Vergaderjaar 2025–2026 Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Kamerstukken 36 945 Financieel Jaarverslag van het Rijk 2025 Nr. 2 BIJLAGEN BIJ HET FINANCIEEL JAARVERSLAG VAN HET RIJK 2025 Ontvangen 20 mei 2026 1 RIJKSREKENING VAN UITGAVEN EN ONTVANGSTEN Op grond van artikel 2.35, tweede lid, van de Comptabiliteitswet 2016, neemt de Minister van Financiën in het Financieel Jaarverslag van het Rijk de rekening van uitgaven en ontvangsten van het Rijk op. Deze rekening, de Rijksrekening genoemd, is het overzicht op het totaalniveau van de rijksbe-groting van alle uitgaven en ontvangsten van de rijksdienst in een jaar die binnen begrotingsverband zijn gerealiseerd. Voor de departementale en niet-departementale begrotingen zijn in tabellen 1.1, 1.2 en 1.3 de verplichtingen, kasuitgaven en kasontvangsten opgenomen. In aanvulling op de gegevens onder de begroting voor Nationale schuld vermelden de tabellen 1.4 en 1.5 de voor 2025 onder de begroting van Nationale schuld oorspronkelijk geraamde en de gerealiseerde rentelasten onderscheidenlijk rentebaten. Deze gegevens zijn opgesteld in overeenstemming met het hier toepasselijke transactiestelsel. De tabellen 1.6 tot en met 1.9 hebben betrekking op baten-lastenagentschappen die, zoals het woord, aangeeft het batenlastenstelsel als begrotingsstelsel hanteren. Tabel 1.10 blijft leeg vanwege het in 2025 niet voorkomen van verplichtingen-kasagentschappen. In de onderstaande tabellen worden de verschillen in de verschillenkolom niet toegelicht. Voor die toelichtingen wordt verwezen naar de betrokken jaarverslagen. Let op! Door afrondingen kunnen er verschillen ontstaan met de cijfers op de Rijkssaldibalans. Onderdeel Oorspronkelijk vastgestelde begroting Realisatie Verschil I Koning 58.896 60.740 1.844 IIA Staten-Generaal 266.739 282.379 15.640 IIB Overige Hoge Colleges van Staat en Kabinetten 191.017 212.073 21.056 III Algemene Zaken 100.604 121.904 21.300 IV Koninkrijksrelaties 233.839 254.104 20.265 V Buitenlandse Zaken 11.947.738 13.121.982 1.174.244 VI Justitie en Veiligheid 18.342.143 19.308.985 966.842 VII Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties 4.850.695 4.696.075 ‒ 154.620 VIII Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 56.225.003 61.874.250 5.649.247 IXA Nationale Schuld1Van de Nationale schuld zijn in dit overzicht de verplichtingen opgenomen, exclusief de renteverplichtingen. Voor de renteuitgaven, die op transactiebasis worden verantwoord, zie tabel 1.4. 22.670.377 22.731.477 61.100 IXB Financiën 44.416.869 94.530.088 50.113.219 X Defensie 13.346.313 25.236.278 11.889.965 XII Infrastructuur en Waterstaat 13.831.189 14.167.055 335.866 XIII Economische Zaken 4.089.396 3.772.806 ‒ 316.590 XIV Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur 2.740.771 2.776.568 35.797 XV Sociale Zaken en Werkgelegenheid 59.721.792 60.882.098 1.160.306 XVI Volksgezondheid, Welzijn en Sport 35.529.046 40.443.825 4.914.779 XVII Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp 3.686.027 2.143.896 ‒ 1.542.131 XX Asiel en Migratie 9.490.898 7.665.217 ‒ 1.825.681 XXII Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening 9.774.330 9.887.211 112.881 XXIII Klimaat en Groene Groei 20.665.342 33.720.099 13.054.757 A Mobiliteitsfonds 10.228.540 12.548.702 2.320.162 B Gemeentefonds 44.896.000 47.701.991 2.805.991 C Provinciefonds 3.552.438 4.118.279 565.841 F Diergezondheidsfonds 36.389 50.442 14.053 H BES-fonds 88.642 90.959 2.317 J Deltafonds 2.471.123 2.459.221 ‒ 11.902 K Defensiematerieelbegrotingsfonds 10.537.742 19.201.838 8.664.096 L Nationaal Groeifonds 2.691.095 0 ‒ 2.691.095 M Klimaatfonds 760.998 0 ‒ 760.998 Totalen 407.441.991 504.060.542 96.618.551 Onderdeel Oorspronkelijk vastgestelde begroting Realisatie Verschil I Koning 58.896 60.740 1.844 IIA Staten-Generaal 266.739 278.502 11.763 IIB Overige Hoge Colleges van Staat en Kabinetten 191.980 202.254 10.274 III Algemene Zaken 100.604 118.473 17.869 IV Koninkrijksrelaties 263.150 232.248 ‒ 30.902 V Buitenlandse Zaken 12.254.727 13.215.391 960.664 VI Justitie en Veiligheid 18.405.866 18.871.912 466.046 VII Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties 5.074.528 4.437.533 ‒ 636.995 VIII Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 57.761.491 59.531.879 1.770.388 IXA Nationale Schuld1Van de Nationale schuld zijn in dit overzicht de kasuitgaven opgenomen, exclusief de renteuitgaven. Voor de renteuitgaven, die op transactiebasis worden verantwoord, zie tabel 1.4. 22.670.377 22.731.477 61.100 IXB Financiën 27.626.425 25.490.363 ‒ 2.136.062 X Defensie 12.994.137 15.669.893 2.675.756 XII Infrastructuur en Waterstaat 14.091.734 13.905.428 ‒ 186.306 XIII Economische Zaken 3.274.362 3.117.482 ‒ 156.880 XIV Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur 4.774.112 3.756.876 ‒ 1.017.236 XV Sociale Zaken en Werkgelegenheid 59.962.659 60.927.099 964.440 XVI Volksgezondheid, Welzijn en Sport 36.498.950 34.830.356 ‒ 1.668.594 XVII Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp 3.597.261 3.790.318 193.057 XX Asiel en Migratie 9.480.898 7.610.774 ‒ 1.870.124 XXII Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening 9.395.732 8.779.502 ‒ 616.230 XXIII Klimaat en Groene Groei 4.496.332 6.071.319 1.574.987 A Mobiliteitsfonds 9.429.121 9.848.690 419.569 B Gemeentefonds 44.896.000 47.701.568 2.805.568 C Provinciefonds 3.552.438 4.101.755 549.317 F Diergezondheidsfonds 36.389 42.953 6.564 H BES-fonds 88.642 93.799 5.157 J Deltafonds 1.722.968 1.942.678 219.710 K Defensiematerieelbegrotingsfonds 9.775.495 10.169.192 393.697 L Nationaal Groeifonds 393.158 0 ‒ 393.158 M Klimaatfonds 757.823 0 ‒ 757.823 Totalen 373.892.994 377.530.454 3.637.460 Onderdeel Oorspronkelijk vastgestelde begroting Realisatie Verschil I Koning 345 346 1 IIA Staten-Generaal 3.865 17.158 13.293 IIB Overige Hoge Colleges van Staat en Kabinetten 6.040 11.930 5.890 III Algemene Zaken 8.678 13.827 5.149 IV Koninkrijksrelaties 205.344 201.426 ‒ 3.918 V Buitenlandse Zaken 3.653.619 2.569.809 ‒ 1.083.810 VI Justitie en Veiligheid 1.687.690 1.862.160 174.470 VII Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties 1.771.618 1.707.134 ‒ 64.484 VIII Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 2.274.012 3.368.378 1.094.366 IXA Nationale Schuld1Van de Nationale schuld zijn in dit overzicht de ontvangsten opgenomen, exclusief de rentebaten. Voor de rentebaten, die op transactiebasis worden verantwoord, zie tabel 1.5. 84.084.400 61.155.433 ‒ 22.928.967 IXB Financiën 228.956.031 243.628.139 14.672.108 X Defensie 245.411 527.009 281.598 XII Infrastructuur en Waterstaat 41.090 117.112 76.022 XIII Economische Zaken 497.336 573.800 76.464 XIV Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur 74.297 272.881 198.584 XV Sociale Zaken en Werkgelegenheid 2.501.533 2.589.340 87.807 XVI Volksgezondheid, Welzijn en Sport 296.247 1.309.173 1.012.926 XVII Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp 53.225 65.890 12.665 XX Asiel en Migratie 12.826 463.356 450.530 XXII Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening 483.899 800.690 316.791 XXIII Klimaat en Groene Groei 2.418.140 4.161.305 1.743.165 A Mobiliteitsfonds 9.429.121 9.446.049 16.928 B Gemeentefonds 44.896.000 47.701.568 2.805.568 C Provinciefonds 3.552.438 4.101.755 549.317 F Diergezondheidsfonds 54.437 57.543 3.106 H BES-fonds 88.642 93.799 5.157 J Deltafonds 1.722.968 1.755.279 32.311 K Defensiematerieelbegrotingsfonds 96.583 212.787 116.204 L Nationaal Groeifonds 0 0 0 M Klimaatfonds 0 0 0 Totalen 389.115.835 388.785.076 ‒ 330.759 Het gerealiseerde saldo van de kasuitgaven en de kasontvangsten over 2025, zoals dat uit de tabellen 1.2 en 1.3 blijkt – het verschil tussen 377,5 miljard euro en 388,8 miljard euro, zijnde een verschil van 11,3 miljard euro – heeft geen directe relatie met het EMU-saldo 2025 van het Rijk. De saldoberekeningen van beide opstellingen verschillen daartoe te veel van elkaar. Een belangrijk verschil vormen de uitgaven en ontvangsten van Nationale Schuld (IXA) die betrekking hebben op de financieringstrans-acties (de aflossingen en de aangetrokken leningen in verband met de tekortfinanciering en herfinanciering). Deze zijn wel in de tabellen 1.2 en 1.3 meegenomen, maar tellen niet mee in de berekening van het EMU-saldo. Ook wordt het EMU-saldo opgesteld op transactiebasis, terwijl hier de gepresenteerde opstelling op kasbasis is. Het Europees Stelsel van Rekeningen (ESR) 2010 schrijft voor welke uitgaven en ontvangsten als relevant voor het EMU-saldo worden aangemerkt. Onderdeel Oorspronkelijk vastgestelde begroting Realisatie Verschil IXA Nationale Schuld 10.611.324 8.996.807 ‒ 1.614.517 Totalen 10.611.324 8.996.807 ‒ 1.614.517 Onderdeel Oorspronkelijk vastgestelde begroting Realisatie Verschil IXA Nationale Schuld 223.169 293.880 70.711 Totalen 223.169 293.880 70.711 Onderdeel Oorspronkelijk vastgestelde begroting Realisatie Verschil AZ Dienst Publiek en Communicatie 147.553 52.603 ‒ 94.950 BZK Rijksdienst voor Identiteitsgegevens 214.765 224.755 9.990 BZK Logius 380.145 378.269 ‒ 1.876 BZK Organisatie en Personeel Rijk 362.385 316.217 ‒ 46.168 BZK Rijksorganisatie Beveiliging en Logistiek 161.690 171.132 9.442 BZK FM Haaglanden 206.486 192.777 ‒ 13.709 BZK SSC-ICT Haaglanden 437.978 424.493 ‒ 13.485 BZK Rijksorganisatie voor Ontwikkeling, Digitalisering en Innovatie 115.015 105.401 ‒ 9.614 JenV Centraal Justitieel Incassobureau 237.198 254.865 17.667 JenV Dienst Justitiële Inrichtingen 3.412.961 3.670.919 257.958 JenV Justis 64.817 72.918 8.101 JenV De Justitiële ICT Organisatie 190.905 189.156 ‒ 1.749 JenV Justitiële Informatiedienst (Justid) 82.345 94.664 12.319 JenV Nederlands Forensisch Instituut (NFI) 127.519 142.256 14.737 OCW Dienst Uitvoering Onderwijs 508.617 581.636 73.019 OCW Nationaal Archief 64.400 80.038 15.638 DEF Paresto 106.331 112.429 6.098 IenW Rijkswaterstaat 3.940.484 4.528.267 587.783 IenW Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut 122.048 122.824 776 EZ Rijksdienst voor ondernemend Nederland 1.282.185 1.280.433 ‒ 1.752 EZ Rijksinspectie Digitale Infrastructuur 103.840 98.854 ‒ 4.986 EZ Dienst ICT Uitvoering 396.933 404.160 7.227 LVVN Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit 678.652 644.580 ‒ 34.072 VWS Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu 852.100 798.955 ‒ 53.145 VWS Centrum Informatiepunt Beroepen in Gezondheidszorg 120.885 133.641 12.756 VWS College ter Beoordeling Geneesmiddelen 86.826 84.284 ‒ 2.542 AenM Immigratie- en naturalisatiedienst 926.372 1.160.752 234.380 VRO Rijksvastgoedbedrijf 1.702.084 1.727.791 25.707 VRO Dienst Huurcommissie 40.660 38.517 ‒ 2.143 KGG Nederlandse Emissieautoriteit 31.595 27.921 ‒ 3.674 Totalen 17.105.774 18.115.507 1.009.733 Onderdeel Oorspronkelijk vastgestelde begroting Realisatie Verschil AZ Dienst Publiek en Communicatie 147.553 52.986 ‒ 94.567 BZK Rijksdienst voor Identiteitsgegevens 236.033 259.868 23.835 BZK Logius 380.145 377.635 ‒ 2.510 BZK Organisatie en Personeel Rijk 362.385 315.728 ‒ 46.657 BZK Rijksorganisatie Beveiliging en Logistiek 161.690 176.696 15.006 BZK FM Haaglanden 206.486 192.261 ‒ 14.225 BZK SSC-ICT Haaglanden 432.478 432.514 36 BZK Rijksorganisatie voor Ontwikkeling, Digitalisering en Innovatie 115.015 103.680 ‒ 11.335 JenV Centraal Justitieel Incassobureau 237.198 241.579 4.381 JenV Dienst Justitiële Inrichtingen 3.412.961 3.610.510 197.549 JenV Justis 64.817 74.718 9.901 JenV De Justitiële ICT Organisatie 190.905 200.546 9.641 JenV Justitiële Informatiedienst (Justid) 82.345 94.714 12.369 JenV Nederlands Forensisch Instituut (NFI) 127.519 143.862 16.343 OCW Dienst Uitvoering Onderwijs 508.617 599.901 91.284 OCW Nationaal Archief 64.400 83.313 18.913 DEF Paresto 106.331 111.641 5.310 IenW Rijkswaterstaat 3.944.092 4.515.983 571.891 IenW Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut 122.048 121.399 ‒ 649 EZ Rijksdienst voor ondernemend Nederland 1.282.185 1.328.097 45.912 EZ Rijksinspectie Digitale Infrastructuur 103.840 102.451 ‒ 1.389 EZ Dienst ICT Uitvoering 396.933 418.488 21.555 LVVN Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit 678.652 674.029 ‒ 4.623 VWS Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu 852.100 800.570 ‒ 51.530 VWS Centrum Informatiepunt Beroepen in Gezondheidszorg 120.885 131.199 10.314 VWS College ter Beoordeling Geneesmiddelen 86.826 83.765 ‒ 3.061 AenM Immigratie- en naturalisatiedienst 926.372 1.111.893 185.521 VRO Rijksvastgoedbedrijf 1.702.084 1.735.816 33.732 VRO Dienst Huurcommissie 40.660 43.900 3.240 KGG Nederlandse Emissieautoriteit 31.595 27.921 ‒ 3.674 Totalen 17.125.150 18.167.663 1.042.513 Onderdeel Oorspronkelijk vastgestelde begroting Realisatie Verschil AZ Dienst Publiek en Communicatie 0 0 0 BZK Rijksdienst voor Identiteitsgegevens 3.100 7.093 3.993 BZK Logius 0 0 0 BZK Organisatie en Personeel Rijk 2.053 4.568 2.515 BZK Rijksorganisatie Beveiliging en Logistiek 150 9 ‒ 141 BZK FM Haaglanden 15.389 9.895 ‒ 5.494 BZK SSC-ICT Haaglanden 145.725 ‒ 102.773 ‒ 248.498 BZK Rijksorganisatie voor Ontwikkeling, Digitalisering en Innovatie 0 84 84 JenV Centraal Justitieel Incassobureau 6.017 6.066 49 JenV Dienst Justitiële Inrichtingen 12.000 35.357 23.357 JenV Justis 0 ‒ 7.609 ‒ 7.609 JenV De Justitiële ICT Organisatie 50.735 37.493 ‒ 13.242 JenV Justitiële Informatiedienst (Justid) 7.690 4.419 ‒ 3.271 JenV Nederlands Forensisch Instituut (NFI) 13.051 11.604 ‒ 1.447 OCW Dienst Uitvoering Onderwijs 139.654 128.707 ‒ 10.947 OCW Nationaal Archief 2.300 2.996 696 DEF Paresto 0 788 788 IenW Rijkswaterstaat 59.463 58.950 ‒ 513 IenW Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut 5.371 3.673 ‒ 1.698 EZ Rijksdienst voor ondernemend Nederland 35.480 54.764 19.284 EZ Rijksinspectie Digitale Infrastructuur 12.727 16.235 3.508 EZ Dienst ICT Uitvoering 39.910 37.265 ‒ 2.645 LVVN Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit 19.583 24.189 4.606 VWS Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu 15.000 21.217 6.217 VWS Centrum Informatiepunt Beroepen in Gezondheidszorg 5.031 13.093 8.062 VWS College ter Beoordeling Geneesmiddelen 650 1.314 664 AenM Immigratie- en naturalisatiedienst 7.660 7.149 ‒ 511 VRO Rijksvastgoedbedrijf 1.505.585 1.566.380 60.795 VRO Dienst Huurcommissie 300 4 ‒ 296 KGG Nederlandse Emissieautoriteit 4.045 3.695 ‒ 350 Totalen 2.108.669 1.946.625 ‒ 162.044 Onderdeel Oorspronkelijk vastgestelde begroting Realisatie Verschil AZ Dienst Publiek en Communicatie 0 0 0 BZK Rijksdienst voor Identiteitsgegevens 0 0 0 BZK Logius 0 0 0 BZK Organisatie en Personeel Rijk 0 0 0 BZK Rijksorganisatie Beveiliging en Logistiek 0 19 19 BZK FM Haaglanden 10.200 5.107 ‒ 5.093 BZK SSC-ICT Haaglanden 112.102 55.002 ‒ 57.100 BZK Rijksorganisatie voor Ontwikkeling, Digitalisering en Innovatie 0 3.248 3.248 JenV Centraal Justitieel Incassobureau 2.520 17.457 14.937 JenV Dienst Justitiële Inrichtingen 1.000 41.157 40.157 JenV Justis 0 0 0 JenV De Justitiële ICT Organisatie 31.844 12.000 ‒ 19.844 JenV Justitiële Informatiedienst (Justid) 4.075 1.700 ‒ 2.375 JenV Nederlands Forensisch Instituut (NFI) 13.051 7.647 ‒ 5.404 OCW Dienst Uitvoering Onderwijs 94.300 75.130 ‒ 19.170 OCW Nationaal Archief 1.200 0 ‒ 1.200 DEF Paresto 0 0 0 IenW Rijkswaterstaat 40.018 35.504 ‒ 4.514 IenW Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut 3.090 1.551 ‒ 1.539 EZ Rijksdienst voor ondernemend Nederland 15.000 23.966 8.966 EZ Rijksinspectie Digitale Infrastructuur 14.031 1.394 ‒ 12.637 EZ Dienst ICT Uitvoering 25.000 15.025 ‒ 9.975 LVVN Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit 11.750 1.631 ‒ 10.119 VWS Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu 0 0 0 VWS Centrum Informatiepunt Beroepen in Gezondheidszorg 5.031 1.925 ‒ 3.106 VWS College ter Beoordeling Geneesmiddelen 0 0 0 AenM Immigratie- en naturalisatiedienst 0 58 58 VRO Rijksvastgoedbedrijf 1.037.000 1.199.359 162.359 VRO Dienst Huurcommissie 0 0 0 KGG Nederlandse Emissieautoriteit 2.836 0 ‒ 2.836 Totalen 1.424.048 1.498.880 74.832 Onderdeel Oorspronkelijk vastgestelde begroting Realisatie Verschil In 2025 waren er geen verplichtingen-kasagentschappen. 2 SALDIBALANS VAN HET RIJK PER 31 DECEMBER 2025 DEBET 31-12-2025 31-12-2024 CREDIT 31-12-2025 31-12-2024 OMSCHRIJVING € mln. € mln. OMSCHRIJVING € mln. € mln. 1 Uitgaven ten laste van de begroting 386.527 394.205 12 Ontvangsten ten gunste van de begroting 389.079 392.290 2 Vorderingen buiten begrotingsverband 9.670 12.618 13 Schulden buiten begrotingsverband 10.909 11.644 (intra-comptabele vorderingen) (intra-comptabele schulden) 14 Saldi begrotingsfondsen 14 Saldi begrotingsfondsen 290 1.358 3 Liquide Middelen 2.869 2.996 4 Saldo geldelijk beheer van het Rijk 7.483 3.651 4 Saldo geldelijk beheer van het Rijk 0 0 15 Saldi begrotingsreserves 6.272 8.178 Totaal intra-comptabele posten 406.550 413.469 Totaal intra-comptabele posten 406.550 413.469 5 Openstaande rechten 48.570 53.276 16 Tegenrekening openstaande rechten 48.570 53.276 6 Vorderingen 110.935 91.771 17 Tegenrekening vorderingen 110.935 91.771 7 Tegenrekening schulden 562.399 517.516 18 Schulden 562.399 517.516 8 Voorschotten 376.726 335.137 19 Tegenrekening voorschotten 376.726 335.137 9 Tegenrekening andere verplichtingen 298.450 256.546 20 Andere verplichtingen 298.450 256.546 10 Deelnemingen 42.379 44.089 21 Tegenrekening deelnemingen 42.379 44.089 11 Tegenrekening garantieverplichtingen 289.857 229.177 22 Garantieverplichtingen 289.857 229.177 Totaal extra-comptabele posten 1.729.316 1.527.513 Totaal extra-comptabele posten 1.729.316 1.527.513 TOTAAL-GENERAAL 2.135.866 1.940.982 TOTAAL-GENERAAL 2.135.866 1.940.982 Toelichting op de saldibalans van het Rijk De saldibalans van het Rijk is een optelling van de goedgekeurde saldibalansen van de afzonderlijke begrotingshoofdstukken, die geconsolideerd wordt met de saldibalans van de centrale administratie van de Schatkist van het Rijk. Voor een nadere toelichting op de cijfers wordt verwezen naar de jaarverslagen van de ministeries of begrotingsfondsen. Let op! Door afrondingsverschillen kunnen de sommen van bepaalde onderdelen afwijken van andere tabellen. Ad 1) Uitgaven ten laste van de begroting Onder de post uitgaven ten laste van de begroting worden de gerealiseerde uitgaven van het betreffende begrotingsjaar opgenomen van alle ministeries en begrotingsfondsen. Ook hierin meegenomen zijn de rentelasten zoals opgenomen in tabel 1.4 van de rijksrekening. Ad 2) Vorderingen buiten begrotingsverband (intra-comptabele vorderingen) Onder de post vorderingen buiten begrotingsverband worden de uitgaven opgenomen die in een later jaar met een ander onderdeel van het Rijk dan wel met een derde worden verrekend. Onder deze post staan alleen de vorderingen waarvan wordt verwacht dat binnen een afzienbare termijn verrekening zal plaatsvinden. Het totaal van deze post is 9.671 miljoen euro, waarvan 8.408 miljoen euro uit kas-transverschillen bestaat. Voor de toelichting van de kas-transverschillen verwijzen wij u naar toelichting Saldibalans Nationale Schuld IXA. Ad 3) Liquide middelen Onder de post liquide middelen worden de saldi bij de banken en de contante gelden opgenomen. Ad 4) Saldo geldelijk beheer van het Rijk Onder de post saldo geldelijk beheer van het Rijk wordt opgenomen: de door het ministerie van Financiën overgenomen uitgaven en ontvangsten binnen begrotingsverband van afgesloten begrotingsjaren. De definitieve afsluiting van een begrotingsjaar vindt plaats nadat de Staten-Generaal de Slotwetten hebben aangenomen, waarna de eindbedragen voor de uitgaven en ontvangsten die betrekking hebben op het afgesloten begrotingsjaar worden overgeboekt op de post saldo geldelijk beheer van het Rijk. Het saldo geldelijk beheer is hiermee een meerjarige optelling (cumulatie) van alle door het parlement goedgekeurde uitgaven en ontvangsten van het Rijk tot en met het laatst afgesloten boekjaar. Ad 5 en 16) Openstaande rechten Rechten zijn een voorfase van de ontvangsten. Onder de post openstaande rechten worden opgenomen: vorderingen die niet voortvloeien uit met derden te verrekenen begrotingsuitgaven, maar op andere wijze ontstaan. Rechten kunnen ontstaan doordat conform wettelijke regelingen vastgestelde aanslagen aan derden worden opgelegd (bijvoorbeeld belastingen, college- en schoolgelden) of op grond van doorberekening van de kosten van verleende diensten of geleverde goederen. Ad 6 en 17) Vorderingen (extra-comptabel) Onder de post extra-comptabele vorderingen worden de vorderingen opgenomen, die zijn voortgevloeid uit uitgaven ten laste van de begroting. Het gaat dan om reeds verrichte uitgaven, die binnen begrotingsverband zijn geboekt en waarvoor op termijn nog een verrekening met derden dan wel met een ander onderdeel van het Rijk zal plaatsvinden. Tevens zijn hierin de uitgaven opgenomen, die in eerste instantie op derdenrekeningen zijn geboekt, maar waarvan de verrekening met derden dan wel een ander onderdeel van het Rijk niet binnen een redelijke termijn heeft plaatsgevonden, terwijl verrekening wel mogelijk is. Ad 7 en 18) Schulden (extra-comptabel) Onder de post schulden worden schulden opgenomen die zijn voortgevloeid uit ontvangsten ten gunste van de begroting. Net als bij extra-comptabele vorderingen gaat het om reeds ontvangen bedragen welke geboekt zijn binnen begrotingsverband en waarvoor nog op termijn een verrekening plaats zal vinden. Ook uitgegeven leningen worden onder de post schulden opgenomen. Ad 8 en 19) Voorschotten Onder de post voorschotten worden de bedragen opgenomen die aan derden zijn betaald vooruitlopend op een later definitief vast te stellen c.q. af te rekenen bedrag. Ad 9 en 20) Andere verplichtingen Onder de post andere verplichtingen wordt het saldo opgenomen van aangegane verplichtingen en hierop verrichte betalingen. Het saldo heeft zowel betrekking op de binnen als buiten begrotingsverband geboekte verplichtingen. Ad 10 en 21) Deelnemingen Onder de post deelnemingen worden alle deelnemingen in besloten en naamloze vennootschappen en internationale instellingen opgenomen. De waardering van de deelnemingen geschiedt op basis van de oorspronkelijke aankoopprijs. In enkele gevallen geschiedt de waardering tegen de nominale waarde van het aandeel in het gestort en opgevraagd kapitaal. Ad 11 en 22) Garantieverplichtingen Onder de post garantieverplichtingen worden de bedragen opgenomen die de hoofdsommen vormen van afgegeven garanties aan derden en garanties van ministeries aan het ministerie van Financiën. Een afgegeven garantie wordt gezien als een verplichting en moet ook op dezelfde manier in de administratie worden verwerkt. Er is dus geen verschil in de registratie van garantieverplichtingen en andersoortige verplichtingen. Een verschil tussen een garantieverplichting en een andere verplichting is wel dat de hoofdsom van een garantieverplichting veelal niet of slechts gedeeltelijk tot uitbetaling zal leiden. Ad 12) Ontvangsten ten gunste van de begroting Onder de post ontvangsten ten gunste van de begroting worden de gerealiseerde ontvangsten van het betreffende begrotingsjaar opgenomen van alle ministeries en begrotingsfondsen. Ook hierin meegenomen zijn de rentebaten zoals opgenomen in tabel 1.5 van de rijksrekening. Ad 13) Schulden buiten begrotingsverband (intra-comptabel) Onder de post schulden buiten begrotingsverband worden de ontvangsten geboekt die in een later jaar met een ander onderdeel van het Rijk dan wel met een derde worden verrekend. Ad 14) Saldi begrotingsfondsen Onder de post saldi begrotingsfondsen worden saldi van het voorgaande begrotingsjaar opgenomen. Het betreft hier de saldi van het Diergezond-heidsfonds, het Mobiliteitsfonds en het Deltafonds. In 2024 en 2025 betreft het een positieve saldo. Het Defensiematerieelbegrotingsfonds en het Nationaal Groeifonds zijn met ingang van 2025 reguliere begrotingshoofdstukken, ze zijn nog wel opgenomen in het saldo van 2024. Ad 15) Saldi begrotingsreserves Onder de post saldi begrotingsreserves worden de interne reserves van de ministeries opgenomen. Het gaat hier om de volgende reserves:

– FOM, DGGF, DRIVE en DTIF (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp);

– Garantie Ondernemersfinanciering,Borgstelling MKB-kredieten (BBMKB),Borgstelling MKB-kredieten Groen, Groeifaciliteit, Garantie MKB-financiering, Klein Krediet Corona, Maatwerkgarantie (IHC) (EZ);

– Aardwarmte, Duurzame energie, ECN verstrekte leningen (KGG);

– Exportkredietverzekeringen, Nederlandse Herverzekeringsmaatschappij voor Terrorismeschades en Garantstelling DGS BES eilanden (Financiën);

– Forensische Zorg (J&V);

– Asiel (A&M);

– Landbouw, Visserij, Risicovoorziening jonge boeren, Apurement Borgstellingsfaciliteit, Garantstelling Groenfonds (LVVN);

– Museaal Aankoopfonds, Risicopremie garantstelling onderwijsinstel-lingen, Achterborgregelingen (OCW);

– Waarborgfonds voor de Zorgsector, Stimuleringsregeling wonen en zorg, Pallas (VWS);

– Woningcorporaties, NHG en FHG (VRO).

3 DE BELASTING- EN PREMIEONTVANGSTEN IN 2025 Miljoenennota 2025 Realisatie 2025 Verschil Indirecte belastingen 121.619 123.140 1.522 Invoerrechten 4.101 4.746 644 Omzetbelasting 82.237 83.291 1.054 Belasting op personenauto's en motorrijwielen 1.987 1.331 ‒ 656 Accijnzen 12.339 11.455 ‒ 884 - Accijns van lichte olie 4.547 4.540 ‒ 8 - Accijns van minerale oliën, anders dan lichte olie 3.201 3.210 9 - Tabaksaccijns 3.380 2.549 ‒ 830 - Alcoholaccijns 400 388 ‒ 12 - Bieraccijns 460 438 ‒ 22 - Wijnaccijns 351 330 ‒ 21 Overdrachtsbelasting 3.938 4.690 752 Assurantiebelasting 4.098 4.164 66 Motorrijtuigenbelasting 5.047 5.205 159 Belastingen op een milieugrondslag 6.379 6.804 424 - Afvalstoffenbelasting 267 291 23 - Energiebelasting 4.932 5.323 390 - Waterbelasting 340 364 24 - Brandstoffenheffingen 0 1 0 - Vliegbelasting 784 769 ‒ 15 - CO2-heffing glastuinbouw 56 56 0 Verbruiksbelasting van alcoholvrije dranken e.a. 676 633 ‒ 43 Belasting op zware motorrijtuigen 208 204 ‒ 4 Bankenbelasting 608 617 9 Directe belastingen 155.380 162.550 7.170 Inkomstenbelasting 11.750 12.532 782 Loonbelasting 85.568 88.731 3.162 Dividendbelasting 6.577 6.725 148 Kansspelbelasting 1.267 1.011 ‒ 256 Vennootschapsbelasting 46.582 49.356 2.773 Bronbelasting op rente en royalty's 55 95 40 Schenk- en erfbelasting 3.580 4.100 519 Overige belastingontvangsten 355 230 ‒ 124 - Belasting- en premieontvangsten Caribisch Nederland 260 222 ‒ 38 Totaal belastingen 277.353 285.920 8.567 Premies volksverzekeringen 46.842 45.446 ‒ 1.396 Premies werknemersverzekeringen 100.861 101.163 302 waarvan zorgpremies 59.998 61.015 1.016 Totaal belasting- en premieontvangsten 425.055 432.529 7.474 Miljoenennota 2025 Realisatie 2025 Verschil Indirecte belastingen 121.236 123.056 1.820 Invoerrechten 4.087 4.709 623 Omzetbelasting 81.896 82.977 1.081 Belasting op personenauto's en motorrijwielen 1.874 1.379 ‒ 495 Accijnzen 12.369 11.467 ‒ 902 - Accijns van lichte olie 4.564 4.544 ‒ 20 - Accijns van minerale oliën, anders dan lichte olie 3.215 3.222 7 - Tabaksaccijns 3.378 2.576 ‒ 803 - Alcoholaccijns 399 372 ‒ 28 - Bieraccijns 462 433 ‒ 30 - Wijnaccijns 351 321 ‒ 29 Overdrachtsbelasting 3.901 4.703 803 Assurantiebelasting 4.084 4.155 71 Motorrijtuigenbelasting 5.002 5.213 211 Belastingen op een milieugrondslag 6.353 6.784 431 - Afvalstoffenbelasting 269 293 24 - Energiebelasting 4.965 5.366 400 - Waterbelasting 339 363 25 - Brandstoffenheffingen 0 1 0 - Vliegbelasting 780 760 ‒ 19 - CO2-heffing glastuinbouw 0 0 0 Verbruiksbelasting van alcoholvrije dranken e.a. 676 630 ‒ 45 Belasting op zware motorrijtuigen 208 210 2 Bankenbelasting 608 617 9 Inframarginale heffing 179 212 33 Directe belastingen en premies volksverzekeringen 152.243 165.870 13.627 Inkomstenbelasting 8.673 16.405 7.732 Loonbelasting 85.616 88.468 2.853 Dividendbelasting 6.354 6.636 282 Kansspelbelasting 1.266 1.073 ‒ 193 Vennootschapsbelasting 46.693 49.095 2.402 Bronbelasting op rente en royalty's 61 93 32 Schenk- en erfbelasting 3.580 4.100 519 Solidariteitsbijdrage 0 0 0 Overige belastingontvangsten 355 230 ‒ 125 waarvan Belasting- en premieontvangsten Caribisch Nederland 260 222 ‒ 38 Totaal belastingen op kasbasis 273.834 289.156 15.322 Premies volksverzekeringen 47.030 44.062 ‒ 2.968 Premies werknemersverzekeringen 101.281 101.087 ‒ 193 Aansluiten naar EMU (KTV) 2.910 ‒ 1.776 ‒ 4.687 Totaal belasting- en premieontvangsten op EMU-basis 425.055 432.529 7.474 4 UITGAVEN EN NIET- BELASTINGONTVANGSTEN Deze bijlage biedt een overzicht van de verschillende manieren waarop de uitgaven en de niet-belastingontvangsten van de overheid worden weergegeven. Er wordt een vergelijking gemaakt tussen de begroting van 2025 zoals gepresenteerd in de Miljoenennota 2025 en de realisatie van dat jaar in het voorliggende Financieel Jaarverslag van het Rijk 2025. De overheidsuitgaven kunnen op kasbasis, maar ook op transactiebasis worden geregistreerd. In het eerste geval worden transacties geboekt in de periode waarin betaling plaatsvindt, in het tweede geval in de periode waarin rechten en verplichtingen zijn ontstaan. Op de departementale begrotingen worden de uitgaven op kasbasis geregistreerd: welke bedragen worden daadwerkelijk van de bankrekeningen van het Rijk afgeschreven. Bij het saldo van de overheid (EMU-saldo) wordt niet uitgegaan van de uitgaven op kasbasis, maar op transactiebasis: de uitgaven worden geboekt in de periode waarin rechten en verplichtingen zijn ontstaan. Bij de tabellen hieronder worden de gebruikte begrippen verder toegelicht. Tabel 4.1 bevat alle netto-uitgaven van de Rijksoverheid: de optelsom van de uitgaven minus de niet-belastingontvangsten. Om de uitgaven te beheersen is er een uitgavenkader. De uitgaven binnen het uitgavenkader mogen het uitgavenkader niet overschrijden. De uitgangsregel is dat alle uitgaven die relevant zijn voor het EMU-saldo ook onder het uitgavenkader vallen, tenzij hier een uitzondering voor gemaakt is. De uitgaven en ontvangsten die niet binnen het kader vallen worden in tabel 4.6 nader uitgesplitst. In tabel 4.1 zijn de uitgaven uitgesplitst in de begrotingsgefinancierde en de premiegefinancierde uitgaven. De begrotingsgefinancierde uitgaven worden betaald uit belastingen en zijn de optelling van alle uitgaven en niet-belastingontvangsten op de departementale begrotingen. Dit zijn de uitgaven waarvoor het parlement autorisatie verleent door de begrotingswetten aan te nemen. Naast de begrotingsgefinancierde uitgaven zijn er ook premiegefinancierde uitgaven. De uitgaven aan zorg en sociale zekerheid worden voornamelijk gefinancierd uit de premies. Samen vormen de begrotingsgefinancierde en premiegefinancierde netto-uitgaven de totale netto-uitgaven. MN 2025 FJR 2025 Verschil Bron Begrotingsgefinancierde netto-uitgaven Netto-uitgaven onder het uitgavenkader 243.475 242.275 ‒ 1.200 Tabel 4.5 Netto-uitgaven buiten het uitgavenkader 79.035 71.014 ‒ 8.021 Tabel 4.6 Totaal begrotingsgefinancierde netto-uitgaven 322.509 313.289 ‒ 9.221 Tabel 4.4 Premiegefinancierde netto-uitgaven Netto-uitgaven onder het uitgavenkader 183.543 181.974 ‒ 1.570 Tabel 4.5 Netto-uitgaven buiten het uitgavenkader 0 4.302 4.302 Tabel 4.6 Totaal premiegefinancierde netto-uitgaven 183.543 186.276 2.732 Totaal netto-uitgaven 506.053 499.565 ‒ 6.488 Tabel 4.2 geeft alle uitgaven zoals die vermeld zijn in de individuele begrotingshoofdstukken van de Rijksbegroting. In die hoofdstukken zelf zijn de uitgaven verdeeld over verschillende beleids- en niet-beleidsartikelen, maar in de tabel wordt alleen het totaal per begrotingshoofdstuk weergegeven. Het betreft hier de kasuitgaven van de begrotingshoofdstukken. Alleen voor het begrotingshoofdstuk van Nationale Schuld zijn de bedragen op transactiebasis. MN 2025 FJR 2025 Verschil 1 De Koning 59 61 2 2A Staten-Generaal 267 279 12 2B Overige Hoge Colleges van Staat, Kabinetten van de Gouverneurs en de Kiesraad 192 202 10 3 Algemene Zaken 101 118 17 4 Koninkrijksrelaties 263 232 ‒ 31 5 Buitenlandse Zaken 12.262 13.215 953 6 Justitie en Veiligheid 18.325 18.872 546 7 Binnenlandse Zaken 5.084 4.438 ‒ 646 8 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 57.597 59.532 1.935 9A Nationale Schuld (Transactiebasis) 13.333 11.738 ‒ 1.595 9B Financiën 27.662 25.490 ‒ 2.172 10 Defensie 12.244 15.670 3.426 12 Infrastructuur en Waterstaat 14.111 13.905 ‒ 206 13 Economische Zaken en Klimaat 3.252 3.117 ‒ 134 14 Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit 4.731 3.757 ‒ 975 15 Sociale Zaken en Werkgelegenheid 59.997 60.927 930 16 Volksgezondheid, Welzijn en Sport 36.502 34.830 ‒ 1.672 17 Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking 3.598 3.790 192 20 Asiel en Migratie 9.481 7.611 ‒ 1.870 22 Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening 9.387 8.780 ‒ 608 23 Klimaat en Groene Groei 4.509 6.071 1.562 50 Gemeentefonds 44.896 47.702 2.806 51 Provinciefonds 3.552 4.102 549 55 Mobiliteitsfonds 9.429 9.849 420 58 Diergezondheidsfonds 36 43 7 60 Accres Gemeentefonds 608 0 ‒ 608 61 Accres Provinciefonds 116 0 ‒ 116 64 BES-fonds 89 94 5 65 Deltafonds 1.723 1.943 220 66 Defensiematerieelbegrotingsfonds 9.776 10.169 394 70 Nationaal Groeifonds 393 0 ‒ 393 71 Klimaatfonds 758 0 ‒ 758 AP Aanvullende Posten 4.550 0 ‒ 4.550 90 Consolidatie¹ ‒ 10.473 ‒ 10.524 ‒ 51 HGIS Internationale Samenwerking² (10.724) (12.822) ‒ 2.098 Totaal 358.411 356.013 ‒ 2.398 1) Dit betreft een correctie voor dubbeltellingen die ontstaan door het «bruto-boeken» van bijdragen. Het bruto-boeken houdt in dat zowel het departement dat bijdraagt, als het departement dat ontvangt de uitgaven op zijn begroting opneemt. Het gaat onder andere om bijdragen via de begroting van Infrastructuur en Waterstaat aan het Mobiliteitsfonds en het Deltafonds en van de begroting van Defensie aan het Defensiematerieelbegrotingsfonds. 2) In deze tabel zijn de niet-belastingontvangsten voor Internationale Samenwerking toegerekend aan de begrotingen waarop deze worden verantwoord. De totale uitgaven voor Internationale Samenwerking zijn tussen haakjes vermeld en lopen niet mee in de totaaltelling. Tabel 4.3 bevat alle niet-belastingontvangsten op de verschillende begrotingshoofdstukken van de Rijksbegroting. Dit betreft alle ontvangsten die geen belasting- of premie-ontvangst zijn. Denk bijvoorbeeld aan het dividend dat uitgekeerd wordt door staatsdeelnemingen, het terugbetalen van studieschulden of de opbrengst van boetes en schikkingen. Ook hier geldt dat alle bedragen op kasbasis zijn, behalve bedragen op de begroting van Nationale Schuld die deels op transactiebasis is opgesteld. Omdat hier inzicht wordt gegeven in de niet-belastingontvangsten worden de ontvangsten vanuit het uitgeven van nieuwe staatschuld niet meegeteld. Deze ontvangsten komen in bijlage 5 aan bod bij de bepaling van het EMU-saldo. MN 2025 FJR 2025 Verschil 1 De Koning 0 0 0 2A Staten-Generaal 4 17 13 2B Overige Hoge Colleges van Staat, Kabinetten van de Gouverneurs en de Kiesraad 6 12 6 3 Algemene Zaken 9 14 5 4 Koninkrijksrelaties 205 201 ‒ 4 5 Buitenlandse Zaken 3.654 2.570 ‒ 1.084 6 Justitie en Veiligheid 1.650 1.862 212 7 Binnenlandse Zaken 1.772 1.707 ‒ 64 8 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 2.274 3.368 1.094 9A Nationale Schuld (Transactiebasis) 15.224 14.773 ‒ 450 9B Financiën 3.658 6.370 2.712 10 Defensie 245 527 282 12 Infrastructuur en Waterstaat 41 117 76 13 Economische Zaken 497 574 76 14 Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit 74 273 199 15 Sociale Zaken en Werkgelegenheid 2.502 2.589 88 16 Volksgezondheid, Welzijn en Sport 285 1.309 1.024 17 Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking 53 66 13 20 Asiel en Migratie 13 463 451 22 Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening 484 801 317 23 Klimaat en Groene Groei 2.418 4.161 1.743 50 Gemeentefonds 0 0 0 51 Provinciefonds 0 0 0 55 Mobiliteitsfonds 9.429 9.446 17 58 Diergezondheidsfonds 54 58 3 65 Deltafonds 1.723 1.755 32 66 Defensiematerieelbegrotingsfonds 97 213 116 70 Nationaal Groeifonds 0 0 0 AP Aanvullende Posten 4 0 ‒ 4 90 Consolidatie¹ ‒ 10.473 ‒ 10.524 ‒ 51 HGIS Internationale Samenwerking² (425) (414) 11 Totaal 35.902 42.724 6.822 1) Dit betreft een correctie voor dubbeltellingen die ontstaan door het «bruto-boeken» van bijdragen. Het bruto-boeken houdt in dat zowel het departement dat bijdraagt, als het departement dat ontvangt de uitgaven op zijn begroting opneemt. Het gaat onder andere om bijdragen via de begroting van Infrastructuur en Waterstaat aan het Mobiliteitsfonds en het Deltafonds en van de begroting van Defensie aan het Defensiematerieelbegrotingsfonds. 2) In deze tabel zijn de niet-belastingontvangsten voor Internationale Samenwerking toegerekend aan de begrotingen waarop deze worden verantwoord. De totale niet-belastingontvangsten voor Internationale Samenwerking zijn tussen haakjes vermeld en lopen niet mee in de totaaltelling. Tabel 4.4 geeft per begrotingshoofdstuk de netto-uitgaven weer, oftewel de uitgaven (tabel 4.2) minus de niet-belastingontvangsten (tabel 4.3). MN 2025 FJR 2025 Verschil 1 De Koning 59 60 2 2A Staten-Generaal 263 261 ‒ 2 2B Overige Hoge Colleges van Staat, Kabinetten van de Gouverneurs en de Kiesraad 186 190 4 3 Algemene Zaken 93 105 12 4 Koninkrijksrelaties 58 31 ‒ 27 5 Buitenlandse Zaken 8.609 10.646 2.037 6 Justitie en Veiligheid 16.676 17.010 334 7 Binnenlandse Zaken 3.312 2.730 ‒ 582 8 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 55.323 56.163 841 9A Nationale Schuld (Transactiebasis) ‒ 1.891 ‒ 3.036 ‒ 1.145 9B Financiën 24.004 19.120 ‒ 4.884 10 Defensie 11.999 15.143 3.144 12 Infrastructuur en Waterstaat 14.070 13.788 ‒ 282 13 Economische Zaken en Klimaat 2.754 2.544 ‒ 211 14 Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit 4.657 3.484 ‒ 1.173 15 Sociale Zaken en Werkgelegenheid 57.495 58.338 842 16 Volksgezondheid, Welzijn en Sport 36.218 33.521 ‒ 2.697 17 Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking 3.545 3.724 180 20 Asiel en Migratie 9.468 7.147 ‒ 2.321 22 Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening 8.903 7.979 ‒ 924 23 Klimaat en Groene Groei 2.091 1.910 ‒ 181 50 Gemeentefonds 44.896 47.702 2.806 51 Provinciefonds 3.552 4.102 549 55 Mobiliteitsfonds 0 403 403 58 Diergezondheidsfonds ‒ 18 ‒ 15 3 60 Accres Gemeentefonds 608 0 ‒ 608 61 Accres Provinciefonds 116 0 ‒ 116 64 BES-fonds 89 94 5 65 Deltafonds 0 187 187 66 Defensiematerieelbegrotingsfonds 9.679 9.956 277 70 Nationaal Groeifonds 393 0 ‒ 393 71 Klimaatfonds 758 0 ‒ 758 AP Aanvullende Posten 4.545 0 ‒ 4.545 HGIS Internationale Samenwerking¹ (10.300) (12.409) ‒ 2.109 Totaal 322.509 313.289 ‒ 9.221 Tabel 4.5 geeft per begrotingshoofdstuk de netto-uitgaven weer die binnen het uitgavenkader vallen. Tabel 4.6 geeft vervolgens per begrotingshoofdstuk de uitgaven weer die buiten het uitgavenkader vallen. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om uitgaven die niet meetellen in het begrotingstekort (het EMU-saldo), zoals het verstrekken van (studie)leningen, de bijdrage van het Rijk aan de sociale fondsen of de opbrengst van het verkopen van staatsdeelnemingen. Daarnaast zijn er uitgaven die wel EMU-saldorelevant zijn, maar buiten het uitgavenkader zijn geplaatst, zoals de uitgaven aan de zorgtoeslag. Evenals bij voorgaande tabellen geldt dat de genoemde bedragen in tabel 4.5 en 4.6 op kasbasis zijn, behalve het begrotingshoofdstuk van Nationale Schuld dat deels op transactiebasis wordt opgesteld. De uitgaven aan het aflossen van en de ontvangsten uit het uitgeven van de staatsschuld zijn niet in deze tabel opgenomen, maar worden in bijlage 5 afzonderlijk toegelicht. MN 2025 FJR 2025 Verschil Begrotingsgefinancierd 1 De Koning 59 60 2 2A Staten-Generaal 263 261 ‒ 2 2B Overige Hoge Colleges van Staat, Kabinetten van de Gouverneurs en de Kiesraad 186 190 4 3 Algemene Zaken 93 105 12 4 Koninkrijksrelaties 208 45 ‒ 163 5 Buitenlandse Zaken 3.934 5.653 1.719 6 Justitie en Veiligheid 16.649 17.010 360 7 Binnenlandse Zaken 3.312 2.730 ‒ 582 8 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 53.405 56.337 2.931 9A Nationale Schuld (Transactiebasis) 21 24 2 9B Financiën 11.336 11.088 ‒ 247 10 Defensie 10.276 10.436 160 12 Infrastructuur en Waterstaat 14.070 13.788 ‒ 282 13 Economische Zaken en Klimaat 2.772 2.780 9 14 Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit 4.657 3.484 ‒ 1.173 15 Sociale Zaken en Werkgelegenheid 30.724 31.012 288 16 Volksgezondheid, Welzijn en Sport 6.903 6.200 ‒ 703 17 Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking 3.323 3.496 173 20 Asiel en Migratie 5.621 5.010 ‒ 611 22 Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening 8.936 8.002 ‒ 934 23 Klimaat en Groene Groei 2.813 2.898 85 50 Gemeentefonds 44.896 47.669 2.773 51 Provinciefonds 3.552 4.102 549 55 Mobiliteitsfonds 0 403 403 60 Accres Gemeentefonds 608 0 ‒ 608 61 Accres Provinciefonds 116 0 ‒ 116 64 BES-fonds 89 94 5 65 Deltafonds 0 187 187 66 Defensiematerieelbegrotingsfonds 9.145 9.210 65 70 Nationaal Groeifonds 393 0 ‒ 393 71 Klimaatfonds 758 0 ‒ 758 AP Aanvullende Posten 4.356 0 ‒ 4.356 90 Consolidatie¹ 0 0 0 HGIS Internationale Samenwerking² (8.246) (8.026) 220 Begrotingsgefinancierde netto-uitgaven 243.475 242.275 ‒ 1.200 Premiegefinancierd 40 Sociale Verzekeringen 82.862 83.637 775 41 Zorg 100.681 98.337 ‒ 2.344 Premiegefinancierde netto-uitgaven 183.543 181.974 ‒ 1.570 Totaal 427.018 424.248 ‒ 2.770 1) Dit betreft een correctie voor dubbeltellingen die ontstaan door het «bruto-boeken» van bijdragen. Het bruto-boeken houdt in dat zowel het departement dat bijdraagt, als het departement dat ontvangt de uitgaven op zijn begroting opneemt. Het gaat voornamelijk om bijdragen via de begroting van Infrastructuur en Waterstaat aan het Mobiliteitsfonds en het Deltafonds. 2) In deze tabel zijn de niet-belastingontvangsten voor Internationale Samenwerking toegerekend aan de begrotingen waarop deze worden verantwoord. De totale uitgaven voor Internationale Samenwerking zijn tussen haakjes vermeld en lopen niet mee in de totaaltelling. MN 2025 FJR 2025 Verschil 4 Koninkrijksrelaties ‒ 150 ‒ 14 136 5 Buitenlandse zaken 4.674 4.992 318 6 Justitie en Veiligheid 26 0 ‒ 26 7 Binnenlandse Zaken 0 0 0 8 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 1.917 ‒ 173 ‒ 2.090 9A Nationale Schuld (Transactiebasis) ‒ 1.912 ‒ 3.059 ‒ 1.147 9B Financiën 12.668 8.032 ‒ 4.637 10 Defensie 1.722 4.707 2.985 12 Infrastructuur en Waterstaat 0 0 0 13 Economische Zaken en Klimaat ‒ 17 ‒ 237 ‒ 219 15 Sociale Zaken en Werkgelegenheid 26.771 27.326 554 16 Volksgezondheid, Welzijn en Sport 29.315 27.322 ‒ 1.993 17 Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking 221 228 7 20 Asiel en Migratie 3.847 2.137 ‒ 1.710 22 Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening ‒ 33 ‒ 23 10 23 Klimaat en Groene Groei ‒ 721 ‒ 988 ‒ 267 40 Sociale verzekeringen 0 4.302 4.302 50 Gemeentefonds 0 33 33 58 Diergezondheidsfonds ‒ 18 ‒ 15 3 66 Defensiematerieelbegrotingsfonds 534 746 212 70 Nationaal Groeifonds 0 0 0 AP Aanvullende posten 189 0 ‒ 189 HGIS Internationale Samenwerking¹ (2.054) (4.383) ‒ 2.329 Begrotingsgefinancieerde netto-uitgaven buiten het kader 79.035 71.014 ‒ 8.021 Premiegefinancierd 40 Sociale verzekeringen 0 4.302 4.302 Premiegefinancierde netto-uitgaven buiten het kader 0 4.302 4.302 Totaal netto-uitgaven buiten het kader 79.035 75.316 ‒ 3.719 1) In deze tabel zijn de niet-belastingontvangsten voor Internationale Samenwerking toegerekend aan de begrotingen waarop deze worden verantwoord. De totale uitgaven voor Internationale Samenwerking zijn tussen haakjes vermeld en lopen niet mee in de totaaltelling. Tabel 4.7 geeft de totale netto-uitgaven aan Internationale Samenwerking (HGIS) aan per begrotingshoofdstuk. Deze uitgaven aan internationale samenwerking worden gecoördineerd door het ministerie van Buitenlandse Zaken, maar worden verantwoord op de individuele begrotingen. In bovenstaande tabellen zijn deze middelen onderdeel van de totalen per begroting. Onderaan deze tabellen staat het totaal aan HGIS-uitgaven over alle begrotingen. MN 2025 FJR 2025 Verschil 5 Buitenlandse Zaken 2.223 2.462 239 6 Justitie en Veiligheid 64 53 ‒ 11 7 Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties 0 0 0 8 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 115 119 4 9B Financiën 326 689 363 10 Defensie 231 172 ‒ 59 12 Infrastructuur en Waterstaat 38 44 6 13 Economische Zaken en Klimaat 30 28 ‒ 2 14 Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit 39 44 5 15 Sociale Zaken en Werkgelegenheid 1 1 0 16 Volksgezondheid, Welzijn en Sport 8 8 0 17 Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking 3.323 3.496 173 20 Asiel en Migratie 1.833 906 ‒ 927 23 Klimaat en Groene Groei 2 3 1 AP Aanvullende posten 12 0 ‒ 12 Totaal kaderrelevante netto-uitgaven HGIS 8.246 8.026 ‒ 220 5 Buitenlandse Zaken 55 113 58 6 Justitie en Veiligheid 13 0 ‒ 13 8 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 0 0 0 9B Financiën 42 34 ‒ 8 10 Defensie 1.722 4.007 2.285 12 Infrastructuur en Waterstaat 0 0 0 13 Economische Zaken en Klimaat 0 228 228 17 Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking 221 0 ‒ 221 Totaal niet kaderrelevante netto-uitgaven HGIS 2.054 4.383 2.329 Totaal netto-uitgaven HGIS 10.300 12.409 2.109 2024 Bron Netto-uitgaven visuele samenvatting 414,1 Visualisatie Sociale Zekerheid 107,5 Sociale Zaken en Werkgelegenheid kaderrelevant 31,3 Tabel 4.5 Sociale verzekeringen premiegefinancierd 77,9 Tabel 4.5 Werkgeversbijdrage kinderopvang niet kader- wel saldorelevant ‒ 1,7 H15 artikel 7 Zorg 106,2 Volksgezondheid, Welzijn en Sport kaderrelevant 6,5 Tabel 4.5 Zorg premiegefinancierd 93,2 Tabel 4.5 Zorgtoeslag en TSZ niet kader- wel saldorelevant 6,5 H16 artikel 8 Oekraïnemiddelen VWS niet kader- wel saldorelevant 0,0 Tabel 10.1 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 52,7 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap kaderrelevant 52,6 Tabel 4.5 Overig OCW niet kader- wel saldorelevant 0,1 H8 Gemeenten en provincies 52,2 Gemeentefonds en accres Gemeentefonds kaderrelevant 43,8 Tabel 4.5 Provinciefonds en accres Provinciefonds kaderrelevant 4,0 Tabel 4.5 Btw-compensatiefonds 4,4 H9 artikel 6 Gemeentefonds niet kader-, wel saldorelevant 0,0 H50 Justitie en Veiligheid 23,6 Justitie en Veiligheid kaderrelevant 20,9 Tabel 4.5 Oekraïnemiddelen JenV niet kader- wel saldorelevant 2,7 Tabel 10.1 Defensie 19,6 Defensie kaderrelevant 9,8 Tabel 4.5 Defensiematerieelbegrotingsfonds kaderrelevant 7,3 Tabel 4.5 Oekraïnemiddelen DEF niet kader- wel saldorelevant 2,4 Tabel 10.1 Oekraïnemiddelen DMF niet kader- wel saldorelevant 0,1 Tabel 10.1 Infrastructuur en Waterstaat 14,2 Infrastructuur en Waterstaat kaderrelevant 13,9 Tabel 4.5 Mobiliteitsfonds kaderrelevant 0,2 Tabel 4.5 Deltafonds kaderrelevant 0,2 Tabel 4.5 Overig IenW niet kader- wel saldorelevant 0,0 H12 Buitenlandse Zaken 11,5 Buitenlandse Zaken kaderrelevant 3,0 Tabel 4.5 Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking kaderrelevant 3,7 Tabel 4.5 EU-afdrachten Invoerrechten niet kader- wel saldorelevant 4,2 H5 artikel 3 Oekraïnemiddelen BZ niet kader- wel saldorelevant 0,4 Tabel 10.1 Oekraïnemiddelen BHOS niet kader- wel saldorelevant 0,2 Tabel 10.1 Financiën en Nationale Schuld 11,3 Financiën kaderrelevant 10,0 Tabel 4.5 Rentelasten staatsschuld niet kader- wel saldorelevant 5,8 H9A artikel 11 Rentelasten schatkistbankieren niet kader- wel saldorelevant 1,7 H9A artikel 12 Oekraïnemiddelen FIN niet kader- wel saldorelevant 0,2 H9B BIR en overig niet kader-, wel saldorelevant ‒ 1,9 H9B af: Btw-compensatiefonds ‒ 4,4 H9B artikel 6 Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties 9,9 Binnenlandse Zaken kaderrelevant 9,8 Tabel 4.5 Koninkrijksrelaties kaderrelevant 0,0 Tabel 4.5 BES-fonds kaderrelevant 0,1 Tabel 4.5 Overig BZK niet kader- wel saldorelevant 0,0 H7 artikel 12 Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit 3,8 Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit kaderrelevant 3,8 Tabel 4.5 Diergezondheidsfonds niet kader- wel saldorelevant 0,0 Tabel 4.4 Economische Zaken en Klimaat 3,3 Economische Zaken en Klimaat kaderrelevant 4,4 Tabel 4.5 Nationaal Groeifonds kaderrelevant 0,0 Tabel 4.5 ETS en overig EZK niet kader-, wel saldorelevant (incl. NGF) ‒ 1,1 H13 en H70 Overig ‒ 1,8 Kas-transverschillen en overige posten ‒ 2,4 Tabel 5.4 Overige begrotingen 0,6 Tabel 4.5 Totale netto-uitgaven relevant voor het EMU-saldo centrale overheid 414,1 Tabel 5.1 5 EMU-SALDO EN EMU-SCHULD Tabel 5.1 betreft een overzicht van de inkomsten, de uitgaven, het EMU-saldo en de EMU-schuld (de budgettaire kerngegevens). Het betreft de inkomsten en uitgaven van het Rijk die relevant zijn voor het EMU-saldo. Om van het EMU-saldo Rijk tot het saldo van de gehele collectieve sector te komen, wordt het EMU-saldo van de decentrale overheden meegeteld. De EMU-schuld wordt hier voor de gehele collectieve sector weergeven. (in miljarden euro, + = overschot) MN 2025 FJR 2025 Verschil Inkomsten (belastingen en sociale premies) 425,1 432,5 7,5 Netto-uitgaven binnen het uitgavenkader 427,0 424,2 ‒ 2,8 Overige netto-uitgaven en correcties voor het EMU-saldo 29,9 22,9 ‒ 7,1 Totale netto-uitgaven en correcties voor het EMU-saldo 457,0 447,1 ‒ 9,9 EMU-saldo centrale overheid ‒ 31,9 ‒ 14,6 17,3 EMU-saldo decentrale overheden ‒ 0,7 ‒ 4,2 ‒ 3,5 EMU-saldo collectieve sector ‒ 32,6 ‒ 18,7 13,8 EMU-saldo collectieve sector (in procenten bbp) ‒ 2,8% ‒ 1,6% 1,2% EMU-schuld collectieve sector 548,4 523,5 ‒ 24,9 EMU-schuld collectieve sector (in procenten bbp) 46,6% 44,4% ‒ 2,2% Bruto binnenlands product (bbp) 1.176,3 1.179,7 3,3 Tabel 5.2 geeft de opbouw van het EMU-saldo van de collectieve sector weer. Dit EMU-saldo, ook wel het overheidssaldo genoemd, is de optelsom van alle inkomsten en uitgaven van de Rijksoverheid en de decentrale overheden. De inkomsten en uitgaven van de Rijksoverheid zijn in meer detail te vinden in bijlage 3 en 4. Om tot het EMU-saldo te komen worden enkele correcties toegepast: sommige uitgaven tellen namelijk niet mee voor het EMU-saldo (deze zijn uitgesplitst in tabel 5.3) en voor sommige posten telt een ander bedrag mee voor het EMU-saldo (op transactiebasis) dan op kasbasis in de Rijksbegroting is opgenomen (deze zijn uitgesplitst in tabel 5.4). MN 2025 FJR 2025 Verschil 1 Belasting- en premieontvangsten 425.056 432.529 7.473 2 Totale netto-uitgaven 506.053 499.565 ‒ 6.488 3 Af: niet EMU-saldo relevante uitgaven ‒ 56.946 ‒ 48.711 8.235 4 Bij: Kas-transverschillen en overige posten ‒ 7.857 3.748 11.605 5 Bij: EMU-saldo decentrale overheden ‒ 650 ‒ 4.160 ‒ 3.510 6 EMU-saldo collectieve sector (1-2-3+4+5) ‒ 32.558 ‒ 18.736 13.822 De uitgaven die wel op de Rijksbegroting staan, maar die niet meetellen voor het EMU-saldo, staan vermeld in tabel 5.3. Wat er wel en niet meetelt voor het EMU-saldo is vastgesteld door het Europese statistiekbureau Eurostat in de Manual on Government Deficit and Debt. MN 2025 FJR 2025 Verschil Verstrekking studieleningen 3.415 2.369 ‒ 1.046 Aflossing studieleningen ‒ 1.507 ‒ 2.533 ‒ 1.025 Aan- en verkoop staatsdeelnemingen 474 ‒ 1.584 ‒ 2.058 Voortijdige beeindiging derivaten 0 0 0 Rente-ontvangsten derivaten 0 0 0 Uitgaven gerelateerd aan Oekraïne 0 0 0 Rijksbijdragen aan sociale fondsen (incl. rente) 52.589 50.904 ‒ 1.685 Kasbeheer ‒ 12.300 ‒ 11.762 538 Lening TenneT 14.200 11.900 ‒ 2.300 Overig 76 ‒ 583 ‒ 659 Totaal 56.946 48.711 ‒ 8.235 Tabel 5.4 geeft de posten weer die wel meetellen voor het EMU-saldo, maar die niet, of niet op dezelfde manier, in de Rijksbegroting staan. Voor een deel ervan geldt dat voor het EMU-saldo wordt gerekend met de uitgaven en ontvangsten op transactiebasis, terwijl de Rijkbegroting de uitgaven op kasbasis bijhoudt. Om tot het EMU-saldo te komen moet daarom bovenop het bedrag dat daadwerkelijk de kas heeft verlaten nog een zogenoemd kas-transverschil worden meegeteld. Daarnaast is er een aantal posten die niet op de Rijkbegroting staan, zoals het positieve of negatieve saldo van agentschappen en de kosten van zorgverzekeraars. Deze posten zijn ook meegenomen in tabel 5.4, omdat deze ook meetellen voor het EMU-saldo. In tabel 1.2.1.1 in de hoofdtekst van dit Financieel Jaarverslag is in de verticale toelichting van het EMU-saldo een overige post van 3.297 miljoen euro opgenomen. Dit bedrag kan uit tabel 5.4 worden berekend door het Totaal Rijk en sociale fondsen (8.363 miljoen euro) te verminderen met de KTV rijksbijdragen aan decentrale overheden (4.798 miljoen euro) en de Mutatie begrotingsreserves (267 miljoen euro). MN 2025 FJR 2025 Verschil KTV EU-afdrachten 0 ‒ 86 ‒ 86 KTV Publiek private samenwerking (DBFM-contracten) 73 ‒ 10 ‒ 83 KTV OV-studentenkaart ‒ 1.000 ‒ 30 970 KTV NOW (corona) 10 77 67 KTV TvL (corona) 0 ‒ 73 ‒ 73 KTV OV-beschikbaarheidsvergoeding (corona) 0 ‒ 41 ‒ 41 KTV Veilingopbrengsten (UMTS, 4G, 5G) 284 307 23 KTV IDA/Wereldbank 0 ‒ 279 ‒ 279 KTV Gasbaten ‒ 1.001 ‒ 313 688 KTV LIV/LKV 0 147 147 KTV Defensie 0 1.372 1.372 KTV Prestatiebeurzen ‒ 1.224 ‒ 826 398 KTV Overig 0 658 658 KTV Rijksbijdragen aan decentrale overheden 0 4.334 4.334 Mutatie begrotingsreserves ‒ 95 ‒ 1.906 ‒ 1.810 Saldo agentschappen en rest centrale overheid 0 736 736 Overig 0 1.140 1.140 Subtotaal Rijk ‒ 2.953 5.207 8.160 Eigenrisicodragers WGA/ZW 519 573 54 Zorgbemiddeldingskosten ‒ 1.059 ‒ 2.137 ‒ 1.078 Correctie aansluiting premiegefinancierde uitgaven en ontvangsten1 ‒ 4.364 105 4.469 Overige correcties 0 0 0 Subtotaal sociale fondsen ‒ 4.904 ‒ 1.459 3.445 Totaal Rijk en sociale fondsen ‒ 7.857 3.748 11.605 1 Het stelsel van macro-economische statistieken zoals het CBS deze bijhoudt wordt de nationale rekeningen genoemd. Deze nationale rekeningen (NR) zijn afgelopen zomer gereviseerd. De wettelijke sociale premies die socialezekerheidsfondsen betalen op de uitkeringen werden voorheen gesaldeerd met de uitkeringen. Vanaf de NR-revisie worden de uitkeringen en de bijbehorende wettelijk sociale premies bruto geregistreerd: bijvoorbeeld de Zvw-premie die afgedragen wordt bij een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Dit leidt tot zowel hogere uitgaven als hogere premie-inkomsten die per saldo tegen elkaar wegstrepen. De raming van premie-inkomsten is gebaseerd op data van CPB en CBS. Daarom is hierbij uitgegaan van de bruto registratiewijze. Voor de premiegefinancierde uitgaven op de rijksbegroting wordt gewerkt volgens de gesaldeerde registratiewijze. Om te voorkomen dat deze twee verschillende registratiewijzen tot een onbedoeld technisch effect op het EMU-saldo leiden, is een correctie toegepast. Tabel 5.5 geeft de verdeling van het EMU-saldo over de verschillende onderdelen van de collectieve sector weer. In tabel 5.6 wordt het EMU-saldo van het Rijk verder uitgesplitst. MN 2025 FJR 2025 Verschil EMU-saldo centrale overheid ‒ 43.753 ‒ 24.355 19.398 EMU-saldo sociale fondsen 11.845 9.779 ‒ 2.066 EMU-saldo decentrale overheden ‒ 650 ‒ 4.160 ‒ 3.510 EMU-saldo collectieve sector ‒ 32.558 ‒ 18.736 13.822 EMU-saldo collectieve sector (in procenten bbp) ‒ 2,8% ‒ 1,6% 1,2% MN 2025 FJR 2025 Verschil Belastingontvangsten 277.353 285.920 8.567 Netto begrotingsgefinancierde uitgaven ‒ 322.509 ‒ 313.289 9.221 Af: niet EMU-saldo relevante uitgaven 56.946 48.711 ‒ 8.235 Betaalde rijksbijdrage en rente aan sociale fondsen ‒ 52.589 ‒ 50.904 1.685 Kas-transverschillen en overige posten Rijk ‒ 2.953 5.207 8.160 EMU-saldo Rijk (centrale overheid) ‒ 43.753 ‒ 24.355 19.398 Tabel 5.7 geeft het financieringstekort van het Rijk weer. Het financieringstekort is het bedrag dat het Rijk op kasbasis in een jaar tekort komt of over heeft. Het financieringstekort is daarmee dus ook het bedrag dat in een jaar extra moet worden geleend of, bij een overschot, waarmee schulden kunnen worden afgelost. Waar het EMU-saldo een begrip op transactiebasis is, is het financieringstekort een begrip op kasbasis. Om te komen tot het financieringstekort moeten naast de belastingontvangsten en de uitgaven op de begrotingen nog een aantal correcties worden toegepast. Ten eerste zijn de belastingen, zoals die meetellen voor het EMU-saldo, berekend op transactiebasis. Om tot de belastingen op kasbasis te komen moet het kas-transverschil hier vanaf worden getrokken. Hetzelfde geldt voor posten op de Rijksbegroting die niet op kasbasis zijn. Allereerst is dat de rente op de staatsschuld. Deze staat in de Rijksbegroting op transactiebasis, terwijl voor het financieringstekort alleen de kasuitgaven meetellen. Daarnaast wordt geld storten in (of opnemen uit) een begrotingsreserve op de begroting gezet als uitgave of ontvangst, terwijl het geld de schatkist in dat geval niet daadwerkelijk verlaat of binnenkomt. Daarom wordt voor dit type uitgaven ook gecorrigeerd om tot het financieringssaldo te komen. MN 2025 FJR 2025 Verschil Belastinginkomsten (kasbasis) 273.834 289.156 15.322 Netto begrotingsgefinancierde uitgaven ‒ 322.509 ‒ 313.289 9.221 Af: kas-transverschil rentelasten ‒ 210 ‒ 8 202 Mutatie begrotingsreserves ‒ 95 ‒ 1.906 ‒ 1.810 Mutaties derdenrekeningen inclusief Fortis lening 0 1.123 1.123 Financieringssaldo Rijksoverheid ‒ 48.981 ‒ 24.924 24.057 Het financieringssaldo werkt één op één door in de staatsschuld. Voor een financieringstekort moet immers geleend worden op de financiële markten, terwijl een overschot gebruikt kan worden om schulden af te lossen. Tabel 5.8 geeft de ontwikkeling van de EMU-schuld weer gedurende het jaar 2024, in de eerste kolom zoals verwacht werd bij Miljoenennota 2024 en in de tweede kolom zoals daadwerkelijk gerealiseerd. De EMU-schuld betreft de hele collectieve sector, dus ook het tekort van decentrale overheden en agentschappen heeft invloed op de EMU-schuld. MN 2025 FJR 2025 Verschil EMU-schuld begin jaar 498.801 491.585 ‒ 7.216 Financieringssaldo Rijksoverheid 48.981 24.924 ‒ 24.057 EMU-saldo decentrale overheden 650 4.160 3.510 EMU-saldo rest centrale overheid 0 0 0 Schatkistbankieren decentrale overheden 0 0 0 Overig 0 2.872 2.872 EMU-schuld einde jaar 548.432 523.541 ‒ 24.891 EMU-schuldquote (in procenten bbp) 46,6% 44,4% ‒ 2,2% Tabel 5.9 bevat de ontwikkeling van de EMU-schuldquote (de EMU-schuld in verhouding tot het bbp). Behalve het begrotingstekort of -overschot heeft ook de ontwikkeling van het bbp zelf invloed op de schuldquote. Dit is weergegeven als het noemereffect. MN 2025 FJR 2025 Verschil EMU-schuldquote begin jaar 44,2% 43,3% ‒ 0,9% Noemereffect bbp ‒ 1,8% ‒ 1,7% 0,1% Financieringssaldo Rijksoverheid 4,2% 2,1% ‒ 2,1% EMU-saldo decentrale overheden 0,1% 0,4% 0,3% EMU-saldo rest centrale overheid 0,0% 0,0% 0,0% Schatkistbankieren decentrale overheden 0,0% 0,0% 0,0% Overig 0,0% 0,2% 0,2% EMU-schuldquote einde jaar 46,6% 44,4% ‒ 2,2% De tabellen 5.10 en tabel 5.11 geven een historisch overzicht van het EMU-saldo en de EMU-schuld in de afgelopen tien jaar, zowel in euro's als in procenten van het bbp. 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 EMU-saldo 1,6 10,2 11,8 15,8 ‒ 30,3 ‒ 20,1 0,0 ‒ 3,9 ‒ 8,3 ‒ 18,7 bbp 720,2 750,9 787,3 829,8 816,5 891,6 993,8 1.050,1 1.121,5 1.179,5 EMU-saldo (in procenten bbp) 0,2% 1,4% 1,5% 1,9% ‒ 3,7% ‒ 2,3% 0,0% ‒ 0,4% ‒ 0,7% ‒ 1,6% 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 EMU-saldo 1,6 10,2 11,8 15,8 ‒ 30,3 ‒ 20,1 0,0 ‒ 3,9 ‒ 8,3 ‒ 18,7 bbp 720,2 750,9 787,3 829,8 816,5 891,6 993,8 1050,1 1121,5 1179,5 EMU-saldo (in procenten bbp) 0,2% 1,4% 1,5% 1,9% ‒ 3,7% ‒ 2,3% 0,0% ‒ 0,4% ‒ 0,7% ‒ 1,6% 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 EMU-schuld 438,4 420,3 405,9 395,4 436,1 450,2 481,1 481,5 491,1 523,5 bbp 720,2 750,9 787,3 829,8 816,5 891,6 993,8 1.050,1 1.121,5 1.179,5 EMU-schuld (in procenten bbp) 60,9% 56,0% 51,6% 47,7% 53,4% 50,5% 48,4% 45,8% 43,8% 44,4% Tabel 5.12 en tabel 5.13 geven een aansluiting tussen de cijfers zoals deze zijn gepresenteerd in bijlage 1 Rijksrekening en bijlage 5 EMU-saldo en EMU-schuld. FJR 2025 Bron Totaal kasuitgaven begrotingen 377,5 Tabel 1.2 Rentelasten 9,0 Tabel 1.4 Totaal kasuitgaven begrotingen en rentelasten 386,5 Af: uitgaven aflossing vaste schuld 20,0 H9A artikel 11 Af: uitgaven aflossing vlottende schuld 0,0 H9A artikel 11 Af: consolidatie 10,5 Tabel 4.2 Totaal uitgaven begrotingen 356,0 Tabel 4.2 Af: niet-belastingontvangsten begrotingen 42,7 Tabel 4.3 Totaal netto-uitgaven begrotingen 313,3 Tabel 4.4 Totaal premiegefinancierde netto-uitgaven 186,3 Tabel 4.5 w.v. Sociale Verzekeringen 87,9 Tabel 4.5 w.v. Zorg 98,3 Tabel 4.5 Totaal netto-uitgaven (begrotingen en premies) 499,6 Tabel 5.1 w.v. Netto-uitgaven binnen het uitgavenkader 424,2 Tabel 4.5 w.v. Netto-uitgaven buiten het uitgavenkader 75,3 Tabel 4.6 Af: niet EMU-saldo relevante uitgaven 48,7 Tabel 5.2 Bij: kas-transverschillen en overige posten ‒ 3,7 Tabel 5.2 Totaal netto-uitgaven relevant voor EMU-saldo 447,1 Tabel 5.1 FJR 2025 Bron Totaal kasontvangsten begrotingen 388,8 Tabel 1.3 Rentebaten 0,3 Tabel 1.5 Totaal kasontvangsten begrotingen en rentebaten 389,1 Af: uitgifte vaste schuld 40,7 H9A artikel 11 Af: uitgifte vlottende schuld 5,9 H9A artikel 11 Af: (Dis)agio bij inkoop schuld 0,0 H9A artikel 11 Af: consolidatie 10,5 Tabel 4.3 Af: niet-belastingontvangsten 42,7 Tabel 4.3 Totaal belastingen op kasbasis 289,2 Tabel 3.2 Premie-inkomsten op kasbasis 145,2 w.v. volksverzekeringen 44,1 Tabel 3.2 w.v. werknemersverzekeringen (EMU-basis) 101,1 Tabel 3.2 Totale inkomsten op kasbasis 434,3 Kas-transverschillen inkomsten 1,8 w.v. kas-transverschillen belastingen 3,2 Tabel 3.2 w.v. kas-transverschillen premies volksverzekeringen ‒ 1,4 Tabel 3.2 w.v. kas-transverschillen premies werknemersverzekeringen ‒ 0,1 Tabel 3.2 Totaal belastingen en premies op EMU-basis 432,5 Tabel 5.1 6 FISCALE REGELINGEN Sinds 2002 wordt budgettaire informatie over fiscale regelingen opgenomen in de Miljoenennota en het Financieel Jaarverslag van het Rijk. In de Miljoenennota worden onder andere het beleidsverantwoordelijk departement en de afgeronde en geplande evaluaties vermeld. Meer beleidsmatige informatie over fiscale regelingen wordt opgenomen in de begrotingen en jaarverslagen van de verschillende vakdepartementen. In het Financieel Jaarverslag van het Rijk wordt de realisatie weergegeven van fiscale regelingen die gebudgetteerd zijn of die zien op afdrachtvermindering. Dit betreft de afdrachtverminderingen voor speur- en ontwikkelingswerk (WBSO) en de drietal investeringsfaciliteiten in de inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting, te weten de energie-investeringsaftrek (EIA), milieu-investeringsaftrek (MIA) en willekeurige afschrijving milieu-investeringen (Vamil). De investeringsregelingen en de afdrachtvermindering speur- en ontwikkelingswerk zijn gebudgetteerde regelingen met een systematiek van meerjarige budgetegalisatie. De voorlopige realisaties van deze regelingen worden hier vermeld. Definitieve realisaties worden pas in de loop van 2026 bekend en worden opgenomen in de Miljoenennota 2027. Voor de fiscale regelingen die niet in deze bijlage zijn opgenomen geldt dat hun ramingen voor 2025 worden geactualiseerd in de Miljoenennota 2027. Een uitgebreidere beschrijving van de in deze bijlage genoemde fiscale regelingen en de ramingsmethodiek is te vinden in de bijlagen bij de Miljoenennota 2026.1Zie in specifiek bijlage 4, paragraaf 7, pagina('s): 74 (EIA), 74-75 (MIA), 75 (Vamil), en 76 (WBSO). 6.1 Voorlopige realisaties en budgetreserves fiscale regelingen Tabel 6.1 laat de voorlopige (geschatte) realisaties van de betreffende afdrachtverminderingen over 2025 zien, inclusief de huidige stand van de budget reserve. De realisaties zijn gebaseerd op geaggregeerde informatie vanuit de loonaangiften voor de WBSO en de aangiften inkomsten- en vennootschapsbelasting voor de EIA, MIA en de Vamil. Raming 2025 (MN 2026) Voorlopige realisatie 2025 Verschil voorlopige realisatie 2025 met raming 2025 (MN2026) Stand budgetreserve eind 2025 voor 2026 Energie-investeringsaftrek (EIA) 431 289 ‒ 142 70 Milieu-investeringsaftrek (MIA) 189 140 ‒ 49 58 Versnelde afschrijving milieu-investeringen (Vamil) 20 18 ‒ 2 3 Speur- en ontwikkelingswerk (WBSO) 1.682 1.447 ‒ 235 1163De WBSO kent een budgetsystematiek waarbij overuitputting en onderuitputting twee jaar later aan het budget wordt toegevoegd. Dit zorgt ervoor dat er twee budgetreserves zijn. In 2024 was sprake van een onderuitputting van 116 miljoen euro waardoor in 2026 dat bedrag is toegevoegd aan het beschikbare budget. De budgetreserve voor even jaren bedraagt dus 116 miljoen euro. De onderuitputting in 2025 van 235 miljoen zorgt ervoor dat in 2027 het budget verhoogd wordt met 235 miljoen euro en is daarmee de budgetreserve voor oneven jaren. Tabel 6.1 laat zien dat voor alle vier de gebudgetteerde regelingen sprake is van onderuitputting. Ook is sprake van positieve budgetreserves voor alle gebudgetteerde regelingen. Voor de EIA was in 2025 een budget beschikbaar van 431 miljoen waarvan in 2025 circa 289 miljoen euro is gebruikt. Hierdoor bedraagt de onderuitputting 142 miljoen euro wat ongeveer 33% van het budget is. Een eerder ontstaan tekort op de budgetreserve van de EIA is ongedaan gemaakt en eind 2025 staat de budgetreserve op 70 miljoen euro. De onderuitputting komt voornamelijk doordat het budget recentelijk sterk is toegenomen met 172 miljoen euro tussen 2024 en 2025. In het maatregelenpakket Acties Weerbaarheid Energieschock is aangekondigd om het aftrekpercentage van de EIA komend jaar te verhogen van 40% naar 45,5%. Hierdoor zal de budgetuitputting toenemen doordat naar verwachting nieuwe aanvragen worden aangetrokken en het voordeel per aanvraag toeneemt. Het is hierdoor niet de verwachting dat de onderuitputting structureel is. Voor de MIA was in 2025 een budget beschikbaar van 189 miljoen euro waarvan in 2025 circa 140 miljoen euro is gebruikt. Net als voor de EIA geldt voor de MIA dat er een onderuitputting van ongeveer 25% van het budget is wat overeenkomt met een onderuitputting van 49 miljoen euro. Door de onderuitputting neemt het overschot op de budgetreserve van de MIA toe van 9 miljoen euro eind 2024 naar 58 miljoen euro eind 2025. Deze onderuitputting volgt op jaren van overuitputting en een daling in het budget van de regeling. Als gevolg van de overuitputting is de milieumiddelenlijst meermaals aangescherpt. Het is de verwachting dat gegeven een verdere voorgenomen daling van het budget in 2026 de onderuitputting eveneens niet structureel van aard is. Voor de Vamil was in 2025 een budget beschikbaar van 20 miljoen euro waarvan in 2025 circa 18 miljoen euro is gebruikt. Hierdoor bedraagt de onderuitputting 2 miljoen euro, oftewel bijna 10% van het budget. De surplus op de budgetreserve van 1 miljoen euro eind 2024 is hierdoor toegenomen tot een surplus op de budgetreserve van 3 miljoen euro. Voor de WBSO was in 2025 een budget beschikbaar van 1.682 miljoen euro waarvan in 2025 circa 1.447 miljoen euro is gebruikt. Hiermee bedraagt de onderuitputting op de WBSO 235 miljoen euro wat ongeveer 14% van het budget is. De voorlopige budgetreserve voor 2027 is dan ook 235 miljoen euro. Dit bestaat uit enerzijds 68 miljoen euro aan budgetreserve die beschikbaar was voor 2025 (onderuitputting in 2023) en anderzijds uit 167 miljoen euro aan onderuitputting ten opzichte van het basisbudget van de WBSO. Dat de onderuitputting op de WBSO in 2025 is toegenomen is met name het resultant van de recente uitbreidingen van haar budget. Zoals aangekondigd in de kabinetsreactie op de evaluatie van de WBSO zal het kabinet op Prinsjesdag komen met een uitgebreide brief waarin onder andere gekeken zal worden naar hoe de middelen optimaal binnen de regeling kunnen worden ingezet. Daarmee is het de verwachting dat de onderuitputting eveneens niet structureel van aard is. 7 BELEIDSMATIGE MUTATIES NA DE NAJAARSNOTA Deze bijlage bevat een overzicht van beleidsmatige mutaties na de Najaarsnota die groter zijn dan 2 miljoen euro én leiden tot een artikeloverschrijding t.o.v. stand Najaarsnota. Departementen rapporteren in hun Kamerstukken over de oorzaak van deze overschrijding. In de laatste twee kolommen wordt zichtbaar of de mutatie een uitgave (U) en / of verplichting (V) betreft. Begrotingshoofdstuk Artikel Omschrijving Bedrag Kamerstuk U V Justitie en Veiligheid Art. 32 Rechtspleging en rechtsbijstand Ophoging Verplichting Autoriteit Persoonsgegevens (AP) 4,1 Kamerstuk 36800-VI-29 X Justitie en Veiligheid Art. 32 Rechtspleging en rechtsbijstand Ophoging Verplichting Juridisch Loket 24,7 Kamerstuk 36800-VI-29 X Justitie en Veiligheid Art. 32 Rechtspleging en rechtsbijstand Ophoging Verplichting Raad voor Rechtsbijstand 2,2 Kamerstuk 36800-VI-29 X Justitie en Veiligheid Art. 32 Rechtspleging en rechtsbijstand Ophoging Verplichting Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (STAB) 6,1 Kamerstuk 36800-VI-29 X Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Art. 14 Cultuur Desaldering Museaal Aankoopfonds (MAF) n.a.v. kunstroof Drents museum 5,7 Kamerstuk 36800-VIII-37 X Defensie Art. 1 Inzet Invulling motie Klaver voor extra militaire steun aan Oekraïne 700,0 Kamerstuk 36045, nr. 261 X X Defensie Art. 3 Koninklijke Landmacht Hogere uitgaven oefeningen binnen- en buitenland, en buitenlandse dienstreizen 30,0 Kamerstuk 36800-X-19 X Defensie Art. 4 Koninklijke Luchtmacht Hogere verplichtingen door meer oefeningen, en nood aan flexibele personele capaciteit 45,0 Kamerstuk 36800-X-19 X Defensie Art. 5 Koninklijke Marechaussee Hogere verplichtingen personele en materiële exploitatie 22,4 Kamerstuk 36800-X-19 X Defensie Art. 8 Defensie Ondersteuningscommando Hogere verplichtingen door eerder aangaan van nieuwe contracten 25,0 Kamerstuk 36800-X-19 X Defensie Art. 10 Apparaat kerndepartement Hogere verplichtingen programmatisch verbeterplan beveiliging militaire objecten 9,0 Kamerstuk 36800-X-19 X Infrastructuur en Waterstaat Art. 25 Brede doeluitkering Verplichtingenschuif Brede Doeluitkering Guisweg 3,5 Kamerstuk 36200-A-129 X Infrastructuur en Waterstaat Art. 25 Brede doeluitkering Verplichtingenschuif Brede Doeluitkering Metronet 8,3 Kamerstuk 36200-A-129 X Infrastructuur en Waterstaat Art. 25 Brede doeluitkering Verplichtingenschuif Brede Doeluitkering OV-verbinding Amsterdam Haarlemmermeer 14,3 Kamerstuk 36200-A-129 X Infrastructuur en Waterstaat Art. 25 Brede doeluitkering Verplichtingenschuif Brede Doeluitkering Spreiden en Mijden Samen Bouwen aan Bereikbaarheid 2,0 Kamerstuk 36200-A-129 X Infrastructuur en Waterstaat Art. 25 Brede doeluitkering Verplichtingenschuif Brede Doeluitkering Trekvlietbrug 3,4 Kamerstuk 36200-A-129 X Infrastructuur en Waterstaat Art. 25 Brede doeluitkering Verplichtingenschuif Brede Doeluitkering Vlietlijn Planning en Studiefast 2024-2026 13,7 Kamerstuk 36200-A-129 X Infrastructuur en Waterstaat Art. 25 Brede doeluitkering Verplichtingenschuif Brede Doeluitkering Vlietlijn Partieel Uitvoeringsbesluit 4,5 Kamerstuk 36200-A-129 X Infrastructuur en Waterstaat Art. 25 Brede doeluitkering Verplichtingenschuif Brede Doeluitkering Zuid-Holland Bereikbaar 4,3 Kamerstuk 36200-A-129 X Infrastructuur en Waterstaat Art. 25 Brede doeluitkering Verplichtingenschuif vastleggen Brede Doeluitkering 2026 90,6 Kamerstuk 36200-A-129 X Infrastructuur en Waterstaat Art. 26 Bijdrage investeringsfondsen Mobiliteitsfonds: saldo terugsluis Vrachtwagenheffing 2025 19,6 Kamerstuk 36200-A-129 X X Infrastructuur en Waterstaat Art. 26 Bijdrage investeringsfondsen Correctie van verplichtingen 2,9 Kamerstuk 36200-A-129 X Infrastructuur en Waterstaat Art. 97 Algemeen departement Eenzijdige verplichtingenophoging tbv regeringsvliegtuig 58,1 Kamerstuk 36200-A-129 X Volksgezondheid, Welzijn en Sport Art. 3 Langdurige zorg en ondersteuning Verplichtingenschuif instellingssubsidie langdurige zorg 10,0 Kamerstuk 36800-XVI-22 X Volksgezondheid, Welzijn en Sport Art. 3 Langdurige zorg en ondersteuning Verplichtingenschuif zorggeschikte woningen 70,0 Kamerstuk 36800-XVI-22 X Volksgezondheid, Welzijn en Sport Art. 3 Langdurige zorg en ondersteuning Verplichtingenschuif financiële bijdrage overname zorginstelling De Trans 25,8 Kamerstuk 36800-XVI-22 X Volksgezondheid, Welzijn en Sport Art. 4 Zorgbreed beleid Verplichtingenschuif dienstverleningsafspraken CIBG 13,3 Kamerstuk 36800-XVI-22 X Volksgezondheid, Welzijn en Sport Art. 4 Zorgbreed beleid Verplichtingenschuif activiteiten Nictiz voor gegevensuitwisseling 11,0 Kamerstuk 36800-XVI-22 X Volksgezondheid, Welzijn en Sport Art. 4 Zorgbreed beleid Verplichtingenschuif persoonlijke gezondheidsomgevingen 16,5 Kamerstuk 36800-XVI-22 X Volksgezondheid, Welzijn en Sport Art. 4 Zorgbreed beleid Verplichtingenschuif subsidies Stichting Project 2,6 Kamerstuk 36800-XVI-22 X Volksgezondheid, Welzijn en Sport Art. 4 Zorgbreed beleid Verplichtingenschuif aangaan voorschotcontracten zorg Caribisch Nederland 111,7 Kamerstuk 36800-XVI-22 X Volksgezondheid, Welzijn en Sport Art. 5 Jeugd Verplichtingenschuif SPUK transformatie gesloten jeugdhulp 31,0 Kamerstuk 36800-XVI-22 X Provinciefonds Art. 1 Provinciefonds Ophoging verplichtingenbudget decentralisatie-uitkering Decentraal spoor 7,0 Kamerstuk 36800-VII-17 X Mobiliteitsfonds Art. 12 Hoofdwegennet Mobiliteitsfonds: saldo terugsluis Vrachtwagenheffing 2025 19,6 Kamerstuk 36200-A-129 X Mobiliteitsfonds Art. 14 Regionale infrastructuur en bereikbaarheidsprogramma's Hogere verplichtingen Woningbouw en Mobiliteit 25,4 Kamerstuk 36200-A-129 X Mobiliteitsfonds Art. 15 Hoofdvaarwegennet Aanvullende ontvangsten vanuit Vlaanderen in 2025 15,0 Kamerstuk 36200-A-129 X Defensiematerieelbegrotingsfonds Art. 4 Lucht Materieel Hogere realisatie op instandhouding F-35 en diverse projecten voor wapensystemen 200,0 Kamerstuk 36800-K-8 X Financiën Art. 6 BTW-Compensatiefonds Afdracht BTW-Compensatiefonds specifieke uitkering gebiedsbudget 2,1 Kamerstuk 36800-IX-39 X X Financiën Art. 6 BTW-Compensatiefonds Afdracht BTW-Compensatiefonds Regiodeals 9,8 Kamerstuk 36800-IX-39 X X Financiën Art. 6 BTW-Compensatiefonds Afdracht BTW-compensatiefonds WMRE 2,6 Kamerstuk 36800-IX-39 X X 8 RISICOREGELINGEN VAN HET RIJK 2025 In tabellen 8.1 tot en met 8.4 wordt een totaaloverzicht van verschillende soorten risico-regelingen van het Rijk weergegeven. Voor details over onderstaande garantieregelin-gen, achterborgstellingen en leningen wordt verwezen naar begrotingen en jaarversla-gen van de betreffende vakdepartementen. Garanties Een garantie is een voorwaardelijke, financiële verplichting van het Rijk aan een derde buiten het Rijk. Hiermee staat de overheid garant voor bepaalde (inter)nationale financi-ele verplichtingen, en neemt het deze verplichtingen over als de partij waaraan de ga-rantie is verleend deze niet langer kan nakomen. Garantieregelingen worden als ver-plichting opgenomen in de begroting van het betreffende vakdepartement. Onderstaande tabel 8.1 bevat de garantieregelingen van het Rijk. Alle regelingen met een uitstaand risico kleiner dan 100 miljoen euro zijn samengevat in de post ‘overig’. Het overzicht bevat alle garanties met de stand ultimo 2025. Ontwikkelingen daarna zijn niet in het overzicht opgenomen, omdat die buiten de reikwijdte van het Financieel Jaarver-slag van het Rijk 2025 vallen. Deze worden meegenomen in het overzicht van risicore-gelingen van het Rijk bij de Miljoenennota 2027. In het overzicht worden achtereenvolgens de begroting (b), het begrotingsartikel (a) en de omschrijving van de garantie weergegeven. Daarachter staat allereerst het totaalbe-drag aan uitstaande garantie per eind 2024. Dit bedrag is een optelsom van alle eerdere verleende en vervallen garanties. Vervolgens worden de in 2025 verleende en vervallen garanties in aparte kolommen weergegeven. Samen tellen deze drie kolommen op tot de eindstand aan uitstaande garanties eind 2025. In de laatste twee kolommen worden tot slot de jaar- en totaalplafonds weergegeven. Een garantieregeling van het Rijk kent in principe altijd een maximum, het garantiepla-fond. Dit plafond kan een jaarlijks plafond zijn (per jaar mag een maximaal bedrag aan garanties worden verleend) of een totaalplafond (er mogen nooit meer garanties ver-leend worden dan het plafond). In tabel 8.1 is onderscheid gemaakt tussen beide soor-ten plafonds. Bij internationale organisaties is gekozen het garantieplafond gelijk te stellen aan de uitstaande garanties. Hiervan is sprake bij de Europese garanties (EFSF, EFSM en ESM en NGEU) en de garanties van een aantal internationale financiële instel-lingen (IMF en Wereldbank). Ook bij andere regelingen waar geen plafond is afgespro-ken, is het totaalplafond gelijkgesteld aan de uitstaande garanties. Uit tabel 8.1 blijkt dat het totaalbedrag aan uitstaande garanties van het Rijk in 2025 279,8 miljard euro bedraagt. In 2024 was dit bedrag 219,7 miljard euro, wat betekent dat gedurende het jaar per saldo voor 60,1 miljard euro aan extra garanties zijn aangegaan. De stijging komt met name door de nieuwe garantie aan TenneT van 51,6 miljard euro2Voor de garantie aan TenneT is het Rijk in 2025 een voorwaardelijke verplichting aangegaan voor 51,6 miljard euro, gelijk aan het totaalplafond van de garantie. TenneT had ultimo 2025 15 miljard aan schulden uitstaan die onder deze garantie vielen. en de Europese regeling Security Action for Europe (SAFE) van 15,3 miljard euro. Afname van het uitstaande risico komt vooral door de garanties op de exportkredietverzekering (per saldo ‒ 2,9 miljard euro), de deelneming in het kapitaal van het IMF (-2 miljard euro) en de garantie op de Financieringsmaatschappij voor ontwikkelingslanden (FMO) (-1,8 miljard euro). Om de risico’s voor de overheidsfinanciën te beheersen, en een goede afweging tussen verschillende beleidsinstrumenten te bevorderen, wordt een ‘nee-tenzij’-beleid gevoerd ten aanzien van risicoregelingen. Dit beleid is vastgelegd in de begrotingsregels en houdt in dat er terughoudend wordt omgegaan met het aangaan van nieuwe risico's en verruimingen van bestaande regelingen. In sommige gevallen kan het verstandig zijn om nieuwe risico’s aan te gaan, bijvoorbeeld tijdens een acute crisis. Hiervoor is een goede onderbouwing noodzakelijk. Deze controle aan de poort heeft concreet vorm gekregen in het Toetsingskader Risicoregelingen, dat eveneens is vastgelegd in de begrotingsregels. Dit toetsingskader zorgt ervoor dat er ook in onzekere tijden een degelijke afweging gemaakt wordt. Bij consequente toepassing in de toekomst zullen de uitstaande risico’s na een crisis naar verwachting weer afnemen. Het resterende uitstaande risico van de nationale coronagerelateerde risicoregelingen wordt apart weergegeven in de regel «Nationale garanties coronacrisis». Hieruit blijkt dat in 2025 34,5 miljoen euro is vervallen, een afname van 74%. Er staat nog 12,1 miljoen euro aan nationale coronagerelateerde garanties uit. Uitstaande garanties Verleende garanties Vervallen garanties Uitstaande garanties Jaarplafond Totaalplafond b a Omschrijving 2024 2025 2025 2025 2025 V 3 Raad van Europa 287,4 287,4 287,4 VI 34 Garantieregeling forensische zorg 300,0 VIII 14 Indemniteitsregeling 132,1 452,0 252,2 331,9 450,0 IXB 2 Wet aansprakelijkheid kernongevallen (WAKO) 9.200,0 9.200,0 9.200,0 IXB 3 Financieringsmaatschappij voor ontwikkelingslanden (FMO) 15.401,6 1.784,6 13.617,0 13.617,0 IXB 3 Garantie TenneT 51.600,0 51.600,0 51.600,0 IXB 4 Security Action for Europe (SAFE) 15.286,8 15.286,8 15.286,8 IXB 4 Oekraïne Faciliteit 1.999,3 102,6 2.101,9 2.101,9 IXB 4 Macro-Financiële Bijstand - Ukraine Loan Cooperation Mechanism (MFB-ULCM) 3.416,0 78,0 1.649,4 1.844,6 1.844,6 IXB 4 Kredieten EU-betalingsbalanssteun (BoP-faciliteit) 3.870,1 204,0 4.074,1 4.074,1 IXB 4 Headroomgarantie macro-financiële bijstand (MFB) 1.089,2 57,3 1.146,5 1.146,5 IXB 4 Garantie Wereldbank - IBRD garantie kapitaal 5.825,7 674,8 5.150,9 5.150,9 IXB 4 Garantie Wereldbank - IBRD garantie Oekraïne 100,0 100,0 100,0 IXB 4 European Stability Mechanism (ESM) 35.338,9 35.338,9 35.338,9 IXB 4 European Investment Bank (EIB) 11.796,0 11.796,0 11.796,0 IXB 4 European Financial Stability Facility (EFSF) 34.154,2 34.154,2 34.154,2 IXB 4 European Financial Stabilisation Mechnism (EFSM) 2.690,6 118,9 161,8 2.647,7 2.647,7 IXB 4 European Bank for Reconstruction and Development (EBRD) 589,1 589,1 589,1 IXB 4 EIB - pan Europees Garantiefonds 953,5 28,5 925,0 925,0 IXB 4 DNB - deelneming in kapitaal IMF 34.454,2 2.034,5 32.419,7 32.419,7 IXB 4 Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB) 794,1 92,0 702,1 702,1 IXB 4 Bilaterale garantie Macro-financiële bijstand (MFB) 215,4 215,4 215,4 IXB 4 Next Generation EU (NGEU) 27.176,2 3.703,5 1.572,5 29.307,2 29.307,2 IXB 4 Support to mitigate Unemployment Risks in an Emergency (SURE) 5.983,9 18,9 5.965,1 5.965,1 IXB 5 Exportkredietverzekering 17.540,6 3.370,9 6.225,4 14.686,1 10.000,0 XIII 2 Borgstelling MKB kredieten (BMKB) 1.166,5 291,1 365,8 1.091,8 758,9 XIII 2 Garantie Ondernemingsfinanciering (GO) 198,9 18,6 76,0 141,5 200,0 XIV 21 Borgstelling MKB-Landbouwkredieten 231,3 13,3 45,2 199,5 120,0 XIV 22 Garantie voor natuurgebieden en landschappen 223,1 18,7 204,4 204,4 XVI 2&3 Instellingen voor de gezondheidszorg 125,3 2,4 21,1 106,5 106,5 XVII 1 Garantie Dutch Good Growth Fund (DGGF) 108,2 8,4 9,6 106,9 675,0 XVII 5 Garanties Inter American Development Bank (IDB) 291,4 11,4 280,1 280,1 XVII 5 Garanties African Development Bank (AfDB) 2.354,9 77,8 2.277,1 2.277,1 XVII 5 Garanties Asian Development Bank (AsDB) 1.251,6 41,4 1.210,2 1.210,2 XXII 1 Herplaatsingsgarantie 24,3 82,6 106,9 783,0 Nationale garanties coronacrisis 46,6 34,5 12,1 3.087,5 Overig 674,9 103,2 165,0 613,0 85,3 1.073,1 Totaal 219.705,1 75.493,5 15.360,9 279.837,7 11.164,2 268.916,6 Tabel 8.2 bevat de uitgaven en ontvangsten behorende bij de door het Rijk verstrekte garanties in 2024 en 2025. Alleen garanties waarbij daadwerkelijke uitgaven en ontvangsten zijn gedaan, worden weergegeven in de tabel. De in de tabel getoonde uitgaven betreffen de schade-uitkeringen op afgegeven garanties. De in de tabel getoonde ontvangsten betreffen zowel ontvangen uit premies, provisies en dergelijke als op derden verhaalde (schade-)uitkeringen. Uitgaven Ontvangsten Uitgaven Ontvangsten b a Omschrijving 2024 2024 2025 2025 VI 33 Garantiestelling Faillissementscuratoren dienst JUSTIS 2.216,0 2.523,0 IXB 1 Garantie procesrisico's 182,0 18,0 IXB 2 Terrorismeschades (NHT) 536,0 535,0 IXB 2 Wet aansprakelijkheid kernongevallen (WAKO) 108,0 1.726,0 IXB 3 Financieringsmaatschappij voor ontwikkelingslanden (FMO) 1.000,0 1.000,0 IXB 4 EIB - pan Europees Garantiefonds 17.941,0 28.493,0 IXB 4 EIB - kredietverlening in ACP en OCT 4.375,0 IXB 5 Exportkredietverzekering 128.838,0 131.159,0 109.035,0 180.963,0 IXB 5 Herverzekering leverancierskredieten 882,0 45,0 10.846,0 13.168,0 XIII 2 Klein Krediet Corona 1.182,0 85,0 392,0 53,0 XIII 2 Borgstelling MKB kredieten (BMKB) 16.830,0 16.950,0 13.078,0 18.083,0 XIII 2 Garantie Ondernemingsfinanciering (GO) 4.421,0 6.080,0 XIII 2 GO-Corona 1.012,0 123,0 XIII 2 Groeifaciliteit 8.615,0 2.067,0 2.481,0 1.724,0 XIII 2 BMKB-Corona 2.180,0 209,0 933,0 187,0 XIII 2 MKB-financiering 455,0 325,0 291,0 XIII 2 Microkredieten 337,0 282,0 XIV 21 Borgstelling MKB-Landbouwkredieten 210,0 737,0 616,0 XIV 22 Klimaatfonds groenfonds garantie 199,0 274,0 XVII 1 Garantie Dutch Good Growth Fund (DGGF) 13.997,0 18.559,0 XVII 1 Garantie Development Related Infrastructure Investment Vehicle (DRIVE) 711,0 XVII 1 Garantie Dutch Trade and Investment Fund (DTIF) 14.248,0 8.058,0 XVII 5 Garanties IS-NIO 1.581,0 1.117,0 XXII 1 Herplaatsingsgarantie 393.000,0 Totaal 179.076,0 582.146,0 172.499,0 253.550,0 Achterborgstellingen Naast het risico uit garantieregelingen staat het Rijk ook indirect bloot aan risico’s uit achterborgstellingen. In die gevallen wordt de daadwerkelijke garantieverplichting niet afgegeven door het Rijk, maar door een daarvoor aangewezen tussenpersoon in de vorm van een stichting. In de begroting van het betreffende vakdepartement worden achterborgstellingen daarom niet als verplichting opgenomen. Het Rijk wordt pas aangesproken zodra de tussenpersoon niet aan haar verplichtingen kan voldoen. De achterborgstellingen zijn opgenomen in tabel 8.3. Het risico uit de achterborgstellingen (in tabel 8.3) is niet één op één te vergelijken met het risico uit de garantieregelingen (in tabel 8.1), aangezien het risico over meerdere partijen wordt gespreid. Per achterborgstelling zijn er verschillende mogelijkheden om eventuele schade te dekken. Het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) beschikt over een fondsvermogen en kan daarnaast indien nodig obligo ophalen bij deelnemende woningcorporaties. Op het gecommitteerd obligo doet het WSW alleen een beroep wanneer dat noodzakelijk is om middelen in liquide vorm beschikbaar te hebben voortvloeiend uit het risicovermogen in relatie tot geborgde verplichtingen. Ook kunnen woningcorporaties in financiële problemen onder bepaalde voorwaarden een aanvraag doen voor saneringssteun. Saneringssteun wordt bekostigd via een heffing aan corporaties en deze middelen lopen via een risicovoorziening op de begroting van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Alle woningcorporaties zijn op basis van de wet verplicht om deze heffing te betalen. Financiële problemen bij corporaties worden in eerste instantie dus betaald door de corporatiesector zelf via het fondsvermogen WSW, obligo en de saneringsheffing. Pas daarna komen het Rijk en gemeenten in beeld via de achtervang. De achtervang is nog niet eerder aangesproken. De Stichting Waarborgfonds Zorg (WFZ) kent een soortgelijke regeling. Ook hier wordt eerst het bufferkapitaal van de stichting aangesproken om schade te dekken. Daarna moeten de zorginstellingen met een door het WFZ geborgde lening een percentage (maximaal 3 procent van de uitstaande garanties van de deelnemende zorginstelling) van het leningenbedrag afdragen (obligo). Mocht dit onvoldoende zijn om de verplichtingen van het WFZ na te komen, dan kan het WFZ een beroep doen op het Rijk. Bij het Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW) geldt geen obligoverplichting. Hier dienen huizen van particulieren als onderpand, waardoor de schade zich beperkt tot eventuele restschulden na gedwongen verkoop. Het WEW teert bij verlies direct in op het bufferkapitaal. Het Nationaal Restauratiefonds (NRF) kent eveneens geen obligoverplichting. Het NRF doet pas een beroep op het Rijk wanneer het eigen vermogen is uitgeput. Dit is over de gehele looptijd nog nooit voorgekomen. Daarnaast worden bij twee achterborgstellingen de risico’s gedeeld met gemeenten. Zo worden de verplichtingen die het WEW voor 1 januari 2011 is aangegaan voor 50 procent gedekt door gemeenten en voor 50 procent door het Rijk. Verplichtingen aangegaan na deze datum worden volledig door het Rijk gedekt. Bij het WSW wordt de gehele positie evenredig met gemeenten gedeeld. Geborgd vermogen Verleend Vervallen Geborgd vermogen Buffer kapitaal Obligo b a Omschrijving 2024 2025 2025 2025 2025 2025 VIII 14 Nationaal Restauratie Fonds (NRF) 408,8 59,0 56,8 411,0 82,0 N.v.t. XVI 2 Waarborgfonds voor de Zorgsector (WFZ) 5.779,4 140,7 5.638,7 302,0 170,3 XXII 1 Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW) 213.517,0 37.519,0 19.564,0 231.472,0 1.810,0 N.v.t. XXII 1 Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) 94.937,0 9.582,0 3.755,0 100.765,0 631,0 2.615,0 Totaal 314.642,2 47.160,0 23.516,5 338.286,7 2.825,0 2.785,3 Leningen We spreken van een lening als het Rijk middelen verstrekt aan een derde buiten het Rijk met een afgesproken aflossingsschema en rente. Is aan een van beide voorwaarden niet voldaan, dan is sprake van een uitgave. Ook leningen vormen een risico voor de Rijksbegroting, namelijk als de ontvanger van die lening niet in staat blijkt de lening (in zijn geheel) af te lossen of de rentevergoeding te betalen. In dat geval derft het Rijk inkomsten (niet-belastingontvangsten die geraamd zijn). Die derving belast het uitgavenkader. Bij leningen die zijn afgegeven in andere valuta is er ook een wisselkoersrisico voor het Rijk. In tabel 8.4 staan de door het Rijk verstrekte leningen die classificeren als risicoregeling. Het bedrag aan uitstaande leningen is in 2025 met 20,5 miljard euro gedaald ten opzichte van 2024. Dit is bijna volledig toe te schrijven aan de daling van de lening aan TenneT met 19,4 miljard euro. Uitstaand risico Uitstaand risico Looptijd b Omschrijving 2024 2025 IV Liquiditeitssteun Aruba 442,2 397,2 2043 IV Liquiditeitssteun Curaçao 448,3 414,3 2043 IV Liquiditeitssteun Sint-Maarten 155,3 140,4 2053 IXB Lening Griekenland 2.391,1 1.579,6 2040 IXB Lening TenneT 44.400,0 25.000,0 2042 IXB Lening Oekraïne 200,0 200,0 2032 IXB Lening Wereldbank IBRD 62,5 onbepaalde tijd XIII Invest-NL Capital N.V. SIF 64,8 2029 XIII Corona overbruggingslening (COL-faciliteit) voor start-ups en scale-ups 230,8 103,7 2026 XIII Lening Stichting Garantiefonds Reisgelden 138,7 77,1 2028 XIII Steun aan IHC (voorheen Royal IHC) 5,0 5,0 onbepaalde tijd Totaal 48.476,2 27.979,8 9 VERTICALE TOELICHTING De verticale toelichting toont voor ieder begrotinghoofdstuk de budgettaire veranderingen die zich hebben voorgedaan sinds de Miljoenennota 2025. De mutaties van de Miljoenennota tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. De verticale toelichting bestaat per begroting uit twee tabellen: uitgaven en ontvangsten. De tabellen kunnen de volgende posten bevatten:

1. Meevallers

2. Tegenvallers

3. Intensiveringen

4. Ombuigingen

5. Generaal dossier

6. Kasschuiven

7. Overboekingen met andere begrotingen

8. Kadercorrecties

9. Technisch

10. Niet-kaderrelevant

Algemene Zaken en De Koning De Koning In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 59 Mutaties t/m Najaarsnota 2 Stand Najaarsnota 61 Meevallers 0 Meevallers 0 Tegenvallers 0 Tegenvallers 0 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 61 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 0 Mutaties t/m Najaarsnota Stand Najaarsnota 0 Meevallers 0 Meevallers 0 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 0 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Deze mutatie betreft de realisatie van de doorbelaste uitgaven van het Kabinet van de Koning en de Rijksvoorlichtingsdienst (153 duizend euro), die iets lager uitvalt dan de raming in de ontwerpbegroting. In de tabel is dit een nul, vanwege de afronding in miljoenen. Tegenvallers Conform de Wet financieel statuut Koninklijk Huis (WFSKH) is op basis van de CPI-ontwikkeling het materiële gedeelte van de B-component van de grondwettelijke uitkering van de leden van het Koninklijk Huis naar boven bijgesteld (30 duizend euro). In de tabel is dit een nul, vanwege de afronding in miljoenen. Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Deze post betreft de terugstorting van de A-component van de grondwettelijke uitkering (inkomen) van de vermoedelijke troonopvolger (de Prinses van Oranje) die hoger uitvalt door afronding naar boven (duizend euro) in de eindafrekening. In de tabel is dit een nul, vanwege de afronding in miljoenen. Algemene zaken In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 101 Mutaties t/m Najaarsnota 17 Stand Najaarsnota 118 Meevallers ‒ 1 Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) 0 Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten ‒ 1 Overige meevallers 0 Tegenvallers 2 Overschrijding apparaatsuitgaven 2 Overige tegenvallers 0 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 118 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 9 Mutaties t/m Najaarsnota 5 Stand Najaarsnota 13 Meevallers 1 Aanvullende meevaller Rijksvastgoedbedrijf 1 Overige meevallers 0 Technisch 0 Technisch 0 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 14 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) Bij de RVD is sprake van 296 duizend euro aan onderuitputting door projecten (bijvoorbeeld uit het werkprogramma van de Voorlichtingsraad (VoRa)) die achterlopen in de verwachte realisatie. In de tabel is dit een nul, vanwege de afronding in miljoenen. De Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten Door vertraging bij het werven van personeel en lagere kosten dan verwacht voor tijdelijke extra huisvesting is sprake van aanvullende onderuitputting ten opzichte van de Najaarsnota 2025 van 542 duizend euro. Overige meevallers Dit betreft het saldo van overige meevallers. Bij de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) is sprake van circa 131 duizend euro onderuitputting doordat hier onder andere door wisselende bezetting geen organisatiebrede projecten zijn opgepakt. Daarnaast is sprake van een meevaller bij het Kabinet van de Koning van 93 duizend euro door vertraging bij het invullen van vacatures en een meevaller van 80 duizend euro bij de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB) door wisselende bezetting. In de tabel is dit een nul, vanwege de afronding in miljoenen. Tegenvallers Overschrijding apparaatsuitgaven Op het apparaatsbudget is sprake van een overschrijding van circa 1,6 miljoen euro door noodzakelijke ICT investeringen ter vervanging van hardware. Overige tegenvallers De overige tegenvaller betreft een correctie van een afrondingsverschil. In de tabel is dit een nul, vanwege de afronding in miljoenen. Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Aanvullende meevaller Rijksvastgoedbedrijf Op de ontvangsten is sprake van een aanvullende meevaller van 629 duizend euro. Dit komt door een hogere ontvangst van het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) dan geraamd bij Najaarsnota 2025 voor werkzaamheden aan een datacenter. Technisch Deze ontvangsten houden verband met doorbelastingen van de uitgaven van de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) aan Hoofdstuk I De Koning voor de uitgaven voor het Koninklijk Huis en het Kabinet van de Koning. In de tabel is dit een nul, vanwege de afronding in miljoenen. Buitenlandse Zaken (inclusief BHO) Buitenlandse Zaken In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 12.262 Mutaties t/m Najaarsnota 948 Stand Najaarsnota 13.210 Meevallers ‒ 50 Meevallers ‒ 50 Tegenvallers 36 Apparaat 30 Overige tegenvallers 7 Generaal dossier 58 EU-afdrachten 58 Kadercorrecties ‒ 6 Kadercorrectie ‒ 6 Niet-kaderrelevant ‒ 32 Invoerrechten 188 Niet-militaire Oekraïnesteun 6 Oekraïnefaciliteit EU ‒ 60 Europese Vredesfaciliteit ‒ 167 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 13.215 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 3.654 Mutaties t/m Najaarsnota ‒ 1.116 Stand Najaarsnota 2.537 Meevallers 8 Meevallers 8 Tegenvallers ‒ 34 Tegenvallers ‒ 34 Generaal dossier 59 Perceptiekostenvergoeding 59 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 2.570 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Meevallers Dit betreft een saldo van verschillende meevallers, waaronder 30,6 miljoen euro aan onderuitputting op de Europese Vredesfaciliteit (EPF). Het gaat hierbij om onderuitputting die is opgetreden in het kaderrelevante deel van het EPF. Daarnaast heeft er circa 3,3 miljoen euro aan onderuitputting opgetreden op de Nederlandse contributie aan VN-crisisbeheersingsoperaties. Tegenvallers Apparaat De realisatie op het apparaatsbudget (artikel 7) valt 29,5 miljoen hoger uit dan eerder geraamd. Tegenvallers op het apparaatsbudget zijn het gevolg van de loonontwikkeling die voortvloeit uit de afspraken in het CAO Rijk en hogere uitgaven voor de informatiesystemen van de consulaire dienstverlening. Hierdoor kost het meer tijd om tegelijkertijd de ombuigingen op het apparaatsbudget te realiseren. Dit is ook gemeld in de Decemberbrief van BZ. Overige tegenvallers Dit betreft het saldo van verschillende tegenvallers onder andere op de consulaire dienstverlening aan Nederlanders in het buitenland. Generaal dossier EU-afdrachten Het netto-effect op de EU-afdrachten betreft een onderuitputting van 1,9 miljoen euro. Een deel van deze middelen zijn echter niet-kaderrelevant, omdat dit de realisatie van de Oekraïnefaciliteit EU betreffen. In de verwerking leidt deze splitsing tot een hogere bni-afdracht van 57,6 miljoen euro dan waar rekening mee werd gehouden bij de 2^e suppletoire begroting en een lagere niet-kaderrelevante EU-afdracht van 59,5 miljoen euro (zie Niet-kaderrelevant). Kadercorrectie Kadercorrectie Een deel van de middelen uit het Mensenrechtenfonds, Stabiliteitsfonds en MATRA is ingezet voor Oekraïne. Om die reden zijn deze middelen omgelabeld als niet-kaderrelevant en is het kader hiervoor gecorrigeerd. Niet-kaderrelevant Invoerrechten Dit betreft de realisatie van de invoerrechten. De realisatie op de invoerrechten valt 188,3 miljoen euro hoger uit dan ten tijde van de 2^e suppletoire begroting werd geraamd. Niet-militaire Oekraïnesteun Een deel van de middelen uit het Mensenrechtenfonds, Stabiliteitsfonds en MATRA is ingezet voor Oekraïne. Zie ook de toelichting onder Kadercorrectie. Oekraïnefaciliteit EU Het netto-effect op de EU-afdrachten betreft een onderuitputting van 1,9 miljoen euro. Een deel van deze middelen zijn echter niet-kaderrelevant, omdat dit de realisatie van de Oekraïnefaciliteit EU betreffen. In de verwerking leidt deze splitsing tot een hogere bni-afdracht van 57,6 miljoen euro dan waar rekening mee werd gehouden bij de 2^e suppletoire begroting en een lagere niet-kaderrelevante EU-afdracht van 59,5 miljoen euro (zie Niet-kaderrelevant). Europese Vredesfaciliteit Aanvullend op de 30,6 miljoen euro onderuitputting voor het kaderrelevante deel van de Europese Vredesfaciliteit (zie Meevallers), heeft er 167,1 miljoen euro onderuitputting op het niet-kaderrelevante deel plaatsgevonden. De reden hiervoor is de aanhoudende veto van Hongarije op deze middelen. Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Meevallers Dit betreft een saldo van verschillende meevallers. De hogere ontvangsten komen door hogere teruggave van programmamiddelen, zoals van het ANA Trust Fund van de NAVO. Tegenvallers Tegenvallers Dit betreft een saldo van verschillende tegenvallers, dit komt voornamelijk door lagere verkoopopbrengsten op het huisvestingsbudget. Generaal dossier Perceptiekostenvergoeding Dit betreft de realisatie van de perceptiekostenvergoeding. Deze vallen 58,5 miljoen euro hoger uit dan ten tijde van de 2^e suppletoire begroting werd geraamd. Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 3.598 Mutaties t/m Najaarsnota 141 Stand Najaarsnota 3.739 Meevallers ‒ 103 Realisatie BHO ‒ 103 Tegenvallers 144 Realisatie BHO 144 Niet-kaderrelevant 10 Oekraïne 10 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 3.790 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 53 Mutaties t/m Najaarsnota 14 Stand Najaarsnota 67 Meevallers 5 Realisatie BHO 5 Tegenvallers ‒ 7 Realisatie BHO ‒ 7 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 66 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Mee- en tegenvallers Realisatie BHO Er is per saldo een overschrijding op de begroting van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp (BHO). BHO plant elk jaar meer programma's of bijdragen dan waarvoor budget beschikbaar is, om te anticiperen op mogelijke vertragingen. Dit leidt in de praktijk tot een overschrijding van het budget. De overschrijding zal binnen de budgettaire systematiek van de HGIS gedekt worden. T.o.v. de Najaarsnota is er met name overuitputting op artikel 1.3, «Handel en economie voor ontwikkeling,» door hogere uitgaven dan verwacht voor infrastructuur subsidies en hogere financiële sector garanties en bijdragen; en op artikel 2.2, «Water.» Daarnaast houdt BHO een buffer aan op verdeelartikel 5.4 voor mutaties volgend uit macro-economische bijstellingen, asieltoerekening en overige fluctuaties binnen het ODA-budget. De stand in 2025 van artikel 5.4 wordt bij Slotwet afgeboekt. Niet-kaderrelevant Oekraïne Er is op de begroting van BHO 10 miljoen euro meer uitgegeven ten behoeve van steun aan Oekraïne dan begroot. Dit betreft o.a. 5,7 miljoen euro aan uitgaven volgend uit het Ukraïne Partnership Facility (UPF). Daarnaast is er vanuit het budget voor water (artikel 2.2) 1 miljoen euro steun geleverd aan drinkwaterbedrijven in Oekraïne. Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Mee- en tegenvallers Realisatie BHO Dit betreft een saldo van alle ontvangstenrealisaties. Er is onder andere een meevaller op de ontvangsten van het Dutch Good Growth Fund (DGGF) en een tegenvaller van 3,6 miljoen euro op ontvangsten van leningen vanwege lagere aflossingen dan begroot. Deze aflossingen zullen op een later moment volgen. Ontvangsten NIO Dit betreft de realisatie van de ontvangsten aan leningen uit de portefeuille van de Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden (NIO). Justitie en Veiligheid In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 18.325 Mutaties t/m Najaarsnota 633 Stand Najaarsnota 18.958 Meevallers ‒ 172 Afrekeningen ketenpartners ‒ 2 Waarschuwings- en alarmeringspalen ‒ 3 Vertraging toegang tot het recht ‒ 3 Niet tot betaling komen diverse subsidies ‒ 3 Vertraging projecten en subsidieaanvragen ‒ 4 Realisatie flitspalen ‒ 4 Schadeloosstellingen ‒ 5 Toevoegingen rechtsbijstand ‒ 6 Externe inhuur ‒ 8 Politie ‒ 9 Vertraging aanpak ICT ‒ 9 Huisvestingskosten ‒ 14 Inburgering ‒ 17 Geoormerkte middelen politie en defensie ‒ 18 Vertraging aanname eigen personeel ‒ 20 Overige meevallers ‒ 48 Tegenvallers 97 Apparaatsuitgaven overig personeel 19 Personeel en versterking bedrijfsvoering 12 Verrekening Rijksdienst Caribisch Nederland 3 ICT Openbaar Ministerie 2 Tekort Justid 2 Hogere kosten Shared Service organisaties 2 Meer uitkeringen 2 Overige tegenvallers 54 Generaal dossier ‒ 3 Meevaller bewaken en beveiligen ‒ 3 Overig generaal dossier 0 Overboekingen met andere begrotingen 0 Overboekingen met andere begrotingen 0 Technisch 4 Desaldering inburgering 4 Overig technisch 0 Niet-kaderrelevant ‒ 13 Meevaller Internationaal Strafhof Oekraïne ‒ 13 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 18.872 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 1.650 Mutaties t/m Najaarsnota ‒ 42 Stand Najaarsnota 1.608 Meevallers 73 Inburgering 27 Teruggaven CJIB, RIECs en KvK 7 Meer aanvragen VOG en naamwijzigingen 5 Ontvangsten detachering 3 Overige meevallers 31 Tegenvallers ‒ 18 Griffierechtenontvangsten ‒ 2 Inruil motorvoertuigen ‒ 3 Overige tegenvallers ‒ 12 Generaal dossier 195 Meevaller strafbeschikkingen 115 Meevaller afpakraming 91 Tegenvaller boeteontvangsten ‒ 13 Overig generaal dossier 2 Technisch 4 Desaldering inburgering 4 Overig technisch 0 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 1.862 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers         Afrekeningen ketenpartners      De meevaller van 2,4 miljoen euro bestaat uit diverse mutaties. Het betreft onder meer de afrekening van het Duurzaam Digitaal Stelsel (DDS) met ketenpartners zoals het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB), de Hoge Raad (HR), Rechtspraak en de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI). Daarnaast is in dit bedrag de betaling van de eindfactuur voor het Netwerk Datakwaliteit opgenomen. Waarschuwings- en alarmeringspalen toegang Bij Najaarsnota 2025 is het budget voor de instandhouding van het Waarschuwings- en alarmeringspalen (WAS) verhoogd vanwege de verwachting dat dit jaar een extra bijdrage voor de instandhouding nodig zou zijn. In overleg met het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) is uiteindelijk besloten om deze bijdrage in 2026 te doen. Hierdoor is zowel op het uitgaven- als op het verplichtingenbudget onderuitputting van circa 2,8 miljoen euro. Vertraging toegang tot het recht Bij het regeerprogramma van het kabinet-Schoof zijn middelen beschikbaar gesteld voor het verbeteren van de toegang tot het recht. Dit bedrag was bestemd voor diverse activiteiten en subsidies. Door vertraging bij de voorbereiding en uitvoering hiervan is sprake van circa 2,8 miljoen euro aan onderuitputting. Niet tot betaling komen diverse subsidies           In 2025 is 2,9 miljoen euro minder tot betaling gekomen op subsidies zoals Nader Onderzoek DoodsOorzaak Volwassenen (NODOV) en Borging Forensische Geneeskunde, onder andere omdat de afrekening pas in 2027 en 2028 plaatsvindt. Vertraging projecten en subsidieaanvragen De meevaller van circa 3,6 miljoen euro wordt voornamelijk veroorzaakt door vertragingen en lagere kosten bij diverse projecten en subsidieaanvragen, onder andere op het gebied van rechtsbescherming, huiselijk geweld en kindermishandeling. Veel subsidietoekenningen zijn pas eind 2025 toegekend, waardoor in dat jaar slechts een beperkt voorschot is uitbetaald. Realisatie flitspalen        De meevaller van circa 3,7 miljoen euro komt doordat de realisatie van werkzaamheden aan de focusflitspalen later plaatsvindt dan oorspronkelijk gepland. Hierdoor wordt een deel van de facturatie verschoven naar 2026. Schadeloosstellingen     Bij Najaarsnota 2025 werd op het budget van schadeloosstellingen een tegenvaller van 32 miljoen euro geraamd. Uiteindelijk is deze tegenvaller 4,8 miljoen euro lager uitgevallen dan destijds geraamd. Toevoegingen rechtsbijstand     Bij Najaarsnota 2025 werd op het budget van toevoegingen rechtsbijstand een meevaller van 56 miljoen euro verwacht. Uiteindelijk is deze meevaller 6,3 miljoen euro hoger uitgevallen dan geraamd doordat minder toevoegingen zijn afgegeven op het terrein van asiel en civiel dan was geraamd. Externe inhuur De meevaller op het budget van apparaatsuitgaven van circa 7,7 miljoen euro voor externe inhuur bestaat uit meevallers bij diverse budgethouders. Dit wordt voornamelijk verklaard doordat er meer eigen personeel dan externe inhuur wordt ingezet of omdat de inhuur later is gestart dan verwacht. Politie   Bij de politie is per saldo sprake van een meevaller van circa 8,7 miljoen euro. Dit betreft middelen die niet meer tot betaling zijn gekomen bij de bijdragen voor de handhaving van het lachgasverbod opiumwet, voor de aanpak van drugscriminaliteit, voor buitengewoon opsporingsambtenaren (BOA’s) en Meldpunt 144. Vertraging aanpak ICT Op het budget apparaatsuitgaven materieel ICT is sprake van circa 8,8 miljoen euro aan onderuitputting door vertraging in de aanschaf van software. De middelen die hiervoor gereserveerd waren in 2025 zijn hierdoor niet tot besteding gekomen. Huisvestingskosten        Door huisvestingskosten bij het Openbaar Ministerie (OM) die over de jaargrens heen vallen is sprake van een meevaller van circa 14,2 miljoen euro. Inburgering        Op het budget van inburgering is sprake van een meevaller van circa 17,2 miljoen euro door onder andere vertraging van inburgeringstrajecten, minder verstrekte leningen door DUO en lagere uitgaven door het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) voor taallessen en meedoenbalies. Geoormerkte middelen politie en defensie         Op het budget overige bijdrage aan medeoverheden is in 2025 sprake van onderuitputting van circa 17,8 miljoen euro. Dit houdt verband met het terugboeken van niet-bestede geoormerkte NAVO-middelen en van de politie en Defensie ontvangen middelen. Vertraging aanname eigen personeel    Het saldo op de apparaatsuitgaven voor eigen personeel laat een meevaller van circa 19,7 miljoen euro zien. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door vertragingen bij de aanstelling van eigen personeel en een aanhoudend tekort aan medewerkers. Overige meevallers        Dit betreft overige meevallers van ieder kleiner dan 2 miljoen euro. Een voorbeeld hiervan is een meevaller van 1,6 miljoen euro doordat het aantal definitief oninbare voorschotten dat aan slachtoffers is uitgekeerd lager is dan verwacht. Tegenvallers      Apparaatsuitgaven overig personeel De tegenvaller op het budget van apparaatsuitgaven overig personeel wordt veroorzaakt door de uitvoeringskosten eigenrisicodrager voor de Ziektewet (ERD ZW) en Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten (WGA). Het totaal telt op tot circa 18,5 miljoen euro. Personeel en versterking bedrijfsvoering             Door meer verambtelijking van externe inhuur dan verwacht is er sprake van een tegenvaller van circa 12,1 miljoen euro. Daarnaast is er uitbreiding van capaciteit geweest voor de noodzakelijke versterking van de bedrijfsvoering. Verrekening Rijksdienst Caribisch Nederland     Vanwege de verrekening van de Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN) is er een tegenvaller van circa 3,2 miljoen euro. ICT Openbaar Ministerie              Er is sprake van een tegenvaller van circa 2,4 miljoen euro als gevolg van de ICT inbreuk bij het Openbaar Ministerie (OM). Er waren extra uitgaven benodigd om het beheer op niveau te houden en noodzakelijke vernieuwingen door te voeren.  Tekort Justid      Bij Najaarsnota 2025 is 0,8 miljoen euro als meevaller op dit budget geboekt, omdat werd verwacht dat het budget voor TRACK informatieverstrekking (TIV) en de Wet Open Overheid (WOO) niet volledig zou worden benut. Uiteindelijk zijn beide programma’s volledig uitgeput, waardoor nu een tekort van 2,3 miljoen euro op het budget voor Justid is. Hogere kosten Shared Service organisaties         De kosten van de Shared Service organisaties (SSO’s) vallen als gevolg van stijgende kosten hoger uit dan verwacht. Dit resulteert in een tegenvaller van 2,1 miljoen euro. Meer uitkeringen Door meer verstrekte uitkeringen bij het Schadefonds Geweldsmisdrijven dan geraamd is een tegenvaller ontstaan van circa 2 miljoen euro. Overige tegenvallers      Dit betreft overige tegenvallers van ieder kleiner dan 2 miljoen euro. Een voorbeeld hiervan is een tegenvaller van circa 1,8 miljoen euro bij DJI vanwege een hoger aantal penitentiaire programma’s dan geraamd. Generaal dossier             Meevaller bewaken en beveiligen    Er is sprake van een meevaller van circa 3 miljoen euro op het budget van Bewaken en Beveiligen. Technisch           Desaldering inburgering               Bij de bijdrage aan medeoverheden was een overschrijding van 4,2 miljoen euro bij zowel uitgaven als verplichtingen. Bij de ontvangsten is sprake van een meerontvangst van ruim 8 miljoen euro. Bij de toekenning van de Specifieke Uitkering voor 2025 is rekening gehouden met een deel van deze ontvangsten. Deze ontvangsten zijn bij Najaarsnota 2025abusievelijk niet gedesaldeerd. Niet-kaderrelevant         Meevaller Internationaal Strafhof Oekraïne        De middelen voor extra beveiliging van het Internationaal Strafhof Oekraïne zijn in 2025 niet volledig tot besteding gekomen. Daarnaast wordt de factuur over 2025 pas begin 2026 ontvangen. Hierdoor vallen deze kosten niet in 2025, maar in 2026. Dit leidt in 2025 tot een meevaller van 13,1 miljoen euro. Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Inburgering        Op het ontvangstenbudget van inburgering is sprake van een meevaller van circa 26,7 miljoen euro. Dit is het gevolg van terugbetalingen door gemeenten omdat minder trajecten zijn gestart dan verwacht. Ook zijn meer leningen terugbetaald en was er een niet geraamde afrekening over 2024 van activiteiten van COA voor voorinburgering. Teruggaven CJIB, RIECs en KvK   Als gevolg van een teruggave van 4,1 miljoen euro van het CJIB, een teruggave van 3,6 miljoen euro van de Regionale Informatie- en Expertisecentra (RIEC’s) en een ontvangst van 0,8 miljoen euro van de Kamer van Koophandel (afrekening van eerder verstrekte voorschotten) is sprake van een totale meevaller van circa 7,4 miljoen euro. Meer aanvragen VOG en naamwijzigingen          Door het hogere aantal aanvragen voor Verklaringen Omtrent het Gedrag (VOG) en naamwijzigingen zijn er meer leges ontvangen dan geraamd. Hierdoor is er sprake van een meevaller van 5,2 miljoen euro. Ontvangsten detachering Er zijn meer ontvangsten rondom gedetacheerd personeel dan begroot. Hierdoor is een meevaller van circa 2,7 miljoen euro. Overige meevallers Dit betreft overige meevallers van minder dan 2 miljoen euro. Een voorbeeld hiervan is een meevaller van 1,6 miljoen euro omdat het aantal definitief oninbare voorschotten dat aan slachtoffers is uitgekeerd lager is dan verwacht. Tegenvallers Griffierechtenontvangsten De ontvangsten uit griffierechten zijn enigszins achtergebleven ten opzichte van de in 2025 herijkte raming. Dit komt met name door een lagere instroom van zaken waarvoor griffierechten verschuldigd zijn. Hierdoor is er een tegenvaller ontstaan van 2,4 miljoen euro. Inruil motorvoertuigen Bij het Openbaar Ministerie (OM) is sprake van een tegenvaller van 3,3 miljoen euro door lagere ontvangsten bij de inruil van motorvoertuigen omdat nu sprake is van een verplichte lease van dienstauto’s. Overige tegenvallers Dit betreft overige meevallers van veelal kleiner dan 2 miljoen euro. Het gaat bijvoorbeeld om een tegenvaller op diverse apparaatsontvangsten voor overig materieel, waarbij de mutaties optellen tot een bedrag van minder dan 2 miljoen euro. Generaal dossier Meevaller strafbeschikkingen Deze meevaller van 115,2 miljoen euro komt voor uit ontvangsten die voortvloeien uit strafbeschikkingen wegens dividendbelastingontduiking. Meevaller afpakraming Bij Najaarsnota 2025 is de raming fors verlaagd door het op dat moment uitblijven van een of meerdere grote schikkingen. In december is een eenmalige grote buitengerechtelijke afdoening van circa 81 miljoen euro gerealiseerd. Daarom is sprake van een realisatie die circa 90,7 miljoen euro hoger is dan bij Najaarsnota 2025 werd verwacht. Tegenvaller boeteontvangsten De ontvangsten bij boetes en transacties zijn circa 13,1 miljoen euro lager uitgevallen doordat het aantal boetes lager is dan ingeschat. Overig generaal dossier Dit betreft overige diverse kleine boekingen op het generaal dossier. Technisch Desaldering inburgering               Zie de gelijknamige post bij uitgaven. Asiel en Migratie In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 9.481 Mutaties t/m Najaarsnota ‒ 1.808 Stand Najaarsnota 7.673 Meevallers ‒ 6 SPUK overlast ‒ 2 Overige meevallers ‒ 4 Tegenvallers 6 Verrekening HTL vervoer en beveiliging 3 Overige tegenvallers 3 Generaal dossier ‒ 46 Tegenvaller ICT AMIF project 4 Tegenvaller overschrijding SPUK 3 Meevaller Identificatie en Registratie Vreemdelingen ‒ 4 Meevaller Spreidingswetbonussen ‒ 5 Meevaller minder externe inhuur ‒ 6 Meevaller opvangkosten COA ‒ 8 Meevaller grenstoezicht ‒ 8 Meevaller Immigratie- en Naturalisatiedienst ‒ 21 Overig generaal dossier 0 Technisch 0 Technisch 0 Niet-kaderrelevant ‒ 16 Tegenvaller eindafrekeningen 3 Meevaller eindafrekeningen subsidies ‒ 5 Meevaller RMO ‒ 12 Overig niet-kaderrelevant ‒ 2 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 7.611 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 13 Mutaties t/m Najaarsnota 438 Stand Najaarsnota 451 Meevallers 1 Meevallers 1 Tegenvallers ‒ 2 ETIAS verordening ‒ 2 Generaal dossier 2 Meevaller afboeking ERRIN programma 2 Overig generaal dossier 0 Technisch 0 Technisch 0 Niet-kaderrelevant 11 Meevaller ontvangsten voorschot gemeenten 11 Overig niet-kaderrelevant 0 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 463 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers SPUK overlast   Per saldo is een meevaller ontstaan van circa 2,3 miljoen euro bij de versterking van de vreemdelingenketen. Dit wordt veroorzaakt door lagere uitgaven dan verwacht bij de aanpak van overlastgevende asielzoekers en daarnaast doordat niet tijdig verrekening heeft plaatsgevonden met andere budgetten. Overige meevallers        Dit betreft het saldo van overige meevallers van iedere kleiner dan 1 miljoen euro. Zo is onder andere sprake van een aantal kleine meevallers op de voorschotten van subsidies aan onder andere VluchtelingenWerk Nederland (600 duizend euro) en de International Organization for Migration (200 duizend euro). Tegenvallers      Verrekening HTL vervoer en beveiliging Als gevolg van een verrekening van de Handhaving Toezicht Locaties (HTL) vervoer en beveiliging is er sprake van een tegenvaller van circa 2,9 miljoen euro. Overige tegenvallers Dit betreft overige tegenvallers van iedere kleiner dan 1 miljoen. Een van de tegenvallers (600 duizend euro) is ontstaan op het budget voor Ketenvoorzieningen doordat een aantal verrekeningen abusievelijk niet hebben plaatsgevonden, hierdoor is een beperkte onderuitputting ontstaan op een aantal andere budgetten. Generaal dossier             Tegenvaller ICT AMIF project Doordat de renovatie van een nieuw ICT-systeem is vertraagd, is het niet mogelijk gebleken om het project te kunnen financieren vanuit EU-gelden. Om de kans op een subsidie uit het Europese Asiel-, Migratie- en Integratiefonds (AMIF) te vergroten wordt de subsidieaanvraag voor het renoveren van het ICT-systeem in 2026 aangevraagd. Dit leidt tot een tegenvaller van circa 3,8 miljoen euro in 2025, dit wordt onder andere veroorzaakt vanwege het doorlopen van de onderhoudskosten van het oude ICT-systeem. Tegenvaller overschrijding SPUK Dit betreft een tegenvaller van circa 3,4 miljoen euro doordat op verschil-lende specifieke uitkeringen (o.a. doorstroomlocaties en overlast) omdat gemeenten meer kosten hebben gemaakt dan begroot en een deel van de kosten niet tijdig verrekend zijn met andere budgetten. Meevaller Identificatie en Registratie Vreemdelingen    Dit betreft een meevaller van circa 4 miljoen euro doordat de instroom lager is dan begroot. Hierdoor zijn minder taken met betrekking tot identificatie en registratie van vreemdelingen verricht. Meevaller Spreidingswetbonussen         Doordat in 2025 minder spreidingswetbonussen zijn uitgekeerd dan begroot is een meevaller ontstaan van circa 5,2 miljoen euro. Meevaller minder externe inhuur          Er is een meevaller van circa 6,1 miljoen euro ontstaan op externe inhuur doordat meer eigen personeel is ingezet. Meevaller opvangkosten COA   Dit betreft een meevaller van circa 8 miljoen euro, doordat de opvangkosten voor het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) lager zijn uitgevallen dan begroot. Meevaller grenstoezicht De middelen voor het Entry Exit System (EES) konden niet tijdig worden beschikt, waardoor een meevaller van circa 8,3 miljoen euro is ontstaan. Meevaller Immigratie- en Naturalisatiedienst    Door een lagere productie bij de IND dan begroot is de bijdrage aan de IND hierop aangepast. Dit leidt tot een meevaller van circa 21,4 miljoen euro. Niet-kaderrelevant         Tegenvaller eindafrekeningen Na interne controles blijkt de afrekening van gemeenten voor de opvang van ontheemden anders uit te vallen dan bij Najaarsnota werd verwacht. Hierdoor ontstaat een tegenvaller van 2,5 miljoen euro. Meevaller eindafrekeningen subsidies Wegens latere eindafrekeningen is sprake van een meevaller van circa 5,2 miljoen euro. Dit komt onder andere door een latere afrekening van de subsidie aan VluchtelingenWerk (VWN) Nederland (circa 2 miljoen euro). Meevaller RMO Dit betreft een meevaller op de Regeling Medische zorg ontheemden uit Oekraïne (RMO) van circa 11,7 miljoen euro, vanwege lagere zorgkosten dan begroot, met name in de laatste maanden van 2025. Daarnaast viel de afrekening met externe partijen voor coördinatie en informatievoorziening lager uit dan begroot. Overig niet-kaderrelevant           Dit betreft het saldo van diverse mee- en tegenvallers. Zo is bijvoorbeeld sprake van onderbesteding op de externe inhuur van circa 1,1 miljoen euro. Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Dit betreft een aantal meevallers van ieder kleiner dan 2 miljoen euro. Zo is onder andere sprake van een meevaller door een terugvordering als gevolg van een lagere vaststelling (circa 600 duizend) van de subsidie aan de International Organization for Migration (IOM). Tegenvallers ETIAS verordening Er is sprake van een tegenvaller van circa 1,9 miljoen euro vanwege ingeboekte inkomsten voor verordening van het Europees reisinformatie- en -autorisatiesysteem (ETIAS). De ingangsdatum is uitgesteld waardoor er geen inkomsten zijn. Generaal dossier Meevaller afboeking ERRIN programma Door afronding van een subsidieproject dat viel onder het European Regions Research and Innovation Network (ERRIN) is een meevaller van circa 2,4 miljoen euro. Overig generaal dossier Dit betreft kleine boekingen op het generaal dossier zoals een tegenvaller (circa 340 duizend euro) omdat de ramingsbijstelling op de ontvangsten niet volledig tot realisatie is gekomen. Niet-kaderrelevant         Meevaller ontvangsten voorschot gemeenten   Dit betreft een meevaller van circa 10,8 miljoen euro doordat sommige gemeenten in 2024 een hoger voorschot hebben ontvangen dan de uiteindelijk verantwoorde kosten voor de opvang van ontheemden. Deze gemeenten hebben het teveel ontvangen voorschot in 2025 terugbetaald. Overig niet-kaderrrelevant Dit betreffen enkele kleine ontvangsten op het apparaat en de terugvordering van een subsidie waarvoor een te hoog voorschot was verstrekt. Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (inclusief Staten-Generaal, Hoge Colleges van Staat, Koninkrijksrelaties en BES-fonds) Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 5.084 Mutaties t/m Najaarsnota ‒ 181 Stand Najaarsnota 4.903 Meevallers ‒ 483 Materiële uitgaven (apparaat) ‒ 13 Eigen personeel (apparaat) ‒ 17 Kwijtschelding publieke schulden herstel Toeslagen ‒ 17 Externe inhuur (apparaat) ‒ 22 Groningen ‒ 367 Overige meevallers ‒ 46 Tegenvallers 19 Tegenvallers 19 Overboekingen met andere begrotingen ‒ 1 Overboekingen met andere begrotingen ‒ 1 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 4.438 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 1.772 Mutaties t/m Najaarsnota 120 Stand Najaarsnota 1.891 Meevallers 11 Meevallers 11 Tegenvallers ‒ 195 Rijksorganisatie voor Informatiehuishouding ‒ 22 Ontvangsten NAM NPG ‒ 25 Ontvangsten NAM ‒ 148 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 1.707 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Onderstaand zijn de posten met meer dan 10 miljoen over- en onderschrijding toegelicht. Meevallers Materiële uitgaven (apparaat) De uitgaven aan ICT zijn ten opzichte van de 2e suppletoire begroting 2025 13 miljoen euro lager uitgevallen. De onderschrijding wordt voornamelijk veroorzaakt door lagere uitgaven voor de ICT van de Rijksorganisatie voor Informatiehuishouding (RvIHH). Eigen personeel (apparaat) De uitgaven aan eigen personeel zijn ten opzichte van de 2e suppletoire begroting 2025 17 miljoen euro lager uitgevallen. De onderuitputting wordt veroorzaakt doordat niet alle openstaande vacatures ingevuld konden worden. Kwijtschelding publieke schulden herstel Toeslagen Waterschappen en gemeenten schelden (belasting)schulden van gedupeerden van de Kinderopvangtoeslagaffaire kwijt. Het Rijk compenseert deze kwijtschelding. Compensatie vindt plaats op basis van nacalculatie (werkelijke kosten). Er is sprake van onderuitputting van 17 miljoen euro doordat de uitgaven en de inkomstenderving als gevolg van de kwijtschelding bij gemeenten en waterschappen lager uitvielen dan begroot. Externe inhuur (apparaat) De onderschrijding bij de uitgaven aan externe inhuur van 22 miljoen euro is voornamelijk toe te schrijven aan de NCG. Er is in 2025 minder ingehuurd dan bij de 1e suppletoire begroting 2025 verwacht. Groningen Op het begrotingsartikel Een veilig Groningen met perspectief is in totaal 367 miljoen euro minder uitgegeven dan begroot bij de Najaarsnota. Dit ziet met name op de schadeafhandeling en de versterkingsoperatie. Het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) heeft 35 miljoen euro minder uitgegeven aan vergoedingen voor fysieke schade dan begroot. Er zijn meer aanvragen afgehandeld dan geraamd, maar de gemiddelde schadevergoeding is lager dan vooraf ingeschat. De uitgaven voor de versterkingsoperatie zijn moeilijk te voorspellen, waardoor het budget lastig te plannen is. Er zijn minder reguliere versterkingsuitgaven gedaan waardoor de realisatie voor de versterkingsopdrachten circa 100 miljoen euro lager uitvalt dan eerder begroot. Ook bij diverse andere regelingen is minder uitgegeven dan eerder geraamd, zoals bij duurzaam herstel (37 miljoen euro) en de Meerjarige regeling‘leefbaarheid en wijkontwikkeling’ en ‘clustering en gebiedsfonds’ (27 miljoen euro). Overige meevallers Dit betreffen diverse kleinere meevallers van minder dan 10 miljoen euro. De grootste posten betreffen lagere bijdragen aan Logius vanwege het ontbreken van verantwoordingen en minder uitgaven aan de doorontwikkeling Rijksbrede ICT-voorziening. Tegenvallers Overige tegenvallers Dit betreffen diverse kleinere tegenvallers van minder dan 10 miljoen euro. Hierin zit onder andere een overschrijding van bijdragen aan ICTU. Overboekingen met andere begrotingen Dit betreft twee overboekingen waarvan de grootste een overheveling naar het BTW-compensatiefonds is. Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Overige meevallers Dit betreffen diverse kleinere meevallers. De grootste posten hebben betrekking op het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) en veiligheidsonderzoeken. Tegenvallers Rijksorganisatie voor informatiehuishouding Zowel de ontvangsten als de uitgaven van de Rijksorganisatie voor informatiehuishouding (RvIHH) waren lager dan begroot. Ontvangsten NAM NPG De NAM heeft aangegeven de bijdrage aan het Nationaal programma Groningen niet meer te voldoen. Hierdoor zijn er minder ontvangsten binnengekomen op de bijdrage NAM Nationaal Programma Groningen dan eerder begroot. Ontvangsten NAM De gerealiseerde ontvangsten van de NAM voor schade en versterken worden bij slotwet bijgesteld op basis van de realisatiegegevens van de uitvoerders IMG en NCG. Er zijn minder ontvangsten voor schade en versterken, omdat er minder uitgaven tegenover hebben gestaan. Staten-Generaal In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 267 Mutaties t/m Najaarsnota 25 Stand Najaarsnota 291 Meevallers ‒ 14 Apparaat Tweede Kamer ‒ 11 Overige meevallers ‒ 3 Tegenvallers 1 Tegenvallers 1 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 279 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 4 Mutaties t/m Najaarsnota 11 Stand Najaarsnota 15 Meevallers 2 Meevallers 2 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 17 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Apparaat Tweede Kamer Deze onderbesteding van 11 miljoen euro is grotendeels het gevolg van vertragingen in de uitvoering van diverse investerings- en aanbestedingstrajecten. Bij de Dienst Automatisering is een aantal investeringsprojecten doorgeschoven naar 2026, omdat het binnen de beschikbare capaciteit en de geldende aanbestedingsprocedures niet mogelijk bleek om deze projecten eerder te starten. Ook de geplande investering in scanstraten is, als gevolg van aanbestedingsgerelateerde knelpunten, doorgeschoven naar 2026.  Overige meevallers Dit betreft de som van diverse kleinere meevallers van minder dan 1 miljoen euro. Tegenvallers Dit betreft de som van diverse kleinere tegenvallers van minder dan 1 miljoen euro. Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Dit betreft de som van diverse kleinere meevallers van minder dan 1 miljoen euro. Overige Hoge Colleges van Staat In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 192 Mutaties t/m Najaarsnota 17 Stand Najaarsnota 209 Meevallers ‒ 20 De Nationale Ombudsman ‒ 4 Bestuursrechtspraak Raad van State ‒ 5 Kiesraad ‒ 5 Overige meevallers ‒ 7 Tegenvallers 14 Tegenvallers 14 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 202 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 6 Mutaties t/m Najaarsnota 1 Stand Najaarsnota 7 Meevallers 5 Kiesraad 3 Overige meevallers 2 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 12 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Bestuursrechtspraak Raad van State De Raad van State heeft zich in 2025 ingespannen om meer juristen te werven. Desondanks heeft dit in 2025 niet tot volledige uitputting van het budget geleid. Overige meevallers Dit betreft de som van diverse kleinere meevallers van minder dan 1 miljoen euro. Tegenvallers Dit betreft de som van diverse kleinere tegenvallers van minder dan 1 miljoen euro. Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Kiesraad Zoals in de veegbrief van 15 december 2025 (Kamerstuk 36.800-VII, nr. 17) vermeld heeft de rechtbank in september 2025 uitspraak gedaan in de bodemprocedure die de Kiesraad aanhangig had gemaakt. De Kiesraad wordt in de uitspraak van de rechtbank in het gelijkgesteld. Tevens blijkt uit dit vonnis dat de leverancier het vooruitbetaalde voorschot dient terug te storten. Hierdoor heeft de Kiesraad circa 3 miljoen euro meer aan ontvangsten dan geraamd. Overige meevallers Dit betreft de som van diverse kleinere meevallers van minder dan 1 miljoen euro. Koninkrijksrelaties In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 263 Mutaties t/m Najaarsnota 8 Stand Najaarsnota 271 Meevallers ‒ 18 BMKB middelen ‒ 1 Niet aangekocht pand Vertegenwoordiging op Curaçao (VNACS) ‒ 2 Materiële uitgaven uitvoeringsorganisaties SSO CN ‒ 3 Opdrachten Caribisch Nederland ‒ 4 Overige meevallers ‒ 8 Tegenvallers 5 Tegenvallers 5 Generaal dossier ‒ 9 Wisselkoers ‒ 9 Niet-kaderrelevant ‒ 16 Lopende inschrijving en leningen Curaçao en Sint Maarten ‒ 17 Overig niet-kaderrelevant 1 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 232 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 205 Mutaties t/m Najaarsnota ‒ 94 Stand Najaarsnota 111 Meevallers 54 Rente op lening Sint Maarten en Aruba 54 Tegenvallers ‒ 2 SSO CN ‒ 3 Overige tegenvallers 0 Niet-kaderrelevant 38 Renteontvangsten Curacao 110 Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen ‒ 72 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 201 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers BMKB middelen De risicoreserve voor de Borgstelling MKB-kredieten (BMKB) is per abuis niet in de begrotingsreserve gestort. Dit betreft 1 miljoen euro. Niet aangekocht pand Vertegenwoordiging op Curaçao (VNACS) Deze onderuitputting van 2 miljoen euro is ontstaan doordat het pand waarin de Vertegenwoordiging op Curaçao (VNACS) is gehuisvest, niet in 2025 is aangekocht. Materiële uitgaven uitvoeringsorganisaties SSO CN De onderuitputting van 3 miljoen euro wordt deels veroorzaakt doordat personele kosten en materiële kosten in de laatste maanden van het jaar verder uit elkaar liepen dan geraamd. Daarnaast hebben er enkele trajecten vertraging opgelopen. Opdrachten Caribisch Nederland Er zijn minder opdrachten, subsidies en bijdragen verstrekt dan verwacht in 2025. Het gaat om een bedrag van 4 miljoen euro. Dit komt omdat enkele trajecten vertraging hebben opgelopen. Overige meevallers Dit betreft de som van enkele mutaties met een beperkte omvang, zoals vertraging in de uitvoering van opdrachten en subsidies bij de Tijdelijke Werkorganisatie (TWO) en de lagere kosten van uitzendingen naar het Caribisch gebied ter versterking van de rechterlijke macht bij de openbaar ministeries en het Gemeenschappelijk Hof van Justitie. Tegenvallers Dit betreft de som van enkele mutaties met een beperkte omvang, zoals hoger uitgevallen bijdragen aan Caribisch nederland en een hogere afdracht aan de Koninklijke Marechaussee. Generaal dossier Wisselkoers Dit betreft een meevaller op de wisselkoers van 9 miljoen euro. Niet-kaderrelevant Lopende inschrijving en leningen Curaçao en Sint Maarten De lening die Nederland heeft verstrekt aan Curaçao, op basis van de in de Rijkswet financieel toezicht opgenomen zogenaamde lopende inschrijving, ter financiering van investeringen, is lager uitgevallen dan bij 2e suppletoire begroting 2025 werd verwacht. De bijstelling betreft 17 miljoen euro. Overig niet-kaderrelevant Dit betreft de som van enkele mutaties met een beperkte omvang. Ontvangsten Meevallers Rente op lening Sint Maarten en Aruba Per abuis zijn de renteontvangsten van Sint Maarten en Aruba niet juist geraamd. Dit leidt tot een meevaller van 54 miljoen euro. Tegenvallers SSO CN De ontvangsten van SSO CN zijn 3 miljoen euro lager dan initieel geraamd doordat enkele ontvangsten niet in 2025 gerealiseerd zijn. Overige tegenvallers De ontvangsten zijn 0,3 miljoen euro lager gerealiseerd dan begroot. Niet-kaderrelevant Renteontvangsten Curacao Per abuis zijn de renteontvangsten van Curaçao niet juist geraamd. Daarnaast heeft Curaçao incidenteel extra afgelost op de leningen. Om deze reden worden de ontvangsten in 2025 met circa 110 miljoen euro verhoogd. Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen De daadwerkelijk gerealiseerde ontvangsten bedragen in totaal 72 miljoen euro. BES-fonds In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 89 Mutaties t/m Najaarsnota 10 Stand Najaarsnota 99 Meevallers ‒ 5 Wisselkoers ‒ 5 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 94 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Wisselkoers De onderschrijding op de uitgaven wordt veroorzaakt door een meevaller op de wisselkoers van circa 5 miljoen euro.  Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 9.387 Mutaties t/m Najaarsnota ‒ 222 Stand Najaarsnota 9.165 Meevallers ‒ 377 Ouderenhuisvesting ‒ 9 Opschalen woningbouw ‒ 10 Stimuleringsregeling Flex- en Transformatiewoningen (SFT) ‒ 10 Grootschalige Rijksprojecten ‒ 12 Stimuleringsregeling Aardgasvrije Huurwoningen (SAH) ‒ 22 Woningbouwimpuls ‒ 64 Huurtoeslag ‒ 123 Overige meevallers ‒ 127 Tegenvallers 8 Tegenvallers 8 Overboekingen met andere begrotingen ‒ 17 Afdrachten BTW-compensatiefonds ‒ 17 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 8.780 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 484 Mutaties t/m Najaarsnota 315 Stand Najaarsnota 798 Meevallers 42 Energietransitie gebouwde omgeving en bouwkwaliteit 23 Woningmarkt (flexwoningen) 19 Tegenvallers ‒ 40 Vertraagde plaatsing flexwoningen ‒ 5 Afrekening Rijksvastgoedbedrijf ‒ 33 Overige tegenvallers ‒ 1 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 801 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers De onderstaande meevallers geven substantiële onderuitputting (circa 10 miljoen euro of meer) op de verschillende begrotingsreeksen weer. De tabel is exclusief onderuitputting die al bij de Najaarsnota 2025 is afgeboekt. Ouderenhuisvesting De Stimuleringsregeling ontmoetingsruimten in ouderenhuisvesting (SOO) heeft circa 9 miljoen euro aan onderuitputting omdat het aantal omgevingsvergunningen lager is dan vooraf ingeschat. Dit komt doordat het lastig blijkt voor de aanvragers om vergunningen tijdig te regelen vanwege aangescherpte wet- en regelgeving en lokaal draagvlak. De betaling van het voorschot vindt plaats nadat de omgevingsvergunning of een tweezijdig ondertekende overeenkomst wordt aangeleverd. Opschalen woningbouw Er zijn minder subsidies aangevraagd en toegekend op het gebied van industrieel bouwen of innovatie in de bouw dan vooraf was ingeschat (circa 10 miljoen euro). Stimuleringsregeling Flex- en Transformatiewoningen (SFT) Er is 10 miljoen euro minder uitgegeven aan de SFT doordat het aantal aanvragen en plaatsingen van deze woningen achter bleef bij het beschikbare budget. De vraag bleef achter omdat het lastig blijkt voor gemeenten om de businesscase voor met name flexwoningen rond te krijgen en door gebrek aan lokaal draagvlak. Grootschalige Rijksprojecten Het Rijksvastgoedbedrijf is in 2024 gestart met Fase 1 van het grootschalige woningbouwproject Zuiderhage in Lelystad. Door vertraging binnen het project, is er in 2025 circa 12 miljoen euro minder aan uitgaven gerealiseerd dan geraamd. Stimuleringsregeling Aardgasvrije Huurwoningen (SAH) RVO heeft de nieuwe openstelling eind november niet op tijd kunnen afhandelen en toekennen (circa 18 miljoen euro). Daarnaast is 3,2 miljoen euro aan eerdere aanvragen niet meer vastgesteld. Deze zijn uitgesteld en worden volgend jaar vastgesteld en betaald. Woningbouwimpuls (WBI) Voor de regeling Woningbouwimpuls (WBI) zijn er voor ca. 64 miljoen euro minder middelen aangevraagd dan er eerder is geraamd. Dit komt onder andere omdat er tegelijkertijd andere regelingen konden worden aangevraagd (bijvoorbeeld de Woningbouw op Korte Termijn regeling) en de opening van het WBI loket in het zomerreces viel. Bij het debat over de Najaarsnota 2025 is amendement Flach (36 850 XXII, nr. 8) aangenomen dat verzoekt om de onderuitputting op de woningbouwimpuls (57 miljoen euro) beschikbaar te houden voor de WBI in 2026. Huurtoeslag De onderuitputting op de uitgaven aan de huurtoeslag (123 miljoen euro) komt voornamelijk doordat de inkomensontwikkeling voor bovenminimale inkomens hoger was dan verwacht. Overige meevallers Dit betreffen diverse posten met onderuitputting van minder dan 10 miljoen euro, waaronder minder uitgaven aan het Nationale Isolatie Programma (Lokale aanpak woningisolatie, circa 8 miljoen euro), het gebiedsbudget regio Eindhoven (circa 6 miljoen euro) en aan de Renovatieversneller (circa 6 miljoen euro). Tegenvallers Dit betreffen verschillende tegenvallers op de uitgaven van minder dan 10 miljoen euro. Overboekingen met andere begrotingen Diverse afdrachten BTW-compensatiefonds Aan het einde van 2025 heeft VRO verschillende afdrachten aan het BTW-compensatiefonds gedaan (in totaal 17 miljoen euro). De grootste afdracht is voor Regiodeals (9,8 miljoen euro). Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Energietransitie gebouwde omgeving Vanuit diverse regelingen is er totaal €23,3 mln. meer ontvangen dan geraamd. Dit zijn voornamelijk ontvangsten als gevolg van lagere subsidievaststellingen. Woningmarkt (flexwoningen) Deze post betreft een betaling vanuit het Rijksvastgoedbedrijf voor de verrekening van de opbrengst van de verkochte flexwoningen in 2025 (circa 19 miljoen euro). Tegenvallers Vertraagde plaatsing flexwoningen Er zijn voor circa 5 miljoen euro minder aan ontvangsten gerealiseerd dan in de tweede suppletoire begroting is geprognosticeerd. Dit komt door de vertraagde plaatsing van de door het Rijksvastgoedbedrijf ingekochte flexwoningen. Afrekening Rijksvastgoedbedrijf Een deel van de ontvangsten van de definitieve afrekening van 2024 van de bevoorschotting aan het RVB, die bij de eerste suppletoire begroting 2025 zijn opgeboekt, is niet ontvangen. Deze ontvangsten vinden plaats in 2026 (circa 33 miljoen euro). Overige tegenvallers Dit betreffen verschillende tegenvallers op de ontvangsten van minder dan 10 miljoen euro. Onderwijs, Cultuur en Wetenschap In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 57.597 Mutaties t/m Najaarsnota 2.212 Stand Najaarsnota 59.808 Meevallers ‒ 306 Subsidies arbeidsmarkt en personeelsbeleid ‒ 8 Opdrachten funderend onderwijs ‒ 8 Apparaat ‒ 15 Onderwijshuisvesting Caribisch Nederland (CN) ‒ 15 Subsidies Funderend Onderwijs ‒ 18 Regionaal Programma mbo ‒ 31 Nationaal Groeifonds (NGF) ‒ 32 Maatschappelijke diensttijd ‒ 33 Studiefinanciering ‒ 45 Bekostiging primair onderwijs ‒ 64 Overige meevallers ‒ 37 Tegenvallers 12 Bekostiging voortgezet onderwijs 8 Overige tegenvallers 5 Technisch 7 Technisch 7 Niet-kaderrelevant 10 Studiefinanciering niet-kaderrelevant 20 Studiefinanciering niet-saldorelevant ‒ 10 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 59.532 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 2.274 Mutaties t/m Najaarsnota 1.084 Stand Najaarsnota 3.358 Meevallers 35 Samenwerkingsverbanden primair onderwijs 16 COVID-middelen 6 Subsidies arbeidsmarkt en personeelsbeleid 6 Overige meevallers 8 Tegenvallers ‒ 21 Lesgeld ‒ 8 Subsidieregeling Instandhouding Monumenten ‒ 11 Overige tegenvallers ‒ 2 Generaal dossier 9 Rente studieleningen 9 Technisch 7 Technisch 7 Niet-kaderrelevant ‒ 20 Studiefinanciering niet-saldorelevant ‒ 20 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 3.368 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Subsidies arbeidsmarkt en personeelsbeleid De meevaller op Subsidies arbeidsmarkt en personeelsbeleid wordt veroorzaakt doordat bij de zij-instroom (4,5 miljoen euro) en lerarenbeurs (3,4 miljoen euro) minder aanvragen zijn gedaan dan begroot. Opdrachten funderend onderwijs De meevaller op opdrachten funderend onderwijs wordt voornamelijk veroorzaakt door vertraagde trajecten, onder andere bij het verbeteren van basisvaardigheden en het verminderen van schoolverzuim. De meevaller bestaat uit 3,7 miljoen euro in het primair onderwijs en 4,4 miljoen euro in het voortgezet onderwijs. Apparaat De meevaller op apparaat van 15,1 miljoen euro is een optelsom van met name overschotten bij verschillende directies en dienstonderdelen. Deze overschotten worden deels veroorzaakt doordat vacatures (met name op het terrein van de expertisegebieden, zoals inspecteurs, veiligheid en ICT) moeilijk of niet te vervullen zijn of niet worden ingevuld vanwege de taakstelling op de apparaatsbudgetten van het kabinet Schoof. Onderwijshuisvesting Caribisch Nederland (CN) Door vertraging in de renovatie van onderwijshuisvesting in CN komt 14,6 miljoen euro niet tot besteding in 2025. Deze vertraging is het gevolg van onder andere prijsstijgingen en beschikbaarheid van bouwmaterialen. Subsidies Funderend Onderwijs De meevaller van 17,7 miljoen euro wordt gedeeltelijk verklaard door minder benodigde subsidie voor Kennisnet en de stichting Nederlands Onderwijs in het Buitenland. Daarnaast was er vertraging van trajecten zoals de invoering van een nieuw curriculum en het wetsvoorstel Onderwijs aan Zieke Leerlingen. De vertraging van de invoering van het nieuwe curriculum is het gevolg van de motie Soepboer C.S. om het aantal kerndoelen terug te brengen. Regionaal Programma mbo Door uitstel van het wetsvoorstel School naar Duurzaam werk zijn 30,6 miljoen euro voor het Regionaal Programma voor mbo-scholen in 2025 niet besteed. Nationaal Groeifonds (NGF) Op verschillende NGF-projecten is in totaal 32 miljoen euro van het subsidie-budget in 2025 niet besteed. Het gaat onder andere om 14,8 miljoen euro bij NGF-project LLO Katalysator, 4,2 miljoen euro bij NGF-project Digitale Impuls (Npuls), 3,9 miljoen euro bij NGF-project Techkwadraat en 3,2 miljoen euro bij NGF-project Ontwikkelkracht.  Voor de projecten onder Npuls en LLO Katalysator geldt dat de subsidieaanvragen later dan verwacht zijn ontvangen. Maatschappelijke diensttijd Op de Maatschappelijke Diensttijd is in totaal 32,9 miljoen euro onderuitputting. Dit komt voor 20,7 miljoen euro doordat enkele betalingen niet meer voor het einde van het jaar konden worden afgerond en voor 11,9 miljoen euro doordat niet alle subsidieaanvragen voldeden aan de voorwaarden. Bij de Najaarsnota 2025 is eerder een tegenvaller van 5 miljoen euro gemeld omdat een aantal aanvragen, na bezwaar, alsnog moest worden toegekend. Studiefinanciering Er zijn verschillende bijstellingen gedaan in het budget studiefinanciering die optellen tot een meevaller van 45,1 miljoen euro. Zo is het budget voor de basisbeurs gift met 21,5 miljoen euro verlaagd. Dit is een gevolg van lager dan verwachte realisaties. Ook is het budget voor de aanvullende beurs gift met 4,1 miljoen euro naar beneden bijgesteld. Dit komt door lagere realisaties dan verwacht. Daarnaast is er meer tijd nodig geweest voor DUO om de organisatie op te zetten voor de hersteloperatie uitwonendenbeurs. Hierdoor wordt er 8,3 miljoen euro minder uitgegeven dan geraamd. Tot slot is er onderuitputting op de compensatie kinderopvangtoeslag van 11,3 miljoen euro. De uitvoering van de hersteloperatie duurt langer dan gedacht, waardoor de kwijtschelding van DUO-schulden bij gedupeerden later in de tijd plaatsvindt. Bekostiging primair onderwijs Op de bekostiging van het primair onderwijs treedt een meevaller op van in totaal 64 miljoen euro. Deze meevaller wordt allereerst veroorzaakt door een lager dan geraamde prijsontwikkeling (31,1 miljoen euro). Daarnaast zijn er minder leerlingen dan verwacht. Dit resulteert in een verlaging van 14,7 miljoen euro op de aanvullende bekostiging voor nieuwkomers en een verlaging van 24,3 miljoen euro op bekostiging voor zware ondersteuning. Tot slot leidt een hoger aantal nieuwe scholen dan begroot tot een tegenvaller van 9,2 miljoen euro. Overige meevallers De overige 37,4 miljoen euro aan meevallers bestaat uit een groot aantal kleinere posten, waaronder de bijdrage aan het College voor Toetsen en Examens (4,0 miljoen euro), de subsidieregeling Nationale Coördinatie (3,0 miljoen euro) en de bekostiging voor archieven (2,0 miljoen euro). Tegenvallers Bekostiging voortgezet onderwijs Op de bekostiging voor het voortgezet onderwijs treedt per saldo een tegenvaller van 8 miljoen euro op. Oorzaken zijn hogere kosten voor startende scholen (10,5 miljoen euro), meer nieuwkomers (5,5 miljoen euro) en extra uitgaven op de bekostiging voor geïsoleerde vestigingen en vestigingen met een breed onderwijsaanbod. Deze tegenvaller wordt deels gecompenseerd door een meevaller van 15 miljoen euro door minder reguliere leerlingen dan verwacht. Overige tegenvallers De overige 4,6 miljoen euro aan tegenvallers bestaat uit een groot aantal kleinere posten, waaronder de subsidie aan de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (1,7 miljoen euro) en de opdrachten onder het Fonds onderzoek en wetenschap (1,1 miljoen euro). Technisch Technisch Op basis van de Indemniteitsregeling moet OCW schade vergoeden die is ontstaan door de kunstroof uit het Drents Museum. Voor deze schadevergoeding van 5,7 miljoen euro wordt de begrotingsreserve voor de indemniteit aangesproken. Deze reserve is onderdeel van het Museaal Aankoopfonds. De overige 1,1 miljoen euro aan technische mutaties bestaat uit een desaldering van een terugbetaalde subsidie op het NGF-project LLO-Katalysator (1,0 miljoen euro) en een desaldering ten behoeve van de begrotingsreserve achterborgstelling Nationaal Restauratiefonds (NRF) (0,1 miljoen euro). Niet-kaderrelevant Studiefinanciering niet-kaderrelevant Op de budgetten voor de studiefinanciering hebben zich verschillende niet-kaderrelevante ontwikkelingen voorgedaan die optellen tot  een tegenvaller van 20,3 miljoen euro. Een tegenvaller van 48,5 miljoen euro wordt veroorzaakt doordat er meer uitgaven voor de basisbeurs prestatiebeurs zijn gerealiseerd dan geraamd (32 miljoen euro) en minder naar gift is omgezet dan geraamd (18,5 miljoen euro). Tegelijkertijd is er een meevaller van 28,5 miljoen euro, door een neerwaartse bijstelling op de uitgaven aan de aanvullende beurs prestatiebeurs en niet relevante reisvoorziening. Studiefinanciering niet-saldorelevant De niet-saldorelevante uitgaven zijn met 9,9 miljoen euro naar beneden bijgesteld. Dit komt voornamelijk doordat de niet-saldorelevante overige uitgaven met 6,7 miljoen euro naar beneden zijn bijgesteld en de niet-relevante uitgaven op het collegegeldkrediet met 2,3 miljoen euro naar beneden zijn bijgesteld. De reden hiervoor is onder andere dat er in 2024 minder is geleend dan geraamd. Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Samenwerkingsverbanden primair onderwijs Door een gerechtelijke uitspraak is een eerdere generieke korting op de samenwerkingsverbanden teruggedraaid. Hierdoor is ook de bijbehorende compensatie van 15,8 miljoen euro die aan de samenwerkingsverbanden was uitgekeerd teruggedraaid. Omdat deze in een eerder begrotingsjaar was uitgekeerd, komt deze als ontvangst binnen op de begroting. COVID-middelen Er is in totaal een meevaller op de COVID-ontvangsten 6 miljoen euro als gevolg van het terugvorderen van niet gebruikte middelen. Dit gaat o.a. om middelen die bestemd waren voor het Mondriaanfonds (2,8 miljoen euro) en voor het Filmfonds (1,6 miljoen euro). Subsidies arbeidsmarkt en personeelsbeleid De extra ontvangen middelen zijn het gevolg van drie posten: 1,8 miljoen euro uit de inmiddels beëindigde promotiebeurs voor leraren, 1,8 miljoen euro uit de regeling onderwijsregio’s na een uitgebreide controle en 1,7 miljoen euro uit terugvorderingen op de regeling Subsidieregeling onderwijspersoneel opleiding tot leraar (SOOL). Overige meevallers De overige 7,8 miljoen euro aan meevallers bestaat uit een groot aantal kleinere posten, waaronder hogere ontvangsten doordat scholen minder hebben aangevraagd bij het programma schoolmaaltijden dan geraamd (2,1 miljoen euro) en terugvorderingen op een aantal subsidies onder het onderzoek en wetenschapsbeleid (2,5 miljoen euro). Tegenvallers Lesgeld Er is minder lesgeld (8,3 miljoen euro) ontvangen dan verwacht. Dit komt door minder bol-studenten en door een lager inningspercentage. Subsidieregeling Instandhouding Monumenten Het ontvangstenbudget voor artikel 14 Cultuur is eerder verhoogd met 10,8 miljoen euro voor de Subsidieregeling Instandhouding Monumenten. Deze ontvangst is in 2025 abusievelijk niet gerealiseerd. Overige tegenvallers De overige 2,2 miljoen euro aan tegenvallers bestaat uit een groot aantal kleinere posten, waaronder een aantal terugvorderingen (1,5 miljoen euro) van de subsidieregeling Tel mee met Taal. Generaal dossier Rente studieleningen Uit realisatiegegevens van DUO blijkt dat de renteontvangsten 9,0 miljoen euro hoger zijn dan geraamd. Technisch Technisch Op basis van de Indemniteitsregeling moet OCW schade vergoeden die is ontstaan door de kunstroof uit het Drents Museum. Voor deze schadevergoeding van 5,7 miljoen euro wordt de begrotingsreserve voor de indemniteit aangesproken. Deze reserve is onderdeel van het Museaal Aankoopfonds. De overige 1,1 miljoen euro aan technische mutaties bestaat uit een desaldering van een terugbetaalde subsidie op het NGF-project LLO-Katalysator (1,0 miljoen euro) en een desaldering ten behoeve van de begrotingsreserve achterborgstelling (0,1 miljoen euro). Niet-kaderrelevant Studiefinanciering niet-saldorelevant De niet-saldorelevante ontvangsten op de studiefinanciering zijn met 19,9 miljoen euro naar beneden bijgesteld, doordat studenten minder hebben afgelost op hun leningen dan vooraf geraamd. Financiën (incl. Nationale Schuld) Financiën In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 27.662 Mutaties t/m Najaarsnota 1.614 Stand Najaarsnota 29.276 Meevallers ‒ 142 Meevaller apparaat Toeslagen ‒ 6 Meevaller apparaat ‒ 9 EIB pan-Europees garantiefonds ‒ 13 Meevaller apparaat Toeslagen Herstel ‒ 18 Meevaller Belastingdienst ‒ 19 Programmamiddelen Toeslagen Herstel ‒ 70 Overige meevallers ‒ 7 Tegenvallers 224 Btw-compensatiefonds 198 Afdrachten Staatsloterij 22 Tegenvaller Douane 4 Overige tegenvallers 0 Overboekingen met andere begrotingen 18 Overboekingen BCF 18 Technisch 21 Technisch 21 Niet-kaderrelevant ‒ 3.907 Belasting- en invorderingsrente 13 Schade-uitkering ekv ‒ 16 Lening TenneT ‒ 900 Kapitaalinjectie TenneT ‒ 3.000 Overig niet-kaderrelevant ‒ 3 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 25.490 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 3.658 Mutaties t/m Najaarsnota 1.974 Stand Najaarsnota 5.632 Meevallers 109 Meevaller niet-belastingontvangsten 40 Afdrachten Staatsloterij 22 Dividenden staatsdeelnemingen 14 Schaderestituties EKV 9 Meevaller apparaatsontvangsten 7 Overige meevallers 17 Tegenvallers ‒ 18 Tegenvaller apparaatsontvangsten Belastingdienst ‒ 10 Overige tegenvallers ‒ 8 Technisch 21 Technisch 21 Niet-kaderrelevant 627 Verkoop aandelen ABN AMRO 544 Meevaller belasting- en invorderingsrente 55 Toename munten in omloop 20 Renteontvangsten lening TenneT 4 Overig niet-kaderrelevant 3 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 6.370 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Meevaller apparaat toeslagen De apparaatsuitgaven van toeslagen vallen 6 miljoen euro lager uit dan eerder voorzien. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door lagere uitgaven aan externe inhuur door verambtelijking. Meevaller apparaat De apparaatsuitgaven van het kerndepartement vallen 9 miljoen euro lager uit dan eerder voorzien. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door arbeidsmarktkrapte die effect heeft op het vervullen van eigen vacatures. EIB pan-Europees garantiefonds De netto-verliezen voor Nederland van het EIB pan-Europees garantiefonds zijn 13 miljoen euro lager uitgevallen dan verwacht. Meevaller apparaat Toeslagen Herstel De apparaatsuitgaven van Toeslagen Herstel vallen 18 miljoen euro lager uit door verambtelijking van externe inhuur en vertraging in de uitvoering van de programma’s Herstel Toeslagen. Meevaller Belastingdienst De uitgaven van de Belastingdienst vallen per saldo 19 miljoen euro lager uit dan eerder voorzien. Dit zit voornamelijk op ICT-opdrachten. Een aantal betalingen valt over de jaargrens heen. Programmamiddelen Toeslagen Herstel Er is sprake van aanvullende onderuitputting van 70 miljoen euro op programmamiddelen van Toeslagen Herstel. Dit komt met name door minder aanmeldingen en een lagere productie van de aanvullende schaderoutes in 2025 (42 miljoen euro). Daarnaast waren er aan het einde van het jaar met name minder declaraties door gemeenten bij de SPUK brede ondersteuning dan begroot bij de Najaarsnota (22 miljoen euro). Overige meevallers Dit betreffen enkele beperkte meevallers waaronder circa 2 miljoen euro minder uitgaven dan begroot. Dit is voornamelijk te wijden aan de schadeloosstellingsprocedure tegen de Nederlandse staat aangespannen door Conservatrix Groep S.a.r.l.. Tegenvaller Btw-compensatiefonds De bijdrage aan provincies en gemeenten is 198 miljoen euro hoger uitgevallen, omdat er meer btw is gedeclareerd dan geraamd. Het is op voorhand niet exact vast te stellen hoe veel btw provincies en gemeenten declareren. Overschotten op dit artikel worden bij de Voorjaarsnota verrekend met het Gemeente- en Provinciefonds. Afdrachten Staatsloterij De post afdrachten Staatsloterij is met 22 miljoen euro bijgesteld, omdat de afdrachten uit de Staatsloterij hoger waren dan begroot. Om te voldoen aan de Wet op de kansspelen wordt in de begroting en verantwoording een technische post voor afdrachten Staatsloterij opgenomen bij zowel de uitgaven, betalingsverplichtingen als de ontvangsten ter hoogte van de afdrachten van de Staatsloterij. Tegenvallers Douane Bij Douane leiden onder andere hogere apparaatsuitgaven per saldo tot een overschrijding van circa 4 miljoen euro. Deze hogere uitgaven zijn met name een gevolg van een hoger dan verwachte personeelsinstroom en daarmee een hogere bezettingsgraad. Overige tegenvallers Dit betreft een enkele beperkte tegenvallers waaronder een overschrijding van 3 miljoen euro op externe inhuur voor het kerndepartement. Overboekingen met andere begrotingen Overboekingen met BCF Dit betreffen verschillende overboekingen van andere begrotingen naar het Btw-compensatiefonds (BCF). Technisch Technisch Dit betreft een totaal van meerdere desalderingen en daarnaast enkele technische mutaties die per saldo op nul sluiten Niet-kaderrelevant Schade-uitkering ekv Er is 16 miljoen euro minder schade uitgekeerd dan begroot. Bij de exportkredietverzekering (ekv) zijn schades moeilijk te ramen vanwege het onvoorspelbare karakter van de ekv-portefeuille. Het al dan niet materialiseren van één schadezaak kan een grote impact hebben op de realisatie ten opzichte van het begrote bedrag. In de laatste maanden hebben zich minder schades gematerialiseerd dan begroot. Lening TenneT TenneT heeft niet het volledige bedrag van de lening getrokken in 2025. Het betreft een bedrag van 900 miljoen euro minder dan eerder geraamd. Kapitaalinjectie TenneT De reservering voor de kapitaalinjectie in TenneT Duitsland valt vrij omdat de kapitaalbehoefte van TenneT Duitsland is ingevuld via het aantrekken van private investeerders.3Kamerstukken II 2025-2026, 28 165, nr. 466  Overig niet-kaderrelevant Dit betreft meerdere niet-kaderrelevante uitgaven waaronder een tegenvaller van 13 miljoen euro op de uitvoeringskosten (apparaat en ICT) van de belasting- en invorderingsrente. Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Meevaller niet-belastingontvangsten Dit betret een meevaller op de niet-belastingontvangsten van de Belastingdienst bij zowel doorbelasten kosten vervolging (17 miljoen euro) als boetes en schikkingen (23 miljoen euro). Afdrachten Staatsloterij De post afdrachten Staatsloterij is met 22 miljoen euro bijgesteld, omdat de afdrachten uit de Staatsloterij hoger waren dan begroot. Om te voldoen aan de Wet op de kansspelen wordt in de begroting en verantwoording een technische post voor afdrachten Staatsloterij opgenomen bij zowel de uitgaven, betalingsverplichtingen als de ontvangsten ter hoogte van de afdrachten van de Staatsloterij. Dividenden staatsdeelnemingen De dividendraming wordt met 14 miljoen euro naar boven bijgesteld op basis van de gerealiseerde dividenduitkeringen en de in 2025 ingehouden dividendbelasting. Schaderestituties EKV De gerealiseerde schaderestituties ekv zijn 9 miljoen euro hoger dan begroot. Op basis van daadwerkelijk opgelopen (niet-­definitieve) schades en de inzet op het verhalen van de schade bij tegenpartijen kan de uiteindelijke stand van de recuperaties afwijken van de ramingen. Meevaller apparaatsontvangsten De ontvangsten voor apparaat zijn 7 miljoen euro hoger dan begroot door hogere ontvangsten voor compensatie van zieke medewerkers, hogere verkoopontvangsten van Domeinen Roerende Zaken en hogere ontvangsten voor huisvesting. Overige meevallers Dit betreft enkele beperkte meevallers, waaronder circa 2 miljoen euro hogere boeteontvangsten van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en De Nederlandse Bank (DNB) dan begroot. Tegenvallers Tegenvaller apparaatsontvangsten Belastingdienst De apparaatsontvangsten van de Belastingdienst zijn 10 miljoen euro lager uitgevallen dan begroot. Het verschil wordt met name veroorzaakt vanwege lagere verwachte ontvangsten vanuit het UWV gerelateerd aan de Ziektewet en transitievergoedingen. Overige tegenvallers Dit betreft enkele beperkte tegenvallers waaronder 4 miljoen euro minder ontvangsten van NL Financial Investments dan begroot. Technisch Technisch Dit betreft een totaal van meerdere desalderingen en daarnaast enkele technische mutaties die per saldo op nul sluiten Niet-kaderrelevant Verkoop aandelen ABN AMRO De Staat bouwt, via NL Financial Investments, haar belang in ABN AMRO af. De verwachte ontvangsten nemen met 544 miljoen euro toe als gevolg van de verkoop van aandelen ABN AMRO door de Staat en de inkoop van deze aandelen door ABN AMRO. Meevaller belasting- en invorderingsrente De ontvangsten aan belasting- en invorderingsrente bij de Belastingdienst en de Douane zijn 55 miljoen euro hoger uitgevallen dan eerder geraamd. Toename munten in omloop In 2025 zijn er via DNB meer munten in omloop gebracht dan dat er uit omloop zijn teruggekomen. Als gevolg daarvan heeft DNB het afgelopen jaar per saldo een bedrag van 20 miljoen euro aan nominale waarde van in de markt uitgezette munten aan de schatkist toegevoegd. Renteontvangsten lening TenneT De renteontvangsten van de lening aan TenneT zijn 4 miljoen euro meer dan begroot. Overig niet-kaderrelevant Meerdere niet-kaderrelevante ontvangsten waaronder 5 miljoen euro aan uitkeringen van herverzekerde schades van de ekv. Nationale Schuld In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 33.282 Mutaties t/m Najaarsnota ‒ 1.808 Stand Najaarsnota 31.474 Meevallers 0 Overige kosten schulduitgifte en skb 0 Niet-kaderrelevant 255 Rentelasten kasbeheer 164 Rente vlottende schuld 49 Aflossing vaste schuld 41 Verstrekte leningen 17 Uitgaven bij voortijdige beëindiging 0 Mutatie in rekening courant en deposito 0 Rente vaste schuld ‒ 16 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 31.728 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 84.308 Mutaties t/m Najaarsnota ‒ 23.201 Stand Najaarsnota 61.106 Meevallers 0 Overige kosten schulduitgifte en skb 0 Niet-kaderrelevant 343 Mutatie in rekening courant en deposito 5.752 Uitgifte vaste schuld 728 Rente vlottende schuld 84 Ontvangen aflossingen 16 Rentebaten kasbeheer 4 Ontvangsten bij voortijdige beëindiging 0 Mutatie vlottende schuld ‒ 6.241 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 61.449 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Overige kosten schulduitgifte en skb Deze post bestaat uit diverse mutaties die onder de ondergrens vallen. Niet-kaderrelevant Rentelasten kasbeheer De rentelasten op het kasbeheer zijn 164 miljoen euro hoger uitgevallen, met name doordat er meer middelen door de deelnemers van schatkistbankieren werden aangehouden op de rekeningen-courant en in deposito’s. Rente vlottende schuld De rentelasten op de vlottende schuld zijn 49 miljoen euro hoger uitgevallen als gevolg van een hoger dan geraamd rentepercentage. Aflossing vaste schuld Eind 2025 is er één staatsobligatie gedeeltelijk vervroegd afgelost. Ook is er sprake van een wisselkoerseffect waardoor er minder is afgelost op de vaste schuld in Amerikaanse dollars. Hierdoor is er per saldo 41 miljoen euro meer afgelost op de vaste schuld. Verstrekte leningen Het bedrag aan verstrekte leningen is in totaal 17 miljoen euro hoger dan bij de tweede suppletoire begroting werd geraamd. Dit komt voornamelijk door een toename in de hoeveelheid middelen die is geleend door agentschappen. Uitgaven bij voortijdige beëindiging Deze post bestaat uit diverse mutaties die onder de ondergrens vallen. Rente vaste schuld De rentelasten op de vaste schuld zijn 16 miljoen euro lager uitgevallen. Dit is met name het gevolg van het wisselkoersresultaat op de vaste schuld in Amerikaanse dollars. Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Overige kosten schulduitgifte en skb Deze post bestaat uit diverse mutaties die onder de ondergrens vallen. Niet-kader relevant Mutatie in rekening courant en deposito Deelnemers aan schatkistbankieren hebben meer geld aangehouden op hun rekeningen-courant en in deposito’s dan bij de tweede suppletoire begroting werd geraamd. Hierdoor is het saldo van de deze deelnemers met 5,8 miljard euro meer toegenomen dan begroot. Uitgifte vaste schuld Van de totale financiering op de kapitaalmarkt wordt aan het begin van het jaar slechts een indicatie gegeven. Afhankelijk van de verwachte financieringsbehoefte in komende jaren, marktomstandigheden en andere exogene factoren wordt aan het einde van het jaar de definitieve financieringsomvang op de kapitaalmarkt bepaald. Uiteindelijk is er 728 miljoen euro meer vaste schuld uitgegeven dan begroot. Rente vlottende schuld De rentebaten op vlottende schuld zijn 84 miljoen euro hoger uitgevallen, met name doordat er meer middelen in de geldmarkt zijn uitgezet dan waarmee rekening werd gehouden in de tweede suppletoire begroting. Ontvangen aflossingen Sinds de tweede suppletoire begroting is er 16 miljoen euro meer aan leningen afgelost dan werd geraamd. Deelnemers aan schatkistbankieren hebben de mogelijkheid om hun leningen (deels) vervroegd af te lossen, bijvoorbeeld bij verkoop van de activa waarvoor was geleend. Rentebaten kasbeheer De rentebaten op het kasbeheer zijn 4 miljoen euro hoger uitgevallen, met name doordat er meer leningen zijn verstrekt aan agentschappen en RWT’s dan geraamd. Ontvangsten bij voortijdige beëindiging Deze post bestaat uit diverse mutaties die onder de ondergrens vallen. Mutatie vlottende schuld Vanwege een kleiner dan geraamde financieringsbehoefte is er een kleiner beroep gedaan op de geldmarkt. Hierdoor is de mutatie van de vlottende schuld 6,2 miljard euro lager dan geraamd bij de tweede suppletoire begroting. Defensie (inclusief Defensiematerieelbegrotingsfonds) Defensie In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 12.244 Mutaties t/m Najaarsnota 2.768 Stand Najaarsnota 15.013 Meevallers ‒ 247 Meevallers ‒ 247 Tegenvallers 154 Tegenvallers 154 Intensiveringen 30 Veegbriefmutaties 30 Niet-kaderrelevant 721 Extra militaire steun aan Oekraïne 700 Oekraïne 21 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 15.670 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 245 Mutaties t/m Najaarsnota 186 Stand Najaarsnota 432 Meevallers 94 Meevallers 94 Tegenvallers ‒ 4 Tegenvallers ‒ 4 Intensiveringen ‒ 9 Veegbriefmutaties ‒ 9 Niet-kaderrelevant 14 Oekraïne 14 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 527 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Dit betreft de onderuitputting die zich na de Najaarsnota heeft voorgedaan. Het grootste deel van de onderuitputting vindt plaats op de personele uitgaven, in totaal voor circa 137 miljoen euro in 2025. De grootste post hiervan betreft het eigen personeel (circa 70 miljoen euro), gevolgd door externe inhuur (circa 27 miljoen euro). Daarnaast is er circa 31 miljoen euro aan onderuitputting ingeboekt op het Budget Internationale Veiligheid (BIV). Het BIV is een voorziening die het mogelijk maakt om op internationale ontwikkelingen te reageren, deze voorziening is in 2025 niet volledig besteed. Ten slotte is er voor circa 25 miljoen euro aan onderuitputting op het Nationaal Fonds Ereschuld, dit komt doordat er minder gebruik van is gemaakt dan bij Najaarsnota is geraamd. Bij Najaarsnota was er enkel al eerder onderuitputting geboekt op het BIV, pas bij Slotwet is de resterende onderuitputting geboekt. Tegenvallers Dit betreft overrealisatie die zich na de Najaarsnota heeft voorgedaan. De grootste post betreft een overrealisatie van 83 miljoen euro in 2025 op het begrotingsartikel voor kerndepartement voor de afrekening van pensioenafdrachten aan het ABP. Tegenover deze uitgaven staat een belastingteruggave van dezelfde grootte die Defensie in 2025 heeft ontvangen (zie ook ‘Ontvangsten’). Deze belastingteruggave is verwerkt op het begrotingsartikel van het Defensieondersteuningcommando (DOSCO), waardoor de uitgaven op het begrotingsartikel voor kerndepartement - waar de afrekening heeft plaatsgevonden - hoger uitvallen. Verder vallen de uitgaven voor materiële exploitatie bij DOSCO met circa 14 miljoen euro hoger uit in 2025 als gevolg van hogere uitgaven voor extra activiteiten in verband met de situatie in Oekraïne. Hierdoor worden meer geneeskundige goederen verbruikt. Ook de uitgaven bij COMMIT voor materiële exploitatie vallen met circa 10 miljoen euro hoger uit in 2025 door uitgaven omtrent technologie ontwikkeling en een verzameling van overige materiële uitgaven. Verder vallen de bijdragen aan internationale samenwerking onder inzet van de krijgsmacht met circa 8 miljoen euro hoger uit. Dit komt door minder bijdrages aan partner landen en fondsen dan in 2025 verwacht. Intensiveringen Veegbriefmutaties Dit betreft de mutaties die in de Veegbrief voor de Defensiebegroting zijn opgenomen en die tot een overschrijding op het betreffende artikel hebben geleid ten opzichte van de stand bij Najaarsnota. Het betreft hier hogere uitgaven als gevolg van de toename van oefeningen in binnen- en buitenland (20 miljoen euro in 2025) en hogere uitgaven voor buitenlandse dienstreizen (10 miljoen euro in 2025). Niet-kaderrelevant Extra militaire steun aan Oekraïne Dit betreft 700 miljoen euro aan militaire Oekraïnesteun die via een Nota van Wijziging op de tweede suppletoire begroting van Defensie beschikbaar is gesteld. Het betreffen middelen voor de levering van kritiek materieel voor Oekraïne, zoals drones. Oekraïne Dit betreft de realisatie van Oekraïnemiddelen. Er is in 2025 voor circa 21 miljoen euro meer opgeleverd aan militair materieel voor Oekraïne dan ten tijde van de tweede suppletoire begroting werd geraamd. Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Dit betreft hogere ontvangsten dan bij Najaarsnota geraamd. Dit betreft voornamelijk hogere ontvangsten van circa 83 miljoen euro in 2025 voor DOSCO als gevolg van een belastingteruggave met betrekking tot voorgaande jaren aan het Nationaal Fonds Ereschuld (NFE) omdat hier geen belasting over verschuldigd was vanuit de Regeling Volledige Schadevergoeding (RVS). Daarnaast zijn er ook hogere vergoedingen afkomstig uit gebruik van Nederlands materieel of diensten door bondgenoten bij internationale samenwerkingen. Tegenvallers Dit betreft lagere ontvangsten dan bij Najaarsnota geraamd, zoals ontvangsten vanuit internationale organisaties. Intensiveringen Veegbriefmutaties Dit betreft een mutatie die in de Veegbrief voor de Defensiebegroting is opgenomen en die tot een overschrijding op het betreffende artikel hebben geleid ten opzichte van de stand bij Najaarsnota. Het betreft hier lagere ontvangsten bij het Commando Materieel en IT doordat er minder brandstof door derden is afgenomen dan eerder geraamd (9 miljoen euro in 2025). Niet-kaderrelevant Oekraïne Defensie ontvangt vergoedingen vanuit de European Peace Facility (EPF) van de EU voor geleverde steun aan Oekraïne. Hierbij kan het kasritme van de toezeggingen en de daadwerkelijke ontvangsten van elkaar afwijken. Er is in 2025 circa 14 miljoen euro meer ontvangen aan vergoedingen vanuit het EPF dan ten tijde van de tweede suppletoire begroting werd geraamd. Defensiematerieelbegrotingsfonds In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 9.775 Mutaties t/m Najaarsnota 967 Stand Najaarsnota 10.743 Meevallers ‒ 634 Meevallers ‒ 634 Tegenvallers 127 Tegenvallers 127 Intensiveringen 200 Veegbriefmutaties 200 Kadercorrecties ‒ 266 Valutakoersontwikkeling ‒ 266 Technisch 0 Technisch 0 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 10.169 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 97 Mutaties t/m Najaarsnota 116 Stand Najaarsnota 212 Meevallers 9 Meevallers 9 Tegenvallers ‒ 16 Tegenvallers ‒ 16 Ombuigingen 8 Veegbriefmutaties 8 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 213 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Dit betreft de onderuitputting die zich na de Najaarsnota heeft voorgedaan. Deze onderuitputting werd pas geboekt bij Slotwet, bij Najaarsnota was er namelijk nog geen onderuitputting geboekt. De onderuitputting in 2025 vindt voornamelijk plaats bij de verwerving van nieuw en vervangend defensiematerieel (circa 429 miljoen euro) en instandhouding (circa 44 miljoen). Dit komt onder andere door krapte op de arbeidsmarkt en de beperkte opschalingsmogelijkheden binnen de defensie-industrie. Deze vertragingen in de investeringen doen zich voor op alle investeringsartikelen van het DMF. Ook vindt er voor circa 35 miljoen euro aan onderuitputting plaats op de budgetten voor kennis en innovatie, dit heeft als oorzaak vertraging in het ontvangen van facturen voor kennisopbouw. Deze worden begin 2026 verwacht. Tegenvallers Dit betreft de overrealisatie die zich na de Najaarsnota heeft voorgedaan, dit speelde bijvoorbeeld bij de instandhouding van materieel en IT. Ook bij een aantal investeringsprojecten op het gebied van IT viel de realisatie hoger uit. Dt is het gevolg van uitgaven die ten tijde van de Najaarsnota nog werden voorzien voor 2026, maar uiteindelijk in 2025 nog zijn gedaan. Intensiveringen Veegbriefmutaties Dit betreft de mutaties die in de Veegbrief voor het Defensiematerieelfonds zijn opgenomen en die tot een overschrijding op het betreffende artikel hebben geleid ten opzichte van de stand bij Najaarsnota. Het betreft hier hogere uitgaven voor het materieel voor de luchtmacht (200 miljoen in 2025). Dit komt doordat enkele projecten al in 2025 zijn gerealiseerd, terwijl deze oorspronkelijk in 2026 stonden gepland. Dit betreft onder andere de instandhouding van de F-35 en diverse projecten voor wapensystemen waaronder de Apache, NH-90, C-130, en MQ-9. Kadercorrecties Valutakoersontwikkeling Dit betreft een meevaller van circa 266 miljoen euro op de begrotingsreserve voor valutaschommelingen. Op basis van CEP werden de verwachte effecten van de wisselkoersmutaties verwerkt op het Defensiematerieelbegrotingsfonds. Bij Slotwet worden de gerealiseerde standen verwerkt. Ontwikkelingen in de wisselkoersen van vreemde valuta hebben geleid tot lagere uitgaven uitgedrukt in andere valuta, dit komt voornamelijk door de gunstigere wisselkoers voor euro - dollar. Defensie is met name gevoelig voor schommelingen in wisselkoersen bij aanschaf en in mindere mate bij instandhouding van materieel. Technisch Dit betreft herschikkingen om middelen te alloceren naar de budgetpositie waar de realisatie zich daadwerkelijk heeft voorgedaan. Dit is budgettair neutraal op artikelniveau. Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Dit betreft hogere ontvangsten dan bij Najaarsnota geraamd, dit komt door meer ontvangsten voor mijnenbestrijdingscapaciteiten. Tegenvallers Dit betreft lagere ontvangsten dan bij Najaarsnota geraamd, dit komt onder andere door lagere verkoopopbrengsten op een aantal verschillende posten, zoals vastgoedontvangsten, luchtmaterieel en Defensiebreedmaterieel. Ombuigingen Veegbriefmutaties Dit betreft een mutatie die in de Veegbrief voor het Defensiematerieelfonds is opgenomen en die tot een overschrijding op het betreffende artikel hebben geleid ten opzichte van de stand bij Najaarsnota. Het betreft hier hogere ontvangsten als gevolg van hogere verkoopopbrengsten door de verkoop van Fort aan de Winkel te Abcoude en de Seeligkazerne te Breda (8 miljoen euro in 2025). Infrastructuur en Waterstaat (inclusief Mobiliteitsfonds en Deltafonds) Infrastructuur en Waterstaat In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 14.111 Mutaties t/m Najaarsnota ‒ 92 Stand Najaarsnota 14.019 Meevallers ‒ 118 Meevaller TVOV ‒ 5 Meevaller NGF-Project Zero-emissie binnenvaart batterij-elektrisch ‒ 7 Meevallers externe inhuur ‒ 7 Meevaller NGF-project Luchtvaart in Transitie (LiT) ‒ 8 Meevaller Bronmaatregelen Stikstof ‒ 11 Meevaller NGF-project Dutch Metropolitan Innovations (DMI) ‒ 11 Overige meevallers ‒ 68 Tegenvallers 52 Tegenvaller Duurzame Mobiliteit 22 Tegenvaller Verduurzaming Logistiek 5 Overige tegenvallers 26 Overboekingen met andere begrotingen ‒ 7 Overboeking Provinciefonds t.b.v. Decentraal Spoor Provincie ‒ 7 Technisch ‒ 41 Verrekening NS ‒ 50 Overig technisch 9 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 13.905 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 41 Mutaties t/m Najaarsnota 145 Stand Najaarsnota 186 Tegenvallers ‒ 23 Tegenvaller BVOV ‒ 23 Technisch ‒ 45 Verrekening NS ‒ 50 Overig technisch 5 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 117 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Meevaller TVOV Er is een meevaller van 5 miljoen euro op de Transitie Vergoeding voor regionale OV-concessies (TVOV). Dit betreft onder andere een administratieve correctie van 3,4 miljoen euro. Daarnaast is op de kas een incidentele meevaller van 1,2 miljoen euro door vertraging vanwege een lopende rechtszaak over de hoogte van het bedrag. Meevaller NGF Project - Zero-emissie binnenvaart batterij-elektrisch Op NGF-project Zero-emissie binnenvaart batterij-elektrisch zijn minder aanvragen binnengekomen dan verwacht, waardoor 6,8 miljoen euro van de subsidiemiddelen niet is gebruikt. Meevaller NGF-project Luchtvaart in transitie Voor het NGF-project Luchtvaart in Transitie (LiT) voldeden niet alle subsidieontvangers aan alle voorwaarden, waardoor voor 8,3 miljoen euro aan voorschotten niet is uitgekeerd. Meevallers externe inhuur Er zijn enkele meevallers op externe inhuur vanwege krapte op de arbeidsmarkt die samen optellen tot 8 miljoen euro. Dit betreft onder andere een meevaller van 2,6 miljoen euro op de budgetten voor externe inhuur van de DG Mobiliteit. Extern ingehuurde medewerkers startten later in het jaar dan initieel voorzien. Daarnaast was er onder andere minder externe inhuur nodig dan voorzien en hebben opdrachtnemers minder facturen ingediend dan geraamd. Meevaller Bronmaatregelen Stikstof Op de subsidieregeling Bronmaatregelen Stikstof is een meevaller van 11,2 miljoen euro. Deze subsidieregeling wordt grotendeels door de RVO uitgevoerd. Er is een meevaller doordat er minder subsidieaanvragen zijn binnengekomen dan door de RVO geraamd. Meevaller NGF-project Dutch Metropolitan Innovations (DMI) Daarnaast is er onderuitputting van 11,4 miljoen euro op het project Dutch Metropolitan Innovations (DMI). Vanwege de lange termijn van het project is er vertraging bij de ontwikkeling van de innovatievoorstellen. De implementatie van het project vertraagt hierdoor ook. Overige meevallers Onder overige meevallers valt onder andere het NGF-project Maritiem Masterplan dat vertraging heeft opgelopen voor 4,2 miljoen euro. Daarnaast is er op de bedrijvenregeling een meevaller van 3,4 miljoen euro doordat er vertraging is ontstaan in de afhandeling van vaststellings- en verleningsverzoeken. Daarnaast is er een meevaller van 3,2 miljoen euro op de Beschikbaarheidsvergoeding OV (BVOV) en zijn nog niet alle zaken voor testen voor reizen voor COVID-19 afgerond, die samen optellen tot een meevaller van 3,1 miljoen euro. Het restant is een optelling van veel kleine meevallers waardoor het totaal uitkomt op 68 miljoen euro. Tegenvallers Tegenvaller Duurzame Mobiliteit Op Duurzame Mobiliteit is per saldo een tegenvaller van 22 miljoen euro. Dit betreft de SPUK-regelingen die door de RVO worden uitgevoerd en is veroorzaakt door een hogere kasuitputting op de SPUK Schoon en Emissieloos Bouwen en bijdragen aan de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL) regio's. Ook zijn de subsidies Laadinfra Wegvervoer overschreden doordat er meer bevoorschotting is aangevraagd dan was begroot. Daarnaast is er besloten om de bevoorschotting op de SPUK zero-emissie bussen te verhogen, waardoor hogere kasuitputting is ontstaan. Tegenvaller Verduurzaming Logistiek Er is een tegenvaller van 4,7 miljoen euro bij Verduurzaming Logistiek. Een aantal opdrachten is eerder voltooid en tot betaling gekomen dan initieel begroot. Daarnaast zijn de opdrachten RVO overschreden doordat de Direct Uitvoering Gebonden kosten hoger zijn uitgevallen dan gepland. Overige tegenvallers Dit zijn kleine tegenvallers die samen optellen tot 26 miljoen euro. Dit betreft onder andere een tegenvaller op de personele uitgaven van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), doordat de budgetplaatsstructuur is vereenvoudigend. Hierdoor zijn enkele mee- en tegenvallers zijn op het artikel voor de personele uitgaven. Per saldo is sprake van een tegenvaller van 3,4 miljoen euro door onvoorziene ontwikkelingen en meerkosten ICT. Daarnaast was er onder andere vertraging bij het aangaan van opdrachten voor Verduurzaming Logistiek voor 3,1 miljoen euro. Overboekingen met andere begrotingen Overboeking Provinciefonds t.b.v. Decentraal Spoor Provincie Er is een overboeking gedaan naar het Provinciefonds van 7 miljoen euro voor een Decentralisatie Uitkering (DU) ten behoeve van het decentraal spoor in de provincie Limburg. Deze middelen zijn bestemd voor 2 gedecentraliseerde stoptreindiensten. De provincies Utrecht, Limburg, Overijssel en Drenthe ontvangen een decentralisatie uitkering ten behoeve van de dekking van het exploitatie- of beheertekort van de betreffende decentrale spoor- en tramdiensten. Technisch Verrekening NS Dit betreft een desaldering met de NS van 50 miljoen euro. IenW en NS stelden tot en met 2024 de vergoeding voor de door IenW gestelde railschade op de HSL-infrastructuur vast op een bedrag van 50 miljoen euro. De vastlegging in de begroting heeft plaatsgevonden in de September suppletoire begroting 2025 via een desaldering. Inmiddels is de vaststellingsovereenkomst voor afhandeling van de financiële punten vorige concessieperiode ondertekend door de NS en IenW en met deze desaldering wordt de verrekening ook administratief afgerond. Overig technisch Onder overig technisch vallen onder andere het saldo van de terugsluis van de Vrachtwagenheffing (VWH) van 4 miljoen euro en enkele mutaties met het Mobiliteitsfonds. Daarnaast zijn er enkele correcties gedaan. Samen telt dit op tot een totaal van 9 miljoen euro. Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Tegenvallers Tegenvaller BVOV De ontvangsten op de BVOV zijn 23,5 miljoen euro lager dan initieel begroot. Deze ontvangsten stonden initieel in 2024 begroot en zijn toen niet binnengekomen. Verwacht werd dat deze alsnog in 2025 zouden binnenkomen. Echter bleek dat er een ramingsfout is gemaakt. Technisch Verrekening NS Dit betreft een desaldering met de NS van 50 miljoen euro. IenW en NS stelden tot en met 2024 de vergoeding voor de door IenW gestelde spoorstaafschade op de HSL-infrastructuur vast op een bedrag van 50 miljoen euro. De vastlegging in de begroting heeft plaatsgevonden in de September suppletoire begroting 2025 via een desaldering. Inmiddels is de vaststellingsovereenkomst voor afhandeling van de financiële punten vorige concessieperiode ondertekend door de NS en IenW en met deze desaldering wordt de verrekening ook administratief afgerond. Overig technisch Enkele overige technische verrekeningen tellen samen op tot 5 miljoen euro. Dit betreft onder andere het saldo op de terugsluis van de Vrachtwagenheffing (VWH) van 4 miljoen euro en een aantal desalderingen. Mobiliteitsfonds In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 9.429 Mutaties t/m Najaarsnota 377 Stand Najaarsnota 9.806 Meevallers ‒ 22 Saldo Mobiliteitsfonds ‒ 22 Tegenvallers 0 Tegenvallers 0 Technisch 64 Afrekening Prorail 2024 EOV 35 Terugboeking overschotten Vrachtwagenheffing (VWH) 21 Ontvangsten nieuwe sluis Terneuzen 15 Hogere verplichtingen bereikbaarheidsprogramma's WoMo ‒ 2 DU Decentraal Spoor Provincie Limburg ‒ 7 Overig technisch 3 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 9.849 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 9.429 Mutaties t/m Najaarsnota 188 Stand Najaarsnota 9.617 Meevallers 1 Saldo Mobiliteitsfonds 1 Technisch 66 Afrekening Prorail 2024 EOV 35 Terugboeking overschotten Vrachtwagenheffing (VWH) 21 Ontvangsten nieuwe sluis Terneuzen 15 Mutaties met Infrastructuur en Waterstaat ‒ 7 Overig technisch 3 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 9.685 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Saldo Mobiliteitsfonds Aan de uitgavenkant van het Mobiliteitsfonds is er sprake van een voordelig saldo van 22 miljoen euro. In totaal (uitgaven en ontvangsten) is er sprake van overschrijding (nadelig saldo) van per saldo 164 miljoen euro. In de afgelopen jaren was er vaak sprake van onderuitputting: er werd minder uitgegeven dan vooraf geraamd. Vanuit de wens om de begroting realistischer te maken, is er kasbudget naar latere jaren geschoven, zonder projecten te stoppen of te vertragen: de zogenaamde overprogrammering op de fondsen is zo verhoogd. Hiermee nam de kans op uitputting toe, maar ook de kans op een nadelig saldo (overuitputting). Dat doet zich nu voor: in 2025 is er voor het eerst in lange tijd meer van het oorspronkelijke programma uitgevoerd dan vooraf verwacht. Hierdoor blijkt er voor het jaar 2025 nu meer kasbudget nodig te zijn dan eerder geraamd. Technisch Afrekening ProRail EOV Dit betreft de afrekening 2024 van 34,6 miljoen euro. De afrekening was eind december definitief en administratief verwerkt. De comptabiliteitswet vereist dat een afrekening niet wordt gesaldeerd op lopende uitgaven, maar dat deze als ontvangst wordt opgeboekt en toegevoegd aan het uitgavenbudget (desaldering). Terugboeking overschotten VWH Voor het programma Vrachtwagenheffing zijn op het Mobiliteitsfonds middelen vrijgemaakt. In de huidige systematiek vindt de verantwoording van bepaalde uitgaven voor de uitvoering van dit programma plaats op de begroting Hoofdstuk XII Infrastructuur en Waterstaat (HXII). Deze budgetten worden overgeheveld naar HXII. Op deze budgetten doen zich in 2025 mogelijk lagere uitgaven voor dan van tevoren gepland, door niet uitgevoerde werkzaamheden of vertragingen. Voor deze posten geldt dat de dit jaar niet-bestede middelen nu (tijdelijk) worden teruggeboekt naar het Mobiliteitsfonds. In 2025 betreft dit een terugboeking van 21 miljoen euro die wordt toegevoegd aan het uitgavenbudget. Ontvangsten nieuwe sluis Terneuzen In 2025 heeft Vlaanderen een aanvullende bijdrage gedaan van 15 miljoen euro ten behoeve van het project Nieuwe Sluis Terneuzen. Deze bijdrage is bedoeld om de hogere uitvoeringskosten te dekken. Zo zijn er tijdens het project onder andere meerkosten gemaakt door onvoorziene bodemvondsten en verontreinigingen. Deze ontvangst was ten tijde van de najaarsnota niet voorzien en wordt toegevoegd aan het uitgavenbudget. Hogere verplichting bereikbaarheidsprogramma’s WoMo Dit betreft een saldo overschot van 1,9 miljoen euro op de woningbouwmiddelen. Het overschot wordt met name veroorzaakt door Mobiliteitspakketten (1,7 miljoen euro), waarbij er niet genoeg verplichtingenruimte beschikbaar was om dit budget uit te geven. De bijbehorende uitgaven waarvoor het budget gereserveerd was betreffen een bijdragen aan het BTW Compensatiefonds en deze zullen aan het BTW Compensatiefonds (bijdrage 2026) worden toegevoegd. DU Decentraal Spoor Provincie Limburg Dit betreft een storting van 7 miljoen euro in het Provinciefonds voor de Decentralisatie Uitkering (DU) ten behoeve voor Decentraal Spoor Provincie Limburg. Dit geld is bestemd voor 2 gedecentraliseerde stoptreindiensten. De definitieve afspraak voor deze toekenning van 7 miljoen euro volgt uit bestuurlijke overleggen. Overig Technisch Deze post bevat overige herschikkingen. Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Saldo mobiliteitsfonds Aan de ontvangstenkant van het Mobiliteitsfonds is er sprake van een voordelig saldo van 1 miljoen euro. In totaal (uitgaven en ontvangsten) is er sprake van overschrijding (nadelig saldo) van per saldo 164 miljoen euro. Verdere toelichting bevindt zich bij: Uitgaven - Saldo Mobiliteitsfonds. Technisch Afrekening ProRail 2024 EOV Dit betreft de afrekening 2024 van 34,6 miljoen euro. De afrekening was eind december definitief en administratief verwerkt. De comptabiliteitswet vereist dat een afrekening niet wordt gesaldeerd op lopende uitgaven, maar dat deze als ontvangst wordt opgeboekt en toegevoegd aan het uitgavenbudget (desaldering). Terugboeking overschotten VWH Voor het programma Vrachtwagenheffing zijn op het Mobiliteitsfonds middelen vrijgemaakt. In de huidige systematiek vindt de verantwoording van bepaalde uitgaven voor de uitvoering van dit programma plaats op de begroting Hoofdstuk XII Infrastructuur en Waterstaat (HXII). Deze budgetten worden overgeheveld naar HXII. Op deze budgetten doen zich in 2025 mogelijk lagere uitgaven voor dan van tevoren gepland, door niet uitgevoerde werkzaamheden of vertragingen. Voor deze posten geldt dat de dit jaar niet-bestede middelen nu (tijdelijk) worden teruggeboekt naar het Mobiliteitsfonds. In 2025 betreft dit een terugboeking van 21 miljoen euro die wordt toegevoegd aan het uitgavenbudget. Ontvangsten nieuwe sluis Terneuzen In 2025 heeft Vlaanderen een aanvullende bijdrage gedaan van 15 miljoen euro ten behoeve van het project Nieuwe Sluis Terneuzen. Deze bijdrage is bedoeld om de hogere uitvoeringskosten te dekken. Zo zijn er tijdens het project onder andere meerkosten gemaakt door onvoorziene bodemvondsten en verontreinigingen. Deze ontvangst was ten tijde van de najaarsnota niet voorzien en wordt toegevoegd aan het uitgavenbudget. Mutaties met Infrastructuur en Waterstaat Hieronder vallen de uitgaven die via het voedingsartikel van IenW op het Mobiliteitsfonds landen. Overig Technisch Deze post bevat overige herschikkingen. Deltafonds In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 1.723 Mutaties t/m Najaarsnota 175 Stand Najaarsnota 1.898 Meevallers 0 Meevallers 0 Tegenvallers 45 Saldo Deltafonds 45 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 1.943 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 1.723 Mutaties t/m Najaarsnota 75 Stand Najaarsnota 1.798 Meevallers 0 Meevallers 0 Tegenvallers ‒ 14 Saldo Deltafonds ‒ 14 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 1.783 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Tegenvallers Saldo Deltafonds Aan de uitgavenkant van het Deltafonds is er sprake van een nadelig saldo van 45 miljoen euro. Bij Najaarsnota en Slotwet is er sprake van een totale (uitgaven en ontvangsten) overschrijding (nadelig saldo) van per saldo 160 miljoen euro. In de afgelopen jaren was er vaak sprake van onderuitputting: er werd minder uitgegeven dan vooraf geraamd. Vanuit de wens om de begroting realistischer te maken, is er kasbudget naar latere jaren geschoven, zonder projecten te stoppen of te vertragen: de zogenaamde overprogrammering op de fondsen is zo verhoogd. Hiermee nam de kans op uitputting toe, maar ook de kans op een nadelig saldo (overuitputting). Dat doet zich nu voor: in 2025 is er voor het eerst in lange tijd meer van het oorspronkelijke programma uitgevoerd dan vooraf verwacht. Hierdoor blijkt er voor het jaar 2025 nu meer kasbudget nodig te zijn dan eerder geraamd. Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Tegenvallers Saldo Deltafonds Aan de ontvangstenkant van het Deltafonds is er sprake van een nadelig saldo van 14 miljoen euro. Verdere toelichting bevindt zich bij: Uitgaven - Saldo Deltafonds. Economische Zaken (inclusief Nationaal Groeifonds) Economische Zaken In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 3.252 Mutaties t/m Najaarsnota 69 Stand Najaarsnota 3.320 Meevallers ‒ 263 BMKB ‒ 27 Onderuitputting NGF ‒ 72 Overige meevallers ‒ 164 Tegenvallers 64 Tegenvallers 64 Overboekingen met andere begrotingen ‒ 4 Overboekingen met andere begrotingen ‒ 4 Technisch 0 Technisch 0 Niet-kaderrelevant 0 Niet-kaderrelevant 0 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 3.117 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 497 Mutaties t/m Najaarsnota 89 Stand Najaarsnota 587 Meevallers 33 Meevallers 33 Tegenvallers ‒ 65 BMKB ‒ 15 Ontvangsten High Trust ‒ 19 Overige tegenvallers ‒ 31 Technisch 0 Technisch 0 Niet-kaderrelevant 19 Niet-kaderrelevant 19 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 574 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers BMKB Voor de Borgstelling MKB-kredieten (BMKB) hebben bedrijven minder aanvragen gedaan dan het garantieplafond toelaat. Doordat er dit jaar en voorgaande jaren minder aanvragen zijn gedaan dan geraamd zijn er minder schadeclaims uitbetaald dan geraamd (27 miljoen euro). Deze trend was in eerdere jaren al zichtbaar en zet zich dit jaar voort. Het saldo van deze meevaller en de tegenvaller op de ontvangsten wordt afgestort aan de begrotingsreserve BMKB. Onderuitputting NGF Op verschillende NGF-projecten (Nationaal Groeifonds) op de EZK-begroting heeft onderuitputting plaatsgevonden. Dit komt door vertraging bij uitfinanciering van de NGF-projecten NXTGEN HIGH TECH (20 miljoen) en PhotonDelta (20 miljoen euro). Overige meevallers Op verschillende dossiers is minder uitgegeven dan geraamd. Zo is er minder uitgegeven aan de ruimte voor de economie-middelen (Groningen), op diverse coronaregelingen (18 miljoen euro), en zijn er minder betalingen gedaan op de Garantie Ondernemingsfinanciering (12 miljoen euro). Tegenvallers Tegenvallers Op verschillende dossiers zijn er kleine tegenvallers. Dit gaat bijvoorbeeld om de terugbetaling van boetes die het ACM heeft opgelegd (2,5 miljoen euro), cofinanciering EFRO (1,7 miljoen euro), en hogere kosten voor het RVO (1,6 miljoen euro). Overboekingen met andere begrotingen Overboekingen met andere begrotingen De niet-uitgegeven budgetten voor de opdrachten die het RVO uitvoert voor generieke NGF-werkzaamheden (4 miljoen euro) worden van de EZ-begroting teruggeboekt naar de NGF-fondsbegroting. Technisch         Technisch         Deze post bestaat uit afrondingsverschillen om te zorgen dat de uitgaven op artikelniveau in de begroting gelijk zijn aan de verwerkte uitgaven in de financiële administratie.         Niet-kaderrelevant        Niet-kaderrelevant   Op de Dutch Tech Fundregeling is 1000 euro minder uitgegeven dan geraamd. Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Meevallers Op verschillende dossiers is meer ontvangen dan geraamd bij Najaarsnota 2025, dit gaat bijvoorbeeld om de Tegemoetkoming Energiekosten (8,1 miljoen euro), de SEED (6,1 miljoen euro), en de Tegemoetkoming Vaste Lasten (4,6 miljoen euro). Tegenvallers BMKB Voor de BMKB hebben bedrijven minder aanvragen gedaan dan het garantieplafond toelaat. Door het lagere aantal aanvragen zijn de ontvangsten ook proportioneel lager (-15 miljoen euro). Ontvangsten High Trust De High Trust boete-opbrengsten van de ACM vallen 19 miljoen euro lager uit dan bij Najaarsnota geraamd. Deze ontvangsten fluctueren sterk van jaar tot jaar. Dit komt onder andere door het aantal en de hoogte van door de ACM opgelegde boetes. De ACM is hierin volledig onafhankelijk. Overige tegenvallers Op verschillende dossiers zijn er kleine tegenvallers. Dit gaat bijvoorbeeld om lagere ontvangsten op de Garantie Ondernemingsfinanciering (6,9 miljoen euro), de Groeifaciliteit (6,3 miljoen euro), en de Innovatiekredieten (2,3 miljoen euro) Technisch Technisch Deze post bestaat uit afrondingsverschillen om te zorgen dat de ontvangsten op artikelniveau in de begroting gelijk zijn aan de verwerkte ontvangsten in de financiële administratie.         Niet-kaderrelevant Niet-kaderrelevant Onder deze post zijn geen mutaties verwerkt. Nationaal Groeifonds In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 393 Mutaties t/m Najaarsnota ‒ 393 Stand Najaarsnota 0 Meevallers ‒ 4 Meevallers ‒ 4 Overboekingen met andere begrotingen 4 Overboekingen met andere begrotingen 4 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 0 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota Mutaties t/m Najaarsnota Stand Najaarsnota Stand Financieel Jaarverslag Rijk Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Meevallers Dit betreft de niet-uitgegeven budgetten voor de opdrachten die het RVO uitvoert voor generieke NGF-werkzaamheden. Overboekingen met andere begrotingen Overboekingen met andere begrotingen De niet-uitgegeven budgetten voor de opdrachten die het RVO uitvoert voor generieke NGF-werkzaamheden (-4 miljoen) worden van de EZ-begroting teruggeboekt naar de NGF-fondsbegroting. Ontvangsten Er zijn geen ontvangsten op de begroting van het Nationaal Groeifonds. Klimaat en Groene Groei (inclusief Klimaatfonds) Klimaat en Groene Groei In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 4.509 Mutaties t/m Najaarsnota 1.990 Stand Najaarsnota 6.500 Meevallers ‒ 1.161 Tijdelijk prijsplafond energie kleinverbruikers 2023 ‒ 60 Projecten Nationaal Groeifonds ‒ 138 SDE-regelingen ‒ 251 Overige regelingen SDE-domein ‒ 569 Overige meevallers ‒ 143 Tegenvallers 18 Tegenvallers 18 Technisch 815 Storting begrotingsreserve Duurzame energie en klimaattransitie 815 Niet-kaderrelevant ‒ 100 Niet-kaderrelevant ‒ 100 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 6.071 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 2.418 Mutaties t/m Najaarsnota 1.819 Stand Najaarsnota 4.237 Meevallers 65 Terugontvangsten Tijdelijk prijsplafond kleinverbruikers 2023 32 Terugontvangsten SDE-regelingen 6 Overige meevallers 27 Tegenvallers ‒ 1 Tegenvallers ‒ 1 Generaal dossier ‒ 215 Gasbaten ‒ 215 Overig generaal dossier 0 Niet-kaderrelevant 75 ETS-ontvangsten 83 Lening EBN vulmaatregelen gas 2026-2027 35 COVA-heffing 5 CO2-heffing ‒ 48 Overig niet-kaderrelevant 0 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 4.161 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Tijdelijk prijsplafond energie kleinverbruikers 2023 Door een vertraging bij het indienen van de vaststellingsverzoeken voor de subsidie Tijdelijk prijsplafond energiekleinverbruikers 2023 is er in 2025 minder uitgegeven dan geraamd. Projecten Nationaal Groeifonds Op diverse projecten uit het Nationaal Groeifonds (NGF) is in totaal 138 miljoen euro aan onderuitputting afgeboekt. Dit wordt onder andere veroorzaakt door vertraging in de uitwerking, openstelling en uitvoering van deze NGF-regelingen. Bij het NGF-project GroenvermogenNL is er vertraging ontstaan vanwege onzekerheid rondom de invoering van de Wet collectieve warmte. SDE-regelingen Op de Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE) is minder subsidie uitbetaald dan bij de Najaarsnota geraamd, onder andere vanwege teruggetrokken beschikkingen. Overige regelingen SDE-domein De nadeelcompensatie kolenmaatregelen (497 miljoen euro) is niet uitbetaald. De goedkeuring voor deze compensatie ligt nog ter beoordeling bij de Europese Commissie. Daarnaast zijn er lagere uitgaven op het flankerend beleid voor onder andere Wind op Zee vanwege een aantal vertraagde onderzoeken. Overige meevallers In totaal is er 154 miljoen euro aan resterende onderuitputting op de KGG-begroting. Dit gaat onder andere om 39 miljoen euro onderuitputting op subsidies voor de productie van waterstof, 24 miljoen euro op subsidies en leningen voor de verduurzaming van de industrie en 18 miljoen euro op de Demonstratieregeling Energie- en Klimaatinnovatie (DEI+). Tegenvallers Op een aantal regelingen is in totaal voor 18 miljoen euro meer gerealiseerd dan bij Najaarsnota ingeschat. Dit betreft onder andere 5 miljoen euro op de doorsluis van de heffing aan de stichting Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieproducten (COVA) en 3 miljoen euro op het Klimaatfondsdeel van de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE). Technisch Storting in begrotingsreserve Duurzame energie en klimaattransitie Er wordt 815 miljoen euro in de begrotingsreserve Duurzame energie en klimaattransitie gestort, dit zijn de meevallers onder ‘SDE-regelingen’, ‘Overige meevallers SDE-domein’ en ‘Terugontvangsten SDE-regelingen’ (zie ontvangsten). Niet-kaderrelevant Voor de vultaak van Energie Beheer Nederland (EBN) voor het gasopslagjaar 2026-2027 is een leenfaciliteit beschikbaar. Hiervan is een deel (100 miljoen euro) in 2025 begroot, omdat EBN mogelijk vanaf december 2025 handelsposities in zou nemen. EBN heeft hier geen gebruik van gemaakt. Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Terugontvangsten Tijdelijk prijsplafond kleinverbruikers 2023 In 2023 is door leveranciers van elektriciteit en gas maandelijks een subsidievoorschot aangevraagd voor het prijsplafond. Medio 2023 zijn leveranciers gestart met het corrigeren van de ontvangen voorschotten aan de hand van de definitieve toepassing van het prijsplafond op basis van de definitieve meterstanden. Na de voorschot- en correctiefase hebben de leveranciers uiterlijk in juni 2025 een vaststellingsverzoek ingediend. Op grond van de vaststellingsverzoeken is er meer aan terugbetaalde voorschotten ontvangen dan geraamd. Terugontvangsten SDE-regelingen Er zijn meer subsidievoorschotten voor de SDE terugontvangen dan geraamd. Overige meevallers Op diverse posten is er een meevaller, waaronder een niet-geraamde terugbetaling van 27 miljoen van de lening aan de Nuclear Research Group. Tegenvallers Op diverse posten is er een kleine tegenvaller. Generaal dossier Gasbaten De lagere realisatie op de gasbaten komt met name doordat geraamde ontvangsten op basis van de Mijnbouwwet al eerder waren afgedragen. Voor het overige deel is er sprake van een meevaller als gevolg van veranderde gasprijzen en winningsvolumes. Overig generaal dossier Er is een kleine meevaller op de ontvangsten zoutwinning en een kleine tegenvaller op de dividenduitkering van GasTerra. Niet-kaderrelevant ETS-ontvangsten De ETS-prijs bleek in de tweede helft van 2025 hoger dan geraamd, hierdoor is er een meevaller van 83 miljoen euro op de ETS-ontvangsten. Overig niet-kaderrelevant De CO2-heffing over 2025 wordt pas in 2026 ontvangen door de Belastingdienst. Dit leidt tot lagere ontvangsten in 2025. Daarnaast heeft KGG 35 miljoen euro ontvangen van EBN voor de kosten van de leenfaciliteit voor de vultaak van de gasopslagen. Ook is er een meevaller van 5 miljoen op de heffing voor de stichting Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieproducten (COVA). Klimaatfonds In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 758 Mutaties t/m Najaarsnota ‒ 748 Stand Najaarsnota 9 Meevallers ‒ 9 Meevallers ‒ 9 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 0 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota Mutaties t/m Najaarsnota Stand Najaarsnota Stand Financieel Jaarverslag Rijk Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevaller Een reservering in het Klimaatfonds is niet uiteindelijk niet overgeheveld, waardoor er onderuitputting optreedt op deze middelen. Ontvangsten Er hebben geen ontvangstenmutaties plaatsgevonden op de begroting van het Klimaatfonds. Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (inclusief Diergezondheidsfonds) Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 4.731 Mutaties t/m Najaarsnota ‒ 485 Stand Najaarsnota 4.246 Meevallers ‒ 585 Warmte-infrastructuur glastuinbouw ‒ 6 Lbv-regelingen ‒ 510 Overige meevallers ‒ 69 Tegenvallers 68 Lbv-regelingen 27 In beslag genomen goederen 11 Overige tegenvallers 30 Technisch 28 Apurement 20 Begrotingsreserve visserij 12 Materiële uitgaven ‒ 7 Overig technisch 3 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 3.757 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 74 Mutaties t/m Najaarsnota 155 Stand Najaarsnota 230 Meevallers 40 Terugontvangen subsidievoorschotten 20 Bijdragen derden onderzoek 4 Overige meevallers 16 Tegenvallers ‒ 14 MGA-regeling ‒ 11 Overige tegenvallers ‒ 3 Technisch 18 Internationale ontvangsten visserij 16 Overig technisch 2 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 273 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Lbv-regelingen De onderuitputting op de Landelijke beëindigingsregelingen veehouderij (Lbv-regelingen) wordt bijna volledig veroorzaakt doordat veehouders zich uit de regeling terugtrekken. Omdat veel veehouders zich in november en december terugtrokken (voor veel deelnemers stond in deze maanden een deadline), was deze onderuitputting nog niet eerder in beeld. Van de 510 miljoen euro onderuitputting is 496 miljoen euro onderuitputting op de Lbv-plus en 14 miljoen euro op de Lbv-kleine sectoren. Warmte-infrastructuur glastuinbouw Bij deze regeling is vertraging ontstaan door deelnemers die niet op tijd aan alle voorwaarden voldeden. Deze verplichtingen en betalingen worden in 2026 alsnog gedaan. Overige meevallers Dit is een opsomming van een groot aantal meevallers van minder dan 5 miljoen euro, waaronder op de verplaatsingsregeling (3,8 miljoen euro) en het vrijvallen van nog onverdeelde middelen (3,1 miljoen euro). Tegenvallers Lbv-regelingen Op de reguliere Lbv-regeling heeft overuitputting opgetreden van 26,6 miljoen euro. Per saldo valt dit weg met de meevallers op de Lbv-plus en Lbv-kleine sectoren. In beslag genomen goederen Dit betreft een tegenvaller van 11 miljoen euro op de kosten voor opvang en onderhoud van door de RVO in beslag genomen goederen wegens niet voldoen aan wet- en regelgeving. Overige tegenvallers Deze post is een opsomming van meerdere tegenvallers van minder dan 5 miljoen euro, waaronder niet-meer inbare vorderingen bij de EU (4,2 miljoen euro), meer compensatie pelsdierhouderijen in 2025 dan verwacht (2,3 miljoen euro) en overschrijding op EMFAF-subsidieregelingen (4,8 miljoen euro). Technisch Apurement De begrotingsreserve Apurement is bedoeld om financiële correcties volgend uit conformiteitsprocedures vanuit de Europese Commissie te betalen. Er wordt 20,1 miljoen euro aan de reserve toegevoegd om de reserve op peil te houden. Begrotingsreserve visserij Er wordt 12,3 miljoen euro toegevoegd aan de begrotingsreserve visserij. LVVN ontvangt middelen vanuit het European Maritime Fisheries and Aquaculture Fund (EMFAF), evenredig aan hoe lang het EMFAF loopt. Uitgaven zijn vooraf niet concreet per jaar te ramen waardoor de uitgaven in de praktijk altijd afwijken van begrotingsstanden. De uitgaven zijn in eerdere jaren lager dan beschikbaar budget, met deze storting in de begrotingsreserve visserij wordt dit verschil toegevoegd aan de begrotingsreserve om eventuele hogere uitgaven dan er aan budget voor het EMFAF op de begroting staat op te vangen. Materiële uitgaven Door technische redenen is onderuitputting ontstaan op het budget voor materiële uitgaven doordat de uitgaven vanuit een ander budget zijn gedaan. Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Terugontvangen subsidievoorschotten Deze terugontvangsten ontstaan door deelnemers aan subsidieregelingen die na hun eerste deelbetaling (voorschot) zich alsnog terugtrekken. Het merendeel van het bedrag wordt verklaard door ontvangsten op de Lbv-regelingen (16,6 miljoen euro), de rest door diverse overige regelingen. Bijdragen derden onderzoek Het gaat om de sectorbijdrage aan de High Containment Unit en een bijdrage vanuit de EU aan het LEAP-AGRI project, een project van de EU en Afrika voor duurzame landbouw. Overige meevallers Dit is een verzamelpost van een aantal meevallers, waaronder diverse meerontvangsten uit RVO-regelingen (6,4 miljoen euro), hoger uitgevallen ontvangsten op het apparaatsartikel omdat deze ontvangsten van EZ/KGG onterecht naar LVVN gealloceerd zijn (1,3 miljoen euro) en afdracht van surplus eigen vermogen NVWA (1,7 miljoen euro). Tegenvallers MGA-regeling Van de middelen die aan provincies zijn voorgeschoten voor de regeling Maatwerk Gerichte Aankoop en beëindiging veehouderijbedrijven is minder aan LVVN terugbetaald in 2025 dan geraamd. Dit leidt tot een tegenvaller van 11 miljoen euro. Provincies hebben tot 2027 om de middelen terug te betalen. Overige tegenvallers Dit betreft een verzamelpost van diverse tegenvallers op de ontvangsten, waaronder lagere ontvangsten uit leges en verhuur van mosselpercelen (1,2 miljoen euro) en lagere boetes op mestbeleid dan geraamd (0,8 miljoen euro). Technisch Internationale ontvangsten visserij Dit betreffen ontvangsten die gerelateerd zijn aan het EMFAF. Specifiek gaat het hier om ontvangsten van de datacollectie die LVVN uitvoert op zee. De ontvangsten worden toegevoegd aan de Begrotingsreserve visserij. Diergezondheidsfonds In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 36 Mutaties t/m Najaarsnota 0 Stand Najaarsnota 36 Niet-kaderrelevant 7 Niet-kaderrelevant 7 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 43 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 54 Mutaties t/m Najaarsnota 23 Stand Najaarsnota 78 Niet-kaderrelevant 3 Niet-kaderrelevant 3 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 81 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Niet-kaderrelevant De uitgaven vallen 6,6 miljoen euro hoger uit dan geraamd, de voornaamste reden hiervoor is dat de uitgaven voor bestrijding van vogelgriep (HPAI) hoger uitvielen. Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Niet-kaderrelevant De ontvangsten vallen 3,1 miljoen euro hoger uit dan geraamd. Dit is het saldo van extra middelen die vanuit de EU zijn ontvangen voor de bestrijding van vogelgriep (13,9 miljoen euro) en een tegenvaller op de geraamde ontvangsten vanwege het later ontvangen van heffingen vanuit de sector (10,8 miljoen euro). Sociale Zekerheid Sociale Zaken en Werkgelegenheid In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 59.997 Mutaties t/m Najaarsnota 1.088 Stand Najaarsnota 61.085 Meevallers ‒ 167 Wajong ‒ 5 Onderuitputting opdrachtenbudget arbeidsmarkt ‒ 13 Wet op het Kindgebonden Budget ‒ 19 Onderuitputting SLIM ‒ 23 Kinderopvangtoeslag ‒ 46 Onderuitputting ‒ 53 Overige meevallers ‒ 8 Tegenvallers 11 Tegenvallers 11 Niet-kaderrelevant ‒ 2 Niet-kaderrelevant ‒ 2 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 60.927 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 2.502 Mutaties t/m Najaarsnota 95 Stand Najaarsnota 2.597 Meevallers 24 Onderuitputting 15 Tozo terugontvangsten 9 Overige meevallers 0 Tegenvallers ‒ 38 Terugontvangsten Kindgebonden Budget ‒ 31 Overige tegenvallers ‒ 7 Niet-kaderrelevant 6 Niet-kaderrelevant 6 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 2.589 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Wajong            De uitgaven aan de Wajong vallen lager uit dan geraamd. Dit is vooral het gevolg van een beperkte daling van het aantal aanvragen en toekenningen in de Wajong2015. Onderuitputting opdrachtenbudget arbeidsmarkt      De onderuitputting op het opdrachtenbudget van begrotingsartikel 1, arbeidsmarkt, heeft verschillende oorzaken. Zo is een communicatiecampagne uitgesteld omdat de behandeling en inwerkingtredingsdatum van het wetsvoorstel Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (Vbar) naar achteren is geschoven. Ook was er minder budget nodig voor opdrachten aan het RIVM omdat het aantal aanvragen voor de regeling Tegemoetkoming Stoffengererlateerde Beroepsziekten (TSB) lager was dan verwacht. Wet op het Kindgebonden Budget        De uitgaven aan het kindgebonden budget vallen lager uit. Dit komt doordat de nabetalingen over toeslagjaar 2023 circa € 36 miljoen lager uitvallen dan eerder geraamd. Daarentegen vallen de nabetalingen over toeslagjaar 2024 juist € 15 miljoen hoger uit dan eerder geraamd. Onderuitputting SLIM  De lagere uitgaven aan de subsidie Stimuleringsregeling leren en ontwikkelen (SLIM) worden veroorzaakt doordat de beoordelingen van de aanvragen bij het laatste aanvraagtijdvak vertraging op heeft gelopen. Kinderopvangtoeslag  De uitgaven aan kinderopvangtoeslag zijn lager uitgekomen dan bij Najaarsnota was verwacht. De voorschotten in de laatste maanden van 2025 kwamen lager uit, met name doordat het gebruik van kinderopvang iets lager uitkwam. Daarnaast zijn er in de laatste maanden van 2025 iets minder nabetalingen uitgekeerd. Onderuitputting             Onder deze post valt de onderuitputting op verschillende budgetten. Er is 6 miljoen euro onderuitputting op de subsidieregeling Maatwerkregeling Duurzame Inzetbaarheid en Eerder Uittreden (MDIEU). De beoordeling van aanvragen voor deze regeling heeft vertraging opgelopen. Daarnaast waren de voorschotten voor deze regeling lager dan verwacht. Verder is er 2 miljoen euro onderuitputting op het opdrachtenbudget van begrotingsartikel 2: Bijstand, Participatiewet en Toeslagenwet. Deze onderuitputting is hoofdzakelijk het gevolg van een aantal opdrachten die later zijn gestart dan oorspronkelijk was gepland. Tot slot is er sprake van 15 miljoen euro onderuitputting op het apparaatsbudget. Deze onderuitputting doet zich voor op verschillende personeelsbudgetten, waarvan salarisbudget het grootste is. Overige meevallers Deze post bevat meevallers met een beperkte budgettaire omvang. De grootste meevaller van circa 3,5 miljoen komt doordat de uitvoeringskosten van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) lager uitvallen dan verwacht. Ook is er een meevaller van 3 miljoen euro op de Algemene ouderdomsverzekering (AOV) Caribisch Nederland. Een verklaring hiervoor is de koersdaling van de dollar gedurende het jaar, omdat de regeling wordt uitbetaald in dollars en begroot wordt in euro’s. Tegenvallers    Tegenvallers   Deze post bevat tegenvallers met een beperkte budgettaire omvang. Het gaat bijvoorbeeld om een tegenvaller van circa 4 miljoen euro op de regeling Ziekteverzekering (ZV) Caribisch Nederland. Dit wordt veroorzaakt door een hogere gemiddelde uitkering als gevolg van de stijging van het minimumloon die ook doorwerkt naar hogere loonschalen. Daarnaast zijn de ZV-uitkeringen van november en december 2024 begin 2025 geboekt en fluctueert het aantal ziektedagen jaarlijks. Ook is er circa 1 miljoen euro meer uitgegeven aan subsidies voor geldzorgen, armoede en schulden. Niet-kaderrelevant       Niet-kaderrelevant Dit betreft realisaties op de rijksbijdragen aan sociale fondsen. Zo is de rijksbijdrage voor de regeling Zelfstandige en Zwanger (ZEZ) lager uitgevallen dan verwacht. Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers       Onderuitputting             Onder deze post vallen verschillende gerealiseerde ontvangsten. De grootste meevaller doet zich voor op het ontvangstenbudget van begrotingsartikel 1, Arbeidsmarkt. Hier zijn circa 6 miljoen euro meer ontvangsten door terugbetalingen van diverse subsidies zoals STAP, SLIM, SPDI en MDIEU. Daarnaast vallen de gerealiseerde ontvangsten op begrotingsartikel 4, Jonggehandicapten, circa 4 miljoen hoger uit. UWV ontvangt middelen vanuit het Europees Sociaal Fonds (ESF) voor re-integratiedienstverlening. Deze middelen zijn meegenomen in de eindafrekening 2024 en zorgen voor een terugontvangst op dit budget in 2025. Tozo terugontvangsten             De terugontvangsten voor de beëindigde Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (Tozo), vallen 9 miljoen euro hoger uit dan verwacht. Overige meevallers      Deze post bevat meevallers met een beperkte (afgerond 0) budgettaire omvang. Tegenvallers    Terugontvangsten Kindgebonden Budget       De terugontvangsten van de WKB zijn lager dan eerder begroot. De belangrijkste oorzaak hiervan is dat er minder terugvorderingen zijn. Dit houdt grotendeels verband met het feit dat Dienst Toeslagen de afgelopen jaren bij het vaststellen van de voorschotten gemiddeld genomen (bewust) van een hogere loonstijging voor de WKB-gerechtigden is uitgegaan, zodat er minder (en lagere) terugvorderingen nodig zijn. Overige tegenvallers   Deze post bevat een tegenvaller van 7 miljoen euro op het ontvangstenbudget van de kinderopvangtoeslag. Dit komt vooral door lagere terugontvangsten over uitbetaalde toeslagen in eerdere jaren. Niet-kaderrelevant       Niet-kaderrelevant Deze post bevat de realisaties op de niet-kaderrelevante ontvangsten. Hieronder valt de realisatie op de werkgeversbijdrage kinderopvang. De gerealiseerde uitgaven zijn daar circa 5 miljoen euro hoger uitgevallen dan verwacht. Sociale Verzekeringen In miljoenen euro 2025 Stand Najaarsnota 88.132 Meevallers ‒ 61 Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen ‒ 13 CRTV langdurige arbeidsongeschiktheid ‒ 19 Uitvoeringskosten UWV ‒ 23 Overige meevallers ‒ 6 Tegenvallers 111 Ziektewet 44 Verlofregelingen 39 Uitvoeringskosten SVB 13 Overige tegenvallers 15 Kadercorrecties 84 Werkloosheidswet 84 Overige kadercorrecties 1 Niet-kaderrelevant ‒ 63 Sociale lasten ‒ 63 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 88.203 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 245 Mutaties t/m Najaarsnota 24 Stand Najaarsnota 269 Kadercorrecties ‒ 5 Kadercorrecties ‒ 5 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 264 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers       Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen De uitgaven aan de WIA-uitkeringen zijn lager uitgevallen dan eerder geraamd. Ten opzichte van de najaarsnotaraming valt het aantal WGA-uitkeringen hoger uit en het aantal IVA-uitkeringen lager. Daarnaast valt de gemiddelde uitkeringshoogte lager uit, zowel bij de WGA als de IVA. CRTV langdurige arbeidsongeschiktheid         De uitgaven aan de compensatieregeling transitievergoeding langdurige arbeidsongeschiktheid (CRTV-LAO) vallen lager uit dan verwacht. Dit komt vooral door een lager aantal aanvragen voor de regeling dan eerder verwacht. Uitvoeringskosten UWV De uitvoeringskosten van het UWV vallen op basis van het definitieve jaarverslag lager uit dan verwacht. Overige meevallers      Deze post bevat meevallers van beperkte budgettaire omvang. Hiervan wordt 2 miljoen euro veroorzaakt door lagere gerealiseerde uitgaven aan scholing binnen de WW, door het UWV. Tegenvallers    Ziektewet         De realisatie van de uitkeringslasten voor de Ziektewet zijn hoger uitgevallen dan eerder geraamd. Deze toename komt met name doordat zwangere mensen vaker een ZW-uitkering ontvangen. Verlofregelingen             Deze post bevat hoger gerealiseerde uitgaven aan de verlofregelingen. Hiervan wordt 28 miljoen euro verklaard door hogere uitgaven aan aan het zwangerschaps- en bevallingsverlof voor werknemers, zowel door een hogere gemiddelde jaaruitkering als een hoger aantal toekenningen dan eerder geraamd. De overige 11 miljoen euro betreft hogere uitgaven bij de regelingen Zelfstandig en Zwanger (ZEZ) en het aanvullend geboorteverlof voor partners (WIEG). Dit is het gevolg van een hoger aantal aanvragen voor de WIEG dan verwacht en een nabetaling over 2024 aan UWV voor de ZEZ. Uitvoeringskosten SVB De uitvoeringskosten van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) vallen op basis van het definitieve jaarverslag hoger uit dan verwacht. Overige tegenvallers   Deze post bevat tegenvallers van beperkte budgettaire omvang. De grootste tegenvaller betreft een opwaartse bijstelling van de AOW-uitgaven van circa 7 miljoen euro als gevolg van een hoger aantal gerechtigden dan eerder geraamd, met name door minder sterfgevallen in het buitenland dan geraamd. Kadercorrecties            Werkloosheidswet       Op basis van uitvoeringsinformatie van UWV is de raming van de Werkloosheidswet (WW) bijgesteld. Uit de realisatiecijfers over 2025 bleek dat de gemiddelde uitkeringshoogte iets hoger was dan eerder verwacht. Het volume is door een gewijzigde samenstelling hoger dan eerder geraamd. Deze bijstellingen zorgen voor een opwaarts effect van de WW-uitkeringslasten. Overige kadercorrecties           Dit gaat om een kadercorrectie op de uitgaven aan de Ziektewet, vanwege een daling van het aandeel eigenrisicodragers (ERD).            Niet-kaderrelevant       Sociale lasten Deze post betreft niet-kaderrelevante uitgaven en omvat de bijstelling van over uitkeringen betaalde werkgeverpremies. Deze betalingen zijn bijgesteld op basis van de realisaties over de verschillende inkomensregelingen, zoals de Wet arbeid en zorg-uitkeringen (WAZO) en de Werkloosheidswet (WW). Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Kadercorrecties       Kadercorrecties       Er vindt een kadercorrectie plaats voor gerealiseerde ontvangsten aan het Uitvoeringsfonds voor de overheid (Ufo) ontvangsten binnen de Werkloosheidswet (WW). Dit komt door lagere WW-uitgaven bij overheidswerkgevers die eigenrisicodrager zijn, waardoor de bijbehorende ontvangsten lager uitvallen. Koppeling Uitkeringen In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 1.311 Mutaties t/m Najaarsnota ‒ 1.311 Stand Najaarsnota 0 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 0 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 4 Mutaties t/m Najaarsnota ‒ 4 Stand Najaarsnota 0 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 0 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Stand Najaarsnota Er zijn geen wijzigingen geweest op het hoofdstuk Koppeling Uitkeringen na de Najaarsnota. Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Stand Najaarsnota Er zijn geen wijzigingen geweest op het hoofdstuk Koppeling Uitkeringen na de Najaarsnota. Zorg Volksgezondheid, Welzijn en Sport In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 36.502 Mutaties t/m Najaarsnota ‒ 1.488 Stand Najaarsnota 35.014 Meevallers ‒ 215 Covid ‒ 5 Informatiebeleid ‒ 13 NGF-project DUTCH ‒ 16 Eigenaarsbijdrage RIVM ‒ 21 NGF-project PharmaNL ‒ 21 Realisatie apparaat ‒ 54 Overige meevallers ‒ 85 Tegenvallers 42 Realisatie apparaat 17 Overige tegenvallers 25 Overboekingen met andere begrotingen 0 Overboekingen met andere begrotingen 0 Technisch 0 Technisch 0 Niet-kaderrelevant ‒ 10 Tegemoetkoming specifieke zorgkosten 7 Zorgtoeslag ‒ 17 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 34.830 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 285 Mutaties t/m Najaarsnota 1.040 Stand Najaarsnota 1.325 Meevallers 58 Zorgbreed beleid 35 Sport en bewegen 15 Overige meevallers 7 Tegenvallers ‒ 69 Regeling betalingsachterstand zorgpremie ‒ 5 Covid ‒ 61 Overige tegenvallers ‒ 3 Niet-kaderrelevant ‒ 4 Zorgtoeslag ‒ 4 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 1.309 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Covid Op de budgetten voor Covid-19 treedt per saldo circa 5 miljoen euro aan onderuitputting op. Dit komt voornamelijk door een lagere aanschaf van Covid-19-vaccins door het RIVM (4 miljoen euro). Informatiebeleid Enkele activiteiten op het gebied van gegevensuitwisseling (generieke functies, persoonlijke gezondheidsomgeving en het landelijk dekkend netwerk) hebben vertraging opgelopen, waardoor er 13 miljoen euro vrijvalt. NGF-project DUTCH Door vertraging in de uitvoering van het programma Digital United Training Concepts for Healthcare (DUTCH) is het beschikbare budget voor 2025 niet volledig benut (16 miljoen euro). Deze middelen uit het Nationaal Groeifonds blijven voor Dutch beschikbaar. Eigenaarsbijdrage RIVM Er stonden middelen gereserveerd in 2025 voor de verhuizing van het RIVM. Doordat de verhuizing in 2025 niet is doorgegaan, valt er 21 miljoen euro vrij. NGF-project PharmaNL De lagere uitgaven aan bijdragen ZBOs/RWTs worden veroorzaakt doordat er ruim 21 miljoen euro minder nodig was bij ZonMw voor uitvoering van het project PharmaNL. Deze middelen uit het Nationaal Groeifonds blijven beschikbaar. Realisatie apparaat Per saldo is de onderuitputting op het apparaatsartikel 37 miljoen euro. De lagere uitgaven op het apparaatsartikel zijn voor een groot deel veroorzaakt door een onderbesteding van 23 miljoen euro op externe inhuur. Dit komt met name door te late facturering in de maand december bij de directie DICIO en de lagere behoefte aan externe inhuur van (WOO-)juristen. Daarnaast is er voor 10 miljoen euro minder aan eigen personeel uitgegeven. Overige meevallers Er zijn diverse kleinere meevallers op de VWS-begroting die optellen tot 85 miljoen euro. Er is onder andere voor 5 miljoen euro vrijgevallen aan middelen voor het opleiden van artsen maatschappij en gezondheid. Dit is het gevolg van een lagere instroom en een hogere uitval dan verwacht. Daarnaast is 4 miljoen euro minder toegekend aan NRG Pallas vanwege onvoldoende onderbouwing bij het laatste trekkingsrecht. Tegenvallers Realisatie apparaat De tegenvallers binnen de apparaatsuitgaven tellen op tot 17 miljoen euro. Deze tegenvallers zijn voornamelijk het gevolg van verschillen in budgetrapportages/indelingen van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Per saldo is de onderuitputting op het apparaatsartikel 37 miljoen euro. Overige tegenvallers Er zijn diverse kleine en grote tegenvallers op de VWS-begroting die optellen tot 25 miljoen euro. De grootste tegenvallers worden hier toegelicht. De bijdrage aan het RIVM voor ziektepreventie viel 5 miljoen euro hoger uit dan geraamd. De bijdrage aan ZBO’s valt 2 miljoen euro hoger uit dan verwacht. Daarnaast is er 2 miljoen euro vrijgevallen voor opdrachten omtrent uitkomstgerichte zorg. Overboekingen met andere begrotingen Voor het digitaliseren van de departementale archieven (Public Value Case) is een incidentele bijdrage van 0,5 miljoen euro overgeheveld naar de BZK-begroting. Technisch Er zijn diverse technische mutaties uitgevoerd op de uitgavenbudgetten. Niet-kaderrelevant Tegemoetkoming specifieke zorgkosten Op basis van gegevens van de Belastingdienst zijn de uitgaven in het kader van de tegemoetkoming specifieke zorgkosten 7 miljoen euro hoger dan eerder geraamd. Zorgtoeslag Op basis van gegevens van de Dienst Toeslagen zijn de uitgaven Zorgtoeslag 17 miljoen euro lager dan eerder geraamd. Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Zorgbreed beleid De ontvangsten vallen 35 miljoen euro hoger uit dan geraamd doordat een aantal subsidies van o.a. Sectorplanplus uiteindelijk lager is vastgesteld dan aanvankelijk geraamd. Sport en bewegen Door vaststellingen en afrekeningen op diverse subsidies en regelingen hebben in 2025 incidenteel hogere ontvangsten plaatsgevonden ter hoogte van 15 miljoen euro. Overige meevallers Op het ontvangstenbudget van de VWS-begroting staan diverse kleine meevallers die optellen tot 7 miljoen euro. Op het artikel jeugd is er 4 miljoen euro meer ontvangen dan begroot door niet volledig uitgeputte subsidies en specifieke uitkeringen. Tegenvallers Regeling betalingsachterstand zorgpremie De ontvangsten van de Regeling betalingsachterstand zorgpremie (BAZ) zijn 5 miljoen euro lager dan geraamd. Covid De ontvangsten op Covid-19-budgetten vielen 61 miljoen euro lager uit dan verwacht. Bepaalde Covid-gerelateerde uitgaven uit eerdere jaren, zouden aanvankelijk in 2025 afgerekend worden. Echter, hebben de afrekeningen niet in 2025 plaatsgevonden. De teruggave van deze ontvangsten zal pas in 2026 worden gerealiseerd. Overige tegenvallers De overige tegenvallers op het ontvangstenbudget tellen op tot 3 miljoen euro. Niet-kaderrelevant Zorgtoeslag Op basis van gegevens van de Dienst Toeslagen zijn de ontvangsten van de zorgtoeslag 4 miljoen euro lager dan geraamd. Zorg In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 106.611 Mutaties t/m Najaarsnota ‒ 2.230 Stand Najaarsnota 104.381 Meevallers ‒ 147 Actualisatie Zvw-uitgaven ‒ 133 Overige meevallers ‒ 14 Tegenvallers 68 Actualisatie Zvw-uitgaven 59 Actualisatie Wlz buiten kader 10 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 104.302 In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 5.930 Mutaties t/m Najaarsnota 29 Stand Najaarsnota 5.959 Meevallers 6 Actualisatie eigen bijdragen Wlz 6 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 5.965 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Actualisatie Zvw-uitgaven De geraamde uitgaven binnen de Zorgverzekeringswet (Zvw) zijn geactualiseerd op basis van de meest recente informatie van het Zorginstituut en de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). Deze bijstellingen resulteren in een totale meevaller van 133,4 miljoen euro ten opzichte van de Najaarsnota 2025. De voornaamste onderschrijding zat op de sectoren medisch-specialistische zorg (-51,7 miljoen euro), de grensoverschrijdende zorg met het buitenland niet in het macroprestatiebedrag (-24,9 miljoen euro) en de uitgaven voor opleidingen (-14,0 miljoen euro). Per saldo worden de uitgaven binnen de Zvw met 74,7 miljoen euro naar beneden bijgesteld. Overige meevallers Op het artikel nominaal en onverdeeld is 14,0 miljoen euro niet tot besteding gekomen. De vrijval zit bij de Zvw op Pandemische paraatheid (-4,3 miljoen euro miljoen euro) en Voorwaardelijke toelating geneesmiddelen (-3,7 miljoen euro) en bij de Wlz op Scheiden wonen zorg (-6,0 miljoen euro). Tegenvallers Actualisatie Zvw-uitgaven De geraamde uitgaven binnen de Zorgverzekeringswet (Zvw) zijn geactualiseerd op basis van de meest recente informatie van het Zorginstituut en de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). Deze bijstellingen resulteren in een totale tegenvaller van 58,7 miljoen euro ten opzichte van de Najaarsnota 2025. De voornaamste overschrijding zat op de sectoren overige curatieve zorg (14,0 miljoen euro), de huisartsenzorg (13,0 miljoen euro) en ambulancevervoer (12,9 miljoen euro). Per saldo worden de uitgaven binnen de Zvw met 74,7 miljoen euro naar beneden bijgesteld. Actualisatie Wlz buiten kader De geraamde uitgaven voor onderdelen van de Wlz die buiten het vastgestelde kader vallen, zijn geactualiseerd op basis van recente gegevens van het Zorginstituut en de NZa. De uitgaven zijn met 9,7 miljoen euro verhoogd. Ontvangsten Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Actualisatie eigen bijdragen Wlz De geraamde eigen bijdragen Wlz zijn op basis van de meest recente informatie van het Zorginstituut geactualiseerd. Dit leidt tot een meevaller van 6,2 miljoen euro bij de eigen bijdragen binnen de Wlz ten opzichte van de Najaarsnota 2025. Gemeentefonds en provinciefonds (inclusief accres) Gemeentefonds In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 44.896 Mutaties t/m Najaarsnota 2.942 Stand Najaarsnota 47.838 Meevallers ‒ 137 Wijziging betalingsverloop algemene uitkering 2025 ‒ 134 Overige meevallers ‒ 2 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 47.702 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Wijziging betalingsverloop algemene uitkering 2025 Op de algemene uitkering is in 2025 in totaal 134 miljoen euro minder uitbetaald dan het beschikbare budget. Op de decentralisatie-uitkeringen is 0,3 miljoen euro minder uitbetaald dan begroot. Dit betreft de wijziging betalingsverloop waarmee betalingen worden doorgeschoven naar het volgende begrotingsjaar. Bij het gemeentefonds is op de verschillende uitkeringen per definitie geen sprake van onderuitputting en zijn verplichtingen leidend. Dit betekent dat verplichtingen altijd volledig tot uitbetaling zullen komen. Kasmiddelen die in het betreffende begrotingsjaar niet tot uitbetaling zijn gekomen, zullen in een volgend begrotingsjaar alsnog tot uitbetaling komen. Overige meevallers In 2025 is sprake van een meevaller van 2 miljoen euro. Dit bestaat uit niet ingezette onderzoeksgelden die bestemd zijn voor onderzoek naar en onderhoud van de verdeelsystematiek van het gemeentefonds. Accres Gemeentefonds In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 608 Mutaties t/m Najaarsnota ‒ 608 Stand Najaarsnota 0 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 0 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Provinciefonds In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 3.552 Mutaties t/m Najaarsnota 559 Stand Najaarsnota 4.111 Meevallers ‒ 17 Decentralisatie-uitkeringen ‒ 17 Overige meevallers 0 Overboekingen met andere begrotingen 7 Decentraal spoor 7 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 4.102 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Meevallers Decentralisatie uitkeringen Op de decentralisatie-uitkering is in 2025 in totaal 17 miljoen euro minder uitbetaald dan het beschikbare budget. Dit betreft de wijziging betalingsverloop waarmee betalingen worden doorgeschoven naar het volgende begrotingsjaar. Bij het provinciefonds is op de verschillende uitkeringen per definitie geen sprake van onderuitputting en zijn verplichtingen leidend. Dit betekent dat verplichtingen altijd volledig tot uitbetaling zullen komen. Kasmiddelen die in het betreffende begrotingsjaar niet tot uitbetaling zijn gekomen, zullen in een volgend begrotingsjaar alsnog tot uitbetaling komen. Overige meevallers In 2025 is er sprake van een meevaller van 0,1 miljoen euro door niet ingezette onderzoeksgelden die bestemd zijn voor onderzoek naar en onderhoud van de verdeelsystematiek van het provinciefonds. De middelen kunnen tot een maximum van 0,1 miljoen euro meegenomen worden naar het volgende begrotingsjaar. Overboekingen met andere begrotingen Decentraal spoor Vanuit het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat is er voor het uitkeringsjaar 2025 een bijdrage gedaan van 7 miljoen euro aan de provincie Limburg middels een decentralisatie-uitkering via het provinciefonds, dekking van exploitatie- en beheerskosten. Met de provincie is begin november, na het opstellen van de najaarsnota, overeenstemming bereikt over de definitieve afspraken. Deze wijziging is gemeld in de Veegbrief van 15 december 2025 (Kamerstuk 36.800-VII, nr. 17) . Accres Provinciefonds In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 116 Mutaties t/m Najaarsnota ‒ 116 Stand Najaarsnota 0 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 0 Uitgaven Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Prijsbijstelling In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 1.502 Mutaties t/m Najaarsnota ‒ 1.502 Stand Najaarsnota 0 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 0 Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Arbeidsvoorwaarden In miljoenen euro 2025 Stand Miljoenennota 4.018 Mutaties t/m Najaarsnota ‒ 4.018 Stand Najaarsnota 0 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 0 Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. Aanvullende Post In miljoenen euro 2025 Stand Basisstand Miljoenennota ‒ 2.283 Mutaties t/m Najaarsnota ‒ 2.280 Stand Najaarsnota ‒ 4.562 In=uittaakstelling en aanvullende onderuitputting 3.189 Invulling in=uittaakstelling 1.612 Invulling aanvullende onderuitputting 1.577 Tegenvallers 1.373 Niet ingevulde aanvullende onderuitputting 1.373 Stand Financieel Jaarverslag Rijk 0 Mutaties t/m Najaarsnota 2025 De mutaties van de Miljoenennota 2025 tot en met de Najaarsnota 2025 staan toegelicht in de bijlage Verticale toelichting bij de Voorjaarsnota 2025, bij de Miljoenennota 2026 en bij de Najaarsnota 2025. In=uittaakstelling en aanvullende onderuitputting Invulling in=uittaakstelling Bij het Financieel Jaarverslag Rijk is de in=uittaakstelling met circa 1,6 miljard euro ingevuld. De in=uittaakstelling is daarmee volledig ingevuld. Invulling aanvullende onderuitputting Bij het Financieel Jaarverslag Rijk is de aanvullende onderuitputting met circa 1,6 miljard euro ingevuld. Tegenvallers Niet ingevulde aanvullende onderuitputting De aanvullende onderuitputting is niet volledig ingevuld. Het restant van circa 1,4 miljard euro leidt tot een verslechtering van het EMU-saldo.