de baten-lasten agentschappen het baten-lastenstelsel. Indicatoren en kengetallen Het jaarverslag is opgesteld conform de Regeling Rijksbegrotingsvoorschriften (RBV). De RBV stelt dat er op 13 maart een door de Auditdienst Rijk goedgekeurd jaarverslag aan de minister van Financiën wordt aangeboden en dat wijzigingen door vakministers, in uitzonderlijke gevallen, tot 30 maart verwerkt kunnen worden. Voor enkele indicatoren en kengetallen in de jaarverslagen van IenW zijn op deze momenten de realisatiegegevens nog niet beschikbaar en kunnen derhalve niet worden toegevoegd aan het jaarverslag. Hierdoor komt het voor dat er realisatiegegevens van indicatoren en kengetallen bekend worden ná het opstellen van het jaarverslag maar vóór publicatie van het jaarverslag. Deze gegevens worden, zoals in het jaarverslag aangegeven, bij de eerstvolgende begroting aan uw Kamer aangeboden. B. PRODUCTVERSLAG 3. Mobiliteitsfondsverslag 2025 In dit hoofdstuk wordt inzichtelijk gemaakt welke projecten in 2025 zijn opengesteld en bij welke projecten de uitvoering in 2025 is gestart. Exploitatie, Onderhoud en Vernieuwing In 2025 heeft het Ministerie van IenW onder meer de volgende activiteiten in het kader van exploitatie, onderhoud en vernieuwing uitgevoerd: Beheer, onderhoud en vervanging Netwerk Project Hoofdwegen ‒ Verkeersmanagement waaronder inzet weginspecteurs bij incidenten, het op alle bemeten wegvakken inwinnen van betrouwbare route- en reisinformatie. Deze informatie tijdig aan de NDW te leveren, het realiseren van benuttingsmaatregelen en connecting mobility ‒ Beheer en onderhoud waaronder verhardingsonderhoud, onderhoud aan kunstwerken en onderhoud aan Dynamisch Verkeersmanagement (DVM) systemen. ‒ Uitvoering van het programma Vervanging en Renovatie Spoorwegen ‒ Verkeersleiding en capaciteitsmanagement Regulier beheer en onderhoud, waaronder het inspecteren en schouwen van de infrastructuur, functieherstel bij verstoringen, het saneren van geluidsschermen en het onderhouden en schoonmaken van stations. ‒ Het vervangen van spoorstaven, dwarsliggers en wissels en de vervanging van andere systemen, zoals energie, transfer en treinbeveiliging en treinbeheersing. ‒ Groot onderhoud, waaronder het slijpen van spoorstaven en het seizoenbestendig houden van de sporen. Hoofdvaarwegen ‒ Verkeersmanagement waaronder activiteiten in het kader van verkeersbegeleiding, bediening van objecten en vaarwegmarkering. ‒ Beheer en onderhoud maatregelen om de breedte en diepte van de vaarweg te handhaven en maatregelen om de kunstwerken (sluizen en bruggen) en verkeersvoorzieningen blijvend te laten functioneren. ‒ Uitvoering van het programma vervangingen en renovaties en afronding «NoMo AOV» achterstallig onderhoud vaarwegen programma. Voor een nadere toelichting op de stand van zaken van exploitatie, onderhoud en vernieuwing wordt verwezen naar de toelichting op de productartikelen en naar het MIRT overzicht 2025. Aanleg Hieronder volgen de mijlpalen die het Ministerie van IenW in 2025 heeft behaald binnen de verschillende netwerken. Aanleg Mijlpalen Hoofdwegennet Mijlpaal Project Openstellingen ‒ A16 Rotterdam Start realisatie ‒ A12-A15 Ressen - Oudenbroeken (ViA15) Aanleg mijlpalen Hoofdvaarwegennet Mijlpaal Project Openstellingen ‒ Zeesluis IJmuiden Aanleg mijlpalen Spoorwegen en OV Mijlpaal Project Indienststelling ‒ Diverse deelprojecten bij de landelijke programma's (o.a. Fietsparkeren, Toegankelijkheid stations, Kleine functiewijzigingen, Overwegenaanpak en Meerjarenprogramma Geluidsanering) ‒ Spoorcapaciteit 2030; diverse deelprojecten PHS Rijswijk Rotterdam ‒ Voorzieningen internationaal treinverkeer Amsterdam (UKT) ‒ Programma UPGE ‒ Geluidmaatregelen Zeeuwse Lijn ‒ NaNOV Rheden: maatregelenpakket overwegen Voor een nadere toelichting op de stand van zaken van het lopende programma wordt verwezen naar de toelichting op de productartikelen en naar het MIRT-overzicht 2025. 1 Onderuitputting In onderstaande tabel wordt de totale onderuitputting gepresenteerd. Daarbij worden de grootste en/of belangrijkste meevallende realisaties apart toegelicht. De overige meevallende realisaties worden in de post «overige meevallers» toegelicht. De onderstaande tabel geeft per begrotingsartikel een overzicht van de onderuitputting1Onderuitputting betreft hierbij alleen de specifieke najaars- en slotwetmutaties 2025. In lijn met de comptabele wetgeving is de vastgestelde begroting gedurende 2025 in onder meer verschillende suppletoire wetten bijgesteld. Voor het verloop van de wijziging van de begrotingsstaat voor het jaar 2025 wordt verwezen naar de slotwet 2025.in 2025, zowel in miljoenen euro’s als in percentage van de vastgestelde begroting 2025. Een minus staat voor voordelig saldo een plus staat voor nadelig saldo. De tabel wordt ondersteund met een toelichting van het voordelig saldo per belangrijkste post. Bedrag Als % van de vastgestelde netto begroting Nadelig Saldo Hoofdwegennet Aanleg 76,1 0,8% Voordelig Saldo Hoofdwegennet Planning en Studies ‒ 81,6 ‒ 0,9% Voordelig Saldo Hoofdwegennet Optimalisering Gebruik ‒ 52,7 ‒ 0,6% Voordelig Saldo Hoofdwegennet Geïntegreerde Contractvormen ‒ 51,3 ‒ 0,5% Nadelig Saldo Aanleg Spoor 164,0 1,7% Nadelig Saldo Megaprojecten Verkeer en Vervoer 119,8 1,3% Overige Voordelige Saldi ‒ 10,4 ‒ 0,1% Totaal 163,9 1,7% Toelichting Het Mobiliteitsfonds kent in 2025 een nadelig saldo van € 164 miljoen. Conform de Comptabiliteitswet 2.11 lid 4, wordt het nadelig saldo ten laste van de begroting 2026 geboekt, zodat de projectbudgetten meerjarig ongewijzigd blijven. Nadelig Saldo Hoofdwegennet Aanleg Het nadelig saldo op Hoofdwegennet Aanleg (€ 76,1 miljoen) is met name het gevolg van een hogere realisatie op de projecten A2 Vonderen Kerensheide € 21,6 miljoen en Schiphol Amsterdam / Almere (€ 41,2 miljoen). Voordelig Saldo Hoofdwegennet Planning en Studies Het voordelig saldo op Hoofdwegennet Planning en Studies (€ 81,6 miljoen) is te wijten aan N65 Vught - Haaren, waar voor € 94 miljoen aan ontvangsten binnen zijn gekomen, conform de SiSa-afrekening. Deze zijn gedesaldeerd naar het budget van de projecten N65 (- € 83,5 miljoen) en Geluidsanering (- € 11,4 miljoen) en middels het saldo doorgeschoven naar 2026. Voordelig Saldo Optimalisering Gebruik Het voordelig saldo op Optimalisering Gebruik is te wijten aan Schoon Emissieloos Bouwen (€ 23,9 miljoen) en Regeling Slim Veilig Mobiliteit (€ 28,5 miljoen). Voor Schoon Emissieloos Bouwen wordt verwacht dat medeoverheden 2026 meer aanbestedingen zullen doen met gebruik van emissieloze machines. Voor Regeling Slim Veilig Mobiliteit geldt dat er minder BO MIRT afspraken gemaakt zijn eind 2024, met als gevolg dat er minder aanvragen in 2025 zijn ontvangen. Voordelig Saldo Geïntegreerde Contractvormen Het voordelig saldo op Geïntegreerde Contractvormen (€ 51,3 miljoen) wordt voornamelijk veroorzaakt door het project A15 Maasvlakte-Vaanplein (€ 49,6 miljoen), als gevolg van vertragingen door onvoldoende slots voor werkzaamheden van stiller asfalt in 2025. Nadelig Saldo Aanleg Spoorwegen Het nadelig saldo op Spoorwegen Aanleg (€ 164 miljoen) komt met name door de hoge overprogrammering (€ 241,7 miljoen) en de som van vertraagde projecten zoals Spoorcapaciteit 2030 (- € 10,8 miljoen) en . Nadelig Saldo Megaprojecten Verkeer en Vervoer Het nadelig saldo op Megaprojecten Verkeer en Vervoer (€ 119,8 miljoen). Dit komt door een hogere realisatie op de projecten ERTMS (€ 47,1 miljoen) en PHS (€ 93,1 miljoen) en een lagere realisatie op het project Zuidasdok (€ 20,4 miljoen). Overige Voordelige Saldi Dit betreft het voordelig saldo van overige projecten die een lagere realisatie kennen op het Mobiliteitsfonds in 2025. Het gaat in totaal om een voordelig saldo van € 10,4 miljoen. Dit komt bijvoorbeeld door een lagere realisatie op de Reservering TVOV, Specifieke Uitkering Mobiliteitspakketten, Lemmer-Delfzijl en Nieuwe Sluis Terneuzen. 4. Productartikelen 4.1 Artikel 11 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimte A. Omschrijving van de samenhang in het beleid Met het artikel 11 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimte wordt invulling gegeven aan een meer flexibele planning van infrastructuur zoals toegezegd in de kabinetsreactie op IBO Flexibiliteit (Kamerstukken II 2016-2017, 34 550 A, nr. 5). Het artikel bevat alle (plan)flexibele budgetten die gereserveerd zijn voor het verbeteren van de bereikbaarheid en gerelateerd aan de beleidsdoelstellingen zoals beschreven in de begroting Hoofdstuk XII en de SVIR vlot, veilig en leefbaar. De planflexibele budgetten zijn de budgetten welke naar mening van het kabinet flexibel zijn om bij (nieuwe) planvorming te betrekken. Het gaat om de (beschikbare) investeringsruimte, reserveringen die worden aangehouden en om de projectbudgetten gedurende de verkenningsfase. Over deze budgetten zijn nog geen (definitieve) bestuurlijke afspraken gemaakt en zijn niet-juridisch verplicht. Door deze budgetten bijeen te plaatsen in één artikel zijn alle flexibele budgetten overzichtelijk gepresenteerd en worden na besluitvorming, zoals een voorkeursbeslissing, ingezet bij de betreffende modaliteit. Het gaat om algemene reserveringen, de investeringsruimte, verkenningen naar bereikbaarheidsopgaven en reserveringen voor korte termijn mobiliteitsmaatregelen. De budgetten op artikel 11 zijn de basis voor het berekenen van de flexnorm in de infrastructuuragenda. In dit artikel staan ook de brede verkenningen nieuwe stijl. Kenmerkend aan deze verkenningen is dat ze – indien mogelijk - modaliteitsneutraal zijn, een niet-infrastructurele oplossing wordt meegenomen en dat ze niet automatisch doorgaan naar de planuitwerking maar dat een expliciete afweging (tussen verkenningen) plaatsvindt. Dit is zo vastgelegd in de MIRT-werkwijze. In deze werkwijze staat het opgavengericht werken voorop. Samen met bestuurlijke partners wordt steeds bezien welke maatregel op welk schaalniveau, op de korte en op de lange termijn het meest bijdraagt aan de opgave bereikbaarheid. Zo ontstaat een mix van maatregelen die samen met andere partners over een langere periode worden uitgevoerd. Op artikel 11 vindt er geen realisatie plaats. Zodra er bestuurlijke afspraken worden gemaakt bijvoorbeeld door vaststelling van een voorkeursbeslissing worden de budgetten gemuteerd naar het betreffende productartikel. B. Budgettaire gevolgen van de uitvoering Realisatie Vastgestelde begroting Verschil Toelichting 2021 2022 2023 2024 2025 2025 2025 Verplichtingen 0 0 0 0 0 310.326 ‒ 310.326 1 Uitgaven 0 0 0 0 0 228.668 ‒ 228.668 Waarvan juridisch verplicht (percentage) 11.01 Verkenningen 0 0 0 0 0 37.215 ‒ 37.215 2 11.03 Reserveringen 0 0 0 0 0 127.230 ‒ 127.230 3 11.03.01 Gebiedsprogramma's 0 0 0 0 0 2.498 ‒ 2.498 11.03.02 Overige reserveringen 0 0 0 0 0 71.265 ‒ 71.265 11.03.03 Reserveringen Coalitieakkoord 0 0 0 0 0 53.467 ‒ 53.467 11.04 Generieke investeringsruimte 0 0 0 0 0 64.223 ‒ 64.223 4 Ontvangsten 0 0 0 0 0 0 0 11.09 Ontvangsten 0 0 0 0 0 0 0 C. Toelichting op de budgettaire gevolgen van de uitvoering Onderstaand wordt op het niveau van artikelonderdelen, de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten een toelichting gegeven op de verschillen (de mutaties) tussen de begroting en de realisatie. Zie voor de gehanteerde norm de toelichting ‘normering jaarverslag’ zoals opgenomen in de leeswijzer. Op artikel 11 wordt niet gerealiseerd. Het saldo wordt doorgeschoven naar latere jaren.

1. De verplichtingen zijn afgenomen met € 310,3 miljoen ten opzichte van de vastgestelde begroting. De toelichting op deze verplichtingen is voor een groot deel gelijk aan de toelichting van de uitgaven verlaging. Deze worden onder punt 2 en 3 toegelicht;

– Additioneel zijn de verplichtingen nog met € 81,6 miljoen verlaagd ten opzichte van de uitgaven. Dit is te grotendeels te verklaren door de volgende posten:

• Westflank Groningen (- € 84,8 miljoen): dit betreft de reservering vanuit de Woningbouwmiddelen voor Westflank Groningen conform BO MIRT afspraak. De lagere verplichtingenrealisatie is veroorzaakt omdat de verplichtingen van deze SPUK in een realistische ritme is gezet.

• Diverse kleinere mutaties (€ 3,2 miljoen).

2. De uitgaven op artikelonderdeel 11.01 Verkenningen is voor € 37,2 miljoen niet gerealiseerd ten opzichte van de vastgestelde begroting. Voor de toelichting wordt verwezen naar de toelichtingen bij de projecttabel 11.01. 3. De uitgaven op artikelonderdeel 11.03 Reserveringen zijn voor € 127,2 miljoen niet gerealiseerd ten opzichte van de vastgestelde begroting. Dit is voornamelijk het resultaat van veranderingen bij de volgende onderdelen:

– Artikelonderdeel 11.03.01 kent een verlaging van € 2,5 miljoen. Dit is het gevolg van een saldo aan kleine mutaties.

– Artikelonderdeel 11.03.02 kent een verlaging van € 71,3 miljoen. Dit is te wijten aan de volgende mutaties:

• Beheer en Onderhoud Caribisch Nederland (- € 6,0 miljoen): dit betreft de overboekingen naar HXII voor bijdrage aan de CN-eilanden.

• Reservering Pakket Zeeland (- € 10,3 miljoen): dit betreft een overboeking voor Wind in de Zeilen (- € 4,5 miljoen) en een een overboeking om twee budgetten op het project Rail Gent-Terneuzen samen te voegen (- € 6,8 miljoen)

• Reservering BO MIRT (- € 11,2 miljoen): dit betreft verschillende overboekingen naar aanleiding van de gemaakte afspraken in het BO MIRT

• Schoon en Emissieloos Bouwen (€- 14,3 miljoen): dit betreft het doorschuiven van middelen om de overboeking naar de verschillende uitvoeringsartikelen bij RWS in het juiste ritme te krijgen, conform de ingediende bestedingsplan (- € 10,4 miljoen). Daarnaast waren er aanvullende middelen nodig in verband met meerkosten waar aanbestedenderijksdiensten in infraprojecten mee te maken krijgen door de inzet van schoon en emmissieloos materieel (- € 4,0 miljoen).

• Modaliteitspecifieke reservering (- € 15 miljoen): dit betreft een overboeking naar Openbaar Vervoer en Spoor voor de dekkingsopgave MF.

• Reservering KCI (- € 10,0 miljoen): dit betreft een schuif uit 2025 vanwege het niet tijdig tot afronding komen van de planuitwerking en afstemming met de medeoverheden binnen het uitvoeringsprogramma KCI voor een circulaire en klimaatneutrale GWW-sector.

• Diverse kleinere mutaties (- € 4,5 miljoen)

– Artikelonderdeel 11.03.03 kent een verlaging van € 53,5 miljoen. Dit is te wijten aan de volgende mutaties:

• Rijnbrug (- € 43,7 miljoen): De lagere uitgaven zijn veroorzaakt doordat de gesprekken met provincie Utrecht nog plaatsvinden. De verwachting is dat de afspraken in 2026 worden vastgelegd.

• Het doorschuiven van de Reserveringen Westflank Groningen (€ 2,2 miljoen), Lijn Pampus (€ 2,2 miljoen) en HOV4 (€ 2,2 miljoen) aangezien de SPUKs in 2026 zijn voorzien.

• Diverse kleinere mutaties (- € 3,2 miljoen)

De verschillen op art 11.03 worden verder inhoudelijk toegelicht bij de projecttabel van artikelonderdeel 11.03. 4. De uitgaven op artikelonderdeel 11.04 Generieke Investeringsruimte zijn met € 64,2 miljoen verlaagd ten opzichte van de vastgestelde begroting. Dit is te wijten aan de actualisatie van diverse risicoreserveringen. De HLD-bruggen (€ 21,5 miljoen) en Rijnlandroute (€ 16 miljoen) zijn het grootst. D. Toelichting op de artikelonderdelen 11.01 Verkenningen Motivering In dit artikel staan de brede verkenningen nieuwe stijl. Kenmerkend aan de verkenningen nieuwe stijl is dat ze – indien mogelijk - modaliteitsneutraal zijn, een niet-infrastructurele oplossing wordt meegenomen en dat ze niet automatisch doorgaan naar de planuitwerking maar een expliciete afweging (tussen verkenningen) plaatsvindt. De verkenningen op dit artikel dragen bij aan de bereikbaarheidsdoelstellingen uit de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR). Producten Budget Voorkeursbeslissing Toelichting begroting huidig begroting huidig Projectomschrijving 2025 2025 Projecten Noord Nederland Verkenning Groningen Suiker 97 97 Vaarverbinding Ameland 0 248 1 Projecten Noordwest-Nederland A9 Rottepolderplein 5 0 2 OV en Wonen in en rond Utrecht 905 905 OV-verbinding Amsterdam-Haarlemmermeer 872 1.072 3 Verkenning Oude Lijn 1.402 1.402 A27 Zeewolde-Eemnes 3 0 4 Projecten Zuidwest-Nederland A15 Papendrecht-Gorinchem 138 0 5 Verkenning MerwedeLingelijn 57 57 Verkenning Rail Gent Terneuzen 106 113 6 Verkenning BRT Leiden-Zoetermeer 37 37 Capaciteitsverruiming A16 Van Brienenoordcorridor Rotterdam 290 0 7 Projecten Zuid-Nederland A2 Deil-Den Bosch/Vught 126 0 8 A2/N2 (incl. Brainportlijn) 0 417 9 A58 Tilburg-Breda 25 0 10 Verkenning HUB Den Bosch 142 142 Projecten Oost-Nederland A50 Ewijk-Bankhoef-Paalgraven & corridor Nijmegen-Eindhoven 452 0 11 Verkenning Knooppunt OV Nijmegen 45 55 12 N35 Wijthmen-Nijverdal 112 112 Totaal verkenningsprogramma 4.814 4.657 Begroting (MF 11.01) Toelichting

1. Vaarverbinding Ameland: In november 2024 heeft de minister van IenW ingestemd met de formele startbeslissing voor de MIRT-verkenning Bereikbaarheid Ameland. De budgetreservering is overgeboekt naar artikel 11.01 (Kamerstuk 36 600 A, nr. 17).

2. A9 Rottepolderplein: Dit betreft de afroming van de restbudgetten van de gepauzeerde budgetten. Het Rijksbudget wordt afgeroomd als gevolg van het besluit rond de inzet van de restbudgetten van de gepauzeerde wegprojecten (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Voor de projecten: A9 Rottepolderplein, A27 Zeewolde-Eemnes, A15 Papendrecht-Gorinchem, A2 Deil-Den Bosch-Vught en A58 Breda-Tilburg.

3. OV-verbinding Amsterdam-Haarlemmermeer: De extrapolatie 2039 ad. € 200 miljoen is toegevoegd aan het projectbudget.

4. A27 Zeewolde-Eemnes: Dit betreft de afroming van de restbudgetten van de gepauzeerde budgetten. Het Rijksbudget wordt afgeroomd als gevolg van het besluit rond de inzet van de restbudgetten van de gepauzeerde wegprojecten (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Voor de projecten: A9 Rottepolderplein, A27 Zeewolde-Eemnes, A15 Papendrecht-Gorinchem, A2 Deil-Den Bosch-Vught en A58 Breda-Tilburg.

5. A15 Papendrecht-Gorinchem: Dit betreft de afroming van de restbudgetten van de gepauzeerde budgetten. Het Rijksbudget wordt afgeroomd als gevolg van het besluit rond de inzet van de restbudgetten van de gepauzeerde wegprojecten (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Voor de projecten: A9 Rottepolderplein, A27 Zeewolde-Eemnes, A15 Papendrecht-Gorinchem, A2 Deil-Den Bosch-Vught en A58 Breda-Tilburg.

6. Vanuit het Maatregelenpakket Zeeland is € 14,1 miljoen toegevoegd zijnde de scope Rail Gent Terneuzen die nog onderdeel was binnen dit pakket. Daarnaast is € 7,3 miljoen overgeboekt naar MF 13.03 ten behoeve van een aanvullende subsidiebeschikking voor de Verkenning.

7. A16 Van Brienenoord-corridor: Ter dekking van de opgave op het Mobiliteitsfonds worden middelen vanuit vijf hoofdwegenprojecten onttrokken. Een deel van deze middelen is afkomstig uit de € 7,5 miljard van het kabinet Rutte IV voor de ontsluiting van nieuwe woningen. Het volledige budget wordt bij deze projecten weggehaald, waarbij een deel van de middelen voor Woningbouw en Mobiliteit resteert en wordt toegevoegd aan de Reservering bereikbaarheid WoMo HWN (€ 357 miljoen) in afwachting van nadere afspraken over de bestemming. Het betreft op artikel 11 de projecten: A16 Van Brienenoord-corridor en A50 Ewijk-Bankhoef-Paalgraven.

8. A2 Deil-Den Bosch/Vught: Dit betreft de afroming van de restbudgetten van de gepauzeerde budgetten. Het Rijksbudget wordt afgeroomd als gevolg van het besluit rond de inzet van de restbudgetten van de gepauzeerde wegprojecten (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Voor de projecten: A9 Rottepolderplein, A27 Zeewolde-Eemnes, A15 Papendrecht-Gorinchem, A2 Deil-Den Bosch-Vught en A58 Breda-Tilburg

9. A2/N2 inclusief Brainportlijn: In verband met de start van de verkenning A2/N2 inclusief Brainportlijn worden de middelen overgeboekt van de Reservering op artikel 11.03.

10. A58 Breda-Tilburg: Dit betreft de afroming van de restbudgetten van de gepauzeerde budgetten. Het Rijksbudget wordt afgeroomd als gevolg van het besluit rond de inzet van de restbudgetten van de gepauzeerde wegprojecten (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Voor de projecten: A9 Rottepolderplein, A27 Zeewolde-Eemnes, A15 Papendrecht-Gorinchem, A2 Deil-Den Bosch-Vught en A58 Breda-Tilburg.

11. A50 Ewijk-Bankhoef-Paalgraven: Ter dekking van de opgave op het Mobiliteitsfonds worden middelen vanuit vijf hoofdwegenprojecten onttrokken. Een deel van deze middelen is afkomstig uit de € 7,5 miljard van het kabinet Rutte IV voor de ontsluiting van nieuwe woningen. Het volledige budget wordt bij deze projecten weggehaald, waarbij een deel van de middelen voor Woningbouw en Mobiliteit resteert en wordt toegevoegd aan de Reservering bereikbaarheid WoMo HWN op artikel 11.3 Reserveringen (€ 357 miljoen) in afwachting van nadere afspraken over de bestemming. Het betreft op artikel 11 de projecten: A16 Van Brienenoord-corridor en A50 Ewijk-Bankhoef-Paalgraven.

12. Verkenning Knooppunt OV Nijmegen: Het projectbudget is verhoogd met € 10 miljoen in verband met opgetreden prijsstijgingen om het verschil tussen de IBOI en de daadwerkelijke prijsontwikkeling in de markt te compenseren.

11.03 Reserveringen Motivering Op dit artikelonderdeel zijn middelen gereserveerd voor beleidsprioriteiten of voorziene omstandigheden waarbij nog geen sprake is van een formele verkenning of gedragen uitwerking. Deze middelen zijn bestemd voor specifieke toekomstige opgaven. Dit zijn bijvoorbeeld de gebiedsgerichte bereikbaarheidsprogramma’s. In deze gebiedsgerichte bereikbaarheidsprogramma’s wordt de bereikbaarheidsopgave in deze gebieden adaptief en integraal opgepakt. Daarbij wordt nauw samengewerkt met de verschillende decentrale overheden. Wanneer duidelijk is hoe en wanneer de opgaven worden aangepakt, bijvoorbeeld met een verkenning of ander soortige (korte termijn) maatregelen worden de gereserveerde middelen overgeboekt naar het betreffende productartikel of artikelonderdeel op artikel 11. Producten Budget Voorkeursbeslissing Toelichting begroting huidig begroting huidig Projectomschrijving 2025 2025 Projecten Noordwest-Nederland Programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid 8 8 nnb nnb Projecten Zuid-Nederland Reservering Netwerkontwikkeling A2/N2 239 0 nvt nvt 1 Multimodaal Metropool Regio Eindhoven 175 76 nvt nvt 2 Brainport Eindhoven 828 828 nvt nvt Reserveringen nvt nvt N33 en Nedersaksenlijn 341 2.253 nvt nvt - N33 253 253 nvt nvt - Nedersaksenlijn 88 2.000 nvt nvt 3 Exploitatie en Onderhoud Caribisch Nederland 73 74 nvt nvt Maatregelenpakket Spoorgoederenvervoer 7 7 nvt nvt ERTMS 725 788 nvt nvt 4 Slimme en duurzame mobiliteit 4 0 nvt nvt 5 Strategisch Plan Verkeersveiligheid 0 0 nvt nvt Pakket Zeeland 112 60 nvt nvt 6 Elektrificatie Friese Waddenveren 50 50 Schoon Emissieloos Bouwen (rijksdiensten) 105 1 nvt nvt 7 Reservering Bereikbaarheid WoMo HWN 17 374 nvt nvt 8 Robuuste Hoofdvaarwegen 173 173 nvt nvt Goederenvervoercorridors 11 1 nvt nvt 9 Programma Bescherming Noordzee Infrastructuur (PBNI) 146 180 nvt nvt 10 Reservering Stikstof 14 14 nvt nvt Strategisch Capaciteitsmanagement 1 1 nvt nvt Verduurzaming Gebouwen 1 1 nvt nvt Modaliteitspecifieke reservering 43 0 nvt nvt 11 Klimaatneutrale en Circulaire Infrastructuur 100 96 nvt nvt PHS reservering 133 133 nvt nvt Westerscheldetunnel 0 0 nnb nnb Lelylijn 6 4 nvt nvt 12 Reservering CER 6 6 nvt nvt RegioExpress 87 87 nvt nvt Westflank Groningen 0 90 nvt nvt 13 EurregioRail 33 33 nvt nvt Ontsluiting Woningbouw 36 34 nvt nvt Reservering Instandhouding 7.017 6.617 nvt nvt Totaal reserveringen 10.491 11.990 Begroting (MF 11.03) 10.491 11.990 Toelichting

1. Reservering Netwerkontwikkeling A2/N2: In het BO MIRT van november 2024 zijn definitieve afspraken gemaakt over de verdeling van de bijdragen van Rijk en regio aan de verschillende onderdelen van de Brainport deal (zie Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Voor de Rijksbijdrage wordt het hiervoor beschikbare budget binnen IenW aan de juiste posten toebedeeld. Dit heeft een herverdeling van de eerdere rijksbijdrage tussen de verschillende onderdelen tot gevolg. Het totaal van de Rijksbijdrage en regiobijdrage blijft hetzelfde, alsmede de verdeling per onderdeel. Per saldo wordt € 183 miljoen euro van de rijksbijdrage overgeboekt naar het onderdeel HWN-OWN A2-N2 inclusief Brainportlijn en Noordwest-tangent, waarmee de regionale bijdrage voor dit onderdeel wordt verlaagd. De regionale bijdrage aan de Multimodale knoop Eindhoven (84 miljoen euro) en Multimodaalpakket Metropoolregio Eindhoven (99 miljoen euro) wordt juist verhoogd.

2. Multimodaal MRE: Het budget wordt conform de afspraken uit het BO MIRT van november 2024 met € 99 miljoen verlaagd en toegevoegd aan het budget voor A2/N2 (zie Kamerstuk 36 600 A, nr. 16).

3. Nedersaksenlijn: Op de Nedersaksenlijn is uit AP middelen 2 mrd toegevoegd.

4. ERTMS: Er is € 242,2 miljoen overgeboekt naar het realisatieartikel ten ten behoeve van het inrichten van het proefbaanvak in Zeeland. Daarnaast is € 7,6 miljoen overgeboekt ten behoeve van het afgesproken maatregelenpakket dat samenhing met het besluit om het proefbaanvak naar Zeeland te verplaatsen. Ook is het projectbudget verhoogd met de extrapolatie 2039 ad € 312,8 miljoen.

5. Regeling Slim, Veilig en Duurzaam Mobiliteit: Voor de regeling wordt € 4,3 miljoen overgeheveld vanuit de reservering van Slim, Veilig en Duurzaam Mobiliteit.

6. Pakket Zeeland: De budgetten op het project Rail Gent-Terneuzen zijn samengevoegd. De middelen voor Rail Gent-Terneuzen die aan Nederlandse zijde zijn vrijgemaakt kwamen uit het compensatiepakket Wind in de Zeilen en het Nationaal Groeifonds. Beide bijdragen staan in het Mobiliteitsfonds op 11.01 en 11.03 en de kosten voor de MIRT-verkenning moeten uit de gezamenlijke totaalbijdrage worden gefinancierd. Zodat alles op één budgetplaats komt te staan wordt er in totaal 14.1 miljoen van Compenserende maatregelen Zeeland naar Rail Gent Terneuzen op 11.01 overgeboekt. Daarnaast is € 40,5 miljoen van het MF naar de beleidsbegroting HXII overgeboekt, omdat NS gedurende de concessieperiode 2025-2033 extra treindiensten uitvoert in de provincie Zeeland in het kader van Wind in de Zeilen. Hiervoor ontvangt NS een subsidie van Euro 4,5 miljoen per jaar. Deze subsidie wordt op HXII verantwoord.

7. Schoon Emissieloos Bouwen (rijksdiensten): Het gereserveerde budget voor Schoon Emissieloos Bouwen is door RWS opgevraagd op basis van een bestedingsplan en overgeboekt naar artikel 12.

8. Reservering Bereikbaarheid WoMo HWN: Het resterende afgeroomde deel van de vijf aanvullend gepauzeerde projecten met WoMo-middelen (€ 357 miljoen) wordt toegevoegd aan de Reservering bereikbaarheid WoMo HWN in afwachting van nadere afspraken over de bestemming. Zie bij de projectoverzichten bij Planning en Studies (artikel 12.03.02) en Verkenningen (artikel 11.01) voor een nadere toelichting.

9. Goederenvervoercorridors: Er is € 10,5 miljoen overgeboekt naar diverse modaliteitsartikelen op het MF conform de gemaakte afspraken bij het BO MIRT goederenvervoer najaar 2024.

10. PBNI: Het budget is bij VJN25 met € 16,7 miljoen toegenomen vanwege de extrapolatie 2038 voor PBNI. Door extrapolatie 2039 is dit budget nog eens met € 16,7 miljoen toegenomen.

11. De modaliteit-specifieke reserveringen: Dit is ingezet voor de dekking van het amendement De Groot inzake Groningen Airport Eelde (6,5 miljoen) en de reservering van de gedragsaanpak N36 als onderdeel van de Veiligheid Rijks-N-wegen (€ 0,5 miljoen). De resterende middelen zijn overgeboekt naar de generieke investeringsruimte en ingezet voor de dekkingsopgave van het MF, waardoor de modaliteitspecifieke reserveringen nu leeg zijn.

12. Er is € 2 miljoen overgeboekt uit de reservering naar planuitwerking ten behoeve van onderzoek Lelylijn.

13. Westflank Groningen: Dit betreft de reservering vanuit de Woningbouwmiddelen voor Westflank Groningen conform BO MIRT afspraak.

11.04 Generieke Investeringsruimte Motivering Op dit artikelonderdeel is de generieke investeringsruimte tot en met 2039 begroot. Dit betreft de investeringsruimte waarvoor nog geen bestemming is aangegeven, en ook niet specifiek is toebedeeld aan een beleidsreservering, (gebieds)programma, verkenning of een specifieke modaliteit. 4.2 Artikel 12 Hoofdwegennet A. Omschrijving van de samenhang in het beleid Op dit artikel worden de producten op het gebied van het hoofdwegennet verantwoord. Dit betreft de onderdelen exploitatie, onderhoud en vernieuwing, ontwikkeling, geïntegreerde contractvormen/PPS, en netwerkgebonden kosten. Deze producten zijn gerelateerd aan de beleids­ doelen en instrumenten zoals beschreven in beleidsartikel 14 Wegen en Verkeersveiligheid op de beleidsbegroting Hoofdstuk XII. B. Budgettaire gevolgen van de uitvoering Realisatie Vastgestelde begroting Verschil Toelichting 2021 2022 2023 2024 2025 2025 2025 Verplichtingen 2.467.048 3.335.960 4.431.149 3.170.492 6.290.707 5.673.268 617.439 1 Uitgaven 2.952.254 3.176.794 3.210.933 3.718.174 4.038.276 3.937.469 100.807 Waarvan juridisch verplicht (percentage) 12.01 Exploitatie 4.589 9.298 5.763 8.474 9.939 5.676 4.263 - Waarvan bijdrage aan agentschap RWS 4.589 9.298 5.763 8.474 9.939 5.676 4.263 12.02 Onderhoud en vernieuwing 844.645 1.188.303 1.034.926 1.147.514 1.419.841 1.369.323 50.518 2 12.02.01 Onderhoud 693.767 1.021.510 774.855 929.291 1.132.227 983.801 148.426 - Waarvan bijdrage aan agentschap RWS 693.767 1.021.510 774.855 929.291 1.132.227 983.801 148.426 12.02.04 Vernieuwing 150.878 166.793 260.071 218.223 287.614 385.522 ‒ 97.908 12.03 Ontwikkeling 634.468 594.319 581.266 648.265 787.646 727.350 60.296 3 12.03.01 Aanleg 517.371 414.178 445.216 460.860 425.856 345.388 80.468 - Waarvan bijdrage aan agentschap RWS 58.841 25.075 22.591 1.872 3.200 0 3.200 12.03.02 Planning en studies 117.097 180.141 128.602 158.071 342.010 215.827 126.183 - Waarvan bijdrage aan agentschap RWS 25.738 45.774 19.130 21.564 12.051 16.095 ‒ 4.044 12.03.03 Optimalisering gebruik 0 0 7.448 29.334 19.780 166.135 ‒ 146.355 12.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS 733.664 540.204 778.672 1.141.593 959.213 1.057.604 ‒ 98.391 4 12.06 Netwerkgebonden kosten HWN 734.888 844.670 810.306 772.328 861.637 777.516 84.121 5 12.06.01 Apparaatskosten RWS 560.583 584.178 631.499 660.438 720.490 661.958 58.532 - Waarvan bijdrage aan agentschap RWS 560.583 584.178 631.499 660.438 720.490 661.958 58.532 12.06.02 Overige netwerkgebonden kosten 174.305 260.492 178.807 111.890 141.147 115.558 25.589 - Waarvan bijdrage aan agentschap RWS 165.705 251.992 170.307 111.890 141.147 115.558 25.589 12.09 Ontvangsten 130.876 21.433 116.288 41.402 151.496 124.305 27.191 6 12.09.01 Ontvangsten 130.876 21.433 116.288 41.402 151.496 124.305 27.191 12.09.02 Tolopgave 0 0 0 0 0 0 0 C. Toelichting op de budgettaire gevolgen van de uitvoering Onderstaand wordt op het niveau van artikelonderdelen, de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten een toelichting gegeven op de verschillen (de mutaties) tussen de begroting en de realisatie. Zie voor de gehanteerde norm de toelichting ‘normering jaarverslag’ zoals opgenomen in de leeswijzer. 1. De hogere verplichtingen van € 617,4 miljoen is het saldo van hogere en lagere verplichtingen realisatie. De som van hogere en lagere verplichtingen worden voornamelijk veroorzaakt door:

– De hogere verplichtingen op artikelonderdeel 12.04 voor A12-A15 Ressen - Oudenbroeken (ViA15) (€ 1,59 miljard) en de lagere verplichtingen op artikelonderdeel 12.03.01 voor A12-A15 Ressen - Oudenbroeken (ViA15) (- € 907,4 miljoen). De verplichtingen op 12.03.01 worden via het saldo doorgeschoven naar 2026. Bij Najaarsnota 2025 zijn de verplichtingen opgehoogd op 12.04 om het volledige DBFM contract vast te kunnen leggen. Omdat bij Najaarsnota 2025 de financial close nog niet definitief was, kon er nog niet bepaald worden welk deel van het verplichtingenbudget mag worden afgeboekt naar het Ministerie van Financiën t.b.v. het DBFM deel, en welk deel bij RWS mag blijven staan voor de overheveling naar het niet-DBFM deel vanuit het aanlegbudget. Hierdoor zijn de verplichtingen voor het DBFM deel van het aanlegbudget niet in 2025 afgeboekt. Dit verplichtingenbudget zal samen met het kasbudget bij Voorjaarsnota 2026, wanneer de omzetting plaatsvindt, ingeleverd worden bij het Ministerie van Financiën. Daarna zal het kasbudget in een platgeslagen meerjarige reeks ter dekking van de te betalen beschikbaarheidsvergoeding terug komen op artikel 12.04.

– De hogere en lagere verplichtingen (€ 65,2 miljoen) van diverse andere projecten.

De hogere uitgaven van € 100,8 miljoen is het saldo van hogere en lagere uitgaven. De hogere uitgaven worden met name veroorzaakt door: 2. De hogere uitgaven op artikelonderdeel 12.02 Onderhoud en vernieuwing (€ 50,5 miljoen) worden met name veroorzaakt door

– Onderhoud (€ 148,4 miljoen) hogere uitgaven:

• De dekking van excessieve prijsstijgingen voor exploitatie en onderhoud (€ 121,5 miljoen).

• Aanvulling door loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 19,7 miljoen).

– Vernieuwing (€ -97,9 miljoen) lagere uitgaven:

• Groot variabel onderhoud en renovatie (- € 68,1 miljoen): lagere uitgaven hoofdzakelijk veroorzaakt doordat de kasreeksen van de projecten zijn geactualiseerd.

• Intelligente wegkantsystemen (- € 34 miljoen): lagere uitgaven worden veroorzaakt door vertraging van werkzaamheden welke verklaard worden door blokplanning en beperkte uitvoeringscapaciteit.

• Toegekende prijsbijstelling 2025 (€ 5,9 miljoen).

• Brandwerendheidtunnels (€ 2,8 miljoen): betreft met name extra uitgaven herstel werkzaamheden Tweede Coentunnel.

• Het restant (- € 4,5 miljoen) wordt verklaard door diverse kleine mutaties.

3. De hogere uitgaven op artikelonderdeel 12.03 Ontwikkeling (€ 60,3 miljoen) worden met name veroorzaakt door:

– Aanleg (€ 80,5 miljoen) hogere uitgaven:

• Overprogrammering RWS (€ 221 miljoen): Rijkswaterstaat hanteert bij de aanleg realisatie programma’s een overplanning. Dit betekent dat t.o.v. de ontwerpbegroting een hogere programmering van projecten wordt gehanteerd dan er aan budget beschikbaar is. Aan het einde van het begrotingsuitvoeringsjaar zal de overplanning zijn ingelopen.

• Schiphol-Amsterdam-Almere (SAA) (€ 42,6 miljoen): Dit betreft een versnelling door overeenstemming met de aannemen over o.a. brandwerendheid, de Schipholbrug en excessieve prijsstijgingen. Ook wordt er in 2025 meer uitbestendingen gedaan bij ingenieurbureau's.

• A2 't Vonderen-Kerenheide (€ 23,5 miljoen): Hogere uitgaven omdat de werkzaamheden ten behoeve van de aanvullende scope middels een vooropdracht zijn opgedragen.

• A4 Vlietland-N14 (€ 10,9 miljoen): Tegenvaller op het project omdat in 2025 hogere kosten bij de verbreding van de A4 Vlietlanden en 50% van de kosten van de afsluitbomen wordt in 2025 gerealiseerd.

• Toegekende loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 9,3 miljoen).

• Vrachtwagenheffing (€ 7,3 miljoen): RWS heeft opdracht gekregen voor het uitvoeren en realiseren van wegbeheerderstaken in de periode januari tot en met december 2025 op basis van afspraken die zijn vastgelegd in de uitvoeringsovereenkomst realisatie vrachtwagenheffing IenW-RWS.

• A20 Nieuwerkerk a/d IJssel - Gouda (€ -5,8 miljoen): Werkzaamheden worden doorgeschoven naar volgende jaren. Het gaat hierbij onder meer om het opruimen van ontplofbare oorlogsresten, het verleggen van kabels en leidingen, grondverwerving en het uitvoeren van noodzakelijke onderzoeken. Door wijzigingen in de mijlpalenplanning zijn deze werkzaamheden vertraagd en opnieuw ingepland, waardoor de bijbehorende kosten over meerdere jaren worden verdeeld.

• A12/A27 Ring Utrecht (€ -9,8 miljoen): Door de vertragingen als gevolg van stikstofproblematiek (voorbereidingen contracten Zuid en Noord) en werkzaamheden aan de Galecopperbrug. Hierdoor is de prognose herzien en schuift er een deel door naar achteren. Vanaf 2027 zal de contractvoorbereiding volop bezig zijn.

• A4-A44 Rijnlandroute (€ -61,6 miljoen): Er zijn lagere uitgaven in 2025 gerealiseerd doordat een tweetal subsidiemijlpalen versneld zijn betaald in 2024.

• N57/59 EuroRAP (verkeersveiligheid) (€ -11 miljoen): N.a.v. stikstof is het project EuroRap stilgelegd en wordt er budget doorgeschoven. De verwachting is dat het project in 2026 weer wordt gestart.

• A1 Apeldoorn-Azelo (€ -31,7 miljoen): Meevaller n.a.v. verwachte risico’s zijn niet opgetreden, de toegekende IBOI is hoger dan indexering markt en een stuk van de scope is niet uitgevoerd, namelijk Ardeweg wordt niet teruggebouwd.

• Geluidsaneringsprogramma-weg (€ -50,7 miljoen): Er is gebrek aan capaciteit om de maatregelen uit te voeren en beperkte netwerkbeschikbaarheid. Ook door het stikstof problematiek is de planning van MJPG opdrachten aangepast. Als gevolg hiervan worden ook minimale inhuurkosten gemaakt omdat projecten nog niet zijn gestart. Daarnaast resulteert capaciteitstekort ook in een langere voorbereidingstraject waardoor aanbesteding en gunning ook weer verder schuift.

• A12-A15 Ressen - Oudenbroeken (ViA15) (€ -54,8 miljoen): Overheveling naar DBFM budgetplaats als gevolg van de DBFM-conversie lopen betalingen niet meer via de aanlegbudgetplaats maar op de DBFM budgetplaats (- € 43,4 miljoen). Ook is er een kasschuif naar latere jaren doordat de uitspraak van de Raad van State nog niet bekend was ten tijde van de voorjaarsnota 2024 zijn de uitgaven rondom het opnieuw opstarten van de projectorganisatie i.v.m. onderhandelingen met de aannemer en de hiermee samenhangende organisatiekosten lager uitgevallen (- € 15,3 miljoen).

– Het restant (- € 8,7 miljoen) wordt verklaard door diverse kleine mutaties.

– Planning en studies (€ 126,2 miljoen) lagere uitgaven:

• Voorbereiding KM-heffing vr.v (€ 21,7 miljoen): De voorbereidingen voor de vrachtwagenheffing zijn reeds volop in uitvoering. Hierdoor is er meer verplicht dan was opgenomen in de prognose voor de eindstand van het begrotingsjaar 2025. Dit was noodzakelijk om per juli 2026 te kunnen gaan starten met de vrachtwagenheffing. Dit leidt niet tot een overschrijding van het programmabudget.

• Kosten voorbereiding Tol (€ 7,5 miljoen): De hogere uitgaven ten opzichte van ontwerpbegroting 2025 wordt veroorzaakt door de prijsbijstelling en eindafrekening 2024 van de uitvoeringsinstanties waarbij niet-bestede middelen terugvloeien naar het programmabudget.

• Voertuigen en Digitale Infra (- € 5,5 miljoen): De lagere uitgaven zijn veroorzaakt door de bijdragen aan de uitvoeringsorganisaties.

• Digitaal Mobiliteit data (- € 6,3 miljoen): De lagere uitgaven zijn veroorzaakt door een actualisatie van het programma. Op 14 januari 2026 is de Tweede Kamer geïnformeerd over de voortgang van het programma Digitaal Stelsel Mobiliteitsdata (Kamerbrief 31 305, nr. 529).

• Korte Termijn Maatregelenpakket MoVe (- € 7,7 miljoen): De lagere uitgaven zijn veroorzaakt door een actualisatie van de programmering.

• Geluidsaneringprogramma (- € 7,7 miljoen): De lagere uitgaven zijn veroorzaakt een actualisatie van het programma.

• N50 Kampen-Kampen Zuid (- € 8,5 miljoen): De lagere uitgaven zijn veroorzaakt door een actualisatie van het programma. Met name vanwege personele capaciteit kunnen geen stappen worden gezet bij dit project.

• Guisweg (- € 9,3 miljoen): De lagere uitgaven zijn veroorzaakt door een actualisatie van de programmering. Het project A7/A8 A'dam-Hoorn is gepauzeerd. Het Rijk heeft nog budget gereserveerd voor het project Guisweg (onderdeel van de Corridor A'dam-Hoorn).

• Kennis en Innovatie Schoon Emissieloos Bouwen (- € 13,7 miljoen): De lagere uitgaven zijn veroorzaakt door een actualisatie van het programma.

• Alternatief Laad-tankinfra (- € 19,1 miljoen): De lagere uitgaven zijn veroorzaakt doordat de planuitwerking nog niet is afgerond en de specifieke uitkering Clean Energy Hubs in 2026 opengesteld wordt.

• Maatregelen Fietsveiligheid (- € 25,8 miljoen): De lagere uitgaven zijn veroorzaakt door een actualisatie van het programma.

• Regeling Impuls Strategisch Plan Verkeersveiligheid (- € 26,0 miljoen): De lagere uitgaven betreft de tweede ronde van de derde tranche die dit jaar is opengesteld. In afwachting van de afronding van de te maken afspraken over de uitvoering en vanwege de afdracht aan het BTW-compensatiefonds volgend uit de verstrekte specifiek uitkeringen, is dit in 2025 niet meer afgerond.

• N35 Knooppunt Raalte (- € 26,2 miljoen): De lagere uitgaven zijn veroorzaakt door een vertraging in de planuitwerking.

• A12/A27 Ring Utrecht (- € 36,4 miljoen): De lagere uitgaven zijn veroorzaakt doordat het Rijk nog in afwachting is van een definitieve uitspraak van de Raad van State. Het kasritme van het programma is daarom aangepast.

• Veiligheid Rijk N-wegen (- € 75,0 miljoen): De lagere uitgaven ten opzichte van ontwerpbegroting 2025 wordt veroorzaakt door een bijstelling van het project. In de MIRT-brief van januari 2026 is de Tweede Kamer geïnformeerd over de voorgang van het programma.

• Overprogrammering (€ 380 miljoen).

• Het restant (- € 15,8 miljoen) wordt verklaard door diverse kleine mutaties.

– Bijdrage aan agentschaps RWS (- € 4 miljoen): hoofdzakelijk veroorzaakt door de overboeking ten behoeve van de verkenning Verzorgingsplaatsen van de toekomst (- € 3,8 miljoen).

– Optimalisering gebruik (- € -146,5 miljoen)

–

• Regeling Schoon Emissieloos Bouwen (- € 93,9 miljoen): De lagere verplichtingen zijn veroorzaakt door een actualisatie van het meerjarige programma. De basis voor de regeling ligt in de gesloten convenanten.  

• Regeling Slim Veilig Mobiliteit (- € 29,5 miljoen): De lagere uitgaven ten opzichte van ontwerpbegroting 2025 zijn veroorzaakt doordat er minder subsidieaanvragen zijn verstrekt dan begroot.

• Mobiliteit Ring Eindhoven (- € 15,0 miljoen): De lagere uitgaven zijn veroorzaakt doordat de geplande specifieke uitkering niet in 2025 is verstrekt.

• QW A2 Deil-Vught (- € 9,6 miljoen): De lagere uitgaven zijn veroorzaakt doordat de eindafrekening met medeoverheden nog niet mogelijk was.

• Diverse kleine mutaties (€ 1,6 miljoen).

4. De lagere uitgaven op artikelonderdeel 12.04 Geïntegreerde contractvormen (€ - 98,4 miljoen) zijn met name veroorzaakt door:

– A12-A15 Ressen - Oudenbroeken (ViA15) (€ 55 miljoen): als gevolg van de DBFM conversie zijn er een aantal betalingen welke gepland stonden op het aanleg project gedaan op het op het DBFM project gedaan (€ 30,4 miljoen). Daarnaast zijn de bestellingen pas in december op prijspeil 2025 gebracht welke hebben geleid tot hogere uitgaven omdat het rentepercentage en inpassingspercentage van het inpassingmodel nog niet eerder bekend was (€ 25,6 miljoen).

– A16 Rotterdam (€ -20,8 miljoen): voornamelijk door de aangepaste kasplanning vervanging Kunstwerk 58 (- € 12,9 miljoen). Daarnaast is er een betalingstermijn welke in 2025 gepland stond in 2024 gefactureerd omdat het project zeer voortvaren is verlopen. Dit termijn heeft betrekking op werk dat reeds is opgeleverd (- € 5,5 miljoen). Voor het niet-DBFM deel zijn er lagere uitgaven omdat een aantal posten anders was dan voorzien (inhuur, uitbesteding en wijzigingen) en een stuk onvoorzien schuift door naar latere jaren (- € 5,4 miljoen).

– A27 Houten Hooipolder (€ -125,5 miljoen): kasschuif naar latere jaren. Enkele onderdelen van het project op een later moment worden uitgevoerd. Concreet gaat het hier om de capaciteitsuitbreiding van de Houtensebrug en de vervanging van de Keizersveerbruggen (Kamerstuk 36725-A-4). De reeks is aangepast op de voorlopige prognose waarbij met name een betere inschatting is gedaan van de benodigde budgetten in 2025 en 2026. Ook is er een kasschuif geweest naar 2024 doordat de engineeringskosten opdrachtnemer (fase 1), apparaatskosten opdrachtgever en effect van de excessieve prijsstijgingen hoger waren uitgevallen (- € 40,5 miljoen). De verlaging wordt deels tenietgedaan door hogere uitgaven m.b.t. ''no regret'' maatregelen en maatregelen op basis van een kosten-baten afweging (€ 44,4 miljoen). Verder zijn voor de reguliere termijn van zowel contract Noord als contract Zuid welke destijds conservatief zijn ingeschat en de onzekere betalingen niet zijn meegenomen in de prognose 2025 (€ 21,4 miljoen).

– Het restant (- € 8 miljoen) wordt verklaard door diverse kleine mutaties.

5. De hogere uitgaven op artikelonderdeel 12.06 Netwerkgebonden kosten (€ 84,1 miljoen) zijn met name veroorzaakt door:

– Toegekende loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 29,5 miljoen).

– Extra middelen voor Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) doordat RWS opdracht heeft gekregen voor de laadinfra en batterijsystemen op de bouwplaats (€ 13,4 miljoen).

– Bijdrage ter dekking van de dotatie aan de verlofreservering, die als gevolg van de invoering van het IKB-spaarverlof en de verruiming van het aantal IKB-uren aanzienlijk is gestegen (€ 9,8 miljoen).

– RWS heeft een opdracht gekregen voor draaiend houden ringen fase 1 (€ 6,5 miljoen).

– Het restant (€ 24,9 miljoen) wordt verklaard door diverse kleine mutaties.

6. De ontvangsten zijn € 27,2 miljoen hoger dan begroot. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door:

– N65 Vught-Haaren (€ 94,3 miljoen): conform SiSa-verantwoording vindt er een eindafrekening van de specifieke uitkering voor de N65 Vught-Haaren plaats.

– Actualisatie van de tolontvangsten (- € 56,2 miljoen). De tolontvangsten zijn geactualiseerd, omdat de verwachting is dat niet alle ontvangsten in 2025 binnenkomen.

– Het restant (€ -10,9 miljoen) wordt verklaard door diverse kleine mutaties.

D. Toelichting op de artikelonderdelen 12.01 Exploitatie Motivering Met exploitatie streeft IenW naar een veilig en optimaal gebruik van de beschikbare weginfrastructuur en het bereiken van een voorspelbare en betrouwbare reistijd van deur tot deur op de meest duurzame manier en met oog voor de leefomgeving. Daarmee worden de verkeersveiligheid, bereikbaarheid en leefbaarheid in Nederland bevorderd. Producten De uitgaven voor de exploitatie hebben betrekking op het verzamelen en verspreiden van verkeersdata en op besturingssoftware voor informatiepa­nelen en andere apparatuur. Samen met de weginspecteurs van RWS resulteert dit in:

– Verkeersbegeleiding bij grote drukte, inclusief grootschalige evenementen en crisissituaties zoals bij een weeralarm;

– Hulpverlening, bevorderen doorstroming en informatievoorziening bij pech en ongevallen (incidentmanagement);

– Maatregelen ter bevordering van gedisciplineerd en sociaal weggedrag, bijvoorbeeld ter voorkoming van het negeren van rode kruizen en vlucht-strookparkeren;

– Voorlichting over rijkswegen, zoals voorlichting over de gevolgen van wegwerkzaamheden.

De meeste van deze maatregelen worden ingezet vanuit vijf regionale verkeerscentrales en een landelijke verkeerscentrale. Hierbij wordt het rijkswegennet in samenhang met het regionale wegennet beschouwd door toepassing van gebiedsgericht verkeersmanagement waarbij wordt ingezet op regionale samenwerking. De activiteiten die door RWS centraal worden uitgevoerd, worden bekostigd uit het budget voor netwerkgebonden kosten. De verdeling naar onder meer exploitatie, onderhoud en vernieuwing is extracomptabel inzichtelijk gemaakt in de bijlage «Instandhouding». Meetbare gegevens Areaalomschrijving Eenheid Realisatie 2021 Realisatie 2022 Realisatie 2023 Realisatie 2024 Realisatie 2025 Begroting 2025 Toelichting Verkeerssignalering km op rijbaan 2.914 2.931 2.964 3.003 3.036 2.943 1 Verkeerscentrales aantal 6 6 6 6 6 6 Spitsstroken km 308 308 293 281 244 286 2 Toelichting

1. In 2025 is er verkeerssignalering (de matrixborden boven de weg) bijgekomen op de A16 Rotterdam, zoals in de Begroting was aangegeven. Het totaal is hoger dan in de Begroting, omdat de lengte in 2024 meer was toegenomen, zoals in het Jaarverslag 2024 is toegelicht.

2. De lengte spitsstroken is in 2025 afgenomen doordat in het project A2 Het Vonderen - Kerensheide de spitsstroken permanent zijn opengesteld, met verlaagde maximumsnelheid, zoals beschreven in de Begroting. De plusstrook op de A27 Houten - Hooipolder is inmiddels ook permanent opengesteld met verlaagde maximum snelheid. De precieze planning hiervan was nog niet bekend bij het opstellen van de Begroting.

Realisatie 2021 Realisatie 2022 Realisatie 2023 Realisatie 2024 Realisatie 2025 Streefwaarde 2025 Toelichting Levering verkeersgegevens: op alle bemeten wegvakken wordt betrouw­bare reis en routeinformatie ingewonnen en tijdig geleverd aan de serviceproviders 1. beschikbaarheid data voor derden: % van de RWS-meet­locaties dat goed functioneert 94% 93% 91% 91% 92% 90% 1 2. actualiteit data voor derden: % van de gege­vens van een meet­­minuut, dat binnen 75 sec. daarna door RWS wordt geleverd aan NDW 96% 100% 99% 99% nvt 95% 2 Toelichting

1. In 2025 functioneerde 92% van alle meetlocaties goed. Deze score was boven de streefwaarde van 90%.

2. Vanaf 2025 is het tweede aspect van deze indicator komen te vervallen. De meting is niet meer relevant, aangezien het ontvangende systeem tegenwoordig gebruik maakt van Floating Car Data (mobiele telefoons in auto's).  

12.02 Onderhoud en vernieuwing Motivering Door middel van onderhoud en vernieuwing worden het hoofdwegennet en de direct omgeving op orde gehouden, zodat het vervullen van de primaire functie gewaarborgd is: het faciliteren van veilig, vlot en comfortabel vervoer van personen en goederen met aandacht voor de kwaliteit van het milieu. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen regulier onderhoud enerzijds en vernieuwingen anderzijds. Producten Het regulier onderhoud van hoofdwegen omvat maatregelen aan verhardingen, kunstwerken (zoals bruggen, tunnels en viaducten), verkeersvoor­zieningen, landschap en milieu en voorzieningen voor verkeersmanagement (zoals signalering en verkeerscentrales). In de bijlage «Instandhouding» wordt uitgebreid ingegaan op de werking van de instandhouding van de netwerken die onder verantwoordelijkheid van IenW vallen. 12.02.01 Onderhoud IenW zet in om veiligheid, beschikbaarheid en betrouwbaarheid op peil te houden conform het basiskwaliteitsniveau van het hoofdwegennet over de hele levenscyclus van de infrastructuur. Die omhelst wegen, bruggen, viaducten, tunnels, aquaducten, matrix borden, verkeerscentrales en verkeersvoorzieningen. Daarbij gelden de eisen ten aanzien van het landschap en het milieu rond de rijkswegen als randvoorwaarden. Onderhoud betreft zowel het preventief als het correctief onderhoud. De uitgaven voor het onderhoud bestaan hoofdzakelijk uit:

– Uitgaven voor onderhoud van verhardingen, waaronder het herstel van vorstschade en het zoveel mogelijk voorkomen daarvan;

– Uitgaven voor onderhoud van kunstwerken;

– Uitgaven voor onderhoud aan Dynamisch Verkeersmanagement (DVM) systemen, zoals matrixborden, informatiepanelen en verkeerscentrales;

– Klein variabel en vast onderhoud aan verkeersvoorzieningen, zoals onderhoud aan bermen, geleiderail, bewegwijzering, geluidsschermen en verlichting;

– Uitgaven voor geluidsmaatregelen (landschap en milieu) als gevolg van naleving van geluidproductieplafonds voor zover deze geen onderdeel zijn van een aanlegproject.

Uitgesteld en achterstallig onderhoud Conform toezegging aan de Tweede Kamer wordt in het jaarverslag aangeven wat de omvang van het uitgesteld en (eventueel) achterstallig onderhoud aan het einde van het jaar was. Voor een overzicht van het uitgesteld en achterstallig onderhoud op alle RWS-netwerken, wordt u verwezen naar bijlage 2 bij dit jaarverslag. 2021 2022 2023 2024 2025 Volume uitgesteld onderhoud Waarvan achterstallig Volume uitgesteld onderhoud Waarvan achterstallig Volume uitgesteld onderhoud Waarvan achterstallig Volume uitgesteld onderhoud Waarvan achterstallig Volume uitgesteld onderhoud Waarvan achterstallig Hoofdwegennet 649 19 905 14 893 15 1.019 20 1.133 107 Toelichting Voor het Hoofdwegennet beliep het uitgesteld onderhoud per 31 december 2025 € 1,1 miljard, waarvan € 107 miljoen achterstallig. Ten opzichte van 2024 is het uitgestelde onderhoud met € 114 miljoen toegenomen en het achterstallig onderhoud met € 87 miljoen toegenomen. Meetbare gegevens Eenheid Realisatie 2021 Realisatie 2022 Realisatie 2023 Realisatie 2024 Realisatie 2025 Begroting 2025 Toelichting Rijbaanlengte Hoofdrijbaan km 5.842 5.846 5.858 5.862 5.878 5.849 1 Rijbaanlengte Verbindingswegen en op- en afritten km 1.794 1.612 1.612 1.623 1.632 1.619 2 Areaal asfalt Hoofdrijbaan km2 77,2 77,3 77,3 77,9 77,9 77,4 3 Areaal asfalt Verbindingswegen en op- en afritten km2 15,3 14,4 14,4 14,6 14,9 14,4 2 Groen areaal km2 184 184 188 188 189,5 184 4 Toelichting

1. In 2025 is de rijbaanlengte hoofdrijbaan toegenomen als gevolg van de openstelling van de A16 Rotterdam en de overdracht van de Sluiskiltunnel van de provincie naar Rijkswaterstaat. De verwachte overdracht van de N18 Varsseveld - Enschede naar de provincie heeft nog niet plaatsgevonden; bij de Begroting was de exacte planning nog niet bekend. De realisatie is lager dan was ingeschat, waardoor de totale lengte lager uitkomt dan begroot.

2. In 2025 is er een toename rijbaanlengte en -oppervlak verbindingswegen en op- en afritten gerealiseerd als gevolg van de openstelling A16 Rotterdam en de overdracht van de Sluiskiltunnel van de provincie naar Rijkswaterstaat.

3. In 2025 is het oppervlak van de hoofdrijbaan toegenomen, met name als gevolg van de openstelling van de A16 Rotterdam, de overdracht van de Sluiskiltunnel naar Rijkswaterstaat. Daarnaast zijn de eerste deelopenstellingen gerealiseerd in het project A9 Badhoevedorp - Holendrecht (Amstelveen). Anders dan begroot voor 2025 is de A1 Apeldoorn - Azelo al in 2024 opgeleverd, zoals gemeld in het Jaarverslag 2024. De totale toename blijft binnen de afronding.

4. In 2025 is het oppervlak Groen areaal toegenomen als gevolg van verbeterde vastlegging in de bron.

Areaal Eenheid Realisatie 2022 Realisatie 2023 Realisatie 2024 Realisatie 2025 Begroting 2025 Realisatie x € 1.000 2025 Begroting x € 1.000 2025 Oppervlakte wegdek (Exclusief verzorgingsbanen) km2 91,6 91,7 92,5 92,8 91,8 1.132.227 983.801 Toelichting In 2025 is het oppervlak van het wegdek toegenomen, met name als gevolg van de openstelling van de A16 Rotterdam, de overdracht van de Sluiskiltunnel naar Rijkswaterstaat en de A9 Badhoevedorp - Holendrecht (Amstelveen). Anders dan begroot voor 2025 is de A1 Apeldoorn - Azelo al in 2024 opgeleverd, zoals gemeld in het Jaarverslag 2024. Realisatie 2021 Realisatie 2022 Realisatie 2023 Realisatie 2024 Realisatie 2025 Streefwaarde 2025 Toelichting Files door Werk in Uitvoering, als gevolg van aanleg en gepland onderhoud (in voertuigverliesuren) 7% 3% 4% 7% 9% 10% 1 Technische Beschikbaarheid (2): deel van lengte en tijd (%) dat de weg veilig beschikbaar is, zonder dat rij- of vluchtstroken zijn afgesloten als gevolg van aanleg of geplande onderhoudswerkzaamheden 99% 98% 99% 99% 98% 90% 2 Veiligheid (3): a.    voldoen aan norm voor verhardingen (stroefheid en spoorvorming) 99,8% 99,7% 99,6% 99,4% 99,7% 99,7% 3a b.    voldoen aan norm gladheidbestrijding (binnen 2 uur preventief strooien). 0,99 99% 99% 95% 100% 95% 3b Toelichting

1. Bij de indicator ‘Files door Werk in Uitvoering’ worden alleen de files meegeteld die een snelheid hebben lager dan 50 km/uur en een lengte van minstens 2 km. In 2025 was 9% van alle files het gevolg van aanleg en geplande onderhoudswerkzaamheden (werk in uitvoering). Deze score is onder de streefwaarde van 10%. De score is gestegen ten opzichte van 2024 vanwege hogere productie. Het totale reistijdverlies is met 62 miljoen in 2025 hetzelfde gebleven als in 2024. Het aandeel files door werk in uitvoering is gestegen van 4,5 miljoen naar 5,5 miljoen reistijdverlies in voertuigverliesuren.

2. In heel 2025 was 98% van alle wegen veilig beschikbaar. Deze score is boven de streefwaarde van 90%. 

3. Omtrent het voorkomen van verkeersonveilige situaties bestaan indicatoren die aangeven in hoeverre aan veiligheidsnormen wordt voldaan. Deze indicatoren betreffen a) de wegverharding en b) in hoeverre er tijdig wordt gestrooid om wintergladheid te voorkomen.

• 3a: Het voldoen aan de veiligheidsnormen voor verhardingen wordt gemonitord aan de hand van de schadekenmerken stroefheid en spoorvorming. In 2025 voldeed 99,7% van de wegverhardingen aan deze normen. Daarmee wordt weer aan de streefwaarde voldaan. Het scherpstellen van de interne norm voor alleen dichte deklagen en het uitvoeren van meer onderhoud heeft ervoor gezorgd dat de score omhoog is gegaan.

• 3b: Het tijdig bestrijden van wintergladheid wordt gemonitord aan de hand van de situaties waarin tijdig preventief dient te worden gestrooid. Er is in 2025 afgerond 100% gescoord. In 12420 van de 12481 situaties is er tijdig preventief gestrooid. De score is boven de streefwaarde van 95%.

12.02.04 Vernieuwing Op dit artikel staan de beschikbare budgetten voor vervanging en renovatie van het hoofdwegennet. Sinds medio vorige eeuw is in hoog tempo een groot deel van de infrastructuur aangelegd. Het is van belang dat de veiligheid en de beschikbaarheid van het hoofdwegennet in stand worden gehouden tegen de achtergrond van een beperkte technische levensduur van kunstwerken. Het einde van de levensduur kan ontstaan door de ouderdom van het kunstwerk of door intensiever gebruik dan bij het ontwerp is voorzien. Op basis van onderzoek wordt jaarlijks een analyse gemaakt voor welke kunstwerken vervanging of renovatie aan de orde is. RWS bekijkt via inspecties waar maatregelen nodig zijn. Voor een zichtperiode van ongeveer 7 jaar is dit vooruit te plannen in concrete projecten. Voor de periode daarna zijn budgetten beschikbaar, maar wordt de invulling van het programma op een later moment concreet. De werkwijze staat verder toegelicht in de bijlage «Instandhouding». In het MIRT-projectenoverzicht zijn onderliggende projecten inzichtelijk gemaakt. 12.03 Ontwikkeling Motivering Om een betrouwbaar netwerk te realiseren en de verwachte verkeersgroei te faciliteren, worden infrastructuurprojecten voorbereid en uitgevoerd. Zo wordt bereikt dat de noodzakelijke wegcapaciteit beschikbaar is en komt. Daarbij wordt rekening gehouden met de kaders van veiligheid en leefbaarheid. 12.03.01 Aanleg In 2025 heeft IenW de volgende mijlpalen gerealiseerd die betrekking hebben op de aanlegprojecten: Openstellingen:

– A16 Rotterdam

Start realisatie:

– A12-A15 Ressen - Oudenbroeken (ViA15)

Aanleg Mijlpalen Hoofdwegennet Mijlpaal Project Openstellingen ‒ A16 Rotterdam Start realisatie ‒ A12-A15 Ressen - Oudenbroeken (ViA15) Toelichting

– Op 27 oktober 2025 is de A16 Rotterdam geopend, waarmee de bestaande A16 werd verlengd met ruim 11 km snelweg. Dit nieuwste stuk A16 aan de noordrand van Rotterdam verbindt de A16 bij het knooppunt Terbregseplein met de A13 bij knooppunt Zestienhoven en Rotterdam The Hague Airport.

– Eind december 2025 is de contract close geweest van de A12-A15 Ressen - Oudenbroeken (ViA15) en daarmee het startsein gegeven voor de realisatie fase.

12.03.01 Aanleg Kasbudget 2025 Projectbudget 2025 Openstelling Toelichting begroting realisatie begroting huidig verschil begroting huidig Projectomschrijving 2025 2025 2025 2025 Projecten nationaal Nationaal Kleine projecten / Afronding projecten 10 4 6.079 6.100 21 1 Programma snelheidsaanpassing 3 0 56 56 0 Programma aansluitingen 0 0 133 129 ‒ 3 Quick Wins Wegen 0 0 12 12 0 ZSM 1+2 (spoedwet wegverbreding) 0 0 1.478 1.476 ‒ 2 2016 2016 Noordwest-Nederland A10 Amsterdam praktijk-proef FES 3 0 41 41 0 2018 2018 A10 Knooppunten De Nieuwe Meer en Amstel (Zuidas) 87 97 833 867 34 2032-2036 2032-2036 2 A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere 33 76 1.218 1.222 4 2027 2027 A1 Bunschoten-Knooppunt Hoevelaken 0 0 19 19 0 2015 2015 A2 Holendrecht-Oudenrijn 0 0 1.210 1.210 0 2012 2012 A9 Badhoevedorp 0 1 292 289 ‒ 3 2017 2017 N50 Ens-Emmeloord 0 0 19 19 0 2016 2016 Zuidwest-Nederland A15 Papendrecht-Sliedrecht 0 0 22 19 ‒ 3 2021 2021 A4 Burgerveen - Leiden 0 0 541 541 0 2015 2015 A4 Delft - Schiedam 0 0 642 642 0 2015 2015 A4 Vlietland / N14 0 11 16 32 16 2020 2020 3 N57/59 EuroRAP (verkeersveiligheid) 11 0 22 22 0 n.t.b. n.t.b. N61 Hoek-Schoondijke 0 0 111 111 0 2015 2015 A4/A44 Rijnlandroute 62 0 542 543 1 regio regio Zuid-Nederland A27 Houten-Hooipolder 0 0 110 110 0 n.t.b. A2 Passage Maastricht 0 0 686 686 0 2016 2016 A2 't Vonderen-Kerensheide 60 86 417 424 7 2025-2027 2025-2027 4 A4 Dinteloord-Bergen op Zoom 0 0 260 260 0 2014 2014 A76 Aansluiting Nuth 0 0 59 59 0 regio regio Oost-Nederland A12-A15 Ressen - Oudenbroeken (ViA15) 61 6 1.316 1.308 ‒ 8 n.t.b. 2031 5 A1 Apeldoorn-Azelo: fase 1 en 2a en 2b 46 15 493 480 ‒ 14 2023-2025 2024 6 A1 Apeldoorn Zuid-Beekbergen 0 0 29 29 0 2017 2017 A50 Ewijk - Valburg 0 0 269 269 0 2017 2017 N35 Combiplan Nijverdal 0 0 319 320 0 2015 2015 N35 Wijthmen - Nijverdal 7 0 24 25 0 2018 2018 N35 Zwolle - Wijthmen 0 0 50 49 ‒ 1 2018 2017 Noord-Nederland A7 Zuidelijke Ringweg Groningen fase 2 83 82 927 968 40 2025 2024 7 N31 Leeuwarden (De Haak) 0 1 222 222 0 2014 2014 Overig Fileaanpak 0 2 61 70 9 8 Meer kwaliteit Leefomgeving 0 1 152 152 0 Meer veilig 0 4 169 169 0 Verzorgingsplaatsen 0 0 25 25 0 Afrondingen ‒ 1 1,273 1 Totaal aanlegprogramma 465 388 18.876 18.976 90 Budget realisatie (MF 12.03.01) Overprogrammering (-) ‒ 221 0 Toelichting

1. Kleine projecten: aanvullend budget voor Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) als een tegemoetkoming in de meerkosten waar aanbestedende rijksdiensten in infraprojecten mee te maken krijgen door de inzet van schoon en emissieloos materieel (€ 15,6 miljoen). Daarnaast is er aanvullend budget toegekend voor de aankoop van een terrein op verzorgingsplaats De Lucht langs de A59 en het realiseren van parkeerplaatsen voor vrachtverkeer ter plaatse t.b.v. een tekort aan parkeerplaatsen voor zwaar vrachtverkeer langs het rijkswegennet (€ 3 miljoen). Tot slot is er een aanvulling gedaan door loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 1,5 miljoen).

2. A10 Knooppunt Nieuwe Meer en Amstel: aanvullend budget t.b.v. kleine aanvullende werkzaamheden voor Schinkelbruggen aan het contract Zuidasdok knooppunt Nieuwe Meer. Hiervoor is een budgetoverheveling noodzakelijk tussen de E&O budgetten van WNN naar budgetplaats knooppunt Nieuwe Meer Amstel (€ 20,1 miljoen). Er een aanvulling gedaan door loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 12,6 miljoen). En er is een desaldering van extra ontvangsten vanuit gemeente Amsterdam als gevolg van verontdiepen bodem Schinkelbruggen fase 1 (€ 1 miljoen).

3. A4 Vlietland / N14: er is een tegenvaller op het project omdat in 2025 meerkosten (€ 15,6 miljoen) nodig is voor de verbreding van de A4 Vlietlanden en 50% wordt gerealiseerd van de afsluitbomen (€ 10,8 miljoen). En in 2026 is er benodigd voor de McDonalds mast (€ 3 miljoen), waarbij is afgesproken dat RWS en Provincie Zuid-Holland ieder 50% daarin bijdragen. Het resterende deel van de meerkosten betreft de bijdrage van een reeds betaalde claim. Tot slot is er een aanvulling door de loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 0,3 miljoen).

4. A2 't Vonderen-Kerensheide: dit betreft de loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 7 miljoen) en bijdragen derden voor Oude Lakerweg (€ 1,1 miljoen).

5. A12-A15 Ressen-Oudenbroeken (ViA15): Overheveling van aanleg naar DBFM en betreft de geschatte opstart- onderhandelingskosten van de DBFM-aannemer. Deze kosten worden uitgegeven op het DBFM-artikel in 2025 (- € 27,2 miljoen). Deels wordt deze verlaging tenietgedaan door de aanvulling van het projectbudget door de loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 19,5 miljoen).

6. A1 Apeldoorn-Azelo: projectbudget is verlaagd (- € 15 miljoen) door een meevaller omdat verwachte risico's niet zijn opgetreden, IBOI hoger is gebleken dan de indexering markt en een stuk scope niet is uitgevoerd, namelijk Ardeweg wordt niet teruggebouwd. Daar tegenover staat aanvulling van het projectbudget door de loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 0,6 miljoen) en desaldering van extra ontvangsten inzake Cleantech Polderweg en Groote Wetering zijn gewijzigd i.v.m. Toevoeging prijsbijstelling en aanpassing Polderweg (€ 0,5 miljoen).

7. A7 Zuidelijke Ringweg Groningen fase 2: tegenvaller door excessieve prijsstijgingen t.b.v. afrekeningen met de aannemer en aansluitend is een afkoop gedaan van het geschil. Verder is er een aanvulling door de loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 2,5 miljoen) en door een desaldering van extra ontvangsten door het later ontvangen van betalingen (€ 0,5 miljoen). Daar tegenover staat een correctie in de ontvangsten als gevolg van een verkeerde inschatting van de ontvangsten in 2023 (€ -1,2 miljoen).

8. Fileaanpak: Aan RWS is opdracht verleend voor fase 1 van de aanpak voor het draaiend houden van de Ringen van Amsterdam. Utrecht. Eindhoven. Rotterdam en Den Haag (€ 9,1 miljoen)

12.03.02 Planning en studies Projectbudget 2025 Planning TB Oplevering/openstelling Toelichting begroting huidig Verschil begroting huidig begroting huidig Projectomschrijving 2025 2025 2025 Aanleg uitgaven op MF 12.03.01 mbt Planning en studies -projecten ‒ 1444 ‒ 1.249 195 Projecten Nationaal Beter Benutten 97 85 ‒ 12 nvt nvt nvt nvt 1 Geluidsaneringprogramma – weg 562 580 18 nvt nvt nvt nvt 2 Kosten voorbereiding tol 110 117 7 nvt nvt nvt nvt Exploitatie tol 497 565 68 nvt nvt nvt nvt 3 Reservering voor LCC 484 387 ‒ 97 nvt nvt nvt nvt 4 Digitaal Stelsel Mobiliteitsdata 0 120 120 nvt nvt nvt nvt 5 Snelfietsroutes 46 46 0 nvt nvt nvt nvt Voorbereiding vrachtwagenheffing 400 400 0 nvt nvt nvt nvt Exploitatie vrachtwagenheffing 474 0 ‒ 474 nvt nvt nvt nvt 6 Investeringsimpuls Verkeersveiligheid 436 443 7 nvt nvt nvt nvt Maatregelen Fietsveiligheid 52 47 ‒ 5 nvt nvt nvt nvt Verkeersveiligheid Rijks-N-wegen 198 287 89 nvt nvt nvt nvt 7 Reservering inzet restbudgetten 0 200 200 nvt nvt nvt nvt 8 Bijdrage aan agentschap t.b.v. externe kosten planuitwerkingen 170 161 ‒ 9 nvt nvt nvt nvt Projecten Noordwest-Nederland A1/A28 Knooppunt Hoevelaken 480 175 ‒ 305 ntb ntb ntb ntb 9 A12/A27 Ring Utrecht 1773 1802 29 ntb ntb ntb ntb 10 A7/A8 Amsterdam-Hoorn 547 23 ‒ 524 ntb ntb ntb ntb 11 A6 Almere Oostvaarders-Lelystad 149 23 ‒ 126 ntb ntb ntb ntb 12 Noordelijke Randweg Utrecht 28 0 ‒ 28 Regio Regio Regio Regio 13 Stedelijke Bereikbaarheid Almere 32 0 ‒ 32 Regio Regio Regio Regio 14 Projecten Zuidwest-Nederland A20 Nieuwerkerk a/d IJssel – Gouda 216 216 0 ntb 2028 ntb 2028 A4 Burgerveen – N14 358 36 ‒ 322 ntb ntb ntb ntb 15 A4 Haaglanden – N14 157 3 ‒ 154 ntb ntb ntb ntb 16 Westerscheldetunnel 151 151 0 nvt nvt nvt nvt Capaciteitsverruiming A16 Van Brienenoordcorridor Rotterdam 0 0 0 Projecten Zuid-Nederland A2 Deil-’s Hertogenbosch-Vught 0 0 0 ntb ntb ntb ntb A67/A73 Knooppunt Zaarderheiken 5 6 1 2024-2026 2024-2026 2024-2026 2024-2026 N65 Vught – Haaren 89 171 82 ntb ntb ntb ntb 17 Toegangsweg Maastricht-Aachen Airport 4 0 ‒ 4 ntb ntb ntb ntb 18 Programma SmartwayZ.NL: A67 Leenderheide-Geldrop 79 58 ‒ 21 ntb ntb ntb ntb 19 Programma SmartwayZ.NL: InnovA58 588 581 ‒ 7 nvt nvt nvt nvt Programma SmartWayZ.nl: ASML De Run 1 0 ‒ 1 nvt nvt nvt nvt 20 Programma SmartwayZ.NL: ITS en Smart Mobility 10 9 ‒ 1 nvt nvt nvt nvt SmartWayZ.NL programmaorganisatie 1 0 ‒ 1 nvt nvt nvt nvt 21 Projecten Oost-Nederland A1/A30 Barneveld 23 23 0 ntb ntb ntb ntb N35 Nijverdal – Wierden 129 129 0 ntb ntb ntb ntb N35 Knooppunt Raalte 26 26 0 Regio Regio Regio Regio N50 Kampen – Kampen Zuid 17 17 0 ntb ntb ntb ntb A28 Amersfoort-Hoogeveen 34 34 0 2026 2028 2026 2028 A1/A35 Azelo-Buuren 1 0 ‒ 1 ntb ntb ntb ntb 22 A50 Ewijk-Bankhoef-Paalgraven & corridor Nijmegen-Eindhoven 0 0 ntb ntb ntb ntb Projecten Noord-Nederland Toegangsweg Groningen Airport Eelde 7 14 7 ntb Regio ntb Regio 23 N33 Zuidbroek-Appingedam 200 204 4 ntb ntb ntb ntb N33 Appingedam-Eemshaven 5 4 ‒ 1 ntb ntb ntb ntb Overige projecten en reserveringen 163 178 15 Projecten in voorbereiding Projecten Nationaal Studiebudget Verkenningen / MIRT onderzoeken Programma DUMO Programma Fiets Strategisch plan Verkeersveiligheid Afrondingen Totaal programma planning en studies 7.355 6.072 ‒ 1.283 Begroting (MF 12.03.03) Toelichting

1. Beter Benutten: het project is afgerond. Het overschot van € 12 miljoen is overgeboekt naar artikel 11.04.

2. Geluidsaneringprogramma -weg: Dit betreft de eindafrekening van de specifieke uitkering voor N65 Vught-Haaren € 94 miljoen conform SiSa verantwoording. Door stikstofproblematiek is het project niet uitgevoerd, derhalve worden de middelen terugontvangen van de provincie. De niet bestede middelen vloeien terug naar de programma's N65 Vught-Haaren (€ 83 miljoen) en Geluidsanering (€ 11 miljoen).

3. Exploitatie tol: Dit betreft de toevoeging van de extrapolatiejaar.

4. Reservering voor LCC: Er is uit de Reservering voor LCC € 117,6 miljoen afgesplitst ten behoeve van de toekomstige beheerkosten van het Digitaal Stelsel Mobiliteitsdata.

5. Digitaal Stelsel Mobiliteitsdata: Er is uit de Reservering voor LCC € 117,6 miljoen afgesplitst ten behoeve van de toekomstige beheerkosten van het Digitaal Stelsel Mobiliteitsdata.

6. Exploitatie vrachtwagenheffing: Dit betreft de terugbetaling aan het MF (de minregel) waar het uit voorgefinancierd was. Dit budget is op het mobiliteitsfonds niet meer nodig, omdat het vanaf juni 2026 via artikel 15 verplicht en betaald gaat worden en direct wordt verrekend met de binnengekomen ontvangsten vanuit de vrachtwagenheffing.

7. Veiligheid Rijks-N-wegen: Aan het budget is € 115 miljoen toegevoegd, volgend uit de Voorjaarsbesluitvorming 2025, als aanvulling van N36 Almelo/Wierden-Ommen. Daarnaast is de opdracht aan Rijkswaterstaat verstrekt voor de realisatie van de maatregelen aan de N18.

8. Reservering inzet restbudgetten: IenW reserveert minimaal € 200 miljoen vanuit de restbudgetten voor het opstarten van het gepauzeerde project A27 Zeewolde-Eemnes (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16).

9. Afromen restbudgetten gepauzeerde projecten: Het Rijksbudget wordt afgeroomd als gevolg van het besluit rond de inzet van de restbudgetten van de gepauzeerde wegprojecten conform de gemaakte afspraken in het BO-MIRT najaar 2024 (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Het betreft de volgende projecten: A1/A28 Knooppunt Hoevelaken, Rijksbijdrage aan de Noordelijke Randweg Utrecht, A4 Haaglanden - N14, InnovA58 (traject: Annabosch-Galder), A67 Leenderheide-Geldrop, A1/A30 Barneveld en A1/A35 Knooppunt Azelo-Buuren.

10. A12/A27 Ring Utrecht: Dit betreft een ophoging door de toegekende loon- en prijsbijstelling.

11. Verlaging WoMo gerelateerde budgetten: Ter dekking van de opgave op het Mobiliteitsfonds worden middelen vanuit vijf hoofdwegenprojecten onttrokken. Een deel van deze middelen is afkomstig uit de € 7,5 miljard van het kabinet Rutte IV voor de ontsluiting van nieuwe woningen. Het volledige budget wordt bij deze projecten weggehaald, waarbij een deel van de middelen voor Woningbouw en Mobiliteit resteert en wordt toegevoegd aan de Reservering bereikbaarheid WoMo Hoofdwegennet op artikel 11.3 Reserveringen (€ 357 miljoen) in afwachting van nadere afspraken over de bestemming. Het gaat om de projecten A7/A8 Amsterdam-Hoorn, A4 Burgerveen-N14, A6 Almere Oostvaarders-Lelystad onder artikel 12.03.02.

12. WoMo-budgetten in afwachting van nadere afspraken over de bestemming A6 Almere Oostvaarders-Lelystad: Ter dekking van de opgave op het Mobiliteitsfonds worden middelen vanuit vijf hoofdwegenprojecten onttrokken. Een deel van deze middelen is afkomstig uit de € 7,5 miljard van het kabinet Rutte IV voor de ontsluiting van nieuwe woningen. Het volledige budget wordt bij deze projecten weggehaald, waarbij een deel van de middelen voor Woningbouw en Mobiliteit resteert en wordt toegevoegd aan de Reservering bereikbaarheid WoMo HWN op artikel 11.3 Reserveringen (€ 357 miljoen) in afwachting van nadere afspraken over de bestemming. Het gaat om de projecten A7/A8 Amsterdam-Hoorn, A4 Burgerveen-N14, A6 Almere Oostvaarders-Lelystad onder 12.03.02.

13. Noordelijke Randweg Utrecht: Afromen restbudgetten gepauzeerde projecten Noordelijke Randweg Utrecht: Het Rijksbudget wordt afgeroomd als gevolg van het besluit rond de inzet van de restbudgetten van de gepauzeerde wegprojecten conform de gemaakte afspraken in het BO-MIRT najaar 2024 (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Het betreft de volgende projecten: A1/A28 Knooppunt Hoevelaken, Rijksbijdrage aan de Noordelijke Randweg Utrecht, A4 Haaglanden - N14, InnovA58 (traject: Annabosch-Galder), A67 Leenderheide-Geldrop, A1/A30 Barneveld en A1/A35 Knooppunt Azelo-Buuren.

14. Stedelijke Bereikbaarheid Almere: De specifieke uitkering is verleend.  

15. A4 Burgerveen – N14: Afromen restbudgetten gepauzeerde projecten A4 Burgerveen – N14: Het Rijksbudget wordt afgeroomd als gevolg van het besluit rond de inzet van de restbudgetten van de gepauzeerde wegprojecten conform de gemaakte afspraken in het BO-MIRT najaar 2024 (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Het betreft de volgende projecten: A1/A28 Knooppunt Hoevelaken, Rijksbijdrage aan de Noordelijke Randweg Utrecht, A4 Haaglanden - N14, InnovA58 (traject: Annabosch-Galder), A67 Leenderheide-Geldrop, A1/A30 Barneveld en A1/A35 Knooppunt Azelo-Buuren.

16. A4 Haaglanden – N14: Ter dekking van de opgave op het Mobiliteitsfonds worden middelen vanuit vijf hoofdwegenprojecten onttrokken. Een deel van deze middelen is afkomstig uit de € 7,5 miljard van het kabinet Rutte IV voor de ontsluiting van nieuwe woningen. Het volledige budget wordt bij deze projecten weggehaald, waarbij een deel van de middelen voor Woningbouw en Mobiliteit resteert en wordt toegevoegd aan de Reservering bereikbaarheid WoMo HWN op artikel 11.3 Reserveringen (€ 357 miljoen) in afwachting van nadere afspraken over de bestemming. Het gaat om de projecten A7/A8 Amsterdam-Hoorn, A4 Burgerveen-N14, A6 Almere Oostvaarders-Lelystad onder 12.03.02.

17. N65 Vught – Haaren: Dit betreft de eindafrekening van de specifieke uitkering voor N65 Vught-Haaren € 94 miljoen conform SiSa verantwoording. Door stikstofproblematiek is het project niet uitgevoerd, derhalve worden de middelen terugontvangen van de provincie. De niet bestede middelen vloeien terug naar de programma's N65 Vught-Haaren (€ 83 miljoen) en Geluidsanering (€ 11 miljoen).

18. Toegangsweg Maastricht-Aachen Airport: De specifieke uitkering is verleend.

19. Programma SmartwayZ.NL: A67 Leenderheide-Geldrop: Afromen restbudgetten gepauzeerde projecten A67 Leenderheide-Geldrop: Het Rijksbudget wordt afgeroomd als gevolg van het besluit rond de inzet van de restbudgetten van de gepauzeerde wegprojecten conform de gemaakte afspraken in het BO-MIRT najaar 2024 (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Het betreft de volgende projecten: A1/A28 Knooppunt Hoevelaken, Rijksbijdrage aan de Noordelijke Randweg Utrecht, A4 Haaglanden - N14, InnovA58 (traject: Annabosch-Galder), A67 Leenderheide-Geldrop, A1/A30 Barneveld en A1/A35 Knooppunt Azelo-Buuren.

20. Programma SmartWayZ.nl: ASML De Run: Dit betreft een uitgave voor de SPUK voor ASML De Run (SmartwayZ) in het kader van betere bereikbaarheid bedrijventerrein ASML De Run.

21. SmartWayZ.NL programmaorganisatie: Dit betreft een uitgave voor de programmakosten (SmartwayZ)

22. A1/A35 Azelo-Buuren: Afromen restbudgetten gepauzeerde projecten A1/A35 Azelo-Buuren: Het Rijksbudget wordt afgeroomd als gevolg van het besluit rond de inzet van de restbudgetten van de gepauzeerde wegprojecten conform de gemaakte afspraken in het BO-MIRT najaar 2024 (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Het betreft de volgende projecten: A1/A28 Knooppunt Hoevelaken, Rijksbijdrage aan de Noordelijke Randweg Utrecht, A4 Haaglanden - N14, InnovA58 (traject: Annabosch-Galder), A67 Leenderheide-Geldrop, A1/A30 Barneveld en A1/A35 Knooppunt Azelo-Buuren.

23. Toegangsweg Groningen Airport Eelde: Dit betreft een aanvulling voor Amendement 36200-A-54 om budget beschikbaar te stellen.

12.03.03 Optimalisering gebruik Motivering Op dit artikelonderdeel worden uitgaven gedaan die de optimalisering van het gebruik van infrastructuur op de weg bevorderen. Voorbeelden zijn intelligent verkeersmanagement, informatie over werk in uitvoering en beperkte infrastructurele aanpassing van weginfrastructuur. Producten Projectbudget 2025 Toelichting Projectomschrijving begroting 2025 huidig verschil Digitale Infrastructuur voor Toekomstbestendige Mobiliteit 32 32 0 Schoon Emissieloos Bouwen 232 187 ‒ 45 1 Slim, Veilig, Doelmatig en Duurzaam Gebruik van Mobiliteitsinfrastructuur 126 152 26 2 Reservering kleine maatregelen 0 280 280 3 Ringen draaiende houden WoMo Noordwest-Nederland Maatregelenpakket regio Amersfoort 0 50 50 4 Ringen draaiende houden WoMo 220 133 ‒ 87 5 Zuidwest-Nederland A4/N211 Harnaschknoop 0 35 35 6 Maatregelenpaket A15 Papendrecht-Gorinchem 0 16 16 7 Maatregelenpakket A4 Haaglanden-N14 0 16 16 8 Ringen draaiende houden WoMo 55 0 ‒ 55 9 Zuid-Nederland Reservering VDL 5 5 0 Ringen draaiende houden WoMo 55 21 ‒ 34 10 Quickwins A2 Deil-Vught 14 14 0 Maatregelenpakket A2 Deil-Vught 0 54 54 11 Maatregelenpakket A58 Stedelijke regio Breda-Tilburg 0 23 23 12 Totaal Optimalisering gebruik 739 1.018 279 Begroting (MF 12.03.03) 739 1.018 279 Toelichting

1. Schoon Emissieloos Bouwen: Dit betreft de uitgaven ten behoeve van stikstof via de SPUK Schoon Emissieloos Bouwen conform afspraak en convenanten.

2. Slim, veilig, doelmatig en duurzaam gebruik van Mobiliteitsinfrastructuur: Dit betreft het corrigeren van de kasschuif van vorig jaar die per abuis was doorgevoerd € 36 miljoen. Daarnaast hebben de BTW afdracht aan het BTW-compensatiefonds (€ 3,4 miljoen) en overboekingen naar HXII voor de uitveoringskosten (€ 4,1 miljoen) plaatsgevonden.

3. Reservering kleinere maatregelen: IenW reserveert € 280 miljoen vanuit de restbudgetten voor kleine maatregelen gericht op het verbeteren van de weginfrastructuur of de doorstroming van automobiliteit op het nationale netwerk (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Vanuit deze middelen is via het amendement Veltman en Olger van Dijk (Kamerstuk 36 600 A nr. 21) reeds € 10 miljoen vrijgemaakt voor het veilig maken van de spoorwegovergangen in Ermelo en Nijkerk op het traject Harderwijk-Amersfoort, zodat het weer mogelijk wordt om op dit traject spitstreinen in te zetten.

4. Bestemming gehonoreerd regiovoorstel uit afroming restbudgetten: IenW reserveert € 206 miljoen voor gehonoreerde regiovoorstellen rond alternatieve/mitigerende maatregelen(pakketten) (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Te weten: A1/A30 Verbindingsboog (zie artikel 12.03.02), A4/N211 Harnaschknoop en Maatregelenpakketten voor A4 Haaglanden-N14, A15 Papendrecht-Gorinchem, Amersfoort (Knooppunt Hoevelaken), A58 Stedelijke regio Breda-Tilburg respectievelijk A2 Deil-Vught.

5. Ringen draaiende houden: Het regionaal ingestoken programma is omgezet naar vier werksporen en overgeboekt van de landsdelen Noordwest-Nederland en Zuidwest-Nederland naar Nationaal. Dit is conform de afspraken uit het BO-MIRT najaar 2024 (Kamerstuk 36 600 A nr. 16). Daarnaast zijn vanuit dit programma deels middelen overgeboekt naar RWS ten behoeve van een structurele verhoging van het aantal weginspecteurs.

6. Bestemming gehonoreerd regiovoorstel uit afroming restbudgetten: IenW reserveert € 206 miljoen voor gehonoreerde regiovoorstellen rond alternatieve/mitigerende maatregelen(pakketten) (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Te weten: A1/A30 Verbindingsboog (zie artikel 12.03.02), A4/N211 Harnaschknoop en Maatregelenpakketten voor A4 Haaglanden-N14, A15 Papendrecht-Gorinchem, Amersfoort (Knooppunt Hoevelaken), A58 Stedelijke regio Breda-Tilburg respectievelijk A2 Deil-Vught.

7. Bestemming gehonoreerd regiovoorstel uit afroming restbudgetten: IenW reserveert € 206 miljoen voor gehonoreerde regiovoorstellen rond alternatieve/mitigerende maatregelen(pakketten) (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Te weten: A1/A30 Verbindingsboog (zie artikel 12.03.02), A4/N211 Harnaschknoop en Maatregelenpakketten voor A4 Haaglanden-N14, A15 Papendrecht-Gorinchem, Amersfoort (Knooppunt Hoevelaken), A58 Stedelijke regio Breda-Tilburg respectievelijk A2 Deil-Vught.

8. Bestemming gehonoreerd regiovoorstel uit afroming restbudgetten: IenW reserveert € 206 miljoen voor gehonoreerde regiovoorstellen rond alternatieve/mitigerende maatregelen(pakketten) (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Te weten: A1/A30 Verbindingsboog (zie artikel 12.03.02), A4/N211 Harnaschknoop en Maatregelenpakketten voor A4 Haaglanden-N14, A15 Papendrecht-Gorinchem, Amersfoort (Knooppunt Hoevelaken), A58 Stedelijke regio Breda-Tilburg respectievelijk A2 Deil-Vught.

9. Ringen draaiende houden: Het regionaal ingestoken programma is omgezet naar vier werksporen en overgeboekt van de landsdelen Noordwest-Nederland en Zuidwest-Nederland naar Nationaal. Dit is conform de afspraken uit het BO-MIRT najaar 2024 (Kamerstuk 36 600 A nr. 16). Daarnaast zijn vanuit dit programma deels middelen overgeboekt naar RWS ten behoeve van een structurele verhoging van het aantal weginspecteurs.

10. Ringen draaiende houden: Het regionaal ingestoken programma is omgezet naar vier werksporen en overgeboekt van de landsdelen Noordwest-Nederland en Zuidwest-Nederland naar Nationaal. Dit is conform de afspraken uit het BO-MIRT najaar 2024 (Kamerstuk 36 600 A nr. 16). Daarnaast zijn vanuit dit programma deels middelen overgeboekt naar RWS ten behoeve van een structurele verhoging van het aantal weginspecteurs.

11. Bestemming gehonoreerd regiovoorstel uit afroming restbudgetten: IenW reserveert € 206 miljoen voor gehonoreerde regiovoorstellen rond alternatieve/mitigerende maatregelen(pakketten) (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Te weten: A1/A30 Verbindingsboog (zie artikel 12.03.02), A4/N211 Harnaschknoop en Maatregelenpakketten voor A4 Haaglanden-N14, A15 Papendrecht-Gorinchem, Amersfoort (Knooppunt Hoevelaken), A58 Stedelijke regio Breda-Tilburg respectievelijk A2 Deil-Vught.

12. Bestemming gehonoreerd regiovoorstel uit afroming restbudgetten: IenW reserveert € 206 miljoen voor gehonoreerde regiovoorstellen rond alternatieve/mitigerende maatregelen(pakketten) (Kamerstuk 36 600 A, nr. 16). Te weten: A1/A30 Verbindingsboog (zie artikel 12.03.02), A4/N211 Harnaschknoop en Maatregelenpakketten voor A4 Haaglanden-N14, A15 Papendrecht-Gorinchem, Amersfoort (Knooppunt Hoevelaken), A58 Stedelijke regio Breda-Tilburg respectievelijk A2 Deil-Vught.

12.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS Motivering Bij infrastructuurprojecten boven het drempelbedrag van € 60 miljoen wordt middels een Publiek Private Comparator (PPC) getoetst of een DBFM-contract meerwaarde op kan leveren. Infrastructuurprojecten die via een DBFM (Design, Build, Finance en Maintain) contract worden aanbesteed, hebben als kenmerk dat sprake is van de overdracht van de integrale onderdelen van een bouwproject (ontwerp, bouw, onderhoud en financiering) aan een private opdrachtnemer. In plaats van een product wordt een dienst uitgevraagd, te weten de beschikbaarheid van de infrastructuur. De betaling voor deze dienst vindt plaats aan de hand van de overeengekomen prestatie die wordt afgezet tegen de daadwerkelijk geleverde prestatie, de beschikbaarheid. De beschikbaarheidsvergoeding wordt pas uitgekeerd na openstelling van het project; tijdens de bouw dient de DBFM-opdrachtnemer daarom zelf de financiering te regelen. Omdat het project gefinancierd is door banken en/of institutionele beleggers, is sprake van een sterke druk vanuit de financierders op de opdrachtnemer om de afgesproken prestatie ook te leveren: op tijd en binnen de geraamde kosten. Een lager prestatieniveau leidt tot lagere betalingen, die op hun beurt de terugbetaling van de financiering moeten zeker stellen. In de bouwfase is doorgaans wel sprake van een gedeeltelijke betaling (de partiële beschikbaarheidsvergoeding) als sprake is van de uitbreiding van een bestaande weg die ook tijdens de verbouwing beschikbaar moet blijven voor het wegverkeer. Bij openstelling van de weg wordt overgegaan naar een volledige beschikbaarheidsvergoeding. Het afronden van een aanbesteding resulteert in een meerjarige verplichting, van zowel aanleg als ook beheer en onderhoud op het desbtreffende project. Op dit begrotingsartikel bestaat daarmee geen enkele budgetflexibiliteit. Slechts bij onderpresteren van de opdrachtnemer kunnen boetes en kortingen worden opgelegd. De verplichting aan de DBFM-opdrachtnemer vervalt aan het einde van de looptijd van het contract waarna het beheer en onderhoud van deze wegvakken terugkomen bij RWS en de bijbehorende budgetten geraamd worden op het reguliere onderhoudsartikel (artikelonderdeel 12.02 Onderhoud en Vernieuwing). Producten Bij de projecten N18 Varsseveld-Enschede, N33 Assen-Zuidbroek, 2e Coentunnel, A12 Lunetten-Veenendaal, A12 Veenendaal-Ede-Grijsoord, A15 Maasvlakte-Vaanplein, A1/A6 Diemen- Almere-Havendreef, A27/A1 Utrecht Noord-Eemnes-Bunschoten, A6 Almere, A9 Holendrecht-Diemen (Gaasperdammerweg) en A24 Blankenburgverbinding hier wordt conform de contract afspraken, onder voorbehoud van volledige beschikbaarheid de volledige beschikbaarheidvergoeding betaald. De looptijd van deze contracten varieert; in onderstaand projectenoverzicht is zichtbaar wanneer de contracten eindigen. De projecten A9 Badhoevedorp-Holendrecht en A12-A15 Ressen-Oudenbroeken (ViA15) verkeren in de bouwfase en kennen een partiële beschikbaarheidsvergoeding. De volledige beschikbaarheidsvergoeding wordt na openstelling betaald. Op het zelfde artikel is het project A27 Houten-Hooipolder (een combinatie van DC-project/DBM-project) in de bouwfase. Kasbudget 2025 Projectbudget 2025 Openstelling Toelichting Begroting Realisatie Begroting huidig verschil begroting huidig Projectomschrijving 2025 2025 2025 Noordwest-Nederland A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere (deeltraject A1/A6) 64 65 1.932 1.950 18 2019 2019 1 A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere (deeltraject A6 Almere) 17 18 405 409 5 2019 2019 2 A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere (deeltraject A9 Gaasperdammerweg) 51 49 1.218 1.229 11 2020 2020 3 A1/A6/A9 SA Badhoevedorp-Holendrecht 82 64 1.473 1.510 38 2027 2029 4 A10 Tweede Coentunnel 60 61 2.265 2.279 13 2013 2013 5 A12 Lunetten-Veenendaal 28 29 729 733 4 2012 2012 A27/A1 Utrecht-Eemnes-Bunschoten 16 15 378 383 5 2019 2019 Aflossing tunnels 30 28 965 966 2 Zuidwest-Nederland A15 Maasvlakte-Vaanplein 76 74 2.385 2.466 81 2015 2015 6 A16 Rotterdam 136 115 1.979 2.004 25 2025 2025 7 A24 Blankenburgtunnelverbinding 104 115 2.120 2.139 19 2024 2024 8 Zuid-Nederland A27 Houten - Hooipolder 357 232 2.516 2.889 373 2029-2031 2029-2031 9 A59 Rosmalen-Geffen 0 0 271 271 0 2005 2005 Oost-Nederland A12 Ede-Grijsoord 10 10 172 174 1 2016 2016 N18 Varsseveld-Enschede 11 12 332 335 3 2018 2018 A12-A15 Ressen - Oudenbroeken (ViA15) 0 57 572 607 34 nvt 2029-2031 10 Noord-Nederland N31 Leeuwarden-Drachten 0 0 170 164 ‒ 6 2007 2007 11 N33 Assen-Zuidbroek 15 16 368 371 3 2014 2014 Tolgefinancierd Tolgefinancierde uitgaven A12/A15 Ressen-Oudbroeken (ViA15) 1 0 580 599 19 12 Afrondingen ‒ 2 ‒ 2 Totaal uitvoeringsprogramma 1.058 959 20.829 21.476 647 Begroting (MF 12.04) 1.058 959 20.829 21.476 647 Toelichting

1. A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere (deeltraject A1/A6): dit betreft een aanvulling door loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 18 miljoen).

2. A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere (deeltraject A6 Almere): dit betreft een aanvulling door loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 5 miljoen).

3. A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere (deeltraject A9 Gaasperdammerweg): dit betreft een aanvulling door loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 11 miljoen).

4. A1/A6/A9 SAA Badhoevedorp-Holendrecht: aanvullend budget toegevoegd vanwege het effect van de excessieve prijsstijgingen op de A9 Badhoevedorp-Holendrecht (BaHo) (€ 7 miljoen) en extra budget voor de aansluiting A9/A4 omlegging Badhoevedorp-A9 BaHo (€2,8 miljoen). Desaldering van hogere ontvangsten (€ 4,9 miljoen) betreft het indexering deel (over de periode t/m 2021) van de financiële bijdrage van ruim € 22 miljoen die gemeente Amsterdam moet leveren volgens de bestuurs- en uitvoeringsovereenkomst en op het moment dat het tunneldak van de Gaasperdammertunnel ter beschikking wordt gesteld. Ook is er een aanvulling als gevolg van de loon- en prijsbijstelling van 2025 (€ 22,1 miljoen).

5. A10 Tweede Coentunnel: dit betreft een aanvulling door loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 13 miljoen).

6. A15 Maasvlakte-Vaanplein: door de inwerkingtreding van de Invoeringswet Geluidsproductieplafonds moet op de A15 Maasvlakte Vaan (MaVa) vaker en stiller asfalt worden aangebracht. Tussen de aannemerscombinatie en RWS is een geschil ontstaan over de dekking van de kosten hiervan. De overeengekomen schikking leidt tot een onvermijdelijke tegenvaller. Aanvullend budget t.b.v. het afwikkelen van restpunten uit de aanlegfase (€ 20,4 miljoen.) en betreft aanleg calamiteitenweg. Daarnaast een overheveling vanuit baten-lasten stelsel programmeringsbudget naar MaVa DBFM t.b.v. het aanbrengen aanvaarbescherming Botlekbrug (€ 6,2 miljoen), herstel brandblusleiding A15 (€ 3,6 miljoen) en Ready-to-operate Suurhoffbrug (€ 0,6 miljoen). Tot slot is er aanvulling door loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 12,1 miljoen) en desaldering van hogere ontvangsten door de verkoop van A-terrein Hartelmond (€ 1 miljoen) en Vast Onderhoud Machine Centreer Inrichting (MCI) en Brug Centreer Inrichting (BCI) (€ 0,6 miljoen).

7. A16 Rotterdam: dit betreft hoofdzakelijk aanvulling door loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 19,5 miljoen) en desaldering van hogere ontvangsten als gevolg van indexering van ontvangsten waarbij in het budget onvoldoende rekening mee is gehouden (€ 1,6 miljoen).

8. A24 Blankenburgtunnelverbinding: dit betreft aanvulling door loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 21,5 miljoen). De verhoging wordt deels teniet gedaan door lagere ontvangsten als gevolg van een herberekening in de ontvangsten van gemeente Vlaardingen en betreft sanering van het westelijk deel van het Oeverbos.

9. A27 Houten - Hooipolder: aanvullend budget toegevoegd vanwege het effect van de excessieve prijsstijgingen (€ 329,2 miljoen). Ook betreft het aanvulling door loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 39,9 miljoen) en desaldering van hogere ontvangsten (€ 2,9 miljoen) met name als gevolg van ruilovereenkomsten vanuit vastgoed en een bijdrage gemeente Gorinchem voor het dossier Bikker en indexatie Groote Haar en Kunstwerk Groeneweg.    

10. A12-A15 Ressen - Oudenbroeken (ViA15): overheveling van aanleg naar DBFM en betreft de kosten vooronderhandeling met de DBFM aannemer en geschatte opstartkosten van de DBFM aannemer. Deze kosten worden uitgegeven op het DBFM-artikel in 2025 (€ 27,2 miljoen). Daarnaast nog een aanvulling door loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 7,2 miljoen)

11. N31 Leeuwarden-Drachten: het project is afgerond (eind 2023 decharge verleend) en het restbudget kan worden afgeboekt als meevaller (- € 6 miljoen).

12. A12-A15 Ressen - Oudenbroeken (ViA15) tolbudget: aanvulling door loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 19 miljoen).

12.06 Netwerkgebonden kosten Hoofdwegennet Motivering Op dit artikelonderdeel worden de aan het netwerk te relateren apparaats­kosten (inclusief afschrijving en rente) van RWS en de overige netwerkge­bonden kosten geraamd. De overige netwerkgebonden kosten komen ten goede aan exploitatie, onderhoud, vernieuwing, aanleg en DBFM, en betreffen taken die gecentraliseerd binnen RWS worden opgepakt. Het gaat bij deze zogeheten landelijke taken onder meer om het verzamelen van basisinformatie, onderhouden van ICT-systemen, het inspecteren van het areaal en de ontwikkeling van kennis en innovatie. Er is gekozen voor centrale uitvoering met het oog op enerzijds uniformiteit in werkwijze en anderzijds kostenbesparing. Voor een uitgebreide toelichting op de ontvangsten zie de Financiële toelichting onder tabel 10. 12.09 Ontvangsten Motivering Op dit artikelonderdeel worden de bijdragen van derden aan de producten op het gebied van Rijkswegen, die rechtstreeks aan IenW worden betaald, verantwoord. Producten Ontvangsten artikel 12 Hoofdwegennet (bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2025 Realisatie 2025 Verschil Toelichting Bijdragen van derden 11,8 126,0 114,2 1 Geraamde inkomsten tol 112,5 25,5 ‒ 87 2 Totaal Ontvangsten (MF 12.09) 124,3 151,5 27,2 Toelichting De ontvangsten zijn € 27,2 miljoen hoger dan begroot. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door

1. Op bijdragen van derden zijn er hogere ontvangsten (€ 114,2 miljoen) en hoofdzakelijk veroorzaakt door:

• N65 Vught-Haaren (€ 94,3 miljoen): conform SiSa-verantwoording vindt er een eindafrekening van de specifieke uitkering voor de N65 Vught-Haaren plaats.

2. Programma Tijdelijke Tol (€ 12,4 miljoen): De hogere ontvangsten komt door de eindafrekening van de RDW en het CJIB voor het programma tijdelijke tol. De niet-bestede middelen worden teruggeboekt naar het programmabudget op het Mobiliteitsfonds en zijn beschikbaar voor het programa.

3. Ontvangsten Veilige N-wegen (€ 4,5 miljoen) en A13/A16 Rotterdam (€ 0,9 miljoen).

4. Programma Vrachtwagenheffing (€ 3,8 miljoen): De hogere ontvangsten komt door de eindafrekening van de RDW en het CJIB voor het programma vrachtwagenheffing. De niet-bestede middelen worden teruggeboekt naar het programma.

5. A12-A15 Ressen - Oudenbroeken (ViA15) (- € 6,4 miljoen): lagere ontvangsten doordat Dijkversterking Rijndijk en bijdrage Stichting Fonds Rijn- en vaarwegen(€ 6,4 miljoen) zijn verschoven naar 2027 vanwege vertraging uitspraak Raad van State omtrent het onherroepelijk tracébesluit.

6. A24 Blankenbrugverbinding (€ 2,2 miljoen) hogere ontvangsten door meevaller bij het afronden van het project kwamen verschillende overeenkomsten naar boven waarvoor nog betaling aan het project/Rijkswaterstaat door derden (o.a. Gemeente Vlaardingen) gedaan moesten worden welke niet eerder waren begroot. Daarnaast zijn er extra ontvangsten (€ 0,8 miljoen) inzake de betaling door Provincie Zuid-Holland m.b.t. het Oeverbos en doorbelasting aan de opdrachtnemer voor kostenuitgevoerde werkzaamheden in het kader van het verleggen van kabels en leidingen, welke betaald zijn door het project.

7. A15 Maasvlakte Vaan (€ 1,4 miljoen): extra ontvangsten voor de verkoop van A-terrein Hartelmond en Vast Onderhoud Machine Centreer Inrichting (MCI) en Brug Centreer Inrichting (BCI).

8. A13/A16 Rotterdam (€ 0,9 miljoen): Hogere ontvangsten als gevolg van indexering van ontvangsten waarbij in het budget onvoldoende rekening mee is gehouden.

9. Ontvangsten tol (- € 87 miljoen): Vooruitlopend op de start van  de tolheffing op de A24 zijn de afgelopen jaren meerdere keren ramingen opgesteld met de verwachte ontvangsten uit tol. Het betrof indicatieve ramingen met veel onzekerheid. Zowel het verwachte gebruik van de A24 als het betaalgedrag van weggebruikers was onzeker. De tolheffing op de A24 is eind 2024 gestart. 2025 was dus het eerste volledig jaar met tolheffing. In totaal heeft in 2025 de tolheffing € 25,5 miljoen aan opbrengsten gerealiseerd. Dit is minder dan oorspronkelijk geraamd werd. Dit is allereerst het gevolg van een lager gebruik van de A24 dan vooraf verwacht. Daarnaast zijn gebruikers snel gewend aan de tolheffing, resulterend in meer gebruikers die hun ritten tijdig betaald hebben dan verwacht. Dit is een positieve ontwikkeling, met als gevolg dat er minder boetes zijn opgelegd, resulterend in minder ontvangsten uit handhaving van de tolplicht dan vooraf verwacht. Het afgelopen jaar is de Kamer hierover in de suppletoire begroting en in Najaarsnota over geïnformeerd.

4.3 Artikel 13 Spoorwegen A. Omschrijving van de samenhang in het beleid Op dit artikel worden de producten op het gebied van Spoorwegen verantwoord. Het productartikel Spoorwegen is gerelateerd aan de beleidsdoelstellingen en beleidsinstrumenten zoals beschreven in de begroting Hoofdstuk XII over 2025 bij beleidsartikel 16 Openbaar Vervoer en Spoor. B. Budgettaire gevolgen van de uitvoering Realisatie Vastgestelde begroting Verschil Toelichting 2021 2022 2023 2024 2025 2025 2025 Verplichtingen 2.441.760 2.901.449 3.421.619 3.439.066 2.935.927 2.307.036 628.891 1 Uitgaven 2.156.463 2.543.680 2.662.611 3.170.623 3.211.911 2.742.066 469.845 Waarvan juridisch verplicht 13.02 Exploitatie, onderhoud en vernieuwing 1.595.770 1.945.955 2.022.887 2.570.447 2.561.513 2.246.247 315.266 2 13.03 Ontwikkeling 370.295 401.363 425.832 360.532 422.166 279.771 142.395 3 13.03.01 Aanleg personenvervoer 331.281 262.400 299.335 277.285 341.192 193.850 147.342 13.03.02 Aanleg goederenvervoer 12.499 96.396 67.456 41.615 18.756 19.004 ‒ 248 13.03.03 Optimalisering gebruik 3.536 778 789 173 616 13.03.04 Planning en studies personenvervoer 24.273 39.813 33.989 36.925 54.579 39.313 15.266 13.03.05 Planning en studies goederenvervoer 2.242 2.591 21.516 3.929 6.850 27.431 ‒ 20.581 13.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS 190.398 196.362 213.892 239.644 228.232 216.048 12.184 4 13.07 Rente en aflossing 0 0 0 0 0 0 0 13.09 Ontvangsten 187.656 231.933 368.900 207.722 210.899 303.115 ‒ 92.216 5 C. Toelichting op de budgettaire gevolgen van de uitvoering Onderstaand wordt op het niveau van artikelonderdelen, de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten een toelichting gegeven op de verschillen (de mutaties) tussen de begroting en de realisatie. Zie voor de gehanteerde norm de toelichting ‘normering jaarverslag’ zoals opgenomen in de leeswijzer.

1. Op de verplichtingen is € 628,9 miljoen meer gerealiseerd dan begroot. De hogere verplichtingen worden onder andere veroorzaakt door:

• Het verhogen van het verplichtingenkader in 2025 met € 500 miljoen als gevolg van verplichtingenschuiven. De aard van de verplichtingenschuiven hangt vaak samen met de actualisatie van de programma's. Die zijn nader toegelicht onder de uitgaven.

• De technische verwerking van het positief saldo over 2024 (€ 121 miljoen). Dit betekent dat het verplichtingenbudget via het saldo van 2024 naar 2025 is geschoven. Het positief saldo over 2025 is € 686,7 miljoen, dat betekent dat dit bedrag uit 2025 doorschuift naar 2026. De saldomutaties zijn nader toegelicht onder de uitgaven.

• Er is voor € 717 miljoen overgeboekt vanuit andere artikelen binnen IenW. In 2025 is 207 miljoen toegevoegd aan dit artikel voor tekorten op de instandhoudingsbudgetten (EOV). Tevens is er voor € 383,8 miljoen prijsindexatie op EOV en € 94,7 miljoen op aanlegprojecten toegevoegd in 2025. Er is € 14,8 miljoen euro overgeboekt uit de programma's ERTMS en PHS op artikel 17 naar EOV ten behoeve van onderhoudswerkzaamheden. Tot slot is er € 13 miljoen uit de reservering overgeboekt ten behoeve van de Verkenning Oude Lijn. Het resterende verschil ter hoogte van € 3,7 miljoen wordt verklaard door diverse kleinere mutaties.

• Ook wordt er per saldo € 49 miljoen overgeboekt naar HXII. De grootste posten betreffen de middelen voor Decentraal Spoor € 20,9 miljoen, € 14,7 miljoen voor OV-betalen NS en € 8,6 miljoen ten behoeve van toegankelijkheid in het OV. Het resterende verschil ter hoogte van € 4,8 miljoen wordt verklaard door diverse kleinere mutaties.

• Het resterende verschil wordt veroorzaakt door diverse kleinere mutaties (- € 71,4 miljoen).

2. De hogere kasrealisatie van € 315,3 miljoen wordt toegelicht in tabel 24 van de specifieke toelichting bij artikel 13.02 Exploitatie, onderhoud en vernieuwing;

3. De hogere realisatie van € 142,4 miljoen wordt veroorzaakt door mutaties op de verschillende projecten op het programma realisatie personen- en goederenvervoer, alsmede planuitwerking personen- en goederenvervoer. Voor een toelichting op deze verschillen (per project) wordt verwezen naar de specifieke toelichtingen bij dit artikelonderdeel van 13.03;

4. De hogere realisatie geïntegreerde contractvormen/PPS is € 12,2 miljoen. Voor een toelichting op dit verschil wordt verwezen naar de specifieke toelichting bij dit artikelonderdeel 13.04;

5. De ontvangsten zijn € 92,2 miljoen lager dan begroot. Het verschil wordt toegelicht in paragraaf 13.09 Ontvangsten.

D. Toelichting op de artikelonderdelen 13.02 Exploitatie, Onderhoud en Vernieuwing Motivering Op grond van richtlijn nr. 91/440/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschap van 29 juli 1991 wordt de taakorganisatie ProRail via de beheerconcessie belast met het beheer en onderhoud van de landelijke spoorweginfrastructuur. De subsidie die aan ProRail wordt verleend voor instandhouding van de landelijke spoorweginfrastructuur wordt jaarlijks vastgesteld met een beschikking overeenkomstig het bepaalde in de Wet Mobiliteitsfonds en de Subsidieregeling taakuitoefening beheerders van de HSWI. De subsidie wordt door ProRail aangewend voor het in goede gebruikstoestand houden van de landelijke spoorweginfrastructuur. Het kabinet-Schoof heeft in het najaar van 2024 het basiskwaliteitsniveau spoor (BKN spoor) definitief vastgesteld en de dekkingsopgave bij de Ontwerpbegroting 2025 ingevuld (Kamerstuk 29984, nr. 1213). ProRail is in 2025 met de voorbereiding van de implementatie van het BKN spoor gestart. Het BKN spoor is een stabiel, langjarig en robuust instandhoudingsniveau van de Nederlandse spoorinfrastructuur vanaf 2026, dat haalbaar en maakbaar is en waarbij een constructief veilig en betrouwbaar spoornetwerk onverminderd wordt geborgd. De aansturing van ProRail vindt door het ministerie van IenW plaats door een gecombineerde prestatiesturing op basis van de beheerconcessie en een financiële sturing via de subsidieverlening voor de instandhouding van het spoor. Indien er een aanleiding is kan er gedeeltelijk worden overgegaan op inputsturing door middel van (verbeter-)programma’s onder de concessie. In bijlage 2 ‘Instandhouding’ van dit jaarverslag wordt ingegaan op de werking van de instandhouding van de netwerken die onder verantwoordelijkheid van het ministerie van IenW. Subsidie voor exploitatie, onderhoud en vernieuwing In tabel 24 zijn de mutaties tussen begroting en realisatie opgenomen. In bijlage 1 van dit jaarverslag is nadere informatie opgenomen over het verloop van de budgetten gedurende het jaar 2025. Vastgestelde begroting 2025 2.246 Verwerking van het saldo 2024 98 Loon- en prijsbijstelling 2025 71 Afrekening Prorail 2024 35 Prijsstijging instandhouding spoor 2025 384 Overboeking naar HXII: voor Spoorgoederenvervoer tbv kosten voor het tijdelijk opstellen en rangeren van goederenvervoer en compensatievergoeding voor de kosetn OV betalen NS ‒ 21 Corr. Toevoeging reservering Ontwerpfout HSL-Viad. Deze hoort thuis op 13.04 en niet op 13.02 ‒ 100 Corr. toevoeging reservering spoorschaafschade. Deze hoort thuis op 13.04. en niet op 13.02 ‒ 6 Kasschuif naar aanleiding van actuele meerjarenplanning 2025 Prorail. ‒ 160 overboeking onderhoudskosten van 13.04 HSL. Een deel van de onderhoudskosten worden verantwoord op 13.02 10 overboeking aanleg naar EOV, om de onderhoudskosten van diverse reguliere aanlegprojecten te dekken 2 Overige mutaties 3 Realisatie 2025 2.562 Uitgesteld en achterstallig onderhoud De toestand van het spoorareaal wordt jaarlijks gemonitord via de rapportage ‘Staat van de infrastructuur’. In de rapportage Staat van de infrastructuur 2024 concludeert ProRail dat de technische staat van de infrastructuur over 2024, net als in 2021-2023, ruim voldoende is (Kamerstuk 36800-A, nr. 9). Dankzij de huidige onderhouds- en vervangingsregimes blijft de infrastructuur op een stabiel niveau. De afgelopen jaren is de productie bij ProRail verhoogd, in lijn met de toenemende instandhoudingsopgave. De gemiddelde resterende levensduur van assets neemt volgens de rapportage nog af. Deze veroudering past binnen het onderhoudsregime waarbij assets pas rond het einde van hun levensduur worden vervangen. De afname van de gemiddelde restlevensduur laat zien dat steeds meer assets die fase naderen en dat de vervangingsopgave de komende jaren onverminderd hoog blijft. Er zijn geen achterstanden bij de instandhouding van de Nederlandse spoorweginfrastructuur, op de Havenspoorlijn na. Voor het aanpakken van de achterstanden op de Havenspoorlijn is het programma Zee-Zevenaar ingericht. Daarnaast stuurt ProRail met het Masterplan ‘Integrale programmering van projectmatig werk aan het spoor’ vroegtijdig op het integraal programmeren van het projectenportfolio en het maakbaar realiseren van de instandhoudingsopgave en nauwe samenwerking met aannemers. Hiermee wordt de maakbaarheid vergroot en worden mogelijke achterstanden in de toekomst zo veel mogelijk voorkomen. 13.03 Ontwikkeling Spoor Motivering IenW is verantwoordelijk voor de uitbreiding van de hoofdspoorweginfra- structuur. Deze wordt in belangrijke mate gefinancierd met middelen uit de Rijksbegroting. Op dit artikelonderdeel worden alle uitgaven verantwoord die noodzakelijk zijn voor:

– door ProRail uit te voeren planuitwerkingen en verkenningen;

– door IenW uit te voeren planuitwerkingen en verkenningen;

– voorbereiding van de uitvoering van nieuwbouwprojecten Spoor;

– uitvoering van deze projecten Producten.

13.03.01 Realisatieprogramma personenvervoer spoor Realisatieprogramma Personenvervoer (13.03.01) Kasbudget 2025 Projectbudget Openstelling Toelichting begroting realisatie verschil begroting huidig begroting huidig Projectomschrijving 2025 2025 2025 Projecten Nationaal Maatregelenpakket HSL Zuid 4 26 22 174 347 divers 1 Benutten Betrouwbaarheid & Capaciteit 0 Geluidsanering Spoorwegen (MJPG) 38 42 4 624 631 divers 2 Programma Behandelen en Opstellen 20 35 15 175 193 divers 3 Uitvoeringsprogramma geluid emplacementen (UPGE) 1 1 0 29 30 divers Verbeteraanpak stations 1 0 ‒ 1 12 12 divers Spoorcapaciteit 2030 38 31 ‒ 7 884 870 divers 4 Innovatieprogramma Spoortrillingen 7 6 ‒ 1 23 23 divers Regionale knelpunten 4 10 6 17 17 divers 5 Stations en stationsaanpassingen Kleine stations 7 0 ‒ 7 13 13 divers 6 Toegankelijkheid stations 12 12 0 526 528 divers Overige projecten/lijndelen etc. Programma ATB-Vv 6 0 ‒ 6 81 82 divers 7 Fietsparkeren bij stations 26 19 ‒ 7 457 460 divers 8 Kleine projecten personenvervoer 37 5 ‒ 32 232 221 divers 9 Nazorg gereedgekomen lijnen/halten 5 3 ‒ 2 33 29 divers Programma Overwegen 59 33 ‒ 26 950 946 divers 10 Programma aanpak suïcidepreventie 3 2 ‒ 1 22 22 2021/2026 Programma kleine functiewijzigingen 15 13 ‒ 2 399 401 divers Maaslijn 51 27 ‒ 24 226 230 divers 11 Schoon en Emissieloos Bouwen 21 1 ‒ 20 87 89 divers 12 Projecten Noordwest-Nederland Stations en Stationsaanpassingen Amsterdam CS Cuypershal 1 0 ‒ 1 28 29 divers Paspoort- en beveiligingsfaciliteiten op A'dam CS 4 7 3 22 22 divers Projecten Zuidwest-Nederland Programma Wind in de Zeilen 1 1 0 10 10 divers Stations en Stationsaanpassingen Emplacement Den Haag centraal 36 28 ‒ 8 120 119 2023/2026 13 Projecten Oost Nederland Traject Oost 10 12 2 223 224 divers Regionale lijnen 0 0 0 17 17 2017/2021 Spoorzone Ede Oost 5 5 0 49 49 divers Projecten Noord Nederland Sporendriehoek Noord-Nederland 1 1 0 146 146 divers Afrondingen 0 ‒ 1 ‒ 1 1 Totaal ProRail projecten Totaal overige (niet ProRail) projecten Totaal uitvoeringsprogramma 413 319 ‒ 94 5.579 5.761 Planning- en studieuitgaven binnen aanlegprogramma ‒ 15 ‒ 15 0 ‒ 221 ‒ 204 Afrekening voorschotten 21 21 248 297 Programma Aanleg 398 325 ‒ 73 5.606 5.854 Aanleg uitgaven binnen planning en studies 8 16 8 75 90 Aanleg uitgaven binnen MF11 0 1 1 Budget Aanleg (MF 13.03.01) 406 341 ‒ 65 5.682 5.945 Overprogrammering (-) ‒ 227 ‒ 5 222 Toelichting Jaarlijks wordt er door ProRail bekeken bij welke projecten het verantwoord is om op basis van een inventarisatie van de nog uit te voeren werkzaamheden, de nog te verwachte kosten en het risicodossier (toereikendheid post onvoorzien) niet-benodigd budget in te leveren.

1. Maatregelenpakket HSL Zuid: Als gevolg van constructiefouten in tien viaducten op de noordsectie van de HSL zijn er snelheidsbeperkingen van kracht. Om de snelheid weer te kunnen verhogen zijn maatregelen nodig en moeten de geconstateerde constructiefouten in de tien viaducten (tussen Hoofddorp en Tunnel Groene Hart) worden hersteld. Bij een van de tien viaducten, viaduct Zuidweg bij Rijpwetering, speelt naast de constructiefout in het viaduct ook zettingenproblematiek. Om dit op te lossen worden ook hiervoor maatregelen uitgevoerd. De financiering van deze werkzaamheden was deels geraamd binnen artikelonderdeel 13.04 op het MF. Omdat de werkzaamheden worden uitgevoerd door ProRail via de MIRT-systematiek is de hiervoor gereserveerde € 70 miljoen overgeboekt naar MF 13.03. Tevens is, naar aanleiding van een eerste inschatting van de hiermee gemoeide kosten, het projectbudget vooralsnog opgehoogd met € 100 miljoen vanuit de generieke investeringsruimte. Omdat de uitgaven met betrekking tot bovenstaande deels al vanaf 2025 worden gerealiseerd, is de realisatie hoger dan bij de begroting 2025 was geprognosticeerd.

2. Geluidsanering Spoorwegen: In verband met de toekomstige EOV-kosten van onlangs beschikte projecten is € 1,5 miljoen overgeboekt naar het Programma EOV (MF 13.02). De hogere realisatie is het gevolg van een nieuwe verwerkingsmethode van gevelisolatieprojecten door Rijkswaterstaat.

3. Programma Behandelen en Opstellen: Het projectbudget is 17,3 miljoen hoger dan begroot:

• Om de TEN-T-corridor tussen de Rotterdamse haven en Bad Bentheim beter geschikt te maken voor goederentreinen van 740 meter lang wordt een goederenwachtspoor (GWS) van 740 meter gerealiseerd bij Rotterdam Noord. Aangezien het programma Behandelen & Opstellen (B&O) reeds werkzaamheden heeft gepland op dit emplacement, wordt de B&O-scope uitgebreid met het realiseren van het GWS. Het hiervoor benodigde budget ad € 15,9 miljoen is toegevoegd vanuit het programmabudget 740 meter (MF 13.03.05).

• Besloten is een deel van de binnen het programma Spoorcapaciteit 2030 opgenomen scope TEV maatregelen Emplacement Rotterdam Noord Goederen uit te voeren binnen het programma B&O. De hiervoor benodigde middelen ad € 2,7 miljoen zijn om die reden eveneens overgeboekt en toegevoegd aan dit programma.

• In verband met de toekomstige EOV-kosten van onlangs beschikte projecten is € 4 miljoen overgeboekt naar het Programma EOV (MF 13.02).

• Het resterend verschil wordt veroorzaakt door prijsindexatie.

4. Spoorcapaciteit 2030: Het projectbudget is verlaagd met € 14 miljoen euro:

• In verband met de toekomstige EOV-kosten van onlangs beschikte projecten is € 22,3 miljoen overgeboekt naar het Programma EOV (MF 13.02).

• Besloten is om de scope TEV-maatregelen Emplacement Rotterdam Noord Goederen uit te voeren binnen het programma B&O. De hiervoor benodigde middelen ad € 2,7 miljoen zijn om die reden overgeboekt naar dit programma.

• Er wordt € 0,5 miljoen ter beschikking gesteld aan de beheerder van de HSL (Infraspeed) en is benodigd voor werkzaamheden die moeten worden uitgevoerd voor het oplossen van de geluidsoverschrijdingen op de HSL als gevolg van de introductie van de frequentie-verhogingen op de HSL t/m 2025.

• Daarnaast wordt de planstudie Baanstabiliteit Delft-Schiedam in verband met tijdige voortgang van de werkzaamheden in relatie tot PHS uitgevoerd binnen de lopende PHS-planstudie en zijn de hiervoor benodigde middelen ad € 1,9 miljoen overgeboekt naar het PHS programma.

• Het overige verschil wordt veroorzaakt door prijsindexatie.

5. Regionale knelpunten: Voor het deelproject Zwolle-Nijverdal was het de verwachting dat de oplevering in 2026 zou plaatsvinden. In 2025 is echter nog een Treinvrije periode (TVP) toegekend die succesvol is verlopen. Hierdoor is de indienststelling een jaar eerder dan gepland gerealiseerd en zijn de voor 2026 geplande uitgaven eveneens al in 2025 gerealiseerd.

6. Kleine Stations: De subsidieaanvraag door de regio is in 2025 niet binnengekomen. De verwachting is dat deze aanvraag en de bijbehorende betaling later alsnog binnen zullen komen.

7. Programma Automatische Trein Beïnvloeding -Verbeterde versie (ATB-Vv): Voor 2025 waren uitgaven gepland voor het deelprogramma Upgraden S(top)-Borden. Er is echter besloten dit budget in te zetten voor een nader uit te werken maatregelenpakket binnen het programma op grond van de Beleidsagenda Spoorveiligheid. Het budget wordt verschoven naar latere jaren en blijft daarmee beschikbaar binnen het programma.

8. Fietsparkeren bij stations: De lagere realisatie in 2025 wordt veroorzaakt doordat een deel van de geplande scope en bijbehorende uitgaven is overgeboekt naar PHS Amsterdam, het aanbestedingstraject Station Amsterdam Sloterdijk vertraging heeft opgelopen en de prognoses zijn geactualiseerd met betrekking tot de start en oplevering van stallingen.

9. Kleine projecten personenvervoer: De lagere realisatie wordt met name veroorzaakt doordat het voor 2025 geraamde budget voor de uitkering aan de diverse Provincies is overgeboekt naar de beleidsbegroting HXII van waaruit deze uitkering heeft plaatsgevonden en wordt verantwoord. Daarnaast bleek de uitgavenprognose voor de seinenproblematiek te hoog is ingeschat. Daarnaast wordt conform de vigerende werkwijze het kasjaar 2024 niet meer meegenomen in het huidige projectbudget, in de begroting 2025 was dit abusievelijk nog wel onderdeel van het totale projectbudget.

10. Programma overwegen: Dit programma bestaat uit een zeer groot aantal deelprogramma’s en projecten. De uitvoering van het NABO-programma verloopt langzamer dan verwacht als gevolg van ecologische onderzoeken, het later verkrijgen van vergunningen dan gepland en de langer durende onteigeningsprocedures. Daarnaast was er in de afgegeven planning van een project abusievelijk rekening gehouden met toekenning van het gehele bedrag aan 2025, terwijl het project een langere geplande looptijd heeft en uitbetaling op basis van werkelijke voortgang geschiedt. Tenslotte is de realisatieaanvraag van Overweg Den Dolder vertraagd omdat er meer overleg nodig bleek over de variantkeuze en financiering. 

11. Maaslijn: De kasprognose 2025 is bij aanvang van de aanlegfase te hoog ingeschat en is naderhand bijgesteld op basis van recente inzichten en de termijnstaat van de aannemer. Dit betekende een fors lagere realisatie dan geprognosticeerd.

12. Schoon en Emissieloos bouwen (SEB): Er is sprake van een forse vertraging in de gunning van projecten waardoor ook de geplande realisatie fors naar achteren verschuift. Het moment van gunnen en de daadwerkelijke realisatie ligt sowieso niet vlak na elkaar en hiermee is onvoldoende rekening gehouden bij het bepalen van de uitgavenplanning.

13. Emplacement Den Haag Centraal: Achteraf gezien bleek een te groot deel van het toegevoegde budget voor seinenproblematiek te zijn opgenomen in de uitgavenprognose voor 2025.

13.03.02 Realisatieprogramma goederenvervoer spoor Realisatieprogramma Goederenvervoer (13.03.02) Kasbudget 2025 Projectbudget Openstelling Toelichting begroting realisatie verschil begroting huidig begroting huidig Projectomschrijving 2025 2025 2025 Projecten Nationaal Optimalisering Goederencorridor Rotterdam-Genua 0 0 0 171 172 divers divers Programma Emplacementen op orde 1 3 2 233 232 divers divers Kleine projecten goederenvervoer 11 1 ‒ 10 26 58 divers divers 1 Projecten Zuidwest-Nederland Calandbrug 4 2 ‒ 2 188 276 divers divers 2 Geluidmaatregelen Zeeuwselijn 0 0 0 22 22 divers divers Spooraansluiting 2e Maasvlakte achterlandverbinding 12 3 ‒ 9 254 267 divers divers 3 Projecten Oost Nederland Uitv.progr Goederenroute Elst-Deventer-Twente (NaNov) 5 1 ‒ 4 145 146 divers divers Overige projecten Nazorg gereedgekomen projecten 0 0 0 1 1 divers divers Afrondingen ‒ 2 ‒ 2 0 ‒ 1 Totaal uitvoeringsprgramma 33 8 ‒ 25 1.040 1.173 Planning en studieuitgaven binnen het aanlegprogramma ‒ 15 ‒ 2 13 ‒ 315 ‒ 137 Afrekening voorschotten 13 13 21 42 Programma Aanleg 18 19 1 746 1.078 Aanleguitgaven binnen planning en studies 0 0 0 1 1 Budget Aanleg (MF 13.03.02) 18 19 1 747 1.079 Overprogrammering (-) 0 0 0 0 0 Toelichting

1. Kleine projecten goederenvervoer: De lagere kasrealisatie wordt verklaard doordat bij het project Capaciteitsuitbreiding Moerdijk een vertraging is opgetreden van 2 jaar door stikstofproblematiek en het bijbehorende vergunningentraject. De uitgaven verschuiven hierdoor naar latere jaren.

2. Calandbrug: In verband met de aanleg van het Theemswegtracé wordt het huidige spoor van de Calandbrug verwijderd. Deze werkzaamheden worden gecombineerd met renovatie van de brug en reparatie of vervanging van het wegdek. In verband met deze kosten is het projectbudget verhoogd met € 87,9 miljoen vanuit de Generieke Investeringsruimte (MF 11.04)

3. Spooraansluiting 2e Maasvlakte achterlandverbinding: De lagere kasrealisatie wordt met name verklaard doordat er in de prognose van uitgegaan was dat er meer subsidieaanvragen zouden worden ingediend. Daarnaast is een aantal mijlpalen op de lopende projecten wel in 2025 gerealiseerd maar worden pas na een akkoord van IenW in rekening gebracht waardoor de afrekening van deze mijlpalen derhalve plaatsvindt in 2026. In verband met excessieve prijsstijgingen is € 11,4 miljoen aan het projectbudget toegevoegd vanuit de hiervoor getroffen reservering op MF 11.04.

13.03.03 Optimalisering gebruik spoor Motivering Op dit artikelonderdeel worden uitgaven gedaan die de optimalisering van het gebruik van Infrastructuur op de weg bevorderen. Dit zijn maatregelen die door ProRail worden uitgevoerd. Voorbeelden hierbij zijn betere aansluiting tussen fiets en openbaar vervoer (fietsstallingen). Producten Optimalisering gebruik spoor (13.03.03) Projectbudget Planning Toelichting Projectomschrijving begroting huidig Modal shift OVS 8 9 1 Totaal optimalisering gebruik 8 9 Begroting (MF 13.03.03) 8 9 Toelichting

1. Dit betreft een overboeking van 11.04 Buffer Maatr. RA naar Modal Shift OVS voor Veiligheid en Goederenvervoerter ter hoogte van € 2 miljoen. Dit bedrag is bedoeld om verladers gericht te stimuleren om te kiezen voor het vervoer over spoor van containers, via een modal shift subsidieregeling en inzet van logistieke makelaars.

13.03.04 Planuitwerking personenvervoer spoor Planuitwerkingsprogramma Personenvervoer (13.03.04) Projectbudget Indienststelling Toelichting Projectomschrijving Begroting realisatie huidig vorig Planning- en studiekosten van aanlegprogramma MF 13.03.04 Projecten Nationaal Beter Benutten Decentraal Spoor (fase 2) 11 11 divers divers Grensoverschrijdend Spoorvervoer 143 145 divers divers Kleine projecten Personenvervoer 97 79 divers divers 1 Regionale knelpunten 17 17 Reizigerfonds 3 3 divers divers Projecten Zuid-Nederland Toekomstvast Spoor Zuid NL 201 201 divers divers Projecten Zuidwest-Nederland Stadionpark Rotterdam 139 139 Projecten Oost-Nederland Verduurzaming Dieselspoorlijnen 98 98 Quick scan decentraal spoor Gelderland 12 12 Projecten Noordwest-Nederland Multimodale knoop Schiphol 146 146 divers divers Amsterdam Zuid 3e perron 429 429 Projecten Noord Nederland divers divers Nedersaksenlijn 1 1 divers divers Meppel: Spoor- en perroncapaciteit 79 179 2 Lelylijn 3 5 3 HRMK Spoorbrug 82 82 divers divers Overige projecten en reserveringen divers divers Studie en innovatiebudget 40 44 divers divers Afrondingen ‒ 1 Totaal planning en studies personenvervoer 1.500 1.591 Afrekening voorschotten 20 31 Aanleguitgaven binnen planning en studies ‒ 75 ‒ 90 Programma planning en studies 1.768 1.768 Planning en studieuitgaven binnen het aanlegprogramma 221 204 Planning en studieuitgaven op MF 11 2 4 Begroting (IF 13.03.04) 3.436 3.508 Overprogrammering (-) 0 0 Toelichting

1. Kleine projecten personenvervoer: In verband met een tweetal faseovergangen van planuitwerking naar realisatie is hiervoor projectbudget overgeboekt naar het realisatieprogramma MF 13.03.01. Daarnaast is zowel scope als budget voor Klimaatadaptatie overgeboekt naar het programma EOV (MF 13.02) waarbinnen deze scope wordt uitgevoerd. Verder is € 10 miljoen toegevoegd aan het deelproject Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan in verband met gestegen bouwkosten en een langere doorlooptijd. Per saldo is het totale budget voor kleine projecten gedaald met € 19 miljoen.

2. Meppel: Spoor- en perroncapaciteit: Bij de voorjaarsbesluitvorming 2025 heeft het kabinet aanvullend € 100 miljoen beschikbaar gesteld voor Meppel. ProRail heeft in opdracht van het Rijk en met nauwe betrokkenheid van de regio een brede pre-verkenning uitgevoerd naar maatregelen rond Meppel. Het Rijk en de regio zijn daarom overeengekomen dat het beschikbare budget wordt ingezet voor de aanpassing van emplacement Meppel (waarbij er een vierde perronspoor wordt aangelegd) en verscheidene maatregelen op de korte termijn die de robuustheid verhogen. De aanpak van overwegen wordt ook nader onderzocht.

3. Lelylijn: Er is € 2 miljoen overgeboekt uit de reservering (MF 11.03) naar Planuitwerking (art MF 13.03.04).

Planuitwerkingsprogramma Goederenvervoer (13.03.05) Planuitwerkingsprogramma Goederenvervoer (13.03.05) Projectbudget Indienststelling Projectomschrijving Begroting realisatie huidig vorig Projecten Nationaal Kleine projecten Goederenvervoer 1 2 Overige projecten en reserveringen Programma 740 treinen 106 90 1 Totaal programma planning en studies goederenvervoer 107 92 Afrekening voorschotten 2 2 Planning en studieuitgaven binnen het aanlegprogramma 315 137 Programma Aanleg 424 231 Aanleguitgaven binnen planning en studies ‒ 1 ‒ 1 Begroting (MF 13.03.05) 423 230 Toelichting

1. Programma 740 meter treinen: De in de begroting opgenomen kasreeks was indicatief en mede afhankelijk van de verdere planuitwerking en besluitvorming. Deze reservering heeft met name betrekking op Rotterdam-Noord en Tilburg. De scope met betrekking tot Rotterdam-Noord wordt uitgevoerd binnen het programma Behandelen en Opstellen (BenO). Om die reden is scope en budget (€ 15,8 miljoen) overgeboekt naar dit programma en worden de uitgaven binnen BenO verantwoord.

13.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS Motivering De Staat betaalt voor de beschikbaarheid van de HSL-infrastructuur, zoals deze door het consortium Infraspeed is ontworpen, gebouwd (enkel de bovenbouw) en wordt onderhouden (onder- en bovenbouw), conform de contractuele overeenkomst tussen beide partijen. Het contractbeheer wordt uitgevoerd door ProRail, onder regie van IenW. Producten Geïntegreerde contractvormen Spoorwegen (13.04) Kasbudget 2025 Projectbudget Indienststelling Toelichting Projectomschrijving begroting realisatie verschil begroting huidig huidig vorig eind contract Beschikbaarheidsvergoeding 214 226 12 3.981 3.976 1 Rente- en belastingaanpassingen 2 2 0 ‒ 141 ‒ 143 Totaal 216 228 12 3.840 3.833 Begroting (MF 13.04) 216 228 12 3.840 3.833 Toelichting Het kasbudget is € 12 miljoen hoger dan begroot. De hogere realisatie wordt veroorzaakt door:

– Bij VJN is € 24 miljoen naar instandhouding overgeboekt. Dit bedrag was echter bedoeld voor de problematiek betreffende Spoorschaafschade op de HSL-Zuid en om die reden overgeboekt naar het betreffende juiste artikel 13.04. Hiervan is € 6 miljoen in 2025 terechtgekomen.

– Voor het oplossen van constructiefouten bij 10 viaducten en zettingsproblematiek is € 70 miljoen overgeboekt naar artikel 13.03.01. De financiering van deze werkzaamheden was geraamd binnen MF 13.04, maar omdat de werkzaamheden worden uitgevoerd door ProRail via de MIRT-systematiek is dit nu overgeboekt naar het daarvoor bestemde artikel. € 13,6 miljoen hiervan valt in 2025.

– Er is € 9,3 miljoen overgeboekt naar EOV omdat een deel van de onderhoudswerkzaamheden op de HSL worden verantwoord op het EOV budget.

– De kasreeeksen zijn geactualiseerd door Prorail, daardoor is per saldo 29,1 miljoen in 2025 terechtgekomen.

13.09 Ontvangsten Motivering Op dit artikelonderdeel worden de concessievergoedingen, de bijdragen van derde partijen voor spooruitgaven en de terugbetalingen voorschotten van Prorail verantwoord. 13.09 ontvangsten Begroting Mutaties 2025 Realisatie Verschil Toelichting Concessievergoedingen 303 ‒ 176 127 ‒ 176 1 Terugbetaling voorschotten ProRail 80 80 80 2 Bijdragen van derden 4 4 4 3 Totaal 303 ‒ 92 211 ‒ 92

1. De opbrengst uit concessievergoedingen is € 176 miljoen lager. De ontvangsten met betrekking tot de hsl-heffing vallen lager uit dan begroot. Een kasschuif uit het verleden heeft ervoor gezorgd dat er in 2025 een onevenredige ophoging heeft plaatsgevonden. Het niet gerealiseerde bedrag schuift nu door naar 2026. Begin volgend jaar is IenW voornemens een nieuw Besluit HSL heffing in te stellen, die effect heeft op de meerjarige reeks. Deze wordt dan bezien bij VJN 2026.

2. Dit betreft een terugbetaling van de te hoge bevoorschotting aan ProRail van het 2e halfjaar 2024. In lijn met CW2016 wordt dit in 2025 als ontvangst verantwoord. Om het uitgavenbudget in stand te houden worden tegelijktertijd de uitgaven opgehoogd.

3. De bijdragen derden zijn € 4 miljoen waren niet begroot. Dit betreft een terugbetaling van een restbedrag met betrekking tot de spuk Station Nijmegen Centrumzijde € 2,1 miljoen, een bijdgrage van de regio voor het Toekomstbeeld OV ad € 0,2 miljoen, een bijdrage van de regio voor Uned van € 0,6 miljoen en UAD van € 0,3 miljoen. Er wordt nog € 0,8 miljoen aan leges Omgevensvergunning ontvangen bij ProRail, in het kader van de omgevingswet.

4.4 Artikel 14 Regionale infrastructuur en bereikbaarheidsprogramma's A. Omschrijving van de samenhang in het beleid Op dit artikel worden de producten op het gebied van regionale/lokale infrastructuur, de impulsen inzake de Regionale Mobiliteitsfondsen en het Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn (RSP-ZZL) en de Specifieke uitkeringen voor Woningbouwmiddelen toegelicht. De producten van dit artikel zijn gerelateerd aan de beleidsdoelstellingen en beleidsinstrumenten zoals beschreven in de begroting Hoofdstuk XII bij beleidsartikel 16 Openbaar Vervoer en Spoor. B. Budgettaire gevolgen van de uitvoering Realisatie Vastgestelde begroting Verschil Toelichting 2021 2022 2023 2024 2025 2025 2025 Verplichtingen 5.939 60.433 1.050.282 1.099.206 95.557 174.089 ‒ 78.532 1 Uitgaven 77.533 86.838 563.297 844.795 486.830 597.904 ‒ 111.074 Waarvan juridisch verplicht 0 14.01 Regionale infrastructuur 77.533 35.737 0 0 0 80.970 ‒ 80.970 2 14.01.02 Planning en studies prg reg/lok 0 0 0 0 0 72.391 ‒ 72.391 14.01.03 Aanleg reg/lok 77.533 35.737 0 0 0 8.579 ‒ 8.579 14.03 Bereikbaarheidsprogramma's 0 51.101 563.297 844.795 486.830 516.934 ‒ 30.104 3 14.03.01 Concrete bereikbaarheidsprojecten 0 0 0 0 0 0 0 14.03.02 Regionale mobiliteitsprojecten 0 51.101 0 0 0 0 0 14.03.03 Ruimtelijke economisch programma 0 0 0 0 0 0 0 14.03.04 Woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur 0 0 563.297 541.460 142.385 217.915 ‒ 75.530 14.03.05 Mobiliteitspakketten 0 0 0 303.335 344.445 299.019 45.426 14.09 Ontvangsten 1.004 0 0 293 0 0 0 C. Toelichting op de budgettaire gevolgen van de uitvoering Onderstaand wordt op het niveau van artikelonderdelen, de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten een toelichting gegeven op de verschillen (de mutaties) tussen de begroting en de realisatie. Zie voor de gehanteerde norm de toelichting ‘normering jaarverslag’ zoals opgenomen in de leeswijzer.

1. De lagere verplichtingenrealisatie van € 78,5 miljoen wordt met name verklaard door:

– Per saldo is er uit 2024 € 201 miljoen doorgeschoven naar 2025. Dit betreft met name Mobiliteitspakketten € 192,8 miljoen. Bij Rotterdam HOV schuift € 5 miljoen naar 2025.

– Het verplichtingenkader wordt verlaagd met € 229,5 miljoen in 2025 miljoen als gevolg van verplichtingenschuiven. De aard van de verplichtingenschuiven hangt vaak samen met de actualisatie van de programma's. Die zijn nader toegelicht onder de uitgaven.

– Er wordt € 75,7 miljoen overgeboekt naar andere ministeries. Voor de woningbouwmiddelen en mobiliteitspakketten betreft € 68,9 miljoen de BTW afdracht aan het BTW compensatiefonds. De overige € 7 miljoen betreft een storting in het Provinciefonds voor de DU ten behoeve van Decentraal Spoor Provincie Limburg.

– Er wordt 7,5 miljoen overgeboekt naar de BDU voor de rijksbijdrage aan de studiekosten voor de Vlietlijn, waarvan 1,3 miljoen naar het BTW compensatiefonds.

– Tevens betreft € 18,6 miljoen prijsbijstelling voor de woningbouwmiddelen en mobiliteitspakketten.

2. Er is € 81 miljoen niet uitgegeven op 14.01 Regionale Infrastructuur. De lagere uitgaven op dit artikelonderdeel worden voornamelijk verklaard door:

– De geactualiseerde meerjarenplanning van Prorail, waardoor per saldo € 72,4 miljoen aan kasbudget vanuit 2025 naar latere jaren schuift. Het gaat met name om de projecten OV Verbinding Amsterdam-Haarlemmermeer (- € 32,7 miljoen), Stedelijk OV Den Haag (- € 17 miljoen), Randstadrail/Metronet Rotterdam (- € 10 miljoen), Rotterdam HOV (- € 5 miljoen) en Overige projecten in voorbereiding (- € 7,7 miljoen).

– De lagere realisatie op HOV-NET Zuid-Holland Noord (- € 8,6 miljoen) die verder wordt toegelicht bij de artikelonderdelen.

3. Er is 30,1 miljoen niet uitgegeven op 14.03 Bereikbaarheidsprogramma's. Dit wordt verder toegelicht bij de projecttabellen 14.03.04 en 14.03.05. D. Toelichting op de artikelonderdelen 14.01 Grote regionale/lokale projecten Motivering Binnen dit artikel zijn de budgetten opgenomen voor de aanlegprojecten, waarvoor een aparte projectsubsidie wordt of is verleend. Om in aanmerking te komen voor een aparte projectsubsidie moeten de kosten van de meest kosteneffectieve oplossing hoger zijn dan € 225 miljoen indien dat project geheel of gedeeltelijk wordt gerealiseerd binnen één of meer van de samenwerkingsgebieden, waarin de gemeente Amsterdam, de gemeente Rotterdam of de gemeente ‘s-Gravenhage is gelegen, of € 112,5 miljoen, indien dat project geheel in een ander gebied wordt gerealiseerd. Het project moet passen binnen de beleidsdoelstellingen voor regionale bereikbaarheid, zoals verwoord in de begroting HXII beleidsartikel 16 Openbaar Vervoer en Spoor, de Lange Termijn Spooragenda (LTSa) en het Toekomstbeeld OV. Tevens worden op dit artikel de uitgaven verantwoord van de specifieke uitkeringen voor bovenplanse infrastructurele voorzieningen zodat op korte termijn op locaties in heel Nederland grootschalige woningbouw kan plaatsvinden conform de regeling van 29 september 2023. Producten Algemeen Regionale lokale projecten worden uitgevoerd onder de verantwoordelijkheid van de decentrale overheid. IenW levert een bijdrage in de aanlegkosten van die projecten. Dit betekent ook dat de uitvoeringsperiode van een project niet gelijk hoeft te lopen met de periode waarin de rijksbijdrage beschikbaar komt in het MIRT. Verkenningen Voor regionale/lokale infrastructuurprojecten wordt geen apart verkenningenprogramma opgenomen in het MIRT. In de begroting zijn dan ook geen middelen voor dit product opgenomen. De verkenningen worden onder verantwoordelijkheid van de decentrale overheid uitgevoerd en pas na toetsing en besluitvorming door IenW al dan niet opgenomen in het planuitwerkingsprogramma. 14.01.02 Planuitwerkingsprogramma Regionaal/lokaal Planning en studies regionaal, lokale infrastructuur (14.01.02) projectbudget 2025 Indienststelling Toelichting Projectomschrijving Begroting realisatie verschil huidig vorig Overige projecten en reserveringen Rotterdam HOV 691 691 0 Stedelijk OV Den Haag 337 329 ‒ 8 Randstadrail/Metronet Rotterdam 275 275 0 Projecten in voorbereiding 20 20 0 Overige projecten in voorbereiding 62 62 0 afrondingsverschil 1 1 0 Totaal programma planuitwerking en verkenning 1.386 1.378 ‒ 8 Planuitwerkingkosten op MF 11 33 42 9 Begroting (MF 14.01.02) 1.419 1.420 1 14.01.03 Realisatieprogramma Regionaal/Lokaal Aanlegprogramma regionaal, lokale infra-structuur (14.01.03) Kasbudget 2025 Projectbudget Indienststelling Toelichting Projectomschrijving begroting realisatie verschil begroting realisatie huidig vorig Amstelveenlijn 0 0 0 83 83 HOV-NET Zuid-Holland Noord (vh Rijn-Gouwelijn) 9 0 ‒ 9 183 185 1 Afrondingen Begroting (MF 14.01.03) 9 0 ‒ 9 266 268 Toelichting

1. HOV-NET Zuid-Holland Noord: Het kasbudget ter hoogte van € 9 miljoen is niet gerealiseerd, omdat op het project Leiden-Utrecht de financiering van de twee projectonderdelen (nieuw station Hazerswoude en onderdoorgang Burgemeester Smeetsweg) niet rond was en dat het daarop wachten was op de honorering van de WoMo propositie (ingediend door Alphen aan de Rijn) m.b.t. het financiële gat. Daar is nu met de besluitvorming in de ministerraad over de WoMo middelen helderheid over gekomen d.w.z. de aanvraag is gehonoreerd.

Woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur (14.03.04): Kasbudget 2025 Projectbudget Indienststelling Toelichting Projectomschrijving begroting realisatie verschil begroting huidig begroting huidig Woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur 218 142 ‒ 76 1.472 1.393 nvt 1 Begroting (MF 14.03.04) 218 142 ‒ 76 1.472 1.393 Toelichting

1. ‘Het verschil (-76) wordt verklaard door budgetneutrale herschikking van het budget over de jaren (-69);  de BTW-afdracht aan het BTW-Compensatiefonds (-12) en de prijsindexatie (+5).’

Mobiliteitspakketten (14.03.05) Kasbudget 2025 Projectbudget Indienststelling Toelichting Projectomschrijving begroting realisatie verschil begroting huidig begroting huidig Mobiliteitspakketten 299 344 45 1.134 1.004 nvt nvt 1 Begroting (MF 14.03.05) 299 344 45 1.134 1.004 Toelichting

1. Dit betreft de BTW-afdracht aan het BTW-Compensatiefonds van de Regeling Mobiliteitspakketten en de realisatie van de regeling.

4.5 Artikel 15 Hoofdvaarwegennet A. Omschrijving van de samenhang in het beleid Op dit artikel worden de producten op het gebied van rijksvaarwegen verantwoord. Dit betreffen de onderdelen verkeersmanagement, beheer, onderhoud en vervanging, aanleg, geïntegreerde contractvormen/PPS, netwerkgebonden kosten en de investeringsruimte. De doelstellingen van het onderliggende beleid zijn terug te vinden in de begroting Hoofdstuk XII en vinden hun oorsprong in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) en de Nota Mobiliteit (NoMo) (Kamerstukken II 2004-2005, 29 644, nr. 6). Het artikel Hoofdvaarwegennet op het Mobiliteitsfonds is gerelateerd aan beleidsartikel 18 Scheepvaart en Havens op de begroting Hoofdstuk XII. B. Budgettaire gevolgen van de uitvoering Realisatie Vastgestelde begroting Verschil Toelichting 2021 2022 2023 2024 2025 2025 2025 Verplichtingen 1.035.582 1.198.464 1.175.786 1.920.526 1.253.546 1.324.929 ‒ 71.383 1 Uitgaven 1.385.294 1.494.251 1.358.394 1.397.734 1.436.677 1.406.135 30.542 Waarvan juridisch verplicht 0 15.01 Exploitatie 11.158 10.972 9.856 12.147 8.902 10.528 ‒ 1.626 - Waarvan bijdrage aan agentschap RWS 11.158 10.972 9.856 12.147 8.902 10.528 ‒ 1.626 15.02 Onderhoud en vernieuwing 463.177 511.648 457.760 617.271 763.644 798.530 ‒ 34.886 2 15.02.01 Onderhoud 414.571 473.488 421.711 520.995 558.879 549.993 8.886 - Waarvan bijdrage aan agentschap RWS 364.617 461.832 420.811 520.155 558.194 544.905 13.289 15.02.04 Vernieuwing 48.606 38.160 36.049 96.276 204.765 248.537 ‒ 43.772 - Waarvan bijdrage aan agentschap RWS 1 1 1 0 0 0 0 15.03 Ontwikkeling 277.290 390.458 323.902 242.396 154.334 108.461 45.873 3 15.03.01 Aanleg 271.446 380.892 309.660 236.908 145.786 32.174 113.612 15.03.02 Planning en studies 5.844 8.956 9.673 3.738 4.588 64.148 ‒ 59.560 - Waarvan bijdrage aan agentschap RWS 4.255 8.018 7.958 1.937 2.257 2.257 0 15.03.03 Optimalisering gebruik 0 610 4.569 1.750 3.960 12.139 ‒ 8.179 15.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS 250.652 165.643 131.564 90.818 65.740 71.068 ‒ 5.328 4 15.06 Netwerkgebonden kosten HVWN 383.017 415.530 435.312 435.102 444.057 417.548 26.509 5 15.06.01 Apparaatskosten RWS 338.582 356.566 379.311 400.850 409.347 381.844 27.503 - Waarvan bijdrage aan agentschap RWS 338.582 356.566 379.311 400.850 409.347 381.844 27.503 15.06.02 Overige netwerkgebonden kosten 44.435 58.964 56.001 34.252 34.710 35.704 ‒ 994 - Waarvan bijdrage aan agentschap RWS 44.435 58.964 56.001 34.252 34.710 35.704 ‒ 994 15.09 Ontvangsten 97.621 44.822 98.158 48.177 43.982 13.161 30.821 6 C. Toelichting op de budgettaire gevolgen van de uitvoering Onderstaand wordt op het niveau van artikelonderdelen, de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten een toelichting gegeven op de verschillen (de mutaties) tussen de begroting en de realisatie. Zie voor de gehanteerde norm de toelichting ‘normering jaarverslag’ zoals opgenomen in de leeswijzer.

1. De lagere verplichtingenrealisatie van € 71,4 miljoen is het saldo van hogere en lagere verplichtingen. Dit wordt met name verklaard door:

– Onderhoud: De lagere aangegane verplichtingen t.o.v. de begroting worden verklaard door onderstaande uitgaven mutaties en:

• De afwikkeling van overdracht van de haven Oudeschild. In 2025 heeft dit nog niet geleid tot een betaling, de gesprekken over de overdracht worden momenteel gecombineerd met de toekomstige samenwerkingen rond Texel (€ 2,5 miljoen).

– Vernieuwing: Er is per saldo € 73,2 miljoen meer verplicht.

• Diverse verplichtingenschuiven (€ 62,8 miljoen): het verplichtingenbudget is in lijn gebracht met de programmering.

• Loon- en prijsbijstelling (€ 16,0 miljoen).

• Toevoegen van projectbudget (€ 13,6 miljoen): Grotendeels zijn de toevoegingen aan de realisatie kant toegelicht (€ 10,4 miljoen). Daarnaast zijn er extra verplichtingen toegekend in 2025 voor project Spijkenisserbrug (€ 2,1 miljoen). Diverse kleine mutaties (€ 1,1 miljoen)

• Reservering Vernieuwing (- € 11,7 miljoen): overhevelingen (- € 68,9 miljoen), diverse schuiven (€ 57,0 miljoen) en overige kleinere mutaties (€ 0,2 miljoen).

• Vervanging en Renovatie:

– Aanleg: De lagere aangegane verplichtingen t.o.v. De begroting worden verklaard door onderstaande uitgaven mutaties en:

• Kornwerderzand (- € 93,6 miljoen): Door vertraging van de uitvoering is deze post doorgeschoven naar latere jaren.

– Geïntegreerde contractvormen (€ 6,7 miljoen):

• Zeetoegang IJmond (€ 3,5 miljoen): Dit wordt verklaard door diverse schuiven om tot een sluitende programmering over de looptijd van het DBFM-project te komen. En er is loon- en prijsbijstelling toegevoegd.

• 3e kolk Beatrixsluis (€ 5,2 miljoen): Dit wordt verklaard door diverse schuiven om tot een sluitende programmering over de looptijd van het DBFM-project te komen. En er is loon- en prijsbijstelling toegevoegd.

• Selectieve Onttreking ZTY (- € 2,4 miljoen): Door staalprijzen die lager uitvielen dan verwacht resteert een positief resultaat.

• Diverse kleine mutaties (€ 0,4 miljoen).

– Planning en Studies: De lagere aangegane verplichtingen t.o.v. de begroting worden verklaard door onderstaande uitgaven mutaties

– Optimalisering gebruik (- € 8,2 miljoen): De lagere aangegane verplichtingen t.o.v. de begroting worden verklaard door onderstaande uitgaven mutaties

– Netwerkgebonden kosten (€ 26,5 miljoen): dit hangt volledig samen met de uitgavenmutaties die onderstaand zijn toegelicht.

2. Op Onderhoud en Vernieuwing is per saldo € 34,9 miljoen minder gerealiseerd. Dit wordt met name verklaard door:

– Onderhoud (€ 8,9 miljoen):

• Dit betreft onder andere de meevaller Brokx- nat van € 34,2 miljoen. Eind 2019 heeft de Minister ingestemd met het afkopen van de B&O vergoeding voor Haven Oude Schild en wegen en paden Texel. Hierna is er een discussie ontstaan met de gemeente Texel vanwege de gehanteerde discontovoet. Om deze reden is het budget blijven staan vanwege een mogelijke claim vanuit de gemeente. Afgelopen jaar was deze discussie afgerond en zijn de budgetten overgemaakt naar DGLM (- € 4,6 miljoen).

• Op het agentschap RWS is er per saldo € 13,3 miljoen meer uitgegeven: dit wordt verklaard door ontvangen loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 9,7 miljoen) en diverse kleine mutatie (€ 3,6 miljoen).

– Vernieuwing (- € 43,8 miljoen):

• Prijsbijstelling 2025: (€ 4,0 miljoen)

• Aanvullende budget (€ 10,4 miljoen): wordt grotendeels verklaard door aanvullende budgetten bij projecten zoals, TB3 (€ 3,1 miljoen), Renovatie Verkeersbrug Dordrecht (€ 2,6 miljoen), Brug Urmond (€ 1,9 miljoen) en Bediening en besturing Maasobjecten (€ 1,8 miljoen).

• Diverse kasschuiven (- € 42,2 miljoen): Dit betreft een actualisatie van het programma Vernieuwing op het Hoofdvaarwegennet.

• Voor de reservering van Vernieuwing (- € 15,9 miljoen): dit betreft budgetoverhevelingen (€-65,7 miljoen) waarbij het grootste gedeelte wordt verklaard door toegekend budget voor werkzaamheden bij het project Julianakanaal (- € 55,3 miljoen). Verder zijn er diverse schuiven geweest om de programmering te actualiseren (€ 49,8 miljoen).

• Het restant wordt verklaard door diverse kleine mutaties (- € 0,1 miljoen).

3. Op Ontwikkeling is per saldo € 45,9 miljoen meer gerealiseerd. Dit wordt verklaard door:

– Aanleg (€ 113,6 miljoen):

• Maasroute 2^e fase (€ 19,1 miljoen): De hogere realisatie wordt verklaard door versnellingen in de werkzaamheden bij project Julianakanaal en de prijsbijstelling 2025.

• Nieuwe Sluis Terneuzen (€ 50,6 miljoen): de hogere realisatie bij project NST wordt grotendeels verklaard door ontvangen bijdragen vanuit Vlaanderen (€ 25,0 miljoen). Daarnaast zijn er extra middelen ingezet voor de bodemvondsten en verontreinigingen (€ 8 miljoen). Verder was er een resterende ophoging van het budget voor de staalclaim (€ 3,6 miljoen). En zijn er diverse versnellingen gedaan in de vorm van kasschuiven (€ 13,0 miljoen). Diverse kleine mutaties (€ 1,0 miljoen).

• Lemmer Delfzijl 2 (- € 19,1 miljoen): De vertraging wordt grotendeels verklaard doordat de projecten Friese bruggen en Gerrit Krolbrug in afwachting zijn van een uitvoeringsbesluit (- € 20,8 miljoen). Diverse kleine mutaties (€ 1,7 miljoen).

• De Zaan (- € 3,3 miljoen): De lagere realisatie is het gevolg van het niet tijdig ontvangen van de juiste informatie inzake de vaststelling van project de Zaan vernieuwing Wilheminasluis,-brug. De verwachting is dat deze realisatie begin 2026 zal plaatsvinden.

• Regeling Kademuren (- € 2,9 miljoen): Wegens het ontbreken van concrete projecten voor de subsidieregeling in 2025 zijn de middelen middels een kasschuif van 2025 naar latere jaren geschoven. Oorzaak is de stikstofdiscussie waardoor er geen zicht is op concrete bouw van kades

• Overprogrammering RWS (€ 69,0 miljoen)

• Het restant wordt verklaard door diverse kleine mutaties (€ 0,2 miljoen).

– Planning en Studies (- € 59,6 miljoen):

• Reservering Hoofdvaarweg Lemmer-Delfzijl (- € 5 miljoen): Door vertraging van de uitvoering is € 5 miljoen doorgeschoven naar latere jaren.

• Reservering Lichteren IJmuiden (- € 20 miljoen): Wegens vertraging door complexiteit staalslakkenproblematiek zijn de middelen middels een kasschuif van 2025 naar latere jaren geschoven.

• Reservering Nieuwe Sluis Terneuzen (- € 15,1 miljoen): Naar het project aanleg Nieuwe Sluis Terneuzen is € 8 miljoen overgeboekt. De overige middelen zijn middels een kasschuif van 2025 naar latere jaren geschoven.

• Reservering Digitale Transport Strategie (- € 2,2 miljoen): overboeking naar HXII voor een deelaanbesteding van project Digitale Transport Strategie.

• Reservering Kustwacht overig (- € 5,3 miljoen): Door vertraging is deze post doorgeschoven naar latere jaren.

• Reservering Scheepvaartveiligheid Wind op Zee (- € 28,6 miljoen): De meerjarige reeks voor deze reservering is geactualiseerd, waardoor € 12,4 miljoen van deze post naar latere jaren is doorgeschoven. Naar het ministerie van Defensie is voor 2025 € 2,7 miljoen overgeboekt voor inhuur extra Handhavingsvaartuig en is € 12 miljoen overgeboekt voor de IenW bijdrage aan de kosten van noodsleephulp schepen (ETV Zuid en ETV Midden), welke de Kustwacht huurt bij de Rijksrederij voor 2025. Naar het ministerie van EZ is € 1,5 miljoen overgeboekt voor een bijdrage aan het door Marin uit te voeren onderzoeksprogramma scheepvaartveiligheid Noordzee.

• De overprogrammering was bij ontwerpbegroting 2025 € 36,8 miljoen. Per einde 2025 is deze nihil en zijn programmering en begroting gelijk.

• Het restant wordt verklaard door diverse kleine mutaties (- € 20,2 miljoen).

– Optimalisering gebruik (- € 8,2 miljoen): Conform de gemaakte afspraken bij het BO MIRT goederenvervoer najaar 2024 is van het Modal Shift verplichtingenbudget 2025 van weg naar water € 2,5 miljoen herbestemd voor Truckparkings Limburg en € 1,5 miljoen voor Realisatiepacten Goederenvervoercorridor. Het overige verschil wordt verklaard door een vertraging van het betaalritme van de subsidieregeling en bargedienstlijnen.

4. Op geïntegreerde contractvormen is per saldo € 5,3 miljoen minder gerealiseerd. Dit wordt verklaard door:

– Zeetoegang IJmond (- € 2,7 miljoen): Bij het project Zeetoegang IJmond zijn kasschuiven gedaan om tot een sluitende programmering over de looptijd van het DBFM-project te komen.

– Sluis Eefde (- € 1,6 miljoen): Bij het project Sluis Eefde zijn kasschuiven gedaan om tot een sluitende programmering over de looptijd van het DBFM-project te komen.

– Selectieve Onttrekking (- € 1,8 miljoen): Bij het project Selectieve Onttrekking zijn kasschuiven gedaan om tot een sluitende programmering over de looptijd van het DBFM-project te komen.

– Het restant wordt verklaard door diverse kleine mutaties (€ 0,8 miljoen).

5. Op Netwerkgebonden kosten is per saldo € 26,5 miljoen meer gerealiseerd. Dit wordt verklaard door:

– Apparaatskosten RWS: De hogere realisatie op de apparaatskosten RWS (€ 27,5 miljoen) is het gevolg van de ontvangen loon- en prijsbijstelling 2025 (€ 15,7 miljoen), Bijdrage ter dekking van de dotatie aan de verlofreservering, die als gevolg van de invoering van het IKB-spaarverlof en de verruiming van het aantal IKB-uren aanzienlijk is gestegen (€ 4,4 miljoen). En het saldo van diverse mutaties (€ 7,4 miljoen).

– Overige netwerkgebonden kosten: het saldo van diverse kleine mutaties (- € 1,0 miljoen).

6. Er is per saldo € 30,8 miljoen meer ontvangen dan begroot. Dit wordt veroorzaakt door:

– VBS-tarief (€ 7,1 miljoen): Deze gelden zijn ontvangen in het kader van verkeersbegeleiding (VBS-tarief). Het verkeersbegeleidingstarief wordt door de Douane geïnd en daarna als ontvangst verantwoord bij IenW (RWS).

– Maasroute fase 2 (€ 3,3 miljoen): Deze ontvangsten betreft de schadeafwikkeling bij het project Julianakanaal.

– Nieuwe Sluis Terneuzen (€ 24,1 miljoen): dit betreft ontvangst bijdrage vanuit Vlaanderen ten behoeve van het project.

– Diverse kleine mutaties (- € 3,7 miljoen).

D. Toelichting op de artikelonderdelen 15.01 Exploitatie Motivering De activiteiten binnen exploitatie worden uitgevoerd om een vlot, betrouwbaar en veilig scheepvaartverkeer op het hoofdvaarwegennet te realiseren. Er zijn met RWS ten behoeve van Exploitatie en Onderhoud en Vernieuwing prestatieafspraken gemaakt en er zijn indicatoren opgesteld om aan te sluiten op de beleidsdoelen. Producten Bij exploitatie gaat het voornamelijk om de volgende activi­teiten:

– Verkeersbegeleiding, bediening van objecten en vaarwegmarkering;

– Monitoring en informatieverstrekking;

– Vergunningverlening en handhaving;

– Crisisbeheersing en preventie.

In het goederenvervoer over water is een groei voorzien (Integrale Mobiliteitsanalyse [2021] en Integrale Mobiliteitsanalyse [2023]), die deels met exploitatie wordt gefaciliteerd, rekening houdend met autonome ontwikkelingen. Daarnaast is de inzet om de betrouwbaarheid en reistijd te verbeteren. Beleidsdoelstellingen op het gebied van exploitatie zijn: – Het zoveel mogelijk beperken van de gemiddelde structurele wachttijd bij sluizen in de hoofdvaarwegen; – Het afstemmen van de bediening van bruggen en sluizen op de vraag vanuit de markt. In de Kamerbrief Toekomst Binnenvaart die op 30 november 2022 aan de Tweede Kamer is aangeboden, zijn de belangrijkste veranderingen, uitdagingen en kansen geschetst voor de binnenvaart. Voor wat betreft de infrastructuur geldt dat we willen toewerken naar toekomstbestendige vaarwegen: klimaatadaptief en betrouwbaar. In de Kamerbrief modalshift aanpak van 15 november 2022 is de verwachte groei van het goederenvervoer en het groeipotentieel van de vaarwegen gepresenteerd. Om dit groeipotentieel te benutten en/of een reverse modal shift te voorkomen, wordt ernaar toegewerkt om alle huidige vaarwegen optimaal te onderhouden. Zoals in de MIRT-brief van januari 2026 is weergegeven heeft IenW de afgelopen jaren verladers ondersteund bij het verplaatsen van transport van goederen via de weg naar spoor of vaarwegen. Voor de voortzetting van het stimuleren van een modal shift in het goederen vervoer op de corridors is voor 2026 en 2027 een bedrag beschikbaar gesteld van € 7 miljoen voor een modal shift van weg naar water en € 2 miljoen voor een modal shift van weg naar spoor. Deze middelen zijn bij Voorjaarsnota 2025 gereserveerd. Zoals beschreven in de Kamerbrief Basiskwaliteitsniveau RWS-netwerken van 17 maart 2023 (Kamerstuk 29 385, nr. 119) wordt ingezet op het instandhouden van het areaal en voorspelbaarheid bij een groeiend gebruik. Zoals in het meerjarenplan instandhouding (1 juli 2025) is aangegeven actualiseert Rijkswaterstaat periodiek de instandhoudingsopgave door middel van het prognoserapport Vernieuwing en de behoefte van de budgetten voor Exploitatie & Onderhoud door middel van het Referentiekader Beheer en Onderhoud. Rebel Groep heeft in juni 2024 een validatie opgeleverd op beide prognoses. De validatie bevestigt dat de opgave groter is dan het maakbare budget dat momenteel in de begroting beschikbaar is. Ook de ARK heeft bevestigd dat het tekort in de periode tot en met 2038, circa € 34.5 miljard bedraagt voor alle netwerken. In de Staat van de Infra is aangegeven dat onze infrastructuur steeds verder veroudert. Waardoor steeds meer kosten moeten worden gemaakt voor beheersmaatregelen en inspecties om de netwerken operationeel en veilig te houden. Het uitgesteld onderhoud loopt daardoor op. Zonder voldoende structurele middelen is verdere productieverhoging door Rijkswaterstaat niet mogelijk. Het alternatief is dat de prestaties van de netwerken naar beneden moeten worden bijgesteld in termen van bereikbaarheid, doorstroming en hinder. Dan zijn vergaande keuzes nodig om de veiligheid en beschikbaarheidvan de infrastructurele netwerken te blijven garanderen. Ook wordt gezocht naar mogelijkheden om ook de kostenontwikkeling in de hand te houden. Door technologische ontwikkelingen als smart shipping en verdergaande digitalisering kan een deel van de systemen en voorzieningen ten behoeve van de informatieverstrekking en verkeersbegeleiding naar de toekomst toe waarschijnlijk efficiënter worden ingericht. Aanpassingen zullen afgestemd worden op de snelheid van de technologische ontwikkeling en de implementatie ervan bij de gebruikers. Ook wordt in het kader van droogte gekeken naar het ontwikkelen van klimaatadaptieve schepen met minder diepgang of andere vervoersconcepten, waardoor investeringen aan de infrastructuur mogelijk minder groot zullen zijn. Zo wordt bekeken welke vaarwegtrajecten, gegeven de geschetste toekomstige ontwikkelingen ook in aanmerking kunnen komen voor een aanpassing van bedienvensters. Om de vaarwegen toekomstbestendig en betaalbaar te houden, wordt onderzocht waar beperkingen in de bediening en begeleiding mogelijk zijn om de doelen voor de binnenvaart structureel te kunnen behouden. Daartoe wordt onderzoek in gang gezet naar a) opwaardering/afwaardering van vaarwegen; b) de functie en een bijpassend onderhoudsregime oevers; c) het langetermijn verkeersmanagement; d) betaald gebruik van overnachtingsplaatsen voor de recreatievaart; en e) de veiligheidsperspectieven bij een invoering van een verplicht vaarbewijs voor de recreatievaart. Naast het gastheerschap op de vaarwegen, is ook toezicht van belang. Dit wordt door ILT, politie en RWS uitgevoerd om de veiligheid voor de gebruikers te borgen. Dit toezicht heeft ook een preventieve werking. Met de inwerkingtreding van de nieuwe Binnenvaartwet is meer nadruk komen te liggen op bestuursrechtelijke handhaving door IenW (in plaats van strafrechtelijke handhaving door de Politie). In geval van calamiteiten, zoals schade en verontreinigingen, wordt hierover bericht en adequaat opgetreden. Hiervoor is een calamiteitenorganisatie operationeel. Areaalomschrijving Eenheid Realisatie 2021 Realisatie 2022 Realisatie 2023 Realisatie 2024 Realisatie 2025 Begroting 2025 Toelichting Begeleide vaarweg km 592 592 857 858 848 857 1 Bediende objecten stuks 243 243 234 235 233 235 2 Toelichting

1. Alleen de vaarwegen die vanuit vaste verkeersposten worden begeleid, zijn in het hierboven opgenomen areaal meegeteld. De vaarwegen in beheer bij RWS die met patrouillevaartuigen worden bestreken zijn derhalve niet meegerekend. Er waren in de begroting geen wijzigingen voorzien. Door de verbeterde vastlegging van de Vessel Traffic Services (VTS) sectoren (met name de afbakening rond havens) is er een afname van circa 10 km van de lengte begeleide vaarweg.

2. Bij opstellen Begroting 2025 waren geen wijzigingen voorzien. Eind 2025 is een afname van 2 beweegbare bruggen: de twee bruggen over de oude Middensluis in Terneuzen zijn inmiddels gesloopt. Dit is nu in de bron verwerkt.

15.02 Onderhoud en Vernieuwing Motivering Onderhoud en vernieuwing wordt uitgevoerd om het Hoofdvaarwegennet in een staat te houden die noodzakelijk is voor het faciliteren van vlot, betrouwbaar, veilig en duurzaam vervoer van goederen. Producten Het regulier onderhoud en vernieuwing van rijksvaarwegen omvat maatregelen aan bodems, oevers, kunstwerken zoals sluizen en bruggen, verkeersvoorzieningen, landschap en milieu en voorzieningen voor exploitatie, zoals verkeerscentrales. In bijlage 2 ‘Instandhouding’ wordt uitgebreid ingegaan op de werking van de instandhouding van de netwerken die onder verantwoordelijkheid van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat vallen. 15.02.01 Onderhoud Een voorwaarde voor het gebruiken van het vaarwegennet is de bedrijfszekerheid van de infrastructuur van de vaarwegen. De activiteiten zijn erop gericht, om de scheepvaart (beroeps- en recreatievaart) zo goed mogelijk te faciliteren. Het betreft maatregelen om de breedte en diepte van de vaarweg te handhaven. Daarnaast betreft het maatregelen om de kunstwerken (sluizen en bruggen) en verkeersvoorzieningen te laten functioneren. Binnen beheer en onderhoud vallen zowel het preventief als het correctief onderhoud. Kustwacht De Kustwacht Nederland is een organisatie met eigen taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden. De directeur Kustwacht maakt jaarlijks een Activiteitenplan en Begroting (APB) en legt dit voor aan de raad voor de kustwacht. De ministerraad stelt het APB vervolgens vast. De directeur Kustwacht beschikt over een informatiecentrum, schepen, surveillancevliegtuigen en helikopters. De Minister van IenW is als coördinerend minister voor Noordzee-aangelegenheden verantwoordelijk voor totstandkoming van geïntegreerd beleid voor de Noordzee en het Gecombineerd Jaarplan voor de uitvoeringtaken door de Kustwacht. De Minister van Defensie is beheerder van de Kustwacht. Uitgesteld en achterstallig onderhoud Conform toezegging aan de Tweede Kamer wordt in het jaarverslag aangeven wat de omvang van het uitgesteld en (eventueel) achterstallig onderhoud aan het einde van het jaar was. Voor een overzicht van het uitgesteld en achterstallig onderhoud op alle RWS-netwerken, wordt u verwezen naar bijlage 2 bij dit jaarverslag. 2021 2022 2023 2024 2025 Volume uitgesteld onderhoud Waarvan achterstallig Volume uitgesteld onderhoud Waarvan achterstallig Volume uitgesteld onderhoud Waarvan achterstallig Volume uitgesteld onderhoud Waarvan achterstallig Volume uitgesteld onderhoud Waarvan achterstallig Hoofdvaarwegen 494 3 686 7 723 30 871 75 1.015 26 Toelichting Voor het Hoofdvaarwegennet beliep het uitgesteld onderhoud per 31 december 2025 € 1 miljard, waarvan € 26 miljoen achterstallig. Ten opzichte van 2024 is het uitgestelde onderhoud met € 144 miljoen toegenomen en het achterstallig onderhoud met € -49 miljoen afgenomen. Meetbare gegevens Eenheid Realisatie 2021 Realisatie 2022 Realisatie 2023 Realisatie 2024 Realisatie 2025 Begroting 2025 Realisatie x € 1.000 2025 Begroting x € 1.000 2025 Vaarwegen km 7.071 7.071 7.394 7.273 7.271 7.394 558.194 515.282 Toelichting Het totale areaal is een optelling van zowel hoofdtransportassen, hoofdvaarwegen en overige vaarwegen van in totaal afgerond 3.413 kilometer als zeecorridors en zeetoegangsgeulen van in totaal afgerond 3.858 kilometer. Tezamen is dit afgerond 7.271 kilometer. Bij Begroting 2025 waren geen wijzigingen voorzien. De grote afname ten opzichte van de begroting wordt met name veroorzaakt door de wijzigingen van de vaarroutes op het IJsselmeer/Markermeer en is reeds in het Jaarverslag 2024 toegelicht. In 2025 is er een afname van 2 km door doorgevoerde verbeteringen in de bron rond de havens van Harderwijk. Indicator Realisatie 2021 Realisatie 2022 Realisatie 2023 Realisatie 2024 Realisatie 2025 Streefwaarde 2025 Toelichting Geplande stremmingen (gehele areaal) 2,0% 0,9% 0,6% 0,7% 1,1% 0,8% 1 Ongeplande stremmingen (gehele areaal) 1,0% 2,4% 1,2% 1,2% 0,7% 0,2% 2 Toelichting De geplande en ongeplande stremmingen geven een beeld van de betrouwbaarheid en beschikbaarheid van sluizen en bruggen op de vaarwegen. De percentages zijn berekend door de gestremde uren af te zetten tegen de totale bedientijd van de objecten.

1. Met 1,1% voldoet de score van geplande stremmingen niet aan de streefwaarde. De score is gestegen ten opzichte van 2024. Er is in 2025 meer onderhoud uitgevoerd dan in 2024, om de groeiende Instandhoudingsopgave het hoofd te bieden.

2. De score van de ongeplande stremmingen voldoet net als voorgaande jaren niet aan de streefwaarde maar is wel gedaald ten opzichte van 2024 (1,2% in 2024, 0,7% in 2025). Uitgesteld onderhoud en intensief gebruik (o.a. door grotere schepen en zwaarder verkeer) dragen bij aan de hoge score voor ongeplande stremmingen.

15.02.04 Vernieuwing Op dit artikel staan de beschikbare budgetten voor Vernieuwing van het Hoofdvaarwegennet. Sinds medio vorige eeuw is in hoog tempo een groot deel van de infrastructuur aangelegd. Het is van belang dat de veiligheid en de beschikbaarheid van het Hoofdvaarwegennet in stand worden gehouden tegen de achtergrond van een beperkte technische levensduur van kunstwerken. Het einde van de levensduur kan ontstaan door de ouderdom van het kunstwerk of door intensiever gebruik dan bij het ontwerp is voorzien. De verwachting is dat deze problematiek toeneemt. Op basis van onderzoek wordt een analyse gemaakt voor welke kunstwerken wanneer vernieuwing aan de orde is. RWS bekijkt via inspecties waar maatregelen nodig zijn. Voor een zichtperiode van ongeveer 8 jaar is dit vooruit te plannen in concrete projecten. Voor de periode daarna zijn budgetten beschikbaar, maar wordt de invulling van het programma in latere jaren concreet. De werkwijze staat verder toegelicht in de bijlage «Instandhouding». In het MIRT-projectenoverzicht zijn onderliggende projecten inzichtelijk gemaakt. De scope van het programma omvat alle kunstwerken waar zich binnen de duur van het programma een levensduurproblematiek voordoet met mogelijke ernstige gevolgen voor de veiligheid en beschikbaarheid van het Hoofdvaarwegennet. Voor nadere informatie over vernieuwing wordt verwezen naar bijlage 2 'Instandhouding'. 15.03 Ontwikkeling Motivering Onder dit programma vallen alle activiteiten die noodzakelijk zijn voor de realisatie- en studie activiteiten bij het hoofdvaarwegennet. 15.03.01 Aanleg Producten In 2025 heeft IenW de volgende mijlpalen gerealiseerd: Openstellingen:

– Selectieve onttrekking Zeelsluis IJmuiden

Aanleg mijlpalen Hoofdvaarwegennet Mijlpaal Project Openstellingen ‒ Zeesluis IJmuiden Toelichting

1. Nadat in januari 2022 Zeesluis IJmuiden in gebruik is genomen is in 2025 ook de Zoutdam IJmuiden opgeleverd en in gebruik genomen. Hiermee is er een maatregel beschikbaar om het meerdere aan zout door de grotere sluis terug te brengen naar zee. Bij ingebruikname bleek dat de zoutdam effect had op de inzet van de pompen in het gemaal en daarmee op het waterbeheer in het ARK/NZK watersysteem. Bij veel wateraanbod zet Rijkswaterstaat de zakdeur in de zoutdam omlaag zodat extra water kan worden aangevoerd. In droge periodes staat de zakdeur juist omhoog om meer zout te onttrekken. Samen met het vaker inzetten van Zeesluis IJmuiden doen we de komende tijd ervaring op met deze werkwijze. Voor nu wordt de Noordersluis beschikbaar gehouden. In de planstudie vernieuwing Spui- en Gemaalcomplex wordt het verlaagde peil aan kanaalzijde -overigens ook de stijging van de zeespiegel vanwege de klimaatverandering- meegenomen.

Aanlegprogramma Hoofdvaarwegennet (15.03.01) Kasbudget 2025 Projectbudget Openstelling begroting realisatie verschil begroting huidig begroting huidig Toelichting Projectomschrijving 2025 2025 2025 Projecten Nationaal Beter Benutten 0 0 0 16 16 Impuls Dynamisch Verkeersmanagement ‒ 1 0 1 100 100 2018 2018 Vaarwegen Walradarsystemen 0 2 2 35 35 Regeling kademuren 3 0 ‒ 3 9 9 nvt nvt 1 Reservering ERTV's 0 0 0 0 631 nvt nvt 2 Projecten Noordwest-Nederland De Zaan (Wilhelminasluis) 3 0 ‒ 3 14 14 2020 2020 3 Lichteren buitenhaven IJmuiden 20 0 ‒ 20 83 83 2023 2023 4 Projecten Zuidwest-Nederland 0 Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen Beneden-Lek 0 0 15 13 2022 2022 Capaciteitsuitbreiding overnachtingsplaatsen Merwede 0 10 7 2021 2021 Nieuwe Sluis Terneuzen 12 63 51 1208 1267 2024 2025 5 Project Mainport Rotterdam (PMR) 2 0 ‒ 2 1147 1147 nnb nnb 6 Projecten Zuid-Nederland Maasroute modernisering fase 2 50 69 19 744 875 2027 2027 7 Wilhelminakanaal Tilburg 0 0 0 98 97 2023 2023 Zuid-Willemsvaart: aanleg Maximakanaal en opwaarderen tot Veghel 0 0 0 432 429 2015 2015 Projecten Oost Nederland Toekomstvisie Waal 0 1 1 150 154 2024 2024 Vaarweg Meppel-Ramspol (keersluis Zwartsluis) 0 0 0 59 59 Verruiming Twentekanalen fase 2 0 0 237 235 2023 2023 Projecten Noord-Nederland Vaarweg Lemmer-Delfzijl fase 1: verbetering tot klasse Va 0 0 294 294 2017 2017 Verruiming vaarweg Eemshaven-Noordzee 0 0 0 39 39 2018 2018 Sluiscomplex Kornwerderzand 0 0 0 129 513 2025-2028 2025-2029 8 Overige projecten Kleine projecten / Afronding projecten 1 0 ‒ 1 194 205 Afrondingen Totaal uitvoeringsprogramma 91 135 45 5013 6222 Realisatieuitgaven op MF 15.03.01 mbt planuitwerking Programma realisatie 91 135 45 Budget realisatie (MF 15.03.01) 91 135 45 5013 6222 Overprogrammering (-) Toelichting

1. Regeling Kademuren: Wegens het ontbreken van concrete projecten voor de subsidieregeling in 2025 zijn de middelen middels een kasschuif van 2025 naar latere jaren geschoven. Oorzaak is de stikstofdiscussie waardoor er geen zicht is op concrete bouw van kades.

2. Reservering ERTV's: vanuit 15.03.02 Planning en Studies is in de periode 2025 t/m 2039 € 389,7 miljoen overgeboekt vanaf «reservering voor scheepvaartveiligheid maatregelen wind agv Wind op Zee» naar 15.03.01 Aanleg voor de vervanging van noodsleepboten (ERTV’s). Daarnaast is er vanuit KGG hiervoor aanvullend € 241,5 miljoen overgeboekt in de periode 2027 t/m 2039.

3. De Zaan (Wilhelminasluis): De lagere realisatie is het gevolg van het niet tijdig ontvangen van de juiste informatie inzake de vaststelling van project de ZAAN vernieuwing Wilheminasluis,-brug. De verwachting is dat deze realisatie begin 2026 zal plaatsvinden.

4. Lichteren buitenhaven IJmuiden: Wegens vertraging door complexiteit staalslakkenproblematiek zijn de middelen middels een kasschuif van 2025 naar latere jaren geschoven.

5. Nieuwe Sluis Terneuzen: Het projectbudget is € 59 miljoen toegenomen: dit wordt voornamelijk veroorzaakt door ontvangsten vanuit Vlaanderen (€ 25 miljoen), toegevoegde budget ten behoeve van de staalclaim die is toegekend (€ 24,6 miljoen), Overheveling vanuit de beleidsreservering van DGLM naar RWS voor de bodemvondsten en verontreinigingen (€ 8 miljoen) en de prijsbijstelling 2025 (€ 1 miljoen).

6. Project Mainport Rotterdam (PMR): Wegens vertraging van LVVN met aanwijzing nieuw N2000-gebied Boven Maasmond zal dit deelproject later starten. De middelen zijn middels een kasschuif van 2025 naar latere jaren geschoven.

7. Maasroute modernisering fase 2: Het projectbudget is met € 129 miljoen toegenomen. dit komt door aanvullend budget Julianakanaal ten behoeve van het definitief herstellen van de calamiteit als gevolg van een volgelopen bouwkuip (124 miljoen), extra ontvangsten ten behoeve van de schadeafwikkeling (3,3 miljoen) en de prijsbijstelling 2025 (1,9 miljoen).

8. Kornwerderzand: Bij de Voorjaarsnota 2025 onderhandelingen tussen de coalitiepartijen is besloten om € 375 miljoen uit de AP-middelen voor de Lelylijn te gebruiken voor het tekort op de sluis Kornwerderzand. Verder is het budget verhoogd met € 9 miljoen prijsbijstelling 2025.

Planning en studies Hoofdvaarwegennet (15.03.02) Projectbudget Openstelling Toelichting Projectomschrijving huidig vorig huidig vorig Aanleg uitgaven op MF 15.03.01 mbt planning en studies ‒ 90 ‒ 75 nvt nvt Uitgaven mbt planning en studies op MF 15.03.02 mbt het programma aanleg 76 77 nvt nvt Projecten Nationaal Bijdrage aan agentschap t.b.v. externe kosten planuitwerkingen 31 34 nvt nvt Reservering voor LCC 437 471 nvt nvt 1 Reservering voor scheepvaartveiligheid maatregelen agv Wind op Zee 842 426 nvt nvt 2 Projecten Noordwest-Nederland Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen Amsterdam-Lemmer 7 7 2025 ‒ 2027 2025 ‒ 2027 Vaarweg IJsselmeer-Meppel 0 0 ntb ntb Projecten Zuidwest-Nederland Capaciteit Volkeraksluizen 0 0 ntb ntb Verkeerssituatie splitsing Hollandsch Diep - Dordtsche Kil 0 0 ntb ntb Projecten Zuid-Nederland Whilhelminakanaal Sluis II 98 0 ntb 3 Projecten Oost-Nederland Bovenloop IJssel (IJsselkop tot Zutphen) 42 42 ntb ntb Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen IJssel 33 33 ntb ntb Projecten Noord-Nederland Verbreding sluiscomplex Kornwerderzand 0 0 2025 ‒ 2028 2026 ‒ 2028 Vaarweg Lemmer-Delfzijl fase 2 514 515 2024 ‒ 2028 2024 ‒ 2028 Overige projecten en reserveringen 404 493 4 Projecten in voorbereiding Projecten Noordwest-Nederland Vaarweg Lemmer-Delfzijl fase 2; reservering verkenning bruggen (AP) Projecten Zuidwest-Nederland Kreekraksluizen ntb Projecten Oost-Nederland Verkenning IJssel fase 2 Overige projecten in voorbereiding Gesignaleerde risico's Afrondingen Totaal programma planning en studies 2.394 Begroting (MF 15.03.02) Toelichting

1. Reservering Life Cycle Costs (LCC): door de extrapolatie naar 2039 is de reservering voor LCC met € 34 miljoen toegenomen.

2. Reservering voor scheepvaartveiligheid maatregelen Wind op Zee (WOZ):

• Er is € 4,6 miljoen overgeboekt naar Rijkswaterstaat (RWS) voor monitoring en onderzoek WOZ;

• € 1,7 miljoen voor project- en personele kosten in 2025 voor de vervanging van noodsleephulp schepen (ERTV's).

• Naar het ministerie van EZ is € 1,5 miljoen overgeboekt voor het onderzoeksprogramma SVV Noordzee 2025.

• Naar het ministerie van Defensie is € 12 miljoen overgeboekt voor de IenW bijdrage aan de kosten van noodsleephulp schepen (ERTV Zuid en ERTV Midden), welke de Kustwacht huurt bij de Rijksrederij voor 2025;

• € 32,2 miljoen voor inhuur van extra Handhavingsvaartuig voor de periode 2025-2031.

• Vanuit artikel 11 Generieke investeringsruimte is € 25 miljoen overgeboekt voor extrapolatie naar 2039 voor de vervanging van noodsleephulp schepen (ERTV's). Vervolgens is het budget reservering ERTV's van € 389,682 miljoen overgeboekt naar 15.03.01 Aanleg.

3. Wilhelminakaal sluis II: Voor dit project is een realisatiebesluit genomen. Het budget is overgeboekt naar 15.03.01 Aanleg.

4. Overige projecten en reserveringen:

• Abusievelijk is een foute projectstand van € 404 miljoen bij de begroting 2025 gepresenteerd voor de Overige Projecten en Reserveringen. Deze stand is bij de tweede suppletoire begroting 2024 gecorrigeerd naar € 361 miljoen.

• Voor het project Digitale Transport Strategie is € 5,6 miljoen overgeboekt naar HXII.

• Voor subsidie Topsector Logistiek in 2026 en 2027 is € 4,1 miljoen overgeboekt naar HXII.

• Vanuit het budget Modal Shift van weg naar water is conform de gemaakte afspraken bij het BO MIRT goederenvervoer najaar 2024 € 8,5 miljoen herbestemd voor Realisatiepacten Goederenvervoercorridor.

• Vanuit artikel 11 is de reservering voor Walradarsystemen van € 32,2 miljoen overgeheveld en is € 16,8 miljoen overgeboekt voor uitgaven sanctiemaatregelen Rusland naar het gereserveerde budget voor de Kustwacht.

• Naar het ministerie van Defensie is € 7 miljoen overgeboekt voor verhoging tarief Rijksrederij Kustwacht handhavingsvaartuigen.

• Het restant van de reservering Wilhelminakanaal € 32,4 miljoen is ondergebracht bij overige projecten en reserveringen.

• Naar Rijkswaterstaat (15.03.01 Aanleg) is voor het project Nieuwe Sluis Terneuzen € 8 miljoen overgeboekt.

• Door de extrapolatie naar 2039 is het budget met € 17,3 miljoen toegenomen.

• Vanuit artikel 11 Generieke investeringsruimte is € 14 miljoen overgeboekt voor extrapolatie naar 2039 voor vlootvervanging.

• Vanuit artikel 11 Generieke investeringsruimte is € 30 miljoen overgeboekt voor korte termijn maatregelen Integraal Programma Goederenvervoer.

• Door een desaldering van de ontvangen heffing VBS (verkeersbegeleidingssysteem) neemt het budget met € 2,2 miljoen toe. Deze ontvangsten zijn toegevoegd aan het gereserveerde budget voor walradarsystemen.

• De overige budgettaire aanpassingen zijn kleinere mutaties en prijsbijstelling 2025.

15.03.03 Optimalisering gebruik Motivering Op dit artikelonderdeel worden uitgaven gedaan die de optimalisering van het gebruik van Infrastructuur op de vaarwegen bevorderen. Dit zijn maatregelen die door RWS worden uitgevoerd. Een voorbeeld is de optimalisatie van logistieke routes om modal shift te bevorderen. Producten Optimalisering Hoofdvaarwegennet (bedragen x € 1 miljoen) Kasbudget 2025 Projectbudget Openstelling vorig Toelichting Projectomschrijving begroting 2025 realisatie begroting 2025 huidig huidig Modal shift van weg naar water 12 4 37 34 nvt nvt 1 Totaal Optimalisering gebruik 12 4 37 34 Begroting (MF 15.03.03) 12 4 37 34 Toelichting

1. Conform de gemaakte afspraken bij het BO MIRT goederenvervoer najaar 2024 is van het Modal Shift budget van weg naar water € 2,5 miljoen herbestemd voor Truckparkings Limburg en € 8,5 miljoen herbestemd voor Realisatiepacten Goederenvervoercorridor. Verder is vanuit artikel 11 Generieke investeringsruimte € 7 miljoen overgeboekt voor korte termijn maatregelen Integraal Programma Goederenvervoer.

15.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS Motivering Bij infrastructuurprojecten boven het drempelbedrag van € 60 miljoen wordt middels een Publiek Private Comparator (PPC) getoetst of een DBFM-contract meerwaarde op kan leveren. Infrastructuurprojecten die via een DBFM (Design, Build, Finance en Maintain) contract worden aanbesteed, hebben als kenmerk dat sprake is van de overdracht van de integrale onderdelen van een bouwproject (ontwerp, bouw, financiering en onderhoud) aan een private opdrachtnemer. In plaats van een product wordt een dienst uitgevraagd, te weten de beschikbaarheid van de infrastructuur. De betaling voor deze dienst vindt plaats aan de hand van de overeengekomen prestatie die wordt afgezet tegen de daadwerkelijk geleverde prestatie, de beschikbaarheid. De beschikbaarheidsvergoeding wordt pas uitgekeerd na oplevering van het project; tijdens de bouw dient de DBFM-Opdrachtnemer daarom zelf de financiering te regelen. Omdat het project gefinancierd is door banken en/of institutionele beleggers, is sprake van een sterke druk vanuit de financiers op de private opdrachtnemer om de afgesproken prestatie ook te leveren: op tijd en binnen de geraamde kosten. Een lager prestatieniveau leidt tot lagere betalingen, die op hun beurt de terugbetaling van de financiering moeten zekerstellen. In de bouwfase is doorgaans wel sprake van een gedeeltelijke betaling (de partiële beschikbaarheidsvergoeding), als sprake is van de uitbreiding van een bestaande sluis die ook tijdens de verbouwing beschikbaar moet blijven voor de scheepvaart. Bij openstelling van de sluis wordt overgegaan naar een volledige beschikbaarheidsvergoeding. Het afronden van een aanbesteding resulteert in een meerjarige verplichting, van zowel aanleg als ook beheer en onderhoud op het desbetreffende project. Op dit begrotingsartikel bestaat daarmee geen enkele budgetflexibiliteit. Slechts bij onderpresteren van de opdrachtnemer kunnen boetes en kortingen worden aangebracht. De verplichting aan de DBFM-Opdrachtnemer vervalt aan het einde van de looptijd van het contract waarna het beheer en onderhoud van deze vaarwegdelen en/of objecten terugkomen bij RWS en de bijbehorende budgetten gaan vallen onder het reguliere onderhoudsartikel (artikelonderdeel 15.02 Vernieuwing en Vervanging). Producten De projecten Sluis Limmel, 3e Kolk Beatrixsluis, sluis Eefde en Zeetoegang Ijmond zijn opengesteld. Er is sprake van een volledige beschikbaarheidsvergoeding. De looptijd van deze contracten varieert; in onderstaand projectenoverzicht is zichtbaar wanneer de contracten eindigen. Geïntegreerde contractvormen Hoofdvaarwegennet (15.04) Kasbudget 2025 Projectbudget Openstelling Toelichting begroting realisatie verschil begroting huidig begroting huidig Projectomschrijving 2025 2025 2025 Projecten Noordwest-Nederland Projecten Noordwest-Nederland Zeetoegang IJmond 46 42 ‒ 5 1.251 1.263 2021 2021 1 Lekkanaal: 3e kolk Beatrixsluis en verbreding kanaalzijde/uitbreiding ligplaatsen 15 16 1 422 427 2019 2019 Projecten Oost_x0002_Nederland Capaciteitsuitbreiding sluis Eefde 7 5 ‒ 2 163 165 2021 2021 Projecten Zuid-Nederland Keersluis Limmel 3 3 0 96 97 2018 Afrondingen 0 Totaal uitvoeringsprogramma 71 66 ‒ 5 1.932 1.952 begroting (MF 15.04) 71 66 ‒ 5 1.932 1.952 Toelichting

1. Zeetoegang IJmond: Het projectbudget is € 11,4 miljoen toegenomen. Dit wordt volledig veroorzaakt door de prijsbijstelling 2025.

15.06 Netwerkgebonden kosten Hoofdvaarwegennet Motivering Op dit artikelonderdeel worden de aan het netwerk te relateren apparaatskosten (inclusief afschrijving en rente) van RWS en de overige netwerkgebonden kosten geraamd. De overige netwerkgebonden kosten komen ten goede aan verkeersmanagement, exploitatie, onderhoud, vernieuwing, ontwikkeling en DBFM, en betreffen taken die gecentraliseerd binnen RWS worden opgepakt. Het gaat bij deze zogeheten landelijke taken onder meer om het verzamelen van basisinformatie, onderhouden van ICT-systemen, het inspecteren van het areaal en de ontwikkeling van kennis en innovatie. Er is gekozen voor centrale uitvoering met het oog op enerzijds uniformiteit in werkwijze en anderzijds kostenbesparing. 15.09 Ontvangsten Motivering Op dit artikelonderdeel worden de bijdragen van derden aan de producten op het gebied van Rijksvaarwegen, die rechtstreeks aan IenW worden betaald, verantwoord. 4.6 Artikel 17 Megaprojecten Verkeer en Vervoer A. Omschrijving van de samenhang in het beleid De Tweede Kamer wijst de grote projecten aan. De aanwijzing van grote projecten gebeurt op basis van artikel 2 van de Regeling Grote Projecten. De grootprojectstatus behelst dat de Regeling Grote Projecten van toepassing is, die voorschrijft dat de Minister zich ten minste halfjaarlijks tegenover de Tweede Kamer verantwoordt over de voortgang via een Voortgangsrapportage. Voor IenW betreffen dit de volgende projecten:

– European Rail Traffic Management System (ERTMS);

– Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS).

Door IenW is het project ZuidasDok zelf als megaproject aangewezen. Het projectartikel is gerelateerd aan de beleidsartikelen 14 Wegen en Verkeersveiligheid, 16 Openbaar Vervoer en Spoor en 18 Scheepvaart en Havens op de beleidsbegroting Hoofdstuk XII. B. Budgettaire gevolgen van de uitvoering Realisatie Vastgestelde begroting Verschil Toelichting 2021 2022 2023 2024 2025 2025 2025 Verplichtingen 1.268.857 1.002.608 609.120 816.158 1.972.923 438.892 1.534.031 1 Uitgaven 351.089 484.813 572.122 578.030 674.903 516.879 158.024 Waarvan juridisch verplicht 17.03 Hogesnelheidstrein-Zuid 179 0 0 0 0 0 0 17.03.01 Realisatie HSL-zuid 179 0 0 0 0 0 0 17.06 Project Mainportontwikkeling Rotterdam 1.700 ‒ 7 637 183 0 0 0 17.07 ERTMS 84.040 114.954 189.798 147.619 175.446 130.877 44.569 2 17.07.01 Aanleg ERTMS 82.517 113.676 189.281 147.354 175.446 129.683 45.763 17.07.02 Planning en studies ERTMS 1.523 1.278 517 265 0 1.194 ‒ 1.194 17.08 Zuidasdok 60.312 101.584 140.739 160.837 232.632 277.782 ‒ 45.150 3 17.10 Programma Hoogfrequent Spoorvervoer 204.858 268.282 240.948 269.391 266.825 108.220 158.605 4 17.10.01 Aanleg PHS 192.580 260.257 230.732 260.189 262.105 102.895 159.210 17.10.02 Planning en studies PHS 12.278 8.025 10.216 9.202 4.720 5.325 ‒ 605 17.09 Ontvangsten 51.675 83.038 68.437 69.663 95.698 70.735 24.963 5 C. Toelichting op de budgettaire gevolgen van de uitvoering Onderstaand wordt op het niveau van artikelonderdelen, de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten een toelichting gegeven op de verschillen (de mutaties) tussen de begroting en de realisatie. Zie voor de gehanteerde norm de toelichting ‘normering jaarverslag’ zoals opgenomen in de leeswijzer.

1. De hogere verplichtingenrealisatie van € 1,534 miljard wordt met name veroozaakt door:

– Het programma ERTMS (€ 1,460 miljard). Het betreft de volgende mutaties:

• Er vindt een verplichtingenschuif plaats naar 2025 van per saldo € 896,6 miljoen vanwege de geactualiseerde financiële meerjarenplanningen van ProRail.

• Het overige verschil bij ERTMS betreft met name saldomutaties ad € 549,2 miljoen.

• Het restant ad € 14,2 miljoen betreft diverse kleinere mutaties en prijsindexatie.

– De hogere verplichtingen van € 10,0 miljoen op Zuidasdok is het saldo van hogere en lagere verplichtingen realisatie:

• OV-terminal (€ 22,5 miljoen) hogere verplichtingen met name veroorzaakt door OVT 1 & 2. Er was niet eerder voorzien dat er extra verplichtingen moeten worden aangegaan voor de beëindigingsvergoeding in de bouwteamovereenkomst (€ 8,3 miljoen) en contractwijzigingen voor vertragingskosten en aanvullende maatregelen (o.a. vervangend vervoer en tijdelijke openbare ruimte) op OVT 1 en OVT 2 (€  15,9 miljoen). Daarnaast hebben zich op OV-terminal nog diverse kleinere mutaties voorgedaan (- € 1,7 miljoen).

• Tunnel en A10 (€ 6,2 miljoen) hogere verplichtingen door:

• Door de herijking van de raming van het programma en de uitvoeringswijze worden verplichtingen doorgeschoven (€ - 176,0 miljoen) voor de A10‑tunnel van 2025 naar 2027 (nieuwe planning gunning tunnelcontract).

• De verlaging wordt deels tenietgedaan doordat extra verplichtingen zijngerealiseerd om werkzaamheden binnen Tunnel en A10 te kunnen opdragen, passend binnen de geactualiseerde uitvoeringsplanning (€  58,0 miljoen). Ook zijn verplichtingen toegenomen (€ 60,9 miljoen) doordat de inzet en kosten voor het bouwteam Tunnel A10 hoger uitvallen dan geraamd, mede door scopewijzigingen (o.a. vervangen stalen vallen Schinkelbruggen) en de complexe staat van het areaal; een deel van de conditioneringswerkzaamheden schuift door naar 2026/2027.

• Daarnaast is de beëindigingsvergoeding als verplichting vastgelegd, omdat de realisatiefase is aangevangen (€ 24,5 miljoen).

• De verplichtingenruimte is verlaagd (- € 6,6 miljoen), omdat dit per abuis te hoog was vastgelegd.

• Er is verplichtingenruimte (€  84,0 miljoen) geschoven naar 2025, wat betreft een risicoreservering voor het Amstel‑tunneldeel.

• Er wordt € 21,1 miljoen doorgeschoven naar 2026 waarvan € 15,5 miljoen op contract tunnel A10. In tegenstelling tot eerder verwacht heeft de afronding van de VO-fase langer geduurd dan verwacht. Opdrachten DO-fase en op contract Tunnel deel knooppunt Nieuwe Meer ter hoogte van € 4,2 miljoen schuiven deels door naar 2026. Daarnaast zijn er diverse kleinere verplichtingen mutaties (€ 1,4 miljoen).

• Er hebben diverse saldo mutaties van 2024 naar 2025 plaatsgevonden (- 17,5 miljoen). Dit had met name te maken met de verplichtingen die moesten worden aangegaan voor de beïndingingsvergoeding in de bouwteamovereenkomst.

• Daarnaast hebben er zicht op dit artikelonderdeel nog diverse kleinere mutaties voorgedaan (- € 0,8 miljoen).

– De hogere verplichtingen van € 46,5 miljoen op PHS is het saldo van hogere en lagere verplichtingen en wordt toegelicht in de specifieke toelichting bij artikelonderdeel 17.10 PHS.

2. De hogere realisatie op ERTMS van € 44,6 miljoen wordt toegelicht in de specifieke toelichting bij artikelonderdeel 17.07 ERTMS. 3. De lagere realisatie op Zuidasdok van € 45,2 miljoen wordt toegelicht in de specifieke toelichting bij artikelonderdeel 17.08 Zuidasdok. 4. De hogere realisatie op PHS van € 158,6 miljoen wordt toegelicht in de specifieke toelichting bij artikelonderdeel 17.10 PHS. 5. De hogere realisatie op de ontvangsten van € 25 miljoen wordt toegelicht in de specifieke toelichting bij artikelonderdeel 17.09 Ontvangsten. D. Toelichting op de artikelonderdelen 17.07 European Rail Traffic Management System (ERTMS) Motivering Het digitaliseren van het treinbeveiligingssysteem is een van de bouwstenen in de ontwikkelagenda Toekomstbeeld OV 2040 (Kamerstukken II 2020/21, 23645, nr. 746). De vervanging van het huidige analoge systeem ATB, dat stamt uit de jaren ’50-60, door een digitale Europese standaard wordt vormgegeven binnen het groot project ERTMS. Vervanging van het huidige ATB beveiligingssysteem is daarnaast een noodzakelijkheid. De komende jaren bereikt het systeem op steeds meer baanvakken het einde van de levensduur. Deze vervanging sluit aan bij het algemene uitgangspunt om prioriteit te geven aan de instandhouding van het bestaande netwerk. Met deze beslissing wordt ook invulling gegeven aan Europese afspraken over de aanleg van ERTMS op de belangrijkste nationale en internationale verbindingen (TEN-T kernnetwerk). Daarnaast biedt ERTMS meer mogelijkheden dan de huidige treinbeveiliging, zoals meer veiligheid, de mogelijkheid om meer treinen te laten rijden en op termijn automatisch rijden. Producten Op 17 mei 2019 heeft het Kabinet de programmabeslissing ERTMS (Kamerstukken II 2018/19, 33652, nr. 65) genomen en besloten het huidige treinbeveiligingssysteem landelijk te vervangen door ERTMS. Deze beslissing gaat verder dan de uitrol van ERTMS op de infrastructuur en de ombouw van treinen naar ERTMS. ProRail en de vervoerders moeten tientallen werkprocessen aanpassen en hun personeel opleiden om met ERTMS te kunnen rijden. Al deze aspecten moeten door de spoorsector in samenhang worden uitgevoerd, om de uitrol van ERTMS een succes te maken. Deze opgave blijkt complexer dan werd aangenomen bij de programmabeslissing in 2019. Om die reden is het programma in 2022 herijkt. Een belangrijk resultaat hiervan is de introductie van de tranche-aanpak, waarmee de scope van het programma is opgedeeld in kleine, meer behapbare onderdelen. In maart 2025 tranche 1 vastgesteld (Kamerstuk 33652, nr. 106), waarin de focus ligt op het ontwikkelen van een werkend vervoerssysteem onder ERTMS. In dit kader wordt vanaf 2026 begonnen met de uitrol op de Noordelijke lijnen, Zeeuwse lijnen Kijfhoek-Belgische grens. Op de eerste twee baanvakken wordt de werking van het vervoerssysteem uitgebreid getest met een proefbedrijf. Daarnaast ligt in 2026 de nadruk op het verder vormgeven van de landelijke uitrol na tranche 1, met uitvoer van de programmabeslissing uit 2019. Het kabinet heeft in 2019 structureel middelen gereserveerd voor de uitrol van ERTMS in de rest van Nederland in de periode 2030-2050. Hiervoor zijn middelen gereserveerd op artikelonderdeel 11.03. Op basis van nieuwe inzichten is in 2025 deze reservering herzien, waarbij is besloten meer middelen te reserveren voor de landelijke uitrol. Het programma ERTMS is door de Kamer aangewezen als Groot Project. De Kamer wordt daarom twee keer per jaar door middel van een voortgangsrapportage geïnformeerd. De laatste voortgangsrapportage in 2025 betreft de 23e voortgangsrapportage (Kamerstuk 33652, nr. 108). ERTMS (17.07) Kasbudget 2025 Projectbudget Indienststelling Toelichting Projectomschrijving begroting realisatie Begroting realisatie huidig vorig ERTMS Realisatiefase 309 170 2.839 3.459 1 Planuitwerkingsfase 2 0 93 90 Programma 311 170 2.932 3.549 Afrekening voorschotten 0 6 27 36 Begroting (MF 17.07) 311 176 2.959 3.585 Overprogrammering (-) ‒ 180 Toelichting De lagere kasrealisatie wordt veroorzaakt door een herijking van het programma aangezien de besluitvorming van de eerste tranche eerst moet worden afgerond. Daarnaast is er sprake van lagere uitgaven bij de ombouw van het materieel, veroorzaakt (zoals aangegeven in de Voortgangsrapportage 21) doordat bij de leveranciers sprake is van langere levertijden en schaarste van de benodigde materialen. De kasrealisatie is in 2025 per saldo € 626 miljoen hoger dan begroot. De hogere kasrealisatie wordt verklaard door de onderstaande mutaties:

– Bij de 21e voortgangrapportage ERTMS is het besluit genomen om de locatie voor het proefbaanvak te wijzigen naar de Zeeuwse Lijnen. Als gevolg van deze scopewijziging was er budget overgeheveld vanuit de reservering op MF 11.03 naar het uitgavenartikel MF 17.07. De kosten voor de ombouw van de baan, het proefbedrijf, het alternatief vervoer en het maatregelenpakket bedragen € 337,3 (prijspeil 2024). In de Begroting 2024 zijn middelen overgeheveld van artikel MF 11.03 naar artikel MF 17.07 voor het proefbaanvak op de Hanzelijn. Omdat de locatie van het proefbaanvak wijzigt, worden de eerder overgehevelde middelen voor de infra-aanpassingen ten bedrage van € 87,5 miljoen (prijspeil 2024) bij Voorjaarsnota 2025 weer teruggeboekt naar artikel MF 11.03 en wordt per saldo € 249,8 miljoen overgeheveld naar MF 17.07.

– Tevens is in 2021 bestuurlijk afgesproken dat ERTMS op de Noordelijke Lijnen wordt uitgerold. Deze scope was geraamd binnen de EOV-middelen (MF 13.02) en om die reden is € 313,2 miljoen overgeboekt en toegevoegd aan het programmabudget ERTMS.

– In verband met excessieve prijsstijgingen, veroorzaakt door het verschil tussen de uitgekeerde prijsbijstelling (IBOI) en de prijsontwikkelingen in de markt, is het projectbudget verhoogd. € 102 miljoen komt vanuit de voor excessieve prijsstijgingen getroffen reservering op MF 11.04.

– In verband met de toekomstige EOV-kosten van onlangs beschikte projecten is € 52,7 miljoen overgeboekt naar het EOV-artikel (MF 13.02).

– In verband met de inbouw van het European Rail Traffic Management System (ERTMS) is € 35 miljoen verrekend met de concessievergoeding NS.

– Er is € 2,5 miljoen overgeboekt naar de beleidsbegroting HXII ter dekking van de kosten van de ILT

– Tot slot is loon- en prijsbijstelling uitgekeerd en hebben er diverse kleinere mutaties plaatsgevonden (€ 51,2 miljoen).

17.08 Zuidasdok Motivering De ruimtelijke ontwikkelingen in de corridor Haarlemmermeer-Almere en op de Zuidas versterken de toename van reizigers en verkeer. Door opening van de Noord-Zuidlijn, Hanzelijn en ov-SAAL neemt het aantal reizigers op station Amsterdam-Zuid toe. De vergroting en kwalitatieve opwaardering van de capaciteit op het station is nodig om de groeiende reizigersstromen te accommoderen en te voldoen aan de NSP-kwaliteitsnorm. Om ruimte te bieden aan de uitbreiding van de ov-terminal en de wegcapaciteit te vergroten, wordt de A10 ondergronds gebracht en verbreed. Een investering in de ruimtelijke kwaliteit van de Zuidas draagt verder bij aan de versterking van een internationale toplocatie. In de MIRT brief van januari 2026 (Kamerstuk IENW/BSK-2025/277764). is de Kamer geïnformeerd over de actuele stand van zaken op het project. Producten

– Projectorganisatie en voorbereiding (inclusief Knopen);

– Uitbreiding van de ov-terminal (inclusief keersporen, regionaal ov en ketenmobiliteit);

– Tunnel en uitbreiding van A102Het Bestuurlijk Overleg ZAD heeft in mei 2024 ingestemd met gunning van project Tunnel, met uitwerking van het voorontwerp van de integrale scope (tunnel Zuid + tunnel Noord) en met realisatie van de zuidelijke tunnel. Een besluit over de uitvoering en financiering van de noordelijke tunnel moet op een later moment worden genomen.;

– Inrichting van de openbare ruimte en generieke uitgaven.

Overzicht van de bijdragen: In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de financiering van het project. Deze middelen kunnen tijdens de realisatieperiode integraal aan alle productuitgaven worden besteed. Tussentijds en achteraf zal inzichtelijk worden gemaakt waaraan de middelen zijn besteed (verantwoording). Begroting 2025 Realisatie 2025 Verschil Bijdragen Rijk 0 Bijdrage gemeente Amsterdam 39 44 5 Bijdrage Vervoersregio Amsterdam 32 36 4 Bijdrage Provincie Noord Holland 0 EU-ontvangsten 0 Bijdrage derden 0 Programma 0 Totaal 71 80 9 Toelichting Hogere ontvangsten (€ 9,4 miljoen) door extra indexatie en scopewijzigingen. Dit betreft de ontvangsten van de Gemeente Amsterdam (€ 5,2 miljoen) en van de Vervoersregio Amsterdam (€ 4,2 miljoen). De Gemeente en de Vervoersregio betalen inmiddels volgens een vast ritme waardoor de reguliere bijdragen stabiel zijn. Zuidasdok (17.08) Kasbudget 2025 Projectbudget Openstelling Toelichting begroting realisatie verschil begroting huidig begroting huidig Projectomschrijving 2025 2025 2025 Generieke en ruimtelijke inrichting 0 0 0 66 66 2017 2017 Projectorganisatie en voorbereiding 41 47 5 603 629 2028-2029 2035-2037 1 Tunnel en A10 92 59 ‒ 33 1.600 1597 2028-2029 2033-2035 OVT incl. keerspoor 144 127 ‒ 17 1.139 1184 2028-2029 2028-2031 2 Afronding Totaal uitvoeringsprogramma 278 233 ‒ 45 3.408 3.475 Begroting (MF 17.08) Toelichting

1. Projectorganisatie en voorbereiding: Het hogere projectbudget van PEAT (Programma, Evaluatie, Advies, Toezicht) van in totaal € 25,2 miljoen wordt veroorzaakt door:

• Een budgetoverheveling van Tunnel en A10 naar PEAT i.v.m. scopewijzigingen omtrent de werkzaamheden van het bouwteam (€ 15,5 miljoen)

• Verwerking van de prijsbijstelling 2025 op Zuidasdok (€ 5,9 miljoen)

• Een budgetoverheveling van Vernieuwing naar o.a. PEAT i.v.m. de toevoeging van vervanging stalen vallen aan het contract ZAD Nieuwe Meer voor de Schinkelbruggen (€ 2,7 miljoen)

• Een budgetoverheveling van Tunnel A10 naar o.a. PEAT i.v.m. het verschuiven van de IBOI 2023 (€ 1,9 miljoen)

• Een desaldering i.v.m. lagere ontvangstenprognoses voor de verkoop van gronden (- € 1,4 miljoen)

• Diverse kleine mutaties (€ 0,6 miljoen).

2. OV-terminal: Het hogere projectbudget op OV-terminal van in totaal € 45,6 miljoen wordt met name veroorzaakt door:

• Een desaldering door hogere ontvangsten van 2025-2033 a.g.v. extra ontvangsten Gemeente Amsterdam en Vervoersregio Amsterdam i.v.m. verwerking IBOI 2024 op hun bijdrage (€ 20,1 miljoen)

• Verwerking van prijsbijstelling 2025 van de ontvangsten (€ 13,6 miljoen)

• Budgetoverhevelingen van Tunnel en A10 naar OV-terminal t.b.v. scopewijziging voor het inrichten van tijdelijke openbare ruimte bij openstelling (€ 4,2 miljoen), t.b.v. de realisatie van het tussendek Atrium (€ 3,8 miljoen) en t.b.v. verschuiving van de IBOI 2023 naar OV-terminal (€ 1,8 miljoen)

• Diverse overige mutaties (€ 1,0 miljoen).

17.10 Programma Hoogfrequent Spoorvervoer Motivering Het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) heeft tot doel op de drukste trajecten in het land te komen tot hoogfrequent spoorvervoer en een toekomstvaste routering van het goederenvervoer met zo intensief mogelijk gebruik van de Betuweroute. Er gaan meer treinen rijden in de drukste delen van het land en er komt extra ruimte voor goederenvervoer op het spoor, naast maatregelen om het gebruik van de Betuweroute extra te stimuleren.  Producten In 2025 zijn twee voortgangsrapportages over PHS uitgebracht in verband met de groot project-status van PHS. Uit de rapportages blijkt de voortgang van de diverse projecten die onderdeel zijn van PHS en de financiële stand van zaken, zoals de ontwikkeling van het potentieel tekort. Ook wordt ingegaan op de geplande uitbreiding van de treindienst, die samenhangt met de oplevering van de relevante infraprojecten en andere maatregelen. Op de corridor Den Haag-Rotterdam-Breda zijn in 2025 de laatste infrastructuurmaatregelen gereed gekomen. Daarmee is de eerste PHS-corridor in zijn geheel opgeleverd. Op Amsterdam Centraal is de uitvoering van het werk in volle gang. In april zijn twee vernieuwde sporen in gebruik genomen, evenals de eerste nieuwe brug over de Oostertoegang. Ook in Nijmegen zijn de werkzaamheden voor de vernieuwing en uitbreiding van het station begonnen. In Vught is het tijdelijk spoor in gebruik genomen, waardoor het treinverkeer kan blijven rijden gedurende de bouw van de verdiepte ligging van het spoor. Met betrekking tot de financiën waren er positieve en negatieve ontwikkelingen. Grote impact heeft de in de Voorjaarsnota 2025 doorgevoerde korting op de prijsbijstelling op het Mobiliteitsfonds, waardoor ook PHS wordt geraakt. Op dit moment is het niveau van het potentieel tekort nog passend bij de financiële omvang van PHS en de vergevorderde fase waarin het programma zich bevindt. Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (17.10) Kasbudget 2025 Projectbudget Indienststelling Toelichting Projectomschrijving begroting realisatie begroting realisatie huidig vorig Programma Hoogfrequent Spoorvervoer Aanleg PHS: Doorstroomstation Utrecht 0 253 253 2017 2017 PHS: Spooromgeving Geldermalsen 0 149 149 2021 2021 PHS: Meteren - Boxtel 63 64 803 825 2031 2031 1 PHS: Nijmegen West-Entree 24 31 200 213 2028 2028 2 PHS: Rijswijk - Rotterdam 12 23 388 377 2024-2026 2024-2026 3 PHS Ede 3 5 77 78 2022 2022 PHS Amsterdam 81 92 1.042 1.088 2030-2032 2030-2032 4 PHS: Amsterdam-Alkmaar 10 4 298 303 2029-2030 2029-2030 PHS maatregeken TEV 22 16 121 147 divers divers 5 OV-SAAL korte termijn 0 0 630 630 2016 2016 OV-SAAL middellange termijn 0 0 98 98 2026-2028 2026-2028 PHS: Overige maatregelen (projecten < € 50 miljoen) 17 17 241 250 divers divers afrondingen ‒ 1 1 ‒ 2 Planning en studies 8 5 681 643 6 Diverse corridors ‒ 1 Programma 239 258 4.980 5.052 Afrekening voorschotten 9 82 106 Begroting (MF 17.10) 239 267 5.062 5.158 Overprogrammering (-) ‒ 130 Toelichting

1. PHS: Meteren-Boxtel: De ontwikkeling van een nieuwe generatie seinen bij ProRail heeft vertraging opgelopen. Dit leidt ertoe dat spoorprojecten hun ontwerp moeten aanpassen. Bij PHS Den Bosch leidt deze aanpassing tot meerkosten omdat werkzaamheden al gepland en deels uitgevoerd waren door de aannemer. Hiervoor is aanvullend € 1,8 miljoen toegevoegd aan het projectbudget vanuit de reservering voor de seinenproblematiek, zodat de uitvoering zoveel mogelijk doorgang kan vinden en de meerkosten niet nog verder oplopen. Het projectbudget is daarnaast verhoogd met € 7,6 miljoen in verband met opgetreden prijsstijgingen veroorzaakt door het verschil tussen de uitgekeerde prijsbijstelling over 2024 en de ontwikkeling in de markt. De rest is reguliere prijsindexatie ad € 12,1 miljoen.

2. PHS: Nijmegen en West Entree: De hogere uitgaven worden voornamelijk veroorzaakt door de herziene planning van de werkzaamheden door de aannemer (er zijn meer werkzaamheden gerealiseerd in 2025) en de hierop aangepaste termijnstaat. Omdat de ontwikkeling van een nieuwe generatie seinen bij ProRail vertraging heeft opgelopen moest het ontwerp worden aangepast met meerkosten tot gevolg. Hiervoor is € 7,9 miljoen overgeboekt vanuit de reservering Seinenproblematiek. Het projectbudget is ook verhoogd met € 2 miljoen in verband met opgetreden prijsstijgingen veroorzaakt door het verschil tussen de uitgekeerde prijsbijstelling over 2024 en de ontwikkeling in de markt. De rest is reguliere prijsindexatie ad € 3,2 miljoen.

3. PHS: Rijswijk-Rotterdam: Op basis van een inventarisatie van de nog uit te voeren activiteiten en de nog actuele risico’s, bleek het mogelijk om het projectbudget te verlagen met € 12,1 miljoen. Dit bedrag is toegevoegd aan het nog te beschikken deel van PHS op MF 17.10 ter verlaging van de budgetspanning. De hogere kasuitgaven in 2025 zijn met name het gevolg van meerwerk veroorzaakt door opgetreden risico’s met betrekking tot onder andere kabels en leidingen, kwartsloze ballast en indexatieverschillen. Daarnaast moet de treinvrije periode in 2025 uitgebreid worden wat ondermeer leidde tot extra verbussingskosten.

4. PHS: Amsterdam: De hogere realisatie wordt met name verklaard door aanvullende werkzaamheden die niet in de uitgavenstroom 2025 waren voorzien en indexering van de contracten. In verband met de extra engineeringskosten als gevolg van de inpassing van de UK-Terminal is € 5,3 miljoen toegevoegd vanuit het PHS-budget planuitwerking voor het deelproject Amsterdam CS. Daarnaast is vanuit het planuitwerkingsbudget € 20,6 miljoen toegevoegd voor de extra kosten naar aanleiding van de vertraging van een jaar van het project. Omdat de ontwikkeling van een nieuwe generatie seinen bij ProRail vertraging heeft opgelopen moest het ontwerp worden aangepast met meerkosten tot gevolg. Hiervoor is aanvullend € 8,9 miljoen overgeboekt vanuit de reservering seinenproblematiek. Het projectbudget is ook verhoogd met € 6,1 miljoen in verband met opgetreden prijsstijgingen veroorzaakt door het verschil tussen de uitgekeerde prijsbijstelling en de ontwikkeling in de markt. Op basis van een inventarisatie van de nog uit te voeren activiteiten en de nog actuele risico’s bleek het mogelijk om van het deelproject Amsterdam Sloterdijk € 8,1 miljoen vrij te laten vallen. Dit bedrag is toegevoegd aan het nog te beschikken deel van het PHS-budget (MF 17.10.02) ter verlaging van de budgetspanning. Daarnaast is een bedrag van € 1,2 miljoen overgeboekt naar de post PHS Nazorg. De rest is reguliere prijsbijstelling

5. PHS Maatregelen TEV: Enkele deelprojecten zijn vertraagd, onder meer als gevolg van vertraging rond de aanbesteding en het verkrijgen van vergunningen. In verband met een aanvullende realisatiebeschikking is het projectbudget verhoogd met € 24,3 miljoen, gedekt vanuit het budget planuitwerking PHS (Artikel MF 17.10.02). De rest is prijsindexatie.

6. PHS Planning en studies: Het budget planuitwerking is opgehoogd met € 21,8 miljoen in verband met excessieve prijsstijgingen. Daarnaast is het op basis van de inventarisatie van de nog uit te voeren werkzaamheden en de nog te verwachten risico’s mogelijk gebleken van een aantal projecten in realisatie projectbudget onvoorzien vrij te laten vallen en €33,7 miljoen toe te voegen aan het budget planuitwerking ter verlaging van het potentieel tekort. Vanuit het budget planuitwerking is in verband met (aanvullende) realisatiebeschikkingen € 94,7 miljoen overgeboekt naar diverse realisatieprojecten. € 0,4 miljoen is overgeboekt naar EOV. Het restant zijn diverse kleinere mutaties.

17.09 Ontvangsten Motivering Op dit artikelonderdeel worden de bijdragen van derden voor de realisatie van de Megaprojecten en Grote Projecten verkeer en vervoer, die rechtstreeks aan IenW worden betaald, verantwoord. Ontvangsten Megaprojecten Verkeer en Vervoer Begroting 2025 Realisatie 2025 Verschil Toelichting ERTMS 0 6 6 1 ZuidasDok 71 80 9 2 PHS 0 9 9 3 afrondingen Totaal 71 95 24 Toelichting

1. Voor ERTMS is € 6 miljoen verrekend met ProRail. Dit heeft te maken met de afrekening van de voorschotten op de verleende subsidies aan ProRail. Deze ontvangsten zijn verrekend met het uitgavenartikel 17.07.

2. Voor het Megaproject Zuidasdok is € 9,4 miljoen meer ontvangen dan oorspronkelijk was begroot. De hogere ontvangsten worden met name veroorzaakt door:

• Hogere ontvangsten (€ 5,6 miljoen) door extra indexatie en scopewijzigingen. Dit betreft de ontvangsten van de Gemeente Amsterdam € 1,9 miljoen en van de Vervoersregio Amsterdam (VRA) € 3,7 miljoen. Amsterdam en VRA betalen inmiddels volgens een vast ritme waardoor de reguliere bijdragen stabiel zijn.

• Hogere ontvangsten door een afrekening van EU-subsidies (€ 1,7 miljoen).

• Een correctieboeking (- € 1,7 miljoen) waarbij ontvangsten doorschuiven naar 2026. De gemeente Amsterdam heeft vrijwel de volledig ontvangsten betaald, dat is incl. de betaling (€ 35,9 miljoen) van stadsregio Amsterdam. Met een correctieboeking wordt het deel dat initieel onder Ontvangsten gemeente Amsterdam is geboekt overgeheveld naar de juiste budgetplaats Ontvangsten Stadsregio Amsterdam.

• Overige diverse hogere en lagere ontvangsten onder de € 1,0 miljoen, bij elkaar opgeteld € 3,8 miljoen.

3. Voor PHS is € 9 miljoen verrekend met ProRail. Dit heeft te maken met de afrekening van de voorschotten op de verleende subsidies aan ProRail. Deze ontvangsten zijn verrekend met het uitgavenartikel 17.10.

4.7 Artikel 18 Overige uitgaven en ontvangsten A. Omschrijving van de samenhang in het beleid Dit artikel bevat een aantal uiteenlopende onderwerpen. Het projectartikel is gerelateerd aan het beleidsartikel 22 Omgevingsveiligheid en milieurisico’s (Externe veiligheid) van de beleidsbegroting Hoofdstuk XII. B. Budgettaire gevolgen van de uitvoering Realisatie Vastgestelde begroting Verschil Toelichting 2021 2022 2023 2024 2025 2025 2025 Verplichtingen 1.583 34 23 98 42 0 42 Uitgaven 1.619 10 42 6 93 0 93 Waarvan juridisch verplicht 18.06 Externe veiligheid 1.619 10 42 6 93 0 93 18.08 Netwerkoverstijgende kosten 0 0 0 0 0 0 0 18.08.03 Afroming Eigen Vermogen Rijkswaterstaat 0 0 0 0 0 0 0 18.09 Ontvangsten 0 4.311 19.309 0 0 0 0 18.09.01 Ontvangsten 0 4.311 19.309 0 0 0 0 18.10 Saldo van de afgesloten rekeningen ‒ 279.865 240.960 291.239 427.221 238.731 0 238.731 1 C. Toelichting op de budgettaire gevolgen van de uitvoering Onderstaand wordt op het niveau van artikelonderdelen, de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten een toelichting gegeven op de verschillen (de mutaties) tussen de begroting en de realisatie. Zie voor de gehanteerde norm de toelichting ‘normering jaarverslag’ zoals opgenomen in de leeswijzer.

1. Dit verschil is te verklaren door de toevoeging van het voordelig saldo 2024 op de saldo van de afgesloten rekeningen van het Mobiliteitsfonds (€ 238,7 miljoen).

D. Toelichting op de artikelonderdelen 18.06 Externe veiligheid Motivering Het budget is bestemd voor het oplossen van externe veiligheidsknelpunten in het kader van de Nota Vervoer Gevaarlijke Stoffen (NVGS), (Kamerstukken II 2005–2006, 30 373, nr. 2). De opgenomen kasreeks heeft betrekking op het RWS-programma «aankopen en saneren van kwetsbare objecten in het kader van basisnet. 18.08 Netwerkoverstijgende kosten Motivering Dit betreft de afdracht van het surplus aan eigen vermogen van Rijkswaterstaat. Het eigen vermogen van een baten-lastenagentschap is via de Regeling agentschappen gebonden aan een maximumomvang van 5 procent van de gemiddelde jaaromzet, berekend over de laatste drie jaar. De maximale omvang van het eigen vermogen is door Rijkswaterstaat in 2018 overschreden. Conform de Regeling agentschappen is het surplus eigen vermogen afgedragen aan de eigenaar (IenW). Voor het surplus eigen vermogen van Rijkswaterstaat geldt dat – in lijn met het zwaartepunt van de herkomst – deze middelen zijn toegevoegd aan het Mobiliteitsfonds. De middelen zijn voorlopig toegevoegd aan artikelonderdeel 18.08 Netwerkoverstijgende kosten. 18.09 Ontvangsten Motivering Dit betreft de afdracht van het surplus aan eigen vermogen van Rijkswaterstaat. Het eigen vermogen van een baten-lastenagentschap is via de Regeling agentschappen gebonden aan een maximumomvang van 5 procent van de gemiddelde jaaromzet, berekend over de laatste drie jaar. De maximale omvang van het eigen vermogen is door Rijkswaterstaat in 2018 overschreden. Conform de Regeling agentschappen is het surplus eigen vermogen afgedragen aan de eigenaar (IenW). Voor het surplus eigen vermogen van Rijkswaterstaat geldt dat – in lijn met het zwaartepunt van de herkomst – deze middelen zijn toegevoegd aan het Infrastructuurfonds. De middelen zijn voorlopig toegevoegd aan artikelonderdeel 18.08 Netwerkgebonden kosten. 18.10 Saldo van de afgesloten rekeningen Motivering Dit saldo wordt gevormd door de saldering van de in dat jaar gerealiseerde uitgaven en ontvangsten. Bij alle uitgaven- en ontvangstenartikelen zijn in dit wetsvoorstel mutaties opgenomen, die voortvloeien uit de verdeling van het voordelig saldo van de afgesloten rekeningen naar de juiste artikelen en producten. 4.8 Artikel 19 Bijdragen andere begrotingen Rijk A. Omschrijving van de samenhang in het beleid Op dit artikel worden de ontvangen bijdragen verantwoord die ten laste komen van de beleidsbegroting Hoofdstuk XII. De doelstellingen van het onderliggende beleid zijn terug te vinden in de beleidsbegroting Hoofdstuk XII. Het productartikel is gerelateerd aan artikel 26 Bijdragen aan de Investeringsfondsen op de beleidsbegroting Hoofdstuk XII. B. Budgettaire gevolgen van de uitvoering Realisatie Vastgestelde begroting Verschil Toelichting 2021 2022 2023 2024 2025 2025 2025 Ontvangsten 6.976.246 7.451.127 7.832.289 9.153.614 8.943.974 8.917.805 26.169 1 19.09 Ten laste van begroting IenW 6.976.246 7.451.127 7.832.289 9.153.614 8.943.974 8.917.805 26.169 C. Toelichting op de budgettaire gevolgen van de uitvoering Het verschil tussen de oorspronkelijke begroting en de realisatie (€ 26,2 miljoen) is het resultaat van een aantal mutaties die zijn aangebracht op de begrotingsraming. Deze mutaties zijn in de tussenliggende suppletoire begrotingswetten over 2025 nader geduid. De belangrijkste oorzaken zijn:

– Kaderaanpassing op het Mobiliteitsfonds (€ 220 miljoen);

– Overboekingen van en naar de beleidsbegroting HXII (€ 93,3 miljoen);

– Taakstelling voordelig Saldo 2024 Mobiliteitsfonds vanwege de dekking Herstel Toeslagen (- € 152,7 miljoen)

– Overboekingen naar begrotingen van andere ministeries (- € 131,9 miljoen);

– Diverse kleinere mutaties van per saldo een verlaging van € 2,5 miljoen.

D. Toelichting op de artikelonderdelen Motivering Dit begrotingsartikel is technisch van aard. 5. Bedrijfsvoeringsparagraaf Scope Hieronder wordt gerapporteerd over de uitzonderingsrapportage rechtmatigheid en totstandkoming niet financiële verantwoordingsinformatie van het Mobiliteitsfonds. In de bedrijfsvoeringsparagraaf in het jaarverslag van het begrotingshoofdstuk Infrastructuur en Waterstaat (HXII) wordt gerapporteerd over het begrotingsbeheer, financieel beheer, de materiele bedrijfsvoering en overige aspecten van de bedrijfsvoering, over de rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen en belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de bedrijfsvoering. Rechtmatigheid Uit de aangeleverde bedrijfsvoeringsinformatie is gebleken dat er bij de financiële verantwoording van het Mobiliteitsfonds over 2025 geen sprake is van overschrijding van door de Rijksbegrotingsvoorschriften voorgeschreven rapportagetoleranties. Daarnaast is van belang dat IenW door verscherpte interne controle onderstaande heeft geconstateerd. Deze constatering blijft onder de tolerantiegrenzen van onrechtmatigheid voor 2025, maar is met terugwerkende kracht wel vermeldenswaardig. Dit betreft artikel 13 van het Mobiliteitsfonds. In 2007 is op basis van de Spoorwegwet, overeengekomen dat op basis van een volmacht de het contractbeheer in de relatie tussen Infraspeed en de Staat/IenW zal worden belegd bij ProRail. Dit betekent dat ProRail-CMT, een specialistisch  onderdeel van ProRail, namens de staat opdrachten verstrekt aan Infraspeed met betrekking tot het Restated Implementation Agreement (RIA). Naar aanleiding van een juridische review is vastgesteld dat hierbij gedurende een aantal jaren voor een bedrag van cumulatief circa € 339 miljoen aangegane verplichtingen onjuiste uitzonderingsgronden op de aanbestedingsplicht zijn gehanteerd. Dit betekent niet dat er geen andere juiste uitzonderingsgronden van toepassing konden zijn, maar wel dat de gebeurtenissen uit het verleden niet meer met terugwerkende kracht zijn te corrigeren. Voor het jaarverslag 2025 is het bedrag aan onrechtmatigheden vastgesteld op € 53,9 miljoen. Met dit bedrag wordt de tolerantiegrens op het begrotingsartikel niet overschreden. Voor de jaren 2022-2024 gaat het om bedragen van respectievelijk € 7,1 miljoen, € 1,6 miljoen en € 7,7 miljoen. Voor toekomstige aanvullende opdrachten binnen de resterende looptijd van de RIA (tot begin 2031) zal door ProRail, waar van toepassing, een aanbestedingsrechtelijke toets uit worden gevoerd voor het hanteren van de juiste uitzonderingsclausules zoals opgenomen in de aanbestedingswet. Tevens is afgesproken dat bij complexe opdrachten de directie Openbaar Vervoer en Spoor en de hoofddirectie Bestuurlijke en Juridische Zaken nadrukkelijk zullen worden betrokken. Totstandkoming niet-financiële verantwoordingsinformatie De niet-financiële verantwoordingsinformatie betreft de indicatoren en kengetallen die beogen inzicht te bieden in de doeltreffendheid en de doelmatigheid van de beleidsuitvoering en de doelmatigheid van de bedrijfsvoering. Er zijn geen bijzonderheden te melden. C. JAARREKENING 6. Verantwoordingsstaat Mobiliteitsfonds ('1) ('2) (3) = (2) - (1) Art. Omschrijving Vastgestelde begroting Realisatie Verschil realisatie en vastgestelde begroting Verplichtingen Uitgaven Ontvangsten Verplichtingen Uitgaven Ontvangsten Verplichtingen Uitgaven Ontvangsten 11 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimte 310.326 228.668 0 0 0 0 ‒ 310.326 ‒ 228.668 0 12 Hoofdwegennet 5.673.268 3.937.469 124.305 6.290.707 4.038.276 151.496 617.439 100.807 27.191 13 Spoorwegen 2.307.036 2.742.066 303.115 2.935.927 3.211.911 210.899 628.891 469.845 ‒ 92.216 14 Regionaal, lokale infrastructuur 174.089 597.904 0 95.557 486.830 0 ‒ 78.532 ‒ 111.074 0 15 Hoofdvaarwegennet 1.324.929 1.406.135 13.161 1.253.546 1.436.677 43.982 ‒ 71.383 30.542 30.821 17 Megaprojecten Verkeer en Vervoer 438.892 516.879 70.735 1.972.923 674.903 95.698 1.534.031 158.024 24.963 18 Overige uitgaven en ontvangsten 0 0 0 42 93 0 42 93 0 19 Bijdragen andere begrotingen Rijk 8.917.805 8.943.974 0 0 26.169 Subtotaal 10.228.540 9.429.121 9.429.121 12.548.702 9.848.690 9.446.049 2.320.162 419.569 16.928 Voordelig eindsaldo (cumulatief) vorig jaar 238.731 238.731 Subtotaal 10.228.540 9.429.121 9.429.121 12.548.702 9.848.690 9.684.780 2.320.162 419.569 255.659 Voordelig eindsaldo (cumulatief) huidig jaar 163.910 163.910 Totaal 10.228.540 9.429.121 9.429.121 12.548.702 9.848.690 9.848.690 2.320.162 419.569 419.569 7. Saldibalans Activa 31-12-2025 31-12-2024 Passiva 31-12-2025 31-12-2024 Intra-comptabele posten Intra-comptabele posten 1) Uitgaven ten laste van de begroting 9.848.687 9.709.359 2) Ontvangsten ten gunste van de begroting 9.446.047 9.520.868 1a) Nadelig saldo begrotingsfonds voorgaand jaar 0 0 2a) Batig saldo begrotingsfonds voorgaand jaar 238.731 427.221 3) Liquide middelen 0 0 4) Rekening-courant RHB (Rijkshoofdboekhouding) 1 220.476 4a) Rekening-courant RHB 163.910 0 5) Rekening-courant RHB Begrotingsreserve 0 0 5a) Begrotingsreserves 0 0 6) Vorderingen buiten begrotingsverband 0 18.254 7) Schulden buiten begrotingsverband 0 0 8) Kas-transverschillen 0 0 Subtotaal intra-comptabel 9.848.688 9.948.089 Subtotaal intra-comptabel 9.848.688 9.948.089 Extra-comptabele posten 9) Openstaande rechten 0 0 9a) Tegenrekening openstaande rechten 0 0 10) Vorderingen 31.710 30.719 10a) Tegenrekening vorderingen 31.710 30.719 11a) Tegenrekening schulden 0 11) Schulden 0 0 12) Voorschotten 7.064.377 6.319.109 12a) Tegenrekening voorschotten 7.064.377 6.319.109 13a) Tegenrekening garantieverplichtingen 162.605 162.605 13) Garantieverplichtingen 162.605 162.605 14a) Tegenrekening andere verplichtingen 27.614.698 24.914.687 14) Andere verplichtingen 27.614.698 24.914.687 15) Deelnemingen 1.714.477 1.714.477 15a) Tegenrekening deelnemingen 1.714.477 1.714.477 Subtotaal extra-comptabel 36.587.867 33.141.597 Subtotaal extra comptabel 36.587.867 33.141.597 Totaal 46.436.555 43.089.686 Totaal 46.436.555 43.089.686 Toelichting samenstelling saldibalans Als een minister meer dan één begroting beheert, in dit geval Infrastructuur en Waterstaat (XII), het Mobiliteitsfonds en het Deltafonds, wordt per begroting een saldibalans opgesteld. Voor de begroting van Hoofdstuk XII, het Mobiliteitsfonds en het Deltafonds worden geen gescheiden administraties gevoerd waardoor posten die niet zonder meer toewijsbaar zijn aan een bepaalde begroting, zijn opgenomen in de saldibalans van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (XII). Wat betreft de toelichtingen zijn de volgende uitgangspunten toegepast. Een post, welke in verhouding tot de totale omvang van de balansregel een grote omvang heeft of de grens van € 25 miljoen overschrijdt, is tekstueel toegelicht. Alle bedragen in de Saldibalans zijn, conform de regelgeving, naar boven afgerond. Als gevolg hiervan kunnen kleine verschillen ontstaan met de overige tabellen waarbij de reguliere afrondingsregels zijn gebruikt. 4) Rekening-courantverhouding Rijkshoofdboekhouding Deze balansregel geeft de financiële verhouding met de Rijksschatkist weer. Vanwege afrondingsverschillen is onder 4 een saldo van 1 opgenomen. 10 en 10a) Vorderingen en Tegenrekening vorderingen De Extra-comptabele vorderingen zijn vorderingen die voortvloeien uit uitgaven ten laste van de begroting. Direct opeisbaar 31.192 Op termijn opeisbaar 518 Geconditioneerd 0 Totaal 31.710 Artikel 12 Hoofdwegennet 29.822 Artikel 13 Spoorwegen 1.406 Artikel 15 Hoofdvaarwegennet 265 Overig 217 Totaal 31.710 Toelichting Artikel 12 Hoofdwegennet De vorderingen betreffen met name € 26,5 miljoen voor de afrekening van de Bestuurlijke Uitvoeringsovereenkomst A9 Gaasperdammerweg met de gemeente Amsterdam. Dit gaat om de aanleg en het onderhoud van de Gaasperdammertunnel op de A9. Tevens is een vordering op de provincie Zuid-Holland. De provincie Zuid-Holland draagt voor maximaal € 2,5 miljoen bij aan de korte termijn maatregelen A15 Riderkerk-Gorinchem, hiervan is in 2021 € 2 miljoen betaald, zodat er nog een vordering van maximaal € 0,5 miljoen openstaat. Beide vorderingen zijn als op termijn opeisbaar opgenomen. 12 en 12a) Voorschotten en Tegenrekening voorschotten Voorschotten zijn bedragen die aan derden zijn betaald vooruitlopend op later definitief vast te stellen of af te rekenen bedragen. Tot en met 2023 1.749.878 2024 939.508 2024 4.374.991 Totaal 7.064.377 Artikel 12 Hoofdwegennet 1.098.727 Artikel 13 Spoorwegen 3.432.842 Artikel 14 Regionaal, lokale infrastructuur 1.916.193 Artikel 15 Hoofdvaarwegennet 90.411 Artikel 17 Megaprojecten Verkeer en Vervoer 526.204 Totaal 7.064.377 Toelichting Artikel 12 Hoofdwegennet Voor de aanleg van Rijnlandroute is er € 512,6 miljoen aan voorschotten verstrekt aan de provincie Zuid-Holland. De betreft de aanleg van drie deelprojecten: N434/A44/A4, N206 ir. G. Tjalmaweg en N206 Europaweg. Voor de specifieke uitkering regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen ten behoeve van het stimuleren van het nemen of versnellen van kosteneffectieve en risico gestuurde verkeersveiligheidsmaatregelen op het onderliggend wegennet zijn aan gemeenten, provincies, waterschappen, Vervoerregio Amsterdam (VRA) en Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) voorschotten verstrekt voor € 268,9 miljoen. Voor de specifieke uitkering stimuleringsregeling slim, veilig, doelmatig en duurzaam gebruik van mobiliteitsinfrastructuur 2023-2027 zijn aan diverse provincies, gemeenten en VRA voorschotten verstrekt voor € 91,24 miljoen. Aan RDW en aan CJIB zijn voorschotten verstrekt van respectievelijk € 154,2 miljoen en € 12,7 miljoen voor de tijdelijke tolheffing en vrachtwagenheffing. Verder is aan de provincie Zeeland voor de specifieke uitkering Tolvrije Westerscheldetunnel een voorschot verstrekt van € 29,3 miljoen. De afrekeningen van deze voorschotten worden in 2026 ‒ 2030 verwacht. Artikel 13 Spoorwegen ProRail ontvangt jaarlijks subsidie voor Exploitatie, onderhoud en vernieuwingen (EOV). Daarom staat voor EOV een bedrag van € 2.548,2 miljoen aan voorschotten open. Hiermee geeft ProRail invulling aan het uitvoeren van zijn beheertaken. Bij ProRail zijn diverse aanlegprojecten voor personen- en goederenvervoer, zoals opgenomen in het MIRT-projectenboek, gefinancierd. In dit kader staat nog een bedrag van € 353,0 miljoen aan voorschotten open. Verder staan bij Bureau Sanering Verkeerlawaai voor de saneringen bij spoor voor saneringsprojecten voor circa € 27,9 miljoen aan voorschotten open. Naar verwachting worden deze voorschotten vanaf 2026 tot en met 2028 afgewikkeld. Het openstaand voorschot op de betalingen aan ProRail € 262,56 betreffen de opdrachten, met name het maatregelenpakket HSL. Uiterlijk 1 mei 2026 wordt de verantwoording met assuranceverklaring ontvangen. Daarna vindt de afrekening plaatsvinden en worden de voorschotten afgewikkeld. Voor de regeling in het kader van spoorse doorsnijdingen staat voor € 111,0 miljoen aan voorschotten open. Gemeenten geven aan in de SISA-verantwoording wanneer de subsidie kan worden vastgesteld. Verder staan voorschotten open van diverse gemeenten en de provincie Limburg in het kader van de tijdelijke regeling specifieke uitkering Landelijk Verbeterprogramma Overwegen en de specifieke uitkering spooremplacement Leeuwarden voor een bedrag van € 69,1 miljoen. Tot slot staat bij gemeente Ede voor Spoorzone Ede-Oost voor € 48,8 miljoen aan voorschotten open. Naar verwachting worden deze voorschotten in 2026-2028 afgewikkeld.  Artikel 14 Regionale infrastructuur en bereikbaarheidsprogramma's Voor het uitvoeren van decentrale projecten voor regio specifieke oplossingen ter verbetering van de bereikbaarheid zijn in overeenstemming met het RSP-convenant Rijk-Regio aan het samenwerkingsverband Noord-Nederland voorschotten verstrekt. Hiervan staat nog € 29,7 miljoen open. Ten behoeve van de uitvoering van de regeling ‘specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur’ en «tijdelijke regeling specifieke uitkering mobiliteitspakketten ten behoeve van woningbouw» zijn aan diverse gemeenten voorschotten verstrekt voor een bedrag van € 1.874,0 miljoen. Ook is er € 70,4 miljoen aan voorschotten verstrekt aan de provincie Zuid-Holland voor het project Hoogwaardig Openbaar Vervoer Zuid-Holland Noord. Dit project heeft als doel om de bereikbaarheid van het noorden van de provincie Zuid-Holland te verbeteren door de bestaande verbindingen te verbeteren. Naar verwachting worden deze voorschotten in periode 2026 ‒ 2036 afgewikkeld. Artikel 15 Hoofdvaarwegennet Ten behoeve van de vervanging van de Noordzeebrug op de vaarweg Lemmer-Delfzijl zijn er voorschotten verstrekt van € 12,4 miljoen. Artikel 17 Megaprojecten Verkeer en Vervoer In het kader van het Programma Hoofdfrequent Spoor is aan ProRail € 229,0 miljoen aan voorschotten verstrekt. Ook zijn aan ProRail voorschotten verstrekt van € 116,8 miljoen voor het verrichten van planstudies en voorbereidende realisatiewerkzaamheden European Rail Traffic Management System (ERTMS). Tevens zijn aan diverse provincies voorschotten verstrekt van € 69,4 miljoen en aan RVO € 56,0 miljoen ten behoeve van tijdelijke regeling specifieke uitkering ERTMS regionaal personenvervoer per trein 2020-2031. Aan de Nederlandse Spoorwegen is een voorschot verstrekt van € 19,82 miljoen voor ombouw ERTMS. Stand per 1 januari 2025 6.319.109 In 2025 vastgelegde voorschotten 4.409.824 In 2025 afgerekende voorschotten ‒ 3.664.556 Verdeeld naar jaar van betalen: ‒ 2023 en verder ‒ 131.208 ‒ 2024 ‒ 3.499.481 ‒ 2025 ‒ 33.867 Openstaand per 31 december 2025 7.064.377 13 en 13a) Garantieverplichtingen en Tegenrekening garantieverplichtingen Dit zijn verplichtingen waarvan betaling op een later moment afhankelijk is van een bepaalde omstandigheid (een bepaald risico of een bepaalde onzekere gebeurtenis) bij de partij die de garantie ontvangt. Dit zijn dus voorwaardelijke financiële verplichtingen. Stand per 1 januari 2025 162.605 Verstrekt in 2025 0 Afname risico 2025 0 Openstaand per 31 december 2025 162.605 14 en 14a) Andere verplichtingen en Tegenrekening andere verplichtingen De post Andere verplichtingen vormt een saldo van de verplichtingen per 1 januari van het begrotingsjaar, de aangegane verplichtingen, hierop verrichte betalingen en negatieve bijstellingen van in eerdere begrotingsjaren aangegane verplichtingen. Stand per 1 januari 2025 24.914.687 Aangegaan in 2025 14.741.753 Tot betaling gekomen in 2025 ‒ 9.848.687 Negatieve bijstellingen voorgaande jaren ‒ 2.193.055 Openstaand per 31 december 2025 27.614.698 Negatieve bijstellingen Er zijn in 2025 geen omvangrijke negatieve bijstellingen van eerder aangegane verplichtingen geweest die toelichting behoeven. Hierbij is een grens gehanteerd van € 25,0 miljoen. Niet uit de saldibalans blijkende bestuurlijke verplichtingen Inventarisatie van bestuurlijke afspraken voor zover al niet deel uitmakend van de juridische verplichtingen, zoals opgenomen in de financiële administratie (met name gesloten bestuursovereenkomsten of convenanten met decentrale overheden) heeft plaatsgevonden. Ultimo 2025 is geen sprake van dergelijke bestuurlijke afspraken. 15 en 15a) Deelnemingen en Tegenrekening deelnemingen Deze balansregel geeft de deelnemingen in besloten en naamloze vennootschappen en internationale instellingen weer. Railinfratrust B.V. 1.714.477 Totaal per 31 december 2025 1.714.477 Toelichting Het aandelenbezit in Railinfratrust B.V. bestaat uit 44 aandelen met een nominale waarde van elk € 450,00. Het deelnemingspercentage bedraagt 100 %. In 2024 hebben er geen wijzigingen plaatsgevonden. D. BIJLAGEN Bijlage 1: Artikel 13 Spoorwegen Deze spoorbijlage is onderdeel van de kabinetsreactie op het rapport van de Tijdelijke Commissie Onderhoud en Innovatie Spoor (Kamerstukken II, 2011/12, 32707, nr. 16), waarin een pakket maatregelen is genoemd om de informatievoorziening naar de Tweede Kamer beter en transparanter te maken. Onderdeel van de kabinetsreactie op aanbeveling 14 is dat het vastgestelde jaarverslag van ProRail aan de Tweede Kamer wordt gezonden. In het jaarverslag van ProRail zijn de volgende maatregelen uit het genoemde pakket opgenomen: – Aansluiting tussen de uitgaven op artikel 13 en artikel 17 van het Mobiliteitsfonds (de betalingen door IenW aan ProRail) en de totale ontvangsten en uitgaven van ProRail. – Een specificatie van de financiële gegevens inzake de bestedingen door ProRail. Onderstaand wordt in onderdeel A een overzichtstabel gepresenteerd waarin per begrotingsnota de mutaties tussen ontwerpbegroting en de realisatie worden gespecificeerd en toegelicht. In onderdeel B zijn de kasstromen van het Mobiliteitsfonds op artikel 13 en artikel 17 opgenomen, waaruit de betalingen door IenW aan ProRail blijken. Onderdeel A - Overzichtstabel begrotingsmutaties MF 13.02 MF 13.03 MF 13.04 MF 13.09 MF 17.07 MF 17.10 MF 17.09 Totaal Samenvatting mutaties spoorbudgetten Exploitatie, onderhoud en vernieuwing Aanleg projecten artikel 13 Geïnte-greerde contract-vormen Ontvang-sten Project ERTMS Project PHS Ontvangsten ERTMS / PHS Totaal Ontwerpbegroting 2025 2.246 280 216 ‒ 303 131 108 0 2.678 Desalderingen en overboekingen binnen artikel ‒ 54 179 ‒ 17 ‒ 81 54 10 ‒ 16 75 Overboekingen van en naar andere artikelen 585 ‒ 282 0 0 ‒ 49 174 0 428 Kasschuiven en saldoboekingen ‒ 215 245 29 173 40 ‒ 26 0 246 Totaal mutaties 316 142 12 92 45 158 ‒ 16 749 Realisatie 2025 2.562 422 228 ‒ 211 176 266 ‒ 16 3.427 Toelichting Op de spoorbudgetten is in 2025 per saldo € 749 miljoen meer uitgegeven dan begroot. Dit wordt met name veroorzaakt door hogere uitgaven bij EOV (€ 316 miljoen), het project PHS (€ 158 miljoen), Aanleg (€ 142 miljoen), het programma ERTMS (€ 45 miljoen) en geïntegreerde contractvormen (€ 12 miljoen). Daarnaast waren per saldo lagere ontvangsten dan geraamd (€ 76 miljoen). MF 13.02 MF 13.03 MF 13.04 MF 13.09 MF 17.07 MF 17.10 MF 17.09 Totaal Mutaties spoorbudgetten per begrotingsnota Exploitatie, onderhoud en vernieuwing Aanleg projecten artikel 13 Geïnte-greerde contract-vormen Ontvang-sten Project ERTMS Project PHS Ontvangsten Totaal Ontwerpbegroting 2025 2.246 280 216 ‒ 303 131 108 0 2.678 Generaal 0 0 0 0 0 0 0 0 Desalderingen en overboekingen binnen artikel 7 20 0 0 48 1 0 76 Overboekingen van en naar andere artikelen 600 ‒ 370 0 0 ‒ 43 96 0 283 Kasschuiven en saldoboekingen ‒ 62 258 12 ‒ 93 ‒ 7 ‒ 119 ‒ 8 ‒ 19 Mutaties voorjaarsnota 545 ‒ 92 12 ‒ 93 ‒ 2 ‒ 22 ‒ 8 340 Stand voorjaarsnota 2.791 188 228 ‒ 396 129 86 ‒ 8 3.018 Generaal 0 0 0 0 0 0 0 0 Desalderingen en overboekingen binnen artikel ‒ 98 154 ‒ 16 ‒ 40 6 9 ‒ 15 0 Overboekingen van en naar andere artikelen ‒ 15 87 0 0 0 78 0 150 Kasschuiven en saldoboekingen 0 ‒ 153 16 153 0 0 0 16 Mutaties miljoenennota ‒ 113 88 0 113 6 87 ‒ 15 166 Stand miljoenennota 2.678 276 228 ‒ 283 135 173 ‒ 23 3.184 Desalderingen en overboekingen binnen artikel 2 4 ‒ 2 ‒ 5 0 0 0 ‒ 1 Overboekingen van en naar andere artikelen 0 1 0 0 ‒ 6 0 0 ‒ 5 Kasschuiven en saldoboekingen ‒ 158 145 2 117 54 93 8 261 Mutaties najaarsnota ‒ 156 150 0 112 48 93 8 255 Stand najaarsnota 2.522 426 228 ‒ 171 183 266 ‒ 15 3.439 Desalderingen en overboekingen binnen artikel 35 0 0 ‒ 35 1 0 ‒ 1 0 Overboekingen van en naar andere artikelen 0 0 0 0 0 0 0 0 Kasschuiven en saldoboekingen 4 ‒ 5 0 ‒ 4 ‒ 7 0 0 ‒ 12 Afrondingen 1 1 ‒ 1 1 2 Mutaties slotwet 40 ‒ 4 0 ‒ 40 ‒ 5 0 ‒ 1 ‒ 10 0 Realisatie 2025 2.562 422 228 ‒ 211 178 266 ‒ 16 3.429 Figuur 3 Kasstromen Mobiliteitsfonds 2025 ProRail (inclusief btw, bedragen x  € 1.000) Bijlage 2: Instandhouding In deze bijlage bij het jaarverslag van het Mobiliteitsfonds en van het Deltafonds wordt een toelichting gegeven op de instandhouding van de netwerken die onder verantwoordelijkheid van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat vallen. Onderdeel A gaat in op de instandhouding van de netwerken die door Rijkswaterstaat worden beheerd. Dit betreft het Hoofdwegennet (HWN), het Hoofdvaarwegennet (HVWN) en het Hoofdwatersysteem (HWS). Onderdeel B gaat in op de instandhouding van de Hoofdspoorweginfrastructuur (HSWI) welke beheerd wordt door ProRail. Bij instandhouding van de infrastructuur gaat het om het behouden van de huidige functie van de infrastructuur op het afgesproken kwaliteitsniveau. Hieronder vallen alle activiteiten op het vlak van exploitatie, onderhoud en vernieuwing van de bestaande infrastructuur.

– Tot het domein van de exploitatie (voorheen ‘beheer’) behoren activiteiten die gericht zijn op het reguleren van het gebruik: verkeersleiding en capaciteitsmanagement, verkeersmanagement en watermanagement;

– Onderhoud betreft de activiteiten die erop zijn gericht de beoogde (ontwerp)levensduur van de infrastructuur te realiseren;

– Vernieuwing (voorheen ’vervanging’ en/of ‘renovatie’) is gericht op het begin van een nieuwe levenscyclus van een nieuw object of het verlengen van de levensduur van het bestaande object. Het gaat bij vernieuwing expliciet niet om activiteiten die gericht zijn op toevoeging van functies of om aanleg van nieuwe of uitbreiding van bestaande infrastructuur (ontwikkeling).

1 Onderdeel A - Instandhouding van de netwerken van Rijkswaterstaat Het basiskwaliteitsniveau is het uitgangspunt voor de uitvoering van exploitatie, onderhoud en vernieuwing (instandhouding) door Rijkswaterstaat (RWS) op het hoofdwegennet, hoofdvaarwegennet en hoofdwatersysteem. De instandhouding van de netwerken is erop gericht om de prestaties van de netwerken op peil te houden. Het zijn de prestaties – de beschikbaarheid, betrouwbaarheid, duurzaamheid en veiligheid van de infrastructuur – die de gebruikers direct ervaren. Eerst wordt een overzicht gegeven van de geleverde prestaties op de netwerken. Vervolgens wordt de omvang van het areaal in beheer bij RWS, de gerealiseerde budgetten voor instandhouding, de ontwikkeling van de balanspost ‘saldo op ontvangen bijdragen’ en het uitgesteld en achterstallig onderhoud toegelicht. Over de duurzaamheidsprestaties wordt gerapporteerd via het IenW Duurzaamheidsverslag. Prestaties De prestaties van de infrastructuur worden gemeten en uitgedrukt in prestatie-indicatoren. In de begroting 2025 is aangegeven dat voor de netwerken in beheer van RWS de afspraken over het basiskwaliteitsniveau nog worden vertaald naar nieuwe indicatoren en streefwaarden. Voor het vegetatiebeheer in de uiterwaarden is in 2025 de prestatieafspraak ‘voldoen aan de vegetatielegger’ toegevoegd. Verder vergt de vertaling naar nieuwe indicatoren en streefwaarden nog verdere uitwerking, daarom wordt nog uitgegaan van de prestatieafspraken vanuit de Service Level Agreement (SLA) 2022-2023. De Tweede Kamer zal worden gerapporteerd over hoe gescoord wordt op de prestatie-indicatoren, maar het is zoals ook gold voor de SLA niet mogelijk om te sturen op het behalen van de streefwaarden. Het basiskwaliteitsniveau is het uitgangspunt voor het werk in voorbereiding en de uitvoering door RWS. Prestatie-indicator Streefwaarde 2022-2025 Realisatie 2022 Realisatie 2023 Realisatie 2024 Realisatie 2025 Toelichting Hoofdwegennet 1 Beschikbaarheid Technische beschikbaarheid van de weg 90% 98% 99% 99% 98% Files door Werk in Uitvoering als gevolg van aanleg en gepland onderhoud in: Voertuigverliesuren (vanaf 2018) 10% 3% 4% 7% 9% Levering verkeersgegevens: – Beschikbaarheid data voor derden 90% 93% 91% 91% 92% – Actualiteit data voor derden 95% 100% 99% 99% nvt Veiligheid – Voldoen aan norm voor verhardingen 99,7% 99,7% 99,6% 99,4% 99,7% – Voldoen aan norm voor gladheidbestrijding 95% 99% 99% 99% 100% Hoofdvaarwegennet 2 Beschikbaarheid / Betrouwbaarheid Stremmingen gepland onderhoud 0,8% 0,9% 0,6% 0,7% 1,1% Stremmingen ongepland onderhoud 0,2% 2,4% 1,2% 1,2% 0,7% Tijdig melden ongeplande stremmingen 97% 98% 97% 98% 97% Vaargeul op orde (% oppervlakte op orde) – Toegangsgeulen 99% 100% 100% 100% 100% – Hoofdtransportassen 90% 93% 93% 96% 96% – Hoofdvaarwegen 85% 82% 84% 83% 88% – Overige vaarwegen 85% 83% 95% 96% 97% Veiligheid Vaarwegmarkering op orde 95% 89% 94% 96% 97% Hoofdwatersysteem 3 Waterveiligheid Handhaving kustlijn 90% 91% 93% 94% 94% Beschikbaarheid stormvloedkeringen 100% 83% 100% 83% 67% Waterhuishouding op orde in alle peilgereguleerde gebieden 100% 75% 100% 100% 100% Betrouwbaarheid informatievoorziening 95% 100% 99% 96% 97% Voldoen aan de vegetatielegger uiterwaardengebied 95% n.v.t. n.v.t. n.v.t. 93% 1. Toelichting prestaties Hoofdwegennet Alle indicatoren voldoen aan de streefwaarde.

– Bij de indicator ‘Files door Werk in Uitvoering’ worden alleen de files meegeteld die een snelheid hebben lager dan 50 km/uur en een lengte van minstens 2 km. In 2025 was 9% van alle files het gevolg van aanleg en geplande onderhoudswerkzaamheden (werk in uitvoering). Deze score is onder de streefwaarde van 10%. De score is gestegen ten opzichte van 2024, doordat in 2025 meer productie is gedraaid. Het totale reistijdverlies is met 62 miljoen hetzelfde gebleven als 2024, maar het aandeel files door werk in uitvoering is gestegen van 4,5 miljoen naar 5,5 miljoen voertuigverliesuren.

– Het voldoen aan de veiligheidsnormen voor verhardingen wordt gemonitord aan de hand van de schadekenmerken stroefheid en spoorvorming. In 2025 voldeed 99,7% van de wegverhardingen aan deze normen. Daarmee wordt weer aan de streefwaarde voldaan. Het scherpstellen van de interne norm voor alleen dichte deklagen en het uitvoeren van meer onderhoud heeft ervoor gezorgd dat de score omhoog is gegaan.

2. Toelichting prestaties Hoofdvaarwegennet De indicatoren 'tijdig melden van stremmingen', «vaargeul op orde» en «vaarwegmarkering op orde» voldoen aan de streefwaarde. De afgelopen jaren voldeed de indicator «Vaargeul op orde voor hoofdvaarwegen» niet aan de streefwaarde. In 2025 voldoet deze wel. Dit is hoofdzakelijk het gevolg van een verbetering in de datakwaliteit over het IJsselmeer, Markermeer en Zwarte Meer waardoor de scores zijn aangepast. De overige twee indicatoren halen de streefwaarden niet:

– 'De indicator «Stremmingen gepland onderhoud» voldoet niet aan de streefwaarde en is gestegen ten opzichte van 2024. Deze stijging wordt verklaard door de toename in onderhoudswerkzaamheden.

– De indicator «Stremmingen ongepland onderhoud» is lager dan in 2024, maar nog steeds ruim drie maal hoger dan de streefwaarde. Ouderdom van de kunstwerken en uitstel van onderhoud en vernieuwing zijn oorzaken van deze score.

3. Toelichting prestaties Hoofdwatersysteem De indicatoren ‘handhaving kustlijn’, ‘waterhuishouding op orde in alle peilgereguleerde gebieden’ en ‘betrouwbaarheid informatievoorziening’ voldoen aan de streefwaarden. De overige twee indicatoren halen de streefwaarden niet:

– De indicator ‘beschikbaarheid stormvloedkeringen’ voldeed niet aan de streefwaarde. Van de zes stormvloedkeringen voldoen er twee niet aan de faalkanseis. Op het peilmoment van 1 oktober 2025 was de betrouwbaarheid van het sluiten van de sluisdeuren van de Hartelsluis, onderdeel van de Hartelkering, onvoldoende wegens een manco in het besturingssysteem. De deuren staan sinds medio januari 2026 standaard in stormvloedkerende stand, tot het manco verholpen is. Bij de Maeslantkering kon niet aantoonbaar worden gemaakt of deze op het peilmoment voldeed. Technische gebreken liggen hieraan ten grondslag. Begin 2026 zullen de problemen nader geanalyseerd zijn om deze vervolgens adequaat te kunnen aanpakken.

– De indicator ‘voldoen aan de vegetatielegger uiterwaardengebied’ is een nieuwe indicator. Er is sprake van een achterstand op het vegetatieonderhoud in de uiterwaarden. De verwachting is dat de streefwaarde in 2028 door reeds in gang gezette maatregelen gehaald wordt.

Omvang van het areaal Hieronder wordt inzicht gegeven in de omvang van het areaal in beheer bij RWS per verantwoording 2025. Eenheid Realisatie 2022 Realisatie 2023 Realisatie 2024 Realisatie 2025 Toelichting Hoofdwegennet 1 Rijbaanlengte – Hoofdrijbaan km 5.846 5.858 5.862 5.878 – Verbindingswegen en op- en afritten km 1.612 1.612 1.623 1.632 Areaal asfalt – Hoofdrijbaan km² 77 77 78 78 – Verbindingswegen en op- en afritten km² 14 14 15 15 Groen areaal km² 184 188 188 189 Verkeerssignalering op rijbanen km 2.931 2.964 3.003 3.036 Verkeerscentrales stuks 6 6 6 6 Bediende objecten – Spitsstroken km 308 293 281 244 – Bruggen Beweegbaar stuks 50 48 48 48 – Tunnelcomplexen stuks 20 20 21 23 – Aanleginrichtingen (veren) stuks 14 12 12 12 Aquaducten stuks 17 17 17 17 Ecoducten stuks 56 38 38 38 Hoofdvaarwegennet 2 Vaarwegen km 7.071 7.394 7.273 7.271 – waarvan binnenvaart km 3.426 3.540 3.415 3.413 – waarvan zeevaart km 3.646 3.854 3.858 3.858 Begeleide vaarweg km 592 857 858 848 Verkeersposten stuks 12 12 12 12 Vuurtorens (incl. BES-eilanden) stuks 24 23 23 23 Bediende objecten – Schutsluiskolken stuks 131 127 126 126 – Bruggen beweegbaar stuks 112 107 109 107 Hoofdwatersysteem 3 Watermanagement wateroppervlak km² 90.219 90.213 90.132 90.019 Kustlijn km 293 293 294 294 Dammen, dijken en duinen, uiterwaarden w.o.: –  Dijken, dammen en duinen, primaire waterkeringen km 201 202 203 202 –  Niet primaire waterkeringen/duinen km 604 604 508 507 –  Uiterwaarden in beheer Rijk ha 5.182 5.183 5.185 5.186 Binnenwateren km² 3.030 3.024 2.992 2.991 Bediende objecten: –  Stormvloedkeringen stuks 6 6 6 6 –  Spui- en uitwateringssluiskolken stuks 86 86 88 88 –  Stuwcomplexen stuks 10 10 10 10 –  Gemalen stuks 19 21 20 20 1. Toelichting areaalgegevens Hoofdwegennet Algemeen beeld 2022-2025  

– De omvang van het hoofdwegennet is de afgelopen jaren toegenomen door grote verbredingsprojecten, zoals de A1 Oost (2019-2021) en grote reconstructies van wegen zoals de A7 Zuidelijke Ringweg Groningen. Daarnaast worden nieuwe wegen gefaseerd opengesteld, zoals de A16 Rotterdam (2023-2025) en de A24 Blankenburgverbinding (2022-2024). Door deze projecten is ook de lengte van de signalering toegenomen. Ook is de Sluiskiltunnel in de N62 overgenomen van de provincie Zeeland.                                                                

– De op- en afritten en verbindingswegen zijn de laatste jaren toegenomen door de nieuwe knooppunten Vlaardingen (A20/A24) en Rozenburg (A15/A24) van de Blankenburgverbinding (A24). Ook de nieuwe parallelstructuur op de A44 ter hoogte van de aansluiting van de Rijnlandroute en het vernieuwde knooppunt Julianaplein (A28/A7) zorgen voor een toename. De openstelling van de A16 Rotterdam en overname van de N62 Sluiskiltunnel hebben ook gezorgd voor een toename van op- en afritten en verbindingswegen. Verder zijn nieuwe aansluitingen aangelegd en bestaande aansluitingen verruimd.  

– De lengte spitsstroken neemt af. In de projecten A1 Oost tussen Twello en Beekbergen, A27 Houten - Hooipolder, A2 Het Vonderen - Kerensheide en A10 Zuidasdok (zuidbaan) zijn de spitsstroken omgezet naar permanente rijstroken. Op de A15 ter hoogte van het knooppunt Rozenburg (A15/A24) zijn de spitsstroken, met de openstelling van de A24 Blankenburgverbinding, weer teruggebracht in hun oorspronkelijke staat als vluchtstrook. 

– Het groen areaal is in 2025 toegenomen als gevolg van een herziening van de beheergrenzen in Oost-Nederland.

– De afname van de beweegbare bruggen betreft voornamelijk bruggen die niet meer worden bediend en worden vervangen door vaste bruggen met een hogere doorvaarthoogte, zoals de drie Giessenbruggen in de A20 en de twee Oude Rijnbruggen in de A44.                         

– De afname in 2023 van zowel het aantal ecoducten als het aantal aanleginrichtingen voor de veerbindingen heeft een administratieve oorzaak, namelijk een nieuwe inventarisatie met verbeterde uniforme definities.

Specifiek 2025

– In 2025 heeft de eindopenstelling plaatsgevonden van de A16 Rotterdam. Deze zorgt voor de toename van één tunnel, te weten de Rottemerentunnel (landtunnel). Deze openstelling zorgt ook voor extra verkeerssignalering. Ook zijn de eerste deelopenstellingen gerealiseerd in het project A9 Badhoevedorp - Holendrecht (Amstelveen). Daarnaast heeft de provincie Zeeland de Sluiskiltunnel in de N62 overgedragen aan RWS. De verbindingswegen en op- en afritten zijn ook toegenomen door deze openstellingen en overdracht.                        

– De toename van het groen areaal in 2025 wordt veroorzaakt door verbeterde vastlegging in de bron.                                   

– De lengte spitsstroken is in 2025 afgenomen doordat in de projecten A27 Houten - Hooipolder en A2 Het Vonderen - Kerensheide de spitsstroken permanent zijn opengesteld als versmalde reguliere rijstroken.

2. Toelichting areaalgegevens Hoofdvaarwegennet Algemeen beeld 2022-2025  

– In 2023 is er een toename doorgevoerd in het verkeersscheidingsstelsel voor de kust van Zeeland en de vaargeulen in de Waddenzee. Tevens is de lengte op de Grensmaas toegenomen als gevolg van het opnemen van het deel van de Maas waar alleen recreatieverkeer is toegestaan. In 2024 is er een grote afname hoofdzakelijk veroorzaakt door wijzigingen van de vaarroutes op het IJsselmeer en Markermeer. Daarnaast is er een kleine toename van vaarroutes op zee, door aanpassingen voor de kust van Zeeland. 

– In 2024 was er een kleine toename van de begeleide vaarweg, door verschuivingen van de getijdegeulen in de Westerschelde.

– Het aantal vuurtorens nam in 2023 af door het buiten gebruik stellen van Lichtplatform Goeree.

– In 2022 is de Zeesluis bij IJmuiden in gebruik genomen. In 2023 is de Roggebotsluis gesloopt en zijn er 4 schutsluizen overgedragen langs kanaal Lemmer-Delfzijl. In 2024 is de nieuwe Zeesluis in Terneuzen gerealiseerd; het totale aantal schutsluizen nam dat jaar met twee af door een overdracht aan de gemeente en aanpassing van de classificatie van schutsluis naar spuisluis.

– Het aantal bediende bruggen neemt geleidelijk af: in 2023 is de brug over de Roggebotsluis gesloopt, en zijn vier bruggen langs het kanaal Lemmer-Delfzijl overgedragen. In 2024 zijn ook de 2 beweegbare bruggen over de nieuwe Zeesluis in Terneuzen in gebruik genomen.

Specifiek 2025

– In 2025 is er een kleine afname van de beheerde vaarweg, die werd veroorzaakt door een correctie rond de havens van Harderwijk. De lengte van de beheerde vaarweg op zee is niet veranderd.

– In 2025 is de begeleide vaarweg in totaal 10 km afgenomen, door verbeterde afbakening (voornamelijk rond de havens) van de Vessel Traffic Services (VTS) sectoren.

– In 2025 zijn de 2 beweegbare bruggen over de oude Middensluis in Terneuzen inmiddels gesloopt en nu pas uit de bron verwijderd. De functie hiervan is overgenomen door de 2 beweegbare bruggen over de nieuwe Zeesluis, die in 2024 zijn opgeleverd.

3. Toelichting areaalgegevens Hoofdwatersysteem Algemeen beeld 2022-2025

– De omvang van het hoofdwatersysteem varieert. De afname van het wateroppervlak in 2023 komt voornamelijk door het Strandeiland en Markerwadden in het Markermeer. In 2024 was er een afname van het wateroppervlak in de Oosterschelde en Westerschelde ten gunste van kwelders en schorren en door een nieuwe inventarisatie van de gehele IJssel (in bijbehorende uiterwaarden).

– De lengtes van de primaire en niet-primaire keringen variëren. In 2024 heeft een administratieve correctie bij de Afsluitdijk (Friese zijde) tot een kleine toename geleid van de primaire kering. Bij de niet-primaire keringen is in 2024 een kleine toename door de realisatie van de verruiming van de Twentekanalen (fase 2). Daarnaast was er in 2024 een grote afname van de niet-primaire duinen op de Waddeneilanden. Een deel ervan is integraal onderdeel geworden van de bestaande, erachter gelegen primaire kering. Een ander deel betreft niet-primaire duinen op de zandplaten. Die hebben formeel geen kerende functie meer, hier vindt alleen nog natuurbeheer plaats.

– De omvang van de uiterwaarden varieert. Dit komt door zowel aanleg van bijvoorbeeld nevengeulen, overnachtingshavens als overdrachten en verbeterde registratie.

– Het aantal spui- en uitwateringssluiskolken varieert. In 2023 zijn de twee Roggebotspuisluizen gesloopt en is de classificatie van twee objecten overgegaan naar spuisluis. In 2024 nam het aantal spui- en uitwateringsluizen toe door een verbeterde registratie bij de Oranjesluizen.

– In 2023 is het aantal gemalen met twee toegenomen door een aanpassing van de classificatie van twee objecten. In 2024 is er een afname door een overdracht aan een gemeente.

Specifiek 2025

– In 2025 is het wateroppervlak met 113 km2 afgenomen rond de BES-Eilanden. Dit komt door het herberekenen van de zeegrenzen (equidistantielijn) met de Virgin Islands van de Verenigde Staten, in het kader van de onderhandelingen over deze grens. Tevens is er een kleine toename van het wateroppervlak door de realisatie van de verbreding van het Julianakanaal. Door diverse verbeteringen in de bron is er in de afronding een kleine afname van het binnenwater. 

– In 2025 is er een kleine afname geweest in de primaire keringen. Dit komt door de verwerking van de aanpassing rond het Middensluiseiland in IJmuiden (realisatie Zeesluis) en een administratieve correctie rond de kering van Marken.

– In 2025 is een kleine afname van de niet-primaire keringen door een administratieve correctie langs de oevers van het Amsterdam-Rijnkanaal.

– In 2025 is er een kleine toename van het uiterwaarden oppervlak, door diverse administratieve verbeteringen in de bron.                              

– In 2025 zijn er bij de bediende objecten geen wijzigingen.

Budgetten exploitatie en onderhoud Hoofdwegennet, Hoofdvaarwegennet en Hoofdwatersysteem In onderstaande tabel zijn de begrote en gerealiseerde budgetten op exploitatie en onderhoud in 2025 toegelicht. Realisatie Begroting Verschil Artikelonderdeel 2025 2025 2025 Toelichting Hoofdwegennet MF 12.01 Exploitatie 9.939 5.676 4.263 1 MF 12.02.01 Onderhoud 1.132.227 983.801 148.426 2 MF 12.06.02 Overige netwerkgebonden kosten 141.147 115.558 25.589 3 Totaal realisatie Exploitatie en Onderhoud Hoofdwegen 1.283.313 1.105.035 178.278 Hoofdvaarwegennet MF 15.01 Exploitatie 8.902 10.528 ‒ 1.626 4 MF 15.02.01 Onderhoud 558.194 544.905 13.289 5 MF 15.06.02 Overige netwerkgebonden kosten 34.710 35.704 ‒ 994 6 Totaal realisatie Exploitatie en Onderhoud Hoofdvaarwegen 601.806 591.137 10.669 Hoofdwatersysteem DF 3.01.01 Watermanagement 8.558 8.261 297 DF 3.02.01 Onderhoud Waterveiligheid 354.613 325.625 28.988 7 DF 3.02.02 Onderhoud Zoetwatervoorziening 34.579 32.418 2.161 8 DF 5.02.01 Overige netwerkgebonden uitgaven 74.197 73.224 973 9 Totaal realisatie Watermanagement en Onderhoud Hoofdwatersysteem 471.947 439.528 32.419 Totaal realisatie Exploitatie, Watermanagement en Onderhoud RWS 2.357.066 2.135.700 221.366 Toelichting Onderstaand wordt een toelichting gegeven op de verschillen tussen de begroting en de realisatie. Het betreft de realisatie van de agentschapsbijdrage van het moederdepartement aan RWS. Hoofdwegennet 1. Het verschil van € 4,3 miljoen bestaat uit:

– € 1,4 miljoen voor draaiend houden van de ringwegen fase 1.

– € 2,9 miljoen voor diverse mutaties van < € 1 miljoen.

2. Het verschil van € 148,4 miljoen bestaat uit:

– € 121,5 miljoen ter dekking van excessieve prijsstijgingen voor Exploitatie en Onderhoud.                

– € 5,0 miljoen voor ongeplande kosten die voortkomen uit maatregelen.

– € 5,8 miljoen voor verkeersveiligheid N18, voortvloeiend uit het amendement Koerthuis en van der Graaf.

– - € 10,4 miljoen voor overheveling van het onderhoudsbudget aan het uitvoeringsproject Maasvlakte Vaanplein.

– € 19,7 miljoen voor ontvangen loon- en prijsbijstelling. 

– € 6,8 miljoen voor diverse mutaties van < € 5 miljoen.

3. Het verschil van € 25,6 miljoen bestaat uit:

– € 13,4 miljoen voor Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) ten behoeve van laadinfra en batterijsystemen op de bouwplaats.

– € 5,3 miljoen voor draaiend houden van de ringwegen fase 1.

– € 4,3 miljoen ter dekking van uitgaven op het asfaltdossier in het kader van Klimaatneutrale en Circulaire Infrastructuur (KCI).

– € 3,2 miljoen uit het Klimaatakkoord omtrent stimulering hergebruik en recyclaat in bouwmaterialen in de Grond-, Weg- en Waterbouw.

– € 2,1 miljoen ontvangen loon- en prijsbijstelling 2025.

– - € 2,7 miljoen diverse mutaties < € 2 miljoen.

Hoofdvaarwegennet 4. Het verschil van € - 1,6 miljoen bestaat uit:

– - € 1,6 miljoen voor de voortzetting van het impulsprogramma Beter Bediend, ten behoeve van het apparaat RWS.

5. Het verschil van € 13,3 miljoen bestaat uit:

– € 9,7 miljoen voor ontvangen loon- en prijsbijstelling 2025.

– € 3,6 miljoen diverse mutaties < € 5 miljoen.

6. Het verschil van € 1,2 miljoen bestaat uit:

– - € 1,0 miljoen diverse mutaties < € 1 miljoen.

Hoofdwatersysteem 7. Verschil van € 29,0 miljoen bestaat uit:

– € 18,0 miljoen ter dekking van de exogene tegenvaller calamiteit overlaatdam Bosscherveld.

– € 11,3 miljoen ontvangen loon- en prijsbijstelling 2025.

– - € 0,3 miljoen diverse mutaties < € 1 miljoen.

8. Verschil van € 2,2 miljoen bestaat uit:

– € 1,1 miljoen ontvangen loon- en prijsbijstelling 2025.

– € 1.1 miljoen diverse mutaties < € 1 miljoen.

9. Verschil van € 1,0 miljoen bestaat uit:

– € 3,2 miljoen bijdrage voor beheer en onderhoud van het modelinstrumentarium van Deltares.

– ‒ € 2,2 miljoen diverse mutaties < € 1 miljoen.        

Budgetten Vernieuwing Hoofdwegennet, Hoofdvaarwegennet en Hoofd­ watersysteem In onderstaande tabel zijn de begrote en gerealiseerde budgetten op vernieuwing in het jaar 2025 toegelicht. Met € 514 miljoen is de productie in 2025 fors gestegen ten opzichte van 2024 (€ 328 miljoen). Daarmee ligt het in lijn met de afspraak om de productie te verhogen van € 300 miljoen in 2023, naar € 500 miljoen in 2025 en uiteindelijk naar € 800 miljoen vanaf 2028 (Validatie Rebel Group, TK 29 385, nr. 139). De productie blijft nog achter bij het beschikbare bedrag in de begroting ( ‒ € 151,3 miljoen). Dit wordt deels verklaard door de afboeking van € 65,7 miljoen waarvan € 55,4 miljoen ter dekking van uitgaven aan de verbreding van het Julianakanaal. Het resterende bedrag van € 85,6 miljoen wordt verklaard bij de toelichting. Met de ingezette stijging van de productie, de portfolioaanpak en meerjarige zekerheid over beschikbaar budget en capaciteit is de verwachting dat de productie de komende jaren verder zal stijgen naar het afgesproken niveau van € 800 miljoen in 2028. Artikelonderdeel Realisatie Begroting Verschil 2025 2025 2025 Toelichting MF 12.02.04 Vernieuwing Hoofdwegennet 287.614 385.522 ‒ 97.908 1 MF 15.02.04 Vernieuwing Hoofdvaarwegennet 204.765 248.537 ‒ 43.772 2 DF 3.02.03 Vernieuwing Hoofdwatersysteem 21.301 30.919 ‒ 9.618 3 Totaal realisatie Vernieuwing Rijkswaterstaat 513.680 664.978 ‒ 151.298 Toelichting 1. Hoofdwegennet Het verschil van ‒ € 97,9 miljoen bestaat uit:

– Groot Variabel Onderhoud Renovatie (- € 68,1 miljoen): lagere uitgaven hoofdzakelijk veroorzaakt doordat de kasreeksen over de jaren van de projecten in uitvoering in lijn zijn gebracht met het meest actuele beeld van projecten die in uitvoering zijn n.a.v. genomen beslismoment (1) plan- en (2) realisatiefase.

– Intelligente wegkantsystemen (- € 34 miljoen): lagere uitgaven door vertraging van werkzaamheden. De aannemer heeft maar één uitvoeringsteam beschikbaar met als gevolg dat de uitvoering naar 2029 en verder verschuift.

– Brandwerendheid tunnels (€ 2,8 miljoen) betreft met name extra uitgaven herstelwerkzaamheden aan de Tweede Coentunnel.

– Toegekende prijsbijstelling 2025 (€ 5,9 miljoen).

– Het verschil betreft mutaties < € 5 miljoen (- € 4,5 miljoen).

2. Hoofdvaarwegennet Het verschil van ‒ € 43,8 miljoen bestaat uit:

– Diverse kasschuiven (- € 42,2 miljoen): Dit betreft een actualisatie van het programma Vernieuwing.

– Voor de reservering van Vernieuwing (- € 15,9 miljoen): dit betreft budgetoverhevelingen waarbij het grootste gedeelte wordt verklaard door toegekend budget voor werkzaamheden aan het Julianakanaal (- € 65,7 miljoen). Verder zijn er diverse schuiven geweest om de programmering te actualiseren (€ 49,8 miljoen).

– Aanvullende budget (€ 10,4 miljoen): wordt grotendeels verklaard door aanvullende budgetten bij projecten zoals, Tilburg 3 (€ 3,1 miljoen), Renovatie Verkeersbrug Dordrecht (€ 2,6 miljoen), Brug Urmond (€ 1,9 miljoen) en Bediening en besturing Maasobjecten (€ 1,8 miljoen).

– Toegekende prijsbijstelling 2025: (€ 4,0 miljoen)

– Het restant wordt verklaard door diverse kleine mutaties (- € 0,1 miljoen).

3. Hoofdwatersysteem De lagere realisatie op vernieuwing (- € 9,6 miljoen) is met name het gevolg van vertragingen in besluitvorming, inkoop en uitvoering, gebrek aan capaciteit en aanpassing in de planningen. Dit speelde met name bij de projecten Prinses Marijkesluis, Vervanging Stuwen Maas HWS, Sluis- en Gemaalcomplex IJmuiden, Maasbediening, Landelijk Meetnet Water en de renovatie van de Krammersluizen. Saldo op ontvangen bijdragen In navolging van de aanbeveling uit het rapport doorlichting agentschap Rijkswaterstaat (2021) en toezegging aan de Tweede Kamer over het gebruik en de naamgeving van de balanspost Nog Uit Te Voeren Werkzaamheden (NUTW) zijn de afspraken over het gebruik van de NUTW post opnieuw geformaliseerd. Hierbij is besloten om met ingang van 2024 de NUTW te splitsen in een post gerelateerd aan de bekostiging van de maatregelen ten behoeve van het basiskwaliteitsniveau voor Exploitatie en Onderhoud en een post voor overige werkzaamheden gefinancierd vanuit EPK-BLS, respectievelijk «Saldo op ontvangen bijdragen voor exploitatie en onderhoud» en «Saldo op ontvangen bijdragen voor te verlenen diensten».

– Saldo op ontvangen bijdragen voor exploitatie en onderhoud: onder dit saldo vallen de ontvangsten en uitgaven die samenhangen met afspraken over het basiskwaliteitsniveau.

– Saldo op ontvangen bijdragen voor te verlenen diensten: onder dit saldo vallen de ontvangsten en uitgaven in het kader van planstudies, Caribisch Nederland, werken voor en met partners, aanvullende opdrachten van het moederdepartement die niet tot het basiskwaliteitsniveau behoren en overige opdrachten.

Balanspost Saldo op ontvangen bijdragen voor exploitatie en onderhoud RWS is een agentschap met een baten lasten administratie. Bij de instelling van het agentschap is met het ministerie van Financiën afgesproken dat RWS geen resultaat (verlies of winst) mag behalen op de kosten die worden gemaakt voor activiteiten die door de markt worden verricht. De middelen die aan het einde van een boekjaar tekort of over zijn en samenhangen met afspraken over het basiskwaliteitsniveau, worden op de balans van RWS verantwoord onder de post Saldo Op Ontvangen Bijdragen voor Exploitatie en Onderhoud (SOOB E&O). Via deze balanspost kunnen middelen eerder of later worden aangewend dan oorspronkelijk voorzien. Deze werkwijze is analoog aan de werkwijze die wordt gevolgd op het Deltafonds en het Mobiliteitsfonds. Daar wordt immers een saldo dat in enig jaar ontstaat meegenomen naar of verrekend met het volgende begrotingsjaar. De balanspost SOOB E&O omvat overigens meer. Onder andere ook de mee- en tegenvallers op exploitatie- en onderhoudscontracten komen in deze balanspost. Oorzaken voor mee- en tegenvallers en het eerder of later inzetten van middelen dan voorzien zijn bijvoorbeeld:

– Tijdens de voorbereiding en uitvoering van werkzaamheden kan blijken dat deze op een later of eerder moment gerealiseerd zullen worden dan bij het opstellen van de programmering en begroting was voorzien;

– Het moeten inpassen van maatregelen die niet waren voorzien;

– Wijzigende marktomstandigheden, met kostprijzen die sneller stijgen dan eerder geraamd. Dit leidt tot aanbestedingstegenvallers;

– Gebrek aan beschikbare capaciteit bij de uitvoeringsorganisatie of op de markt.

De mutatie op deze balanspost wordt aan het eind van ieder jaar bepaald door de kosten in dat jaar van de opbrengsten af te trekken. De balanspost wordt in een volgend jaar weer aan de opbrengsten toegevoegd. Hieronder worden de belangrijkste posten toegelicht die de opbouw van de post SOOB E&O per ultimo 2025 bepalen. Omschrijving 2023 2024 2025 Toelichting Exploitatie en Onderhoud 1) Hoofdwegennet 388 186 26 1 2) Hoofdvaarwegennet 143 260 329 2 3) Hoofdwatersysteem 289 265 214 3 Totaal 820 711 569 Toelichting 1. Hoofdwegennet Het saldo per eind 2025 is lager dan het saldo per eind 2024. Dit wordt voor € 13 miljoen verklaard door de saldi voor een deel van Servicepakketten waarvan in 2025 besloten is dat ze beschikbaar zijn voor E&O in het kader van de herplantplicht. Voorheen telden deze saldi mee bij de post overig/Te Verlenen Diensten. Ten opzichte van 2024 zijn de kosten gestegen. De hogere realisatie is het gevolg van intensivering op Onderhoud en Exploitatie door RWS, en is in lijn met de afspraken over het verhogen van de productie die RWS heeft gemaakt in de instandhoudingsafspraak. De opbrengsten zijn ook gestegen ten opzichte van 2024, als gevolg van bovengenoemde afspraken. De totale kosten in 2025 zijn echter hoger dan de opbrengsten en daardoor is het saldo gedaald. Het saldo van € 26 miljoen per eind 2025 gaat in de komende jaren gebruikt worden voor noodzakelijke onderhoudsmaatregelen ten behoeve van het basiskwaliteitsniveau. 2. Hoofdvaarwegennet Het saldo per eind 2025 is hoger dan het saldo per eind 2024. In 2025 waren de kosten hoger dan de kosten in 2024. De hogere realisatie is het gevolg van intensivering op Onderhoud en Exploitatie door RWS, en is in lijn met de afspraken over het verhogen van de productie die RWS heeft gemaakt in de instandhoudingsafspraak. De opbrengsten zijn ook gestegen, als gevolg van bovengenoemde afspraken. Omdat de totale kosten in 2025 lager zijn dan de opbrengsten is het saldo gestegen. Het saldo van € 324 miljoen per eind 2025 gaat in de komende jaren gebruikt worden voor noodzakelijke onderhoudsmaatregelen ten behoeve van het basiskwaliteitsniveau. 3. Hoofdwatersysteem Het saldo per eind 2025 is lager dan het saldo per eind 2024. Ten opzichte van 2024 zijn de kosten gestegen. De hogere realisatie is het gevolg van intensivering op Onderhoud en Exploitatie door RWS, en is in lijn met de afspraken over het verhogen van de productie die RWS heeft gemaakt in de instandhoudingsafspraak. De kosten zijn in 2025 hoger dan de opbrengsten en daardoor is het saldo gedaald. Het saldo van € 214 miljoen per eind 2025 gaat in de komende jaren gebruikt worden voor noodzakelijke onderhoudsmaatregelen ten behoeve van het basiskwaliteitsniveau. Balanspost Saldo op ontvangen bijdragen voor Te Verlenen Diensten RWS is een agentschap met een baten lasten administratie. Bij de instelling van het agentschap is met het ministerie van Financiën afgesproken dat RWS geen resultaat (verlies of winst) mag behalen op de kosten die worden gemaakt voor activiteiten die door de markt worden verricht. De middelen die aan het einde van een boekjaar tekort of over zijn en betrekking hebben op de Te Verlenen Diensten, worden op de balans van RWS verantwoord onder de post Saldo Op Ontvangen Bijdragen voor Te Verlenen Diensten (SOOB TVD). Via deze balanspost kunnen middelen eerder of later worden aangewend dan oorspronkelijk voorzien. Deze werkwijze is analoog aan de werkwijze die wordt gevolgd op het Deltafonds en het Mobiliteitsfonds. Daar wordt immers een saldo dat in enig jaar ontstaat meegenomen naar of verrekend met het volgende begrotingsjaar. De balanspost SOOB TVD omvat overigens meer. Onder andere ook de mee- en tegenvallers op de contracten komen in deze balanspost. Oorzaken voor mee- en tegenvallers en het eerder of later inzetten van middelen dan voorzien zijn bijvoorbeeld:

– Tijdens de voorbereiding en uitvoering van werkzaamheden kan blijken dat deze op een later of eerder moment gerealiseerd zullen worden dan bij het opstellen van de begroting was voorzien.

– Wijzigende marktomstandigheden, met kostprijzen die sneller stijgen dan eerder geraamd. Dit leidt tot aanbestedingstegenvallers;

– Gebrek aan beschikbare capaciteit bij de uitvoeringsorganisatie of op de markt.

De mutatie op deze balanspost wordt aan het eind van ieder jaar bepaald door de kosten in dat jaar van de opbrengsten af te trekken. De balanspost wordt in een volgend jaar weer aan de opbrengsten toegevoegd. Hieronder worden de belangrijkste posten toegelicht die de opbouw van de post SOOB TVD per ultimo 2025 bepalen. Omschrijving Bedrag x € 1 miljoen 2023 2024 2025 Toelichting Te verlenen diensten 4) Hoofdwegennet 199 202 193 1 5) Hoofdvaarwegennet 75 45 48 2 6) Hoofdwatersysteem 78 77 75 3 7) Overig 63 23 21 4 Totaal 415 347 336 Toelichting 1. Hoofdwegennet Het saldo eind 2025 van € 193 miljoen is lager dan eind 2024 (€ 202 miljoen). Van het saldo van € 193 miljoen voor Hoofdwegennet, is € 94 miljoen bestemd voor servicepakketten en € 16 miljoen voor file-aanpak. Dit is lager dan eind 2024, omdat een deel van het SOOB-saldo voor servicepakketten beschikbaar is gesteld aan E&O in het kader van de herplantplicht. Het bevat ook een saldo van € 56 miljoen voor planuitwerkingen en van € 27 miljoen voor aanvullende opdrachten beheer en onderhoud . Dit is hoger dan eind 2024. Er zijn minder planuitwerkingen uitgevoerd dan begroot, onder mee als gevolg van de stikstofproblematiek. Bij de aanvullende opdrachten is er in 2025 meer budget ontvangen dan er kosten zijn gemaakt. 2. Hoofdvaarwegennet Het saldo van € 48 miljoen op Hoofdvaarwegennet is iets hoger dan eind 2024 (€ 45 miljoen). Het saldo van € 48 miljoen heeft voor € 16 miljoen op Planuitwerkingen en voor € 32 miljoen betrekking op aanvullende opdrachten, zoals MIVSP en Afdekken slibdepot Lateraalkanaal. 3. Hoofdwatersysteem Het saldo eind 2025 van € 75 miljoen is lager dan eind 2024 (77 miljoen). In het saldo zit € 19 miljoen voor Kader Richtlijn Water (Verruiming vaargeul Westerschelde, natuurcompensatie Perkpolder), € 26 miljoen op Planuitwerkingen en € 22 miljoen voor Wind op Zee. Het saldo voor Wind op Zee is hoger dan eind 2024 omdat er in 2025 meer ontvangen is van EZK dan er kosten zijn gemaakt. 4. Overig Het saldo op de post overig heeft betrekking projecten die Rijkswaterstaat uitvoert in Caribisch Nederland. Het saldo is lager dan eind 2024 omdat het gebruikt is ter dekking van de kosten van de projecten in Caribisch Nederland. Uitgesteld en achterstallig onderhoud Bij het in stand houden van de infrastructuur staat veiligheid altijd voorop. Op basis van de veiligheid en technische staat wordt bekeken wat een goed moment is voor onderhoud of vernieuwing (levenscycluskosten optimaal). De uitvoering van onderhoud of vernieuwing vindt niet altijd plaats op het moment dat het was voorzien. Voor een deel gebeurt dit om de werkzaamheden te combineren met ander onderhoudswerk of grotere vernieuwings- of aanlegprojecten, of om de hinder voor de gebruikers te beperken. Voor een ander deel gebeurt dit omdat onvoorziene gebeurtenissen plaatsvinden en er maatregelen met prioriteit moeten worden ingepast die niet waren voorzien. Dit zorgt ervoor dat een deel van het onderhoud wordt uitgesteld naar latere jaren. Het bepalen van de omvang van het uitgesteld onderhoud is geoperationaliseerd door te kijken welke onderhoudsmaatregelen per 1 januari van enig jaar op basis van het gebruikte onderhoudsregime een geadviseerd onderhoudsmoment hadden voor dat jaar. Voor het bepalen van de omvang van het achterstallig onderhoud is van de uitgestelde onderhoudsmaatregelen beoordeeld of de assets niet meer voldoen aan de geldende veiligheidsnormen en/of prestatieafspraken. In onderstaande tabel is de totale omvang van het volume aan uitgesteld en achterstallig onderhoud per netwerk van eind 2021 tot eind 2025 weergeven. 2021 2022 2023 2024 2025 Volume uitgesteld onderhoud Waarvan achterstallig Volume uitgesteld onderhoud Waarvan achterstallig Volume uitgesteld onderhoud Waarvan achterstallig Volume uitgesteld onderhoud Waarvan achterstallig Volume uitgesteld onderhoud Waarvan achterstallig Hoofdwegennet 649 19 905 14 893 15 1.019 20 1.133 107 Hoofdvaarwegen 494 3 686 7 723 30 871 75 1.015 26 Hoofdwatersysteem1Hierbij zijn de kosten voor de kustlijnzorg buiten beschouwing gelaten. Dit is gedaan omdat de opdrachtnemer de vrijheid heeft de suppleties uit te voeren binnen de door het contract bepaalde periode, met een beperkte mogelijkheid tot uitloop. 190 3 249 16 260 30 270 25 377 30 Totaal 1.333 25 1.840 37 1.876 75 2.160 120 2.525 163 Toelichting Voor alle netwerken geldt dat het uitgesteld onderhoud is gestegen. De grootste toename aan uitgesteld onderhoud is te zien bij de kunstwerken (stuwen, gemalen, bruggen), op verhardingen, bij oevers (damwanden) en bij bodems (baggerwerk). De oploop wordt verder veroorzaakt door diverse grote tegenvallers, waaronder werk aan stuwen Grave en Borgharen, overbruggingsmaatregelen vanwege uitstel van vernieuwing voor verschillende objecten zoals de Haringvlietbrug, de conditie van stalen bruggen met tanden-nokconstructies en de energiekosten. Dit maakt dat ander werk moest worden uitgesteld. Daarnaast is sprake van prijsstijgingen – hoger dan IBOI compensatie. En is het beschikbaar budget voor het basiskwaliteitsniveau nog niet in lijn met het benodigd budget. De stijging van het uitgesteld onderhoud is in lijn met de stijging over de jaren 2020-2024 en ook in lijn met eerdere prognoses, onder meer in de rapportage van Rebel Group (TK 29 385, nr. 139) en de Staat van de Infrastructuur. Het achterstallig onderhoud is eveneens gestegen, maar niet op alle netwerken. De grootste stijging is op het hoofdwegennet, voornamelijk veroorzaakt door de Schinkelbrug (de brug kan niet meer open voor (hoog) scheepvaartverkeer) en de Wijkertunnel (niet werkende ventilatie). Daarnaast is het achterstallig onderhoud op het hoofdwatersysteem iets gestegen, met name door het niet meer functioneren van verschillende meetpalen van het Landelijk Meetnet Water. Op het hoofdvaarwegennet is het achterstallig onderhoud gedaald. Dit wordt veroorzaakt doordat beheersmaatregelen aan de brug Uitwellingerga zijn getroffen. De val is vervangen door een (tijdelijke) vaste overspanning waardoor de brug weer beperkt beschikbaar is voor (scheepvaart) verkeer. In 2023 bent u geïnformeerd over het basiskwaliteitsniveau voor de netwerken in beheer van RWS (TK 29 385, nr. 119). Er wordt toegewerkt naar een balans in prestaties en beschikbaar budget, rekening houdend met maakbaarheid door de capaciteit bij RWS en marktpartijen. Om RWS te ondersteunen in het realiseren van deze opgave, is de sturing verder geoptimaliseerd. Een achtjarige opdracht in combinatie met verdere optimalisatie van de agentschapssturing, maakt het mogelijk om meer efficiëntievoordelen te realiseren. RWS is hierdoor beter in staat gesteld om kostenefficiënt over de gehele levenscyclus uit te voeren, slim werk-met-werk te maken en effectievere contractvormen in de markt te zetten, zoals basisonderhoudscontracten en portfoliocontracten. De effecten van reeds ingezette verbetermaatregelen en in te zetten besparingen vanuit het basiskwaliteitsniveau moeten daarbij zichtbaar worden. De areaaldata wordt verbeterd middels het Ontwikkelplan Assetmanagement en met een marktaanpak wordt er gewerkt aan effectieve contractvormen en een goede samenwerking met de markt.  Na het definiëren van het basiskwaliteitsniveau is er nog steeds sprake van onzekerheid. De infrastructuur veroudert waardoor meer objecten onder verscherpt toezicht staan en steeds meer en duurdere beheersmaatregelen nodig zijn om de netwerken veilig en functioneel te houden. De kans op storingen neemt daarbij verder toe. Door onvoorziene ontwikkelingen worden noodzakelijke werkzaamheden naar achteren geschoven in de programmering. In het Meerjarenplan Instandhouding RWS (TK 29 385, nr. 143) en de Staat van de Infrastructuur (TK 36 800a, nr. 9) is reeds aangegeven dat de opgave groter is dan wat budgettair beschikbaar en maakbaar is. De Algemene Rekenkamer heeft dit becijferd op € 34,5 miljard. Ondanks de hogere productie in 2026, leidt dit de komende periode tot oplopend uitgesteld onderhoud. De ingezette maatregelen worden daarom periodiek gevalideerd en gemonitord. Wanneer er additionele maatregelen nodig blijken te zijn, dan zullen er keuzes moeten worden gemaakt om binnen de kaders te blijven – zowel wat betreft financiële middelen als capaciteit. 2 Onderdeel B - Instandhouding netwerk ProRail (Hoofdspoorweginfrastructuur) Op grond van richtlijn nr. 91/440/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschap van 29 juli 1991 is ProRail via de beheerconcessie belast met het beheer en onderhoud van de landelijke spoorweginfrastructuur. De subsidie die door het ministerie van IenW aan ProRail wordt verleend voor instandhouding van de landelijke spoorweginfrastructuur wordt jaarlijks vastgesteld met een beschikking overeenkomstig het bepaalde in de Wet Mobiliteitsfonds en de Subsidieregeling taakuitoefening beheerders van de hoofdspoorweginfrastructuur (HSWI). De subsidie wordt door ProRail aangewend voor het in een goede gebruikstoestand houden van de landelijke spoorinfrastructuur. Het kabinet Schoof heeft in het najaar van 2024 het basiskwaliteitsniveau spoor (BKN spoor) definitief vastgesteld en de dekkingsopgave bij de Ontwerpbegroting 2025 ingevuld (Kamerstuk 29984, nr. 1213). ProRail is in 2025 met de voorbereiding van de implementatie van het BKN spoor gestart. Het basiskwaliteitsniveau is een stabiel, langjarig en robuust instandhoudingsniveau van de Nederlandse spoorinfrastructuur vanaf 2026, dat haalbaar en maakbaar is en waarbij een constructief veilig en betrouwbaar spoornetwerk onverminderd wordt geborgd. Het BKN spoor biedt langjarige duidelijkheid over de basiskwaliteit in het hele land en creëert daarmee voorspelbaarheid richting ProRail, aannemers en vervoerders. De aansturing van ProRail vindt door het ministerie van IenW plaats door een gecombineerde prestatiesturing op basis van de beheerconcessie en een financiële sturing via de subsidieverlening voor de instandhouding van het spoor. Dat betekent dat de minister van IenW op basis van de beheerconcessie afspraken met ProRail heeft gemaakt over kernprestatie-indicatoren (KPI’s) en de bijbehorende bodem- en streefwaardes. De Tweede Kamer wordt (half)jaarlijks in een separate brief over de (half)jaarverantwoording van ProRail en de gerealiseerde prestaties geïnformeerd. Indien er een aanleiding is, kan er gedeeltelijk worden overgegaan op inputsturing door middel van (verbeter-)programma’s onder de concessie. Hieronder wordt ingegaan op de door ProRail geleverde prestaties, de areaalgegevens, de gerealiseerde budgetten instandhouding en op het uitgesteld en achterstallig onderhoud.  Prestaties ProRail De prestaties van de Hoofdspoorweginfrastructuur worden gemeten en uitgedrukt in prestatie-indicatoren. De actuele prestatieafspraken met ProRail zijn terug te vinden in het (addendum op) het beheerplan van ProRail.3Kamerstukken 29 984, nr. 1177 De actuele prestaties zijn real-time in te zien op prestaties.prorail.nl. In 2024 heeft ProRail de prestaties gerealiseerd zoals opgenomen in Tabel 77. Kern Prestatie-indicator Bodem-waarde1Toelichting bodemwaarde: Waarde voor het jaarlijks minimaal te realiseren prestatieniveau op een prestatie indicator. In het geval van de prestatie indicator ‘Impactvolle storingen op de infra’ geldt een maximum. Streef-waarde Realisatie 2024 Klantoordeel reizigersvervoerders 6 7 7 Klantoordeel goederenvervoerders 6 7 6 Reizigerspunctualiteit HRN 5 minuten (gezamenlijk met NS) 88,90% 91,50% 89,40% Reizigerspunctualiteit HRN 15 minuten (gezamenlijk met NS) 96,70% 97,40% 97,10% Reizigerspunctualiteit HSL 5 minuten (gezamenlijk met NS) 82,10% 84,20% 69,00% Betrouwbaarheid regionale series 3 minuten 90,70% 93,70% 90,70% Impactvolle verstoringen 520 450 507 Toelichting Ten tijde van het opstellen van deze bijlage is er nog geen vastgesteld jaarverslag van ProRail over 2025 beschikbaar. Het vastgestelde jaarverslag wordt separaat aan de Tweede Kamer gestuurd. De informatie over 2025 zal eveneens aan de Tweede Kamer worden aangeboden in de bijlage bij de Ontwerpbegroting 2027.  ProRail en NS hebben gezamenlijk drie prestatie-indicatoren met bijbehorende bodem- en streefwaarden. ProRail heeft in 2024 de bodemwaarde van alle prestatie-indicatoren gehaald, met uitzondering van Reizigerspunctualiteit 5 minuten HSL. Hiervoor heeft ProRail een rechtvaardigingsgrond ingediend. De rechtvaardigingsgrond is onderbouwd door middel van een gezamenlijke analyse met de NS (Kamerstuk 29984, nr. 1244). De conclusie van de analyse is dat het aannemelijk is dat de bodemwaarde wel zou zijn gehaald zonder de directe en indirecte gevolgen van de tijdelijke snelheidsbeperkingen op de HSL. De tijdelijke snelheidsbeperkingen zijn het gevolg van ontwerpfouten en betonschade aan de HSL. IenW heeft geoordeeld dat er sprake is van een geldigde rechtvaardigingsgrond van ProRail en geen boete opgelegd. Ontwikkeling van het areaal ProRail Hieronder wordt inzicht gegeven in de omvang van het areaal in beheer bij ProRail. Onderdeel Eenheid 31-12-2024 Spoorlengte km 6.990 Wissels stuks 5.988 Overwegen stuks 2.262 Seinen stuks 11.616 Stations stuks 398 Beweegbare bruggen stuks 68 Tunnels stuks 27 Toelichting Ten tijde van het opstellen van deze bijlage is er nog geen vastgesteld jaarverslag van ProRail over 2025 beschikbaar. Het vastgestelde jaarverslag wordt separaat aan de Tweede Kamer gestuurd. De informatie over 2025 zal eveneens aan de Tweede Kamer worden aangeboden in de bijlage bij de Ontwerpbegroting 2027. Uit het jaarverslag 2024 blijkt dat in de afgelopen jaren de spoorlengte, het aantal wissels, overwegen is verminderd. Het aantal stations, seinen, beweegbare bruggen en tunnels is stabiel gebleven. Hieronder wordt nader ingegaan op deze onderdelen van het areaal. De lengte van het spoor is in afgelopen jaren verminderd. Dit komt deels vanwege de werkzaamheden in de havens waar de sporen zijn weggehaald om een betere bereikbaarheid te bewerkstelligen voor de brandweer. ProRail heeft in de afgelopen jaren wissels gesaneerd die niet meer nodig zijn voor de dienstregeling en de bijsturing. ProRail doet dit op het moment dat die wissels het einde van de levensduur hebben bereikt. Dus in plaats van het vervangen van overbodige wissels, worden de wissels gesaneerd. Daarnaast zijn er grote functiewijzigingsprojecten (bijvoorbeeld PHS Amsterdam en ombouw Den Haag) die veel minder wissels gaan terugleggen dan er nu liggen. Wissels zijn grote kostendrivers vanwege de kosten voor vervanging, onderhoud en het verhelpen van storingen. Als gevolg van het vereenvoudigen van de spoorinfrastructuur nemen de kosten af en vermindert de kans op storingen. Met het oog op het verbeteren van de overwegveiligheid zijn veel overwegen opgeheven of beveiligd. Nieuwe overwegen zijn in principe niet toegestaan, waardoor het aantal overwegen jaarlijks afneemt. Binnen het programma Niet-Actief Beveiligde Overwegen (NABO) zijn tussen 2018 en november 2025 171 onbeveiligde overwegen veiliger gemaakt, waarvan 11 sinds december 2024. Ondertussen worden maatregelen voorbereid om de resterende 9 onbeveiligde overwegen in het NABO-programma aan te pakken. Naast het beveiligen van overwegen is ook op veel locaties gekozen voor het realiseren van alternatieve ontsluitingen richting beveiligde overwegen of voor het aanleggen van voetgangersbruggen of veetunnels. In het Landelijk Verbeterprogramma Overwegen (LVO) zijn een aantal risicovolle overwegen vervangen door onderdoorgangen. Om de gevolgen van toenemende trein- of wegverkeersintensiteiten tegen te gaan worden elders ook verschillende overwegen ingrijpend aangepast of vervangen door een onderdoorgang. In 2025 zijn onder meer de onderdoorgang Vierpaardjes in Venlo en de afgewaardeerde overweg Hoge Larenseweg in Hilversum geopend, en zijn de werkzaamheden van onderdoorgangen in Rijen en in Wolfheze gestart. Nu de overwegverbeterprogramma’s aflopen worden de resterende middelen benut om risicogestuurd kleine kosteneffectieve maatregelen te nemen op overwegen als onderdeel van de structurele overwegverbeteraanpak (SOVA). Het aantal seinen is, met wat kleine variaties, over de jaren stabiel gebleven (circa 11,6 duizend). Oude seinen worden vervangen door modernere varianten, zoals de Nieuwe Generatie Seinen (NG-seinen), die compacter en duurzamer zijn. Budgetten instandhouding ProRail In onderstaand overzicht is het verschil tussen de vastgestelde begroting en de realisatie opgenomen. In bijlage 1 van dit jaarverslag is nadere informatie opgenomen over de betalingen door IenW aan ProRail. Artikelonderdeel Begroting Realisatie Verschil MF 13.02 2.246 2.562 315 Toelichting In 2025 is €315 miljoen meer subsidie aan ProRail betaald dan oorspronkelijk was begroot. In tabel 24 zijn de mutaties in 2025 tussen begroting en realisatie opgenomen. De uiteindelijke afrekening van de EOV-subsidie 2025 vindt plaats via de vaststelling van de subsidie na afloop van het jaar. Uitgesteld en achterstallig onderhoud De toestand van het spoorareaal wordt jaarlijks gemonitord via de rapportage ‘Staat van de infrastructuur’. In de rapportage Staat van de infrastructuur 2024 concludeert ProRail dat de technische staat van de infrastructuur over 2024, net als in 2021-2023, ruim voldoende is (Kamerstuk 36800-A, nr. 9). Dankzij de huidige onderhouds- en vervangingsregimes blijft de infrastructuur op een stabiel niveau. De afgelopen jaren is de productie bij ProRail verhoogd, in lijn met de toenemende instandhoudingsopgave. De gemiddelde resterende levensduur van assets neemt volgens de rapportage nog af. Deze veroudering past binnen het onderhoudsregime om waarbij assets pas rond het einde van hun levensduur worden vervangen. De afname van de gemiddelde restlevensduur laat zien dat steeds meer assets die fase naderen en dat de vervangingsopgave de komende jaren onverminderd hoog blijft. Er is - op enkele plekken op de Havenspoorlijn na - geen achterstand bij de instandhouding van de Nederlandse spoorweginfrastructuur. Voor het aanpakken van de achterstanden op de Havenspoorlijn is het programma Zee-Zevenaar ingericht. Daarnaast stuurt ProRail met het Masterplan ‘Integrale programmering van projectmatig werk aan het spoor’ vroegtijdig op het integraal programmeren van het projectenportfolio en het maakbaar realiseren van de instandhoudingsopgave en nauwe samenwerking met aannemers. Hiermee wordt de maakbaarheid vergroot en worden mogelijke achterstanden in de toekomst zo veel mogelijk voorkomen. Balansposten ProRail Tussen IenW en ProRail is sprake van een subsidierelatie waarbij is afgesproken dat: • Overschotten en tekorten bij ProRail op uitgevoerde werkzaamheden (prijsverschillen, zoals aanbestedingsmeevallers) worden toegevoegd c.q. onttrokken aan de egalisatiereserve op de balans bij ProRail. De egalisatiereserve mag maximaal + of ‒ 5% van de (vijfjaars gemiddelde) subsidie bedragen. • Overschotten bij ProRail die betrekking hebben op verleende subsidies die pas later in de tijd benodigd blijken te zijn (hoeveelheidsverschillen), worden jaarlijks, na vaststelling van de subsidie, terugbetaald aan IenW en weer toegevoegd aan de middelen in het Mobiliteitsfonds, waarna ze door ProRail weer kunnen worden aangevraagd in het jaar dat deze middelen alsnog benodigd zijn. Kasstroomoverzicht ProRail 2024 (Bron: jaarrekening ProRail 2024) Operationele activiteiten Investerings-activiteiten Totaal Ontvangsten uit Mobiliteitsfonds 1.601 1.625 3.226 Ontvangsten van vervoerders 419 0 419 Ontvangsten van derden 149 219 368 Ontvangsten totaal 2.169 1.844 4.013 Betalingen aan leveranciers 1.532 1.705 3.237 Betalingen aan werknemers 431 129 560 Betalingen aan banken (rente en aflossing) ‒ 17 0 ‒ 17 Afdracht BTW aan fiscus 54 0 54 Betalingen totaal 2.000 1.834 3.834 Mutatie liquide middelen 169 10 178 Liquide middelen per 31-12-2024 468 Liquide middelen per 31-12-2023 290 Toename liquide middelen 2024 178 Liquide middelen ProRail 2024 EOV Aanleg Totaal Vooruit ontvangen bijdragen van derden 225 81 306 Vooruit ontvangen bijdragen van IenW 104 ‒ 7 96 Vooruit ontvangen bijdragen 329 74 402 Nog te egaliseren investeringsbijdragen 5 51 56 Nog te egaliseren exploitatiebijdragen ‒ 36 ‒ 6 ‒ 42 Nog te egaliseren bijdragen ‒ 31 45 14 Getroffen voorzieningen en overige reserves 70 Saldo nog te betalen / vooruit betaalde kosten ‒ 18 Nog te betalen kosten 52 Liquide middelen per 31-12-2024 468 Toelichting Ten tijde van het opstellen van deze bijlage is er nog geen vastgestelde jaarrekening van ProRail over 2025 beschikbaar. De vastgestelde jaarrekening wordt separaat aan de Tweede Kamer gestuurd. De informatie over 2025 zal eveneens aan de Tweede Kamer worden aangeboden in de bijlage bij de ontwerpbegroting 2027. Bijlage 3: Lijst van afkortingen Afkorting AOV Achterstallig Onderhoud Vaarwegen ATB-EG/-Vv Automatische treinbeïnvloeding Eerste Generatie/Verbeterde versie ATB-Vv Automatische Treinbeïnvloeding – Verbeterde versie BDU Brede Doeluitkering BenO Beheer en onderhoud BO MIRT Bestuurlijk overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport BOV Beheer, onderhoud en vervanging BRG Bestaand Rotterdams Gebied BZK Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties CSZK Commando Zeestrijdkrachten DBFM Design, Build, Finance and Maintain DF Deltafonds DUMO Duurzame Mobiliteit DVM Dynamisch Verkeersmanagement ERMTS European Rail Traffic Management System ETV Emergency Towing Vessels EU Europese Unie EZK Ministerie van Economische Zaken en Klimaat FES Fonds Economische Structuurversterking G3 de drie stadsregio’s Amsterdam, Rotterdam en Haaglanden GF Gemeentefonds HBR Havenbedrijf Rotterdam HOV Hoogwaardig openbaar vervoer HRN Hoofdrailnet HSL Hogesnelheidslijn HVWN Hoofdvaarwegennet HWN Hoofdwegennet HXII Hoofstuk 12 begroting Ministerie van Infrastructuur en waterstaat IenW Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat IF Infrastructuurfonds IPO Interprovinciaal Overleg IR Investeringsruimte IWKS Intelligente wegkantsystemen KPI Kernprestatie indicatoren LNV Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit LTSa Lange Termijn Spooragenda LTSa 2 Lange Termijn Spooragenda deel 2 KWC Kustwachtcentrum LCC Life Cycle Costs MEC Modular Energy Concept MF Mobiliteitsfonds MOC Maritiem Operatie Centrum MIRT Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport MJPG Meerjarenprogramma Geluidsanering MJPO Meerjarenprogramma Ontsnippering NaNov Na Noord-Oostelijke Verbinding NVGS Nota Vervoer Gevaarlijke Stoffen NCW Netto contante waarde NDW Nationale Databank Wegverkeergegevens NMCA Nationale Markt- en Capaciteitsanalyse NoMo Nota Mobiliteit NS Nederlandse Spoorwegen NSP Nieuwe Sleutelprojecten NWA Netwerkanalyse OV Openbaar Vervoer OVS Openbaar Vervoer en Spoor OV SAAL Openbaar Vervoer Schiphol-Amsterdam-Almere-Lelystad OVT Openbaar Vervoer Terminal PF Provinciefonds PHS Programma Hoogfrequent Spoorvervoer PB Projectbesluit PMR Project Mainportontwikkeling Rotterdam PPC Publiek Private Comparator PPS Publiek-Private Samenwerking REP Ruimtelijk Economisch Programma RMf Regionale Mobiliteitsfondsen RSS Randstadspoor RSP Regiospecifiek Pakket RWS Rijkswaterstaat SAR Search and Rescue-helikopters SLA Service Level Agreement SPV Strategisch Plan Verkeersveiligheid SVIR Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte SWUNG Samen Werken aan de Uitvoering van Nieuw Geluidbeleid TB Tracébesluit TEN-T Trans Europese Transport Netwerken UPGE Uitvoeringsprogramma geluidemplacementen UWO Uitwerkingsovereenkomst VNG Vereniging van Nederlandse Gemeenten ZES Zero Emission Services ZZL Zuiderzeelijn