Vergaderjaar 2025-2026 Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Kamerstukken 36 915 XVII Wijziging van de begrotingsstaat voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp (XVII) voor het jaar 2026 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) Nr. 2 MEMORIE VAN TOELICHTING A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL Wetsartikelen 1 tot en met 3 De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2026 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp. De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting). De Minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, S.W. Sjoerdsma B. BEGROTINGSTOELICHTING 1 Leeswijzer De voorliggende suppletoire begroting bevat de voorgestelde wijzigingen ten opzichte van de vastgestelde begroting 2026 van hoofdstuk XVII van de begroting van het Rijk. Omdat deze begroting nog de naam «Buitenlandse Handel en Ontwikkelinghulp» had (BHO), zal deze naam ook voor deze suppletoire begroting gebruikt worden. Met ingang van de ontwerpbegroting 2027 zal de naam aangepast worden naar «Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking» (BHOS). In hoofdstuk 2 is een overzicht opgenomen met de belangrijkste mutaties op de begroting voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp met een toelichting op de substantiële verschillen. Hoofdstuk 3 bevat per beleidsartikel een tabel budgettaire gevolgen van beleid. Na de tabel «budgettaire gevolgen van beleid» wordt een toelichting op de mutaties gegeven. Hierbij worden per artikel de mutaties die groter of gelijk zijn aan de ondergrenzen in onderstaande staffel (tabel 1) conform de Rijksbegrotingsvoorschriften toegelicht. De wijzigingen van de verplichtingen worden alleen toegelicht wanneer ze groter zijn dan 10% ten opzichte van de vorige stand op artikelniveau. Omvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in € miljoen Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen) Technische mutaties (ondergrens in € miljoen) < 50 1 2 => 50 en < 200 2 4 => 200 < 1000 5 10 => 1.000 10 20 Middels de extrapolatie wordt het jaar 2031 toegevoegd aan de begrotingshorizon. Hierdoor bevat het jaar 2031 (t+5) in de tabellen «Budgettaire gevolgen van beleid» onder de beleidsartikelen zowel de mutaties uit deze eerste suppletoire begroting als een extrapolatie van de jaarbedragen. 2 Beleid In dit wetsvoorstel is een aantal begrotingswijzigingen opgenomen die per saldo leiden tot een verhoging van de geraamde uitgaven op de begroting voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp (XVII) met EUR 5,4 miljoen in 2026. De geraamde ontvangsten stijgen bij eerste suppletoire begroting licht met EUR 0,7 miljoen in 2026. De belangrijkste uitgaven- en ontvangstenmutaties bij eerste suppletoire begroting worden in onderstaande tabel weergegeven en toegelicht. De uitgebreide toelichtingen zijn per beleidsartikel opgenomen in hoofdstuk 3. 2.1 Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutaties Artikelnummer Uitgaven 2026 Uitgaven 2027 Uitgaven 2028 Uitgaven 2029 Uitgaven 2030 Uitgaven 2031 Vastgestelde begroting 2026 3.572.210 3.747.335 3.802.968 3.974.112 4.105.228 Mutaties Coalitieakkoord 1) Maatregel 4: Dekking steun Oekraïne vanuit BHO-begroting 5.4 – 419.000 2) Maatregel 61: Efficiencytaakstelling div. – 498 – 970 – 1.580 – 2.099 – 2.099 3) Maatregel 62: Vernieuwing Rijksdienst: slagvaardige overheid div. – 1.881 – 4.734 – 4.734 4) Maatregel 63: Subsidietaakstelling div. – 16.524 – 16.524 – 16.524 – 16.524 – 16.524 5) Maatregel 69: actualisatie ODA-toerekening eerstejaars asielopvang 5.4 620.000 – 106.000 – 201.000 – 235.000 – 257.000 – 257.000 Belangrijkste suppletoire mutaties 6) Intensivering handel en economie voor ontwikkeling 1.3 26.500 15.000 7) Intensivering klimaat 2.3 5.000 5.000 8) Intensivering mondiale gezondheid en SRGR 3.1 11.000 9) Intensivering vrouwenrechten en gendergelijkheid 3.2 5.000 5.000 10) Intensivering humanitaire hulp 4.1 30.000 11) Intensivering veiligheid en stabiliteit 4.3 30.000 14.000 12) Overboeking naar begroting A&M voor migratiepartnerschappen 4.2 – 12.000 – 12.000 13) Overboeking naar BZ-begroting voor inzet strategische partnerschappen (vanuit 5.4) 5.4 – 5.000 14) Actualisatie ODA-toerekening eerstejaars asielopvang 5.4 97.627 – 6.901 – 68.260 – 80.976 – 37.152 – 24.288 15) Bijstelling ODA-budget o.b.v. bni-ontwikkeling n.a.v. CEP 2026 5.4 – 79.672 – 100.211 – 87.515 – 87.081 – 86.953 – 114.506 16) Inzet op ODA-programma's vanuit artikel 5.4 5.4 – 107.500 – 39.000 17) Kasschuif op artikel 5.4 a.g.v. bijstelling asiel 5.4 – 545.000 245.000 75.000 225.000 18) Rijksbrede taakstelling prijsbijstelling 5.4 – 14.975 – 15.924 – 17.133 – 18.991 19) Ombuiging op ODA-programma's i.v.m. negatieve stand art. 5.4 div. – 53.000 – 58.000 20) Amendement Kröger (36 800 XVII nr. 65) 3.3 01= verwerking van Amendement Kröger (36 800 XVII nr. 65) is voor 2026 opgenomen in het overzicht van mutaties bij de begrotingsartikelen (zie pagina’s 22 en 33) omdat het geen mutatie van de 1^e suppletoire begroting maar van de ontwerpbegroting betreft. De dekking voor de meerjarige verwerking van het amendement komt uit 5.4 en is hierboven weergegeven in het saldo van 21) overige mutaties. 750 750 750 750 21) Extrapolatie 4.116.683 22) Overige mutaties div. – 82.528 – 18.157 – 5.409 290 53.541 59.291 Stand 1e suppletoire begroting 2026 3.577.637 3.313.794 3.472.065 3.761.186 3.684.924 3.679.832 Toelichting

1) Conform maatregel 4 uit het Coalitieakkoord worden de aanvullende middelen voor non-militaire steun aan Oekraïne in 2027 voor EUR 419 miljoen ten laste gebracht van de BHO-begroting.

2) + 3) De Rijksbrede apparaatstaakstellingen uit het Coalitieakkoord (61. Efficiencytaakstelling en 62. Vernieuwing rijksdienst / slagvaardige overheid) zijn verdeeld over de apparaatsartikelen en de uitgaven aan uitvoering. Dat betekent dat de bijdragen aan RVO meelopen in de grondslag. Deze bijdragen zijn naar rato van het budget verlaagd.

4) Als gevolg van de subsidietaakstelling uit het Coalitieakkoord (maatregel 63) zijn de subsidiebudgetten verlaagd naar rato van het subsidiebudget in de begroting 2026. Dit leidt tot een bezuiniging van ongeveer 1,5% op de subsidiebudgetten.

5) Conform maatregel 69 uit het Coalitieakkoord worden de ramingen voor de uitgaven aan eerstejaars asielopvang meerjarig bijgesteld. In overeenstemming met de geldende systematiek worden de uitgaven aan eerstejaars asielopvang vanuit het ODA-budget gemaximeerd op 10% van het ODA-budget vanaf 2027.

6–11) Aansluitend op de prioriteiten uit het Coalitieakkoord wordt geïntensiveerd op handel en economie voor ontwikkeling, klimaat, gezondheid, vrouwenrechten, humanitaire hulp en veiligheid en stabiliteit (goed bestuur en democratische rechtsorde). De uitgaven worden gedekt uit verdeelartikel 5.4. Deze inzet is in lijn met de CW3.1 – kaders zoals uiteengezet in de Kamerstukken 36 180, nr. 134 en 36 180, nr. 136.

12) Van de middelen die gereserveerd stonden op de BHO-begroting voor migratiepartnerschappen wordt in zowel 2027 als in 2028 EUR 12 miljoen overgeheveld naar de begroting van Asiel en Migratie. Deze middelen worden omgelabeld van ODA naar non-ODA en ingezet voor niet-ODA'ble activiteiten ten behoeve van het bevorderen van terugkeer en het tegengaan van irreguliere migratie.

13) Vanuit de middelen die in 2026 zijn toegevoegd op artikel 5.4 vanwege een bijgestelde raming voor de asieluitgaven wordt EUR 5 miljoen overgeheveld naar de BZ-begroting ten behoeve van ODA-inzet i.h.k.v. strategische partnerschappen.

14) Vanwege een neerwaartse bijstelling van de raming voor de asieluitgaven op de begroting van Asiel en Migratie vloeit in 2026 een bedrag van EUR 97,6 miljoen terug naar de begroting van BHO, aanvullend op de EUR 620 miljoen uit het Coalitieakkoord. Daarnaast wordt de omvang van de cap op de ODA-toerekening voor asiel van 10% van het ODA-budget vanaf 2027 geactualiseerd n.a.v. fluctuaties in het ODA-budget. Dit leidt tot een tegenvaller op de BHO-begroting van cumulatief EUR 217,6 miljoen in de jaren 2027–2031.

15) Het totale ODA-budget daalt cumulatief met EUR 555,9 miljoen in de jaren 2026–2031 vanwege koppeling van het ODA-budget aan de ontwikkeling van het Bruto Nationaal Inkomen.

16) Vanuit de ruimte die in 2026 ontstond op artikel 5.4 vanwege een bijgestelde raming voor de asieluitgaven wordt EUR 107,5 miljoen ingezet in 2026 en EUR 39 miljoen in 2027 voor ODA-programma's binnen de BHO-begroting (zie ook 6–11).

17) In 2026 stijgt het ODA-budget met cumulatief EUR 718 miljoen als gevolg van een bijstelling van de ramingen voor eerstejaars asielopvang (zie 5 en 7). Middels een kasschuif wordt een deel van deze middelen verdeeld over de jaren 2026–2030.

18) Het ODA-budget daalt met structureel ca. EUR 18,9 miljoen vanwege de verwerking van een Rijksbrede taakstelling op loon- en prijsbijstellingen.

19) In de jaren 2030 en 2031 ontstond een negatieve stand op verdeelartikel 5.4. Om hiervoor te corrigeren, moet worden omgebogen op ODA-programma's. Deze ombuiging is technisch verwerkt middels een pro rata verdeling over de beleidsartikelen en zal bij een volgend begrotingsmoment verder worden ingevuld.

20) Vanwege amendement Kröger (36 800 XVII nr. 65) stijgt het verplichtingen en uitgavenbudget op artikel 3.3 per jaar t/m 2030 met EUR 750.000. Dit wordt gedekt vanuit artikel 5.4. Ook amendement Kröger (36 800 XVII nr. 61) is aangenomen maar betreft de reeds beschikbare financiering voor het maatschappelijk middenveld op artikel 3.3 van deze begroting, en heeft geen budgettair beslag.

21) Conform reguliere systematiek is het jaar 2031 aan de begrotingshorizon toegevoegd.

Artikelnummer Ontvangsten 2026 Ontvangsten 2027 Ontvangsten 2028 Ontvangsten 2029 Ontvangsten 2030 Ontvangsten 2031 Vastgestelde begroting 2026 48.354 44.749 42.908 41.922 41.919 Belangrijkste suppletoire mutaties 1) Extrapolatie div. 41.916 2) Overige mutaties 5.20 678 405 41 960 937 749 Stand 1e suppletoire begroting 2026 48.354 44.749 42.908 41.922 41.919 41.916 Toelichting 1) Conform reguliere systematiek is het jaar 2031 aan de begrotingshorizon toegevoegd. 3 Beleidsartikelen Artikel 1: Duurzame economische ontwikkeling, handel en investeringen Budgettaire gevolgen van beleid Ontwerpbegroting t (1) Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) Mutaties 1e suppletoire begroting (4) Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) Mutatie 2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Mutatie 2031 Art. Verplichtingen 392.864 0 392.864 86.329 479.193 31.446 66 31.206 7.337 448.754 Uitgaven 607.279 0 607.279 29.479 636.758 12.668 – 3.509 – 5.644 – 16.913 629.626 1.1 Duurzaam handels- en investeringssysteem, inclusief MVO 33.535 0 33.535 – 230 33.305 174 157 82 – 308 37.377 Subsidies (regelingen) 17.288 0 17.288 – 735 16.553 – 315 – 315 – 315 – 601 21.647 MVO en beleidsondersteuning (ODA) 9.872 0 9.872 0 9.872 – 189 – 189 – 189 – 475 12.881 MVO en beleidsondersteuning (non-ODA) 7.416 0 7.416 – 735 6.681 – 126 – 126 – 126 – 126 8.766 Opdrachten 2.231 0 2.231 0 2.231 0 0 0 0 2.294 MVO en beleidsondersteuning (non-ODA) 2.231 0 2.231 0 2.231 0 0 0 0 2.294 Bijdrage aan agentschappen 2.760 0 2.760 0 2.760 – 16 – 33 – 108 – 212 3.088 Rijksdienst voor ondernemend Nederland 2.760 0 2.760 0 2.760 – 16 – 33 – 108 – 212 3.088 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties 11.256 0 11.256 505 11.761 505 505 505 505 10.348 MVO en beleidsondersteuning (ODA) 4.661 0 4.661 0 4.661 0 0 0 0 3.648 Contributies internationaal ondernemen (non-ODA) 6.595 0 6.595 505 7.100 505 505 505 505 6.700 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1.2 Nederlandse Handels- en Investeringsbevordering 99.487 0 99.487 3.209 102.696 115 – 939 – 2.080 – 3.669 93.549 Subsidies (regelingen) 30.781 0 30.781 – 3.000 27.781 – 3.436 – 3.436 – 3.436 – 3.436 27.345 Programma's internationaal ondernemen 10.000 0 10.000 0 10.000 – 142 – 142 – 142 – 142 9.858 Versterking concurrentiepositie Nederland 6.502 0 6.502 – 3.000 3.502 – 3.092 – 3.092 – 3.092 – 3.092 3.410 Invest Internationaal 9.780 0 9.780 0 9.780 – 138 – 138 – 138 – 138 9.642 Dutch Trade and Investment Fund 4.499 0 4.499 0 4.499 – 64 – 64 – 64 – 64 4.435 Garanties 4.500 0 4.500 0 4.500 0 0 0 0 4.500 Dutch Trade and Investment Fund 4.500 0 4.500 0 4.500 0 0 0 0 4.500 Opdrachten 13.752 0 13.752 3.000 16.752 3.000 3.000 3.000 3.000 14.752 Programma's internationaal ondernemen 10.566 0 10.566 3.000 13.566 3.000 3.000 3.000 3.000 13.566 Dutch Trade and Investment Fund 1.186 0 1.186 0 1.186 0 0 0 0 1.186 Wereldtentoonstelling 2.000 0 2.000 0 2.000 0 0 0 0 0 Bijdrage aan agentschappen 50.454 0 50.454 3.209 53.663 551 – 503 – 1.644 – 3.233 46.952 Rijksdienst voor ondernemend Nederland 50.454 0 50.454 3.209 53.663 551 – 503 – 1.644 – 3.233 46.952 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1.3 Handel en economie voor ontwikkeling 474.257 0 474.257 26.500 500.757 12.379 – 2.727 – 3.646 – 12.936 498.700 Subsidies (regelingen) 174.908 0 174.908 13.378 188.286 – 3.866 – 5.466 – 3.615 – 4.216 171.962 Marktontwikkeling en markttoegang 29.791 0 29.791 0 29.791 – 368 – 368 – 368 – 368 25.603 Economic governance and institutions 28.596 0 28.596 600 29.196 265 – 335 – 335 – 335 23.315 Financiële sector ontwikkeling 36.522 0 36.522 10.000 46.522 – 754 – 754 – 754 – 754 52.003 Infrastructuurontwikkeling 37.492 0 37.492 – 19 37.473 – 3.112 – 3.603 – 1.455 – 2.056 21.544 Duurzame productie en handel 39.482 0 39.482 0 39.482 – 703 – 703 – 703 – 703 48.997 Nexus onderwijs en werk 300 0 300 2.100 2.400 0 0 0 0 0 Lokale private sector ontwikkeling 2.725 0 2.725 697 3.422 806 297 0 0 500 Leningen 56.000 0 56.000 0 56.000 6.000 0 0 0 68.161 Infrastructuurontwikkeling 10.000 0 10.000 10.000 20.000 6.000 0 0 0 10.000 Financiële sector ontwikkeling 46.000 0 46.000 – 10.000 36.000 0 0 0 0 58.161 Garanties 7.500 0 7.500 0 7.500 0 0 0 0 10.000 Financiële sector ontwikkeling 7.500 0 7.500 0 7.500 0 0 0 0 10.000 Opdrachten 70.350 0 70.350 – 9.900 60.450 0 0 0 0 77.650 Marktontwikkeling en markttoegang 9.000 0 9.000 0 9.000 0 0 0 0 12.000 Economic governance and institutions 18.000 0 18.000 0 18.000 0 0 0 0 18.300 Financiële sector ontwikkeling 1.000 0 1.000 0 1.000 0 0 0 0 1.000 Infrastructuurontwikkeling 15.750 0 15.750 0 15.750 0 0 0 0 14.750 (Jeugd)werkgelegenheid 26.600 0 26.600 – 10.000 16.600 0 0 0 0 31.600 Lokale private sector ontwikkeling 0 0 0 100 100 0 0 0 0 0 Bijdrage aan agentschappen 33.618 0 33.618 10.150 43.768 – 5 – 261 – 1.180 – 2.321 33.695 Rijksdienst voor ondernemend Nederland 33.618 0 33.618 10.150 43.768 – 5 – 261 – 1.180 – 2.321 33.695 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties 131.881 0 131.881 12.872 144.753 10.250 3.000 1.149 – 6.399 137.232 International Labour Organisation 5.800 0 5.800 0 5.800 0 0 0 0 5.800 Lokale private sector ontwikkeling 42.325 0 42.325 1.657 43.982 2.000 3.000 1.149 1.750 24.850 Marktontwikkeling en markttoegang 10.833 0 10.833 – 5.000 5.833 0 0 0 0 18.600 Partnershipprogramma ILO 4.600 0 4.600 0 4.600 0 0 0 0 4.600 Economic governance and institutions 6.000 0 6.000 0 6.000 0 0 0 0 6.000 Financiële sector ontwikkeling 16.000 0 16.000 0 16.000 0 0 0 0 16.000 Infrastructuurontwikkeling 44.323 0 44.323 10.750 55.073 6.000 0 0 – 8.149 59.382 Nexus onderwijs en werk 0 0 0 465 465 0 0 0 0 0 Duurzame productie en handel 2.000 0 2.000 5.000 7.000 2.250 0 0 0 2.000 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Ontvangsten 14.000 0 14.000 0 14.000 0 0 0 0 14.000 Ontwerpbegroting t (1) Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) Mutaties 1e suppletoire begroting (4) Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) Mutatie 2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Mutatie 2031 Art. Ontvangsten 14.000 0 14.000 0 14.000 0 0 0 0 14.000 1.10 Duurzame economische ontwikkeling, handel en investeringen 7.000 0 7.000 0 7.000 0 0 0 0 7.000 Duurzame economische ontwikkeling, handel en investeringen 7.000 0 7.000 0 7.000 0 0 0 0 7.000 Duurzame economische ontwikkeling, handel en investeringen 7.000 0 7.000 0 7.000 0 0 0 0 7.000 1.30 Ontvangsten DGGF 7.000 0 7.000 0 7.000 0 0 0 0 7.000 Ontvangsten DGGF 7.000 0 7.000 0 7.000 0 0 0 0 7.000 Ontvangsten DGGF 7.000 0 7.000 0 7.000 0 0 0 0 7.000 Stand ontwerp begroting Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB Vastgestelde begroting Mutaties 1e suppletoire begroting Stand 1e suppletoire begroting Mutaties 1e suppletoire begroting Mutaties 1e suppletoire begroting Mutaties 1e suppletoire begroting Mutaties 1e suppletoire begroting Mutaties 1e suppletoire begroting 2026 2026 2026 2026 2026 2027 2028 2029 2030 2031 (1) (2) (3)=(1+2) (4) (5)=(3+4) Verplichtingen 392.864 0 392.864 56.620 449.484 15.140 – 439 30.701 15.267 457.480 garantieverplichtingen 129.000 0 129.000 0 129.000 0 0 0 0 0 overige verplichtingen 263.864 0 263.864 56.620 320.484 48.325 40.357 2.670 2.713 2.713 Toelichting Verplichtingen Het verplichtingenbudget wordt meerjarig geactualiseerd. Dit leidt tot een opwaartse bijstelling. De meerjarige bijstelling op basis van de offerte voor 2026 van RVO leidt tot een verhoging van het verplichtingenbudget. Ook het verplichtingenbudget voor de uitvoeringskosten van Invest International wordt geregistreerd. Daarnaast wordt het verplichtingenbudget opgehoogd met EUR 26,5 miljoen in 2026 en EUR 15 miljoen in 2027 als gevolg van de intensiveringen op Handel en economie voor ontwikkeling. (zie uitgaven). Uitgaven Artikelonderdeel 1.3 Handel en economie voor ontwikkeling Het budget op artikel 1.3 stijgt in 2026 door een intensivering van EUR 26,5 miljoen ten behoeve van inzet op kritieke grondstoffen, de hulp- en handelagenda en beurzen. Deze uitgaven worden gedekt uit verdeelartikel 5.4. Verder zijn als gevolg van de subsidietaakstelling uit het Coalitieakkoord (maatregel 63) de subsidiebudgetten verlaagd naar rato van het subsidiebudget in de begroting 2026. Dit leidt tot een bezuiniging van ongeveer 1,5% op de subsidiebudgetten. De Rijksbrede apparaatstaakstellingen uit het Coalitieakkoord (61. Efficiencytaakstelling en 62. Vernieuwing rijksdienst / slagvaardige overheid) zijn verdeeld over de apparaatsartikelen en de uitgaven aan uitvoering. Dat betekent dat de bijdragen aan RVO meelopen in de grondslag. Deze bijdragen zijn naar rato van het budget verlaagd. In de jaren 2030 en 2031 ontstond een negatieve stand op verdeelartikel 5.4. Om hiervoor te corrigeren, moet worden omgebogen op ODA-programma's. Deze ombuiging is technisch verwerkt middels een pro rata verdeling over de beleidsartikelen en zal bij een volgend begrotingsmoment verder worden ingevuld. Voor artikel 1 gaat het om een bedrag van EUR 8,4 miljoen in 2030 en EUR 9,2 miljoen in 2031. Budgetflexibiliteit 2026 Juridisch verplicht 69% Bestuurlijk gebonden 27% Beleidsmatig gereserveerd 0% Nog niet ingevuld / vrij te besteden 4% Artikel 1.1 Duurzaam handels- en investeringssysteem inclusief MVO is voor 51% juridisch verplicht. Meerjarige subsidies zijn verstrekt voor de verdere implementatie van de IMVO convenanten. Aan RVO is een opdracht verleend om de subsidieregeling sectorale samenwerking uit te voeren. Bij bijdragen gaat het om de verdragscontributies voor WTO en OESO. Artikel 1.2 Nederlandse handels- en investeringsbevordering is voor 49% juridisch verplicht. De juridische verplichte uitgaven betreffen onder anderen de subsidie voor de ontwikkeltaak van Invest International, de uitvoering van de regeling DTIF en de uitvoeringskosten RVO. Artikel 1.3 Handel en economie voor ontwikkeling is bedoeld om de private sector en dan vooral het MKB en de arbeidsmarkt in ontwikkelingslanden te versterken, door hulp, handel en investeringen aan elkaar te verbinden. Dit artikel is 75% juridisch verplicht door de getekende meerjarige overeenkomsten en de opdrachtverlening aan RVO en Invest International. Artikel 2: Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid, water en klimaat Budgettaire gevolgen van beleid Ontwerpbegroting t (1) Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) Mutaties 1e suppletoire begroting (4) Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) Mutatie 2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Mutatie 2031 Art. Verplichtingen 1.044.894 0 1.044.894 74.788 1.119.682 109.037 – 63.695 3.741 84.173 818.284 Uitgaven 875.352 0 875.352 6.850 882.202 4.040 – 2.102 – 3.955 – 19.807 1.020.681 2.1 Voedselzekerheid 379.572 0 379.572 1.562 381.134 – 145 – 165 – 251 – 6.920 472.626 Subsidies (regelingen) 119.966 0 119.966 904 120.870 – 835 – 1.877 – 126 – 127 119.236 Realiseren ecologische houdbare voedselsystemen 8.000 0 8.000 0 8.000 – 283 – 283 – 283 – 283 19.717 Bevorderen inclusieve, duurzame groei in de agrarische sector 21.250 0 21.250 1.562 22.812 1.133 1.132 1.133 1.132 31.495 Kennis & capaciteitsopbouw ten behoeve van voedselzekerheid 3.000 0 3.000 0 3.000 – 42 – 42 – 42 – 42 2.958 Uitbannen huidige honger en voeding 15.000 0 15.000 0 15.000 – 934 – 934 – 934 – 934 11.066 Voedselzekerheid 72.716 0 72.716 – 658 72.058 – 709 – 1.750 0 0 54.000 Opdrachten 12.100 0 12.100 190 12.290 150 0 0 0 11.500 Kennis & capaciteitsopbouw ten behoeve van voedselzekerheid 11.100 0 11.100 0 11.100 0 0 0 0 10.000 Realiseren ecologische houdbare voedselsystemen 1.000 0 1.000 0 1.000 0 0 0 0 1.500 Voedselzekerheid 0 0 0 190 190 150 0 0 0 0 Bijdrage aan agentschappen 3.930 0 3.930 0 3.930 – 19 – 38 – 125 – 244 3.551 Rijksdienst voor ondernemend Nederland 3.930 0 3.930 0 3.930 – 19 – 38 – 125 – 244 3.551 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties 243.576 0 243.576 468 244.044 559 1.750 0 – 6.549 338.339 Voedselzekerheid 115.100 0 115.100 6.895 121.995 – 2.991 0 0 0 126.400 Realiseren ecologische houdbare voedselsystemen 31.000 0 31.000 0 31.000 0 0 0 0 48.500 Bevorderen inclusieve, duurzame groei in de agrarische sector 43.208 0 43.208 – 6.427 36.781 3.550 1.750 0 – 6.549 74.139 Kennis & capaciteitsopbouw ten behoeve van voedselzekerheid 28.000 0 28.000 0 28.000 0 0 0 0 45.300 Uitbannen huidige honger en voeding 26.268 0 26.268 0 26.268 0 0 0 0 44.000 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2.2 Water 253.325 0 253.325 0 253.325 – 2.432 – 2.494 – 2.735 – 7.441 354.323 Subsidies (regelingen) 98.036 0 98.036 – 2.361 95.675 – 2.962 – 7.000 – 8.450 – 14.253 154.896 Waterbeheer 67.533 0 67.533 – 344 67.189 – 3.125 – 7.100 – 7.828 – 14.539 90.053 Drinkwater en sanitatie 30.503 0 30.503 – 2.017 28.486 163 100 – 622 286 64.843 Opdrachten 1.400 0 1.400 100 1.500 100 0 50 0 50 Waterbeheer 1.400 0 1.400 100 1.500 100 0 50 0 50 Bijdrage aan agentschappen 6.521 0 6.521 0 6.521 – 32 – 94 – 335 – 688 9.999 Rijksdienst voor ondernemend Nederland 6.521 0 6.521 0 6.521 – 32 – 94 – 335 – 688 9.999 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties 147.368 0 147.368 2.261 149.629 462 4.600 6.000 7.500 189.378 Waterbeheer 92.256 0 92.256 – 1.410 90.846 – 2.038 2.100 4.000 6.000 111.605 Drinkwater en sanitatie 55.112 0 55.112 3.671 58.783 2.500 2.500 2.000 1.500 77.773 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2.3 Klimaat 242.455 0 242.455 5.288 247.743 6.617 557 – 969 – 5.446 193.732 Subsidies (regelingen) 108.468 0 108.468 0 108.468 – 1.146 – 1.146 – 1.146 – 1.146 79.870 Klimaat algemeen 19.393 0 19.393 0 19.393 – 297 – 297 – 297 – 297 20.719 Hernieuwbare energie 43.075 0 43.075 0 43.075 0 0 0 0 0 Dutch Fund for Climate and Development 10.000 0 10.000 0 10.000 0 0 0 0 0 Klimaatfonds 17.000 0 17.000 0 17.000 – 566 – 566 – 566 – 566 39.434 Bosbehoud 19.000 0 19.000 0 19.000 – 283 – 283 – 283 – 283 19.717 Bijdrage aan agentschappen 8.000 0 8.000 0 8.000 – 25 – 40 – 66 – 129 1.871 Rijksdienst voor ondernemend Nederland 8.000 0 8.000 0 8.000 – 25 – 40 – 66 – 129 1.871 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties 125.987 0 125.987 5.288 131.275 7.788 1.743 243 – 4.171 111.991 Contributie IZA/IZT 365 0 365 45 410 45 0 0 0 358 Klimaatprogramma's (non-ODA) 1.050 0 1.050 0 1.050 2.500 1.500 0 0 1.555 Klimaat algemeen 5.130 0 5.130 0 5.130 – 1.858 – 1.858 – 1.858 – 1.858 5.642 Hernieuwbare energie 16.500 0 16.500 5.000 21.500 5.000 0 0 0 0 UNEP 2.142 0 2.142 2.101 4.243 2.101 2.101 2.101 1.858 4.000 Bosbehoud 2.800 0 2.800 0 2.800 0 0 0 0 15.000 Multilaterale klimaatfondsen 98.000 0 98.000 – 1.858 96.142 0 0 0 – 4.171 85.436 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Ontvangsten 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Toelichting Verplichtingen Het verplichtingenbudget wordt met name verhoogd voor het aangaan van het Land at Scale programma dat gecommitteerd zal worden in 2026. Ook is het verplichtingenbudget van de ambassade in Kampala verhoogd voor het starten van nieuwe activiteiten. Verder wordt verplichtingenbudget toegevoegd in verband met de intensivering op klimaat van EUR 5 miljoen in zowel 2026 als 2027 (zie uitgaven). Uitgaven Artikelonderdeel 2.3 Het budget op artikel 2.3 stijgt in 2026 door een intensivering van EUR 5 miljoen ten behoeve van de inzet op klimaat. Deze uitgaven worden gedekt uit verdeelartikel 5.4. Verder zijn als gevolg van de subsidietaakstelling uit het Coalitieakkoord (maatregel 63) de subsidiebudgetten verlaagd naar rato van het subsidiebudget in de begroting 2026. Dit leidt tot een bezuiniging van ongeveer 1,5% op de subsidiebudgetten. De Rijksbrede apparaatstaakstellingen uit het Coalitieakkoord (61. Efficiencytaakstelling en 62. Vernieuwing rijksdienst / slagvaardige overheid) zijn verdeeld over de apparaatsartikelen en de uitgaven aan uitvoering. Dat betekent dat de bijdragen aan RVO meelopen in de grondslag. Deze bijdragen zijn naar rato van het budget verlaagd. In de jaren 2030 en 2031 ontstond een negatieve stand op verdeelartikel 5.4. Om hiervoor te corrigeren, moet worden omgebogen op ODA-programma's. Deze ombuiging is technisch verwerkt middels een pro rata verdeling over de beleidsartikelen en zal bij een volgend begrotingsmoment verder worden ingevuld. Voor artikel 2 gaat het om een bedrag van EUR 15,1 miljoen in 2030 en EUR 16,5 miljoen in 2031. Budgetflexibiliteit 2026 Juridisch verplicht 76% Bestuurlijk gebonden 5% Beleidsmatig gereserveerd 18% Nog niet ingevuld / vrij te besteden 1% Voor het thema voedselzekerheid (artikel 2.1) zijn de geplande uitgaven voor het grootste deel juridisch verplicht. Onder het instrument subsidies zijn o.a. verplicht de programma’s met SNV, IFDC, GAIN, CARE, Agriterra, One Acre Fund, programma’s die door RVO worden uitgevoerd, alsmede activiteiten die door de ambassades worden uitgevoerd. Onder het instrument bijdragen zijn o.a. verplicht de programma’s met IFAD, de Wereldbank, CABI, UNICEF, AfDB en de CGIAR, alsmede programma’s waarvoor de ambassades middelen gedelegeerd hebben gekregen. Voor het thema water (artikel 2.2) zijn de in 2026 geplande uitgaven voor het grootste deel juridisch verplicht. Onder het instrument subsidies zijn o.a. verplicht de programma’s met IHE Delft, VEI B.V., de Unie van Waterschappen, Aqua4All, stichting WASTE, programma’s die door RVO worden uitgevoerd, alsmede activiteiten die door de ambassades worden uitgevoerd. Onder het instrument bijdragen zijn o.a. verplicht de programma’s met de Wereldbank, FAO, UNICEF en UNOPS, alsmede programma’s waarvoor de ambassades middelen gedelegeerd hebben gekregen. De in 2026 geplande uitgaven voor klimaat (artikel 2.3) zijn voor het merendeel juridisch verplicht. Onder het instrument subsidies zijn dit o.a. bijdragen aan het Access to Energy Fund (AEF), Energising Development (EnDev), Mobilising Finance for Forests (MFF), Water at the Heart of Climate Action en Partnering for Green Growth (P4G). Onder het instrument bijdragen gaat het om middelen voor o.a. het Green Climate Fund, de Global Environment Facility, het Africa Adaptation Acceleration Program van de Afrikaanse ontwikkelingsbank, het Least Developed Country Fund (LDCF), de Climate Investment Funds (CIFs), het Energy Sector Management Assistance Program (ESMAP) van de Wereldbank en het Amazone Initiative van de Inter-American Development Bank. Een deel van de activiteiten onder artikel 2.3 richt zich op de mobilisatie van private investeringen. Met publieke middelen gemobiliseerde private klimaatinvesteringen kwalificeren net als klimaatrelevante publieke middelen als de Nederlandse bijdrage aan klimaatfinanciering. Artikel 3: Sociale vooruitgang Budgettaire gevolgen van beleid Ontwerpbegroting t (1) Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) Mutaties 1e suppletoire begroting (4) Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) Mutatie 2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Mutatie 2031 Art. Verplichtingen 986.565 750 987.315 25.750 1.013.065 15.330 122.605 223.430 – 8.615 167.621 Uitgaven 548.154 750 548.904 16.000 564.904 1.111 – 3.889 – 3.891 – 10.489 578.340 3.1 Mondiale gezondheid en seksuele en reproductieve gezondheid en rechten 384.154 0 384.154 10.685 394.839 – 3.301 – 2.971 – 2.973 – 9.571 482.008 Subsidies (regelingen) 109.453 0 109.453 40.109 149.562 3.196 2.265 2.270 – 3.663 216.527 Mondiale gezondheid en SRGR 109.453 0 109.453 40.109 149.562 3.196 2.265 2.270 – 3.663 216.527 Opdrachten 24.825 0 24.825 12.000 36.825 0 0 0 0 24.975 Mondiale gezondheid en SRGR 24.825 0 24.825 12.000 36.825 0 0 0 0 24.975 Bijdrage aan agentschappen 142 0 142 0 142 – 1 – 1 – 3 – 6 94 Rijksdienst voor ondernemend Nederland 142 0 142 0 142 – 1 – 1 – 3 – 6 94 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties 249.734 0 249.734 – 41.424 208.310 – 6.496 – 5.235 – 5.240 – 5.902 240.412 WHO/PAHO 8.765 0 8.765 0 8.765 0 0 0 0 7.122 Mondiale gezondheid en SRGR 149.067 0 149.067 11.378 160.445 – 594 667 662 0 147.290 UNFPA 60.000 0 60.000 – 35.000 25.000 – 6.300 – 6.300 – 6.300 – 6.300 53.700 UNAIDS 18.000 0 18.000 – 18.000 0 200 200 200 200 18.200 Partnershipprogramma WHO 9.402 0 9.402 198 9.600 198 198 198 198 9.600 UNICEF 4.500 0 4.500 0 4.500 0 0 0 0 4.500 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3.2 Vrouwenrechten en gendergelijkheid 22.000 0 22.000 5.000 27.000 5.000 0 0 0 0 Subsidies (regelingen) 20.710 0 20.710 – 7.750 12.960 – 7.705 0 0 0 0 Vrouwenrechten 20.710 0 20.710 – 7.750 12.960 – 7.705 0 0 0 0 Opdrachten 0 0 0 200 200 100 0 0 0 0 Vrouwenrechten 0 0 0 200 200 100 0 0 0 0 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties 1.290 0 1.290 12.550 13.840 12.605 0 0 0 0 Vrouwenrechten 1.290 0 1.290 10.550 11.840 10.605 0 0 0 0 UNWOMEN 0 0 0 2.000 2.000 2.000 0 0 0 0 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3.3 Maatschappelijk middenveld 141.000 750 141.750 0 141.750 – 918 – 918 – 918 – 918 96.332 Subsidies (regelingen) 137.406 750 138.156 – 30.109 108.047 –  6.578 – 51.521 – 51.496 – 30.199 83.010 Versterking maatschappelijk middenveld 137.406 750 138.156 – 30.109 108.047 – 46.578 – 51.521 – 51.496 – 30.199 83.010 Opdrachten 3.000 0 3.000 707 3.707 632 657 632 657 2.000 Versterking maatschappelijk middenveld 2.000 0 2.000 1.707 3.707 632 657 632 657 2.000 Versterking maatschappelijk middenveld Monitoringsfonds 1.000 0 1.000 – 1.000 0 0 0 0 0 0 Bijdrage aan agentschappen 0 0 0 17.946 17.946 17.946 17.946 17.946 13.459 4.487 Rijksdienst voor ondernemend Nederland 0 0 0 17.946 17.946 17.946 17.946 17.946 13.459 4.487 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties 594 0 594 11.456 12.050 27.082 32.000 32.000 15.165 6.835 Versterking maatschappelijk middenveld 594 0 594 11.456 12.050 27.082 32.000 32.000 15.165 6.835 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3.4 Onderwijs 1.000 0 1.000 315 1.315 330 0 0 0 0 Subsidies (regelingen) 300 0 300 – 300 0 300 0 0 0 0 Onderzoeksprogramma's 300 0 300 – 300 0 300 0 0 0 0 Opdrachten 685 0 685 0 685 0 0 0 0 0 Onderwijs 200 0 200 0 200 0 0 0 0 0 Hoger Onderwijs 485 0 485 0 485 0 0 0 0 0 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties 15 0 15 615 630 30 0 0 0 0 Onderwijs 15 0 15 615 630 30 0 0 0 0 Ontvangsten 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Toelichting Verplichtingen Het verplichtingenbudget op artikel 3 wordt in 2026 (EUR 16 miljoen) en 2027 (EUR 5 miljoen) opgehoogd, aansluitend op de prioriteiten uit het Coalitieakkoord wordt geïntensiveerd op gezondheid en vrouwenrechten. In 2026 en 2027 vindt daarnaast een correctie plaats op het verplichtingenbudget omdat in deze jaren nog niet voldoende verplichtingenbudget beschikbaar was om de verplichtingen aan te gaan voor de extra uitgaven a.g.v. amendement Hirsch. De ophoging in 2028 betreft met name het toevoegen van het verplichtingenbudget (EUR 125 miljoen) voor de voorziene bijdrage aan UNFPA Supplies voor 2029 t/m 2033. Het kasbudget is reeds aanwezig. De ophoging in 2029 betreft met name het verplichtingenbudget voor de kernfinanciering voor UNFPA (EUR 115 miljoen), UNAIDS (EUR 73 miljoen) en de WHO (EUR 38 miljoen) van 2030 t/m 2033, zodat de verplichting in 2029 kan worden aangegaan. Hiertoe wordt het verplichtingenbudget dat hiervoor gereserveerd stond in 2030 naar 2029 geschoven. Tot slot stijgt vanwege amendement Kröger (36 800 XVII, nr. 65) het verplichtingenbudget op artikel 3.3 structureel met EUR 750.000. Uitgaven Het budget op artikel 3.1 (Mondiale gezondheid en SRGR) en 3.2 (Vrouwenrechten en gendergelijkheid) stijgt in 2026 met EUR 11 miljoen en EUR 5 miljoen ten behoeve van de inzet op gezondheidszorg en vrouwenrechten respectievelijk. In 2027 stijgt het budget op artikel 3.2 met EUR 5 miljoen. Daarnaast stijgt het uitgavenbudget op artikel 3.3 structureel met EUR 750.000 vanwege de motie Kröger (36 800 XVII, nr. 65). Deze uitgaven worden gedekt uit verdeelartikel 5.4. Ook amendement Kröger (36 800 XVII, nr. 61) is aangenomen maar betreft de reeds beschikbare financiering voor het maatschappelijk middenveld op artikel 3.3 van deze begroting, en heeft geen budgettair beslag. Verder zijn als gevolg van de subsidietaakstelling uit het Coalitieakkoord (maatregel 63) de subsidiebudgetten verlaagd naar rato van het subsidiebudget in de begroting 2026. Dit leidt tot een bezuiniging van ongeveer 1,5% op de subsidiebudgetten. In de jaren 2030 en 2031 ontstond een negatieve stand op verdeelartikel 5.4. Om hiervoor te corrigeren, moet worden omgebogen op ODA-programma's. Deze ombuiging is technisch verwerkt middels een pro rata verdeling over de beleidsartikelen en zal bij een volgend begrotingsmoment verder worden ingevuld. Voor artikel 3 gaat het om een bedrag van EUR 6,6 miljoen in 2030 en EUR 7,2 miljoen in 2031. Budgetflexibiliteit 2026 Juridisch verplicht 52% Bestuurlijk gebonden 24% Beleidsmatig gereserveerd 21% Nog niet ingevuld / vrij te besteden 3% Op artikel 3.1 Mondiale gezondheid en SRGR zijn alle middelen voornamelijk vastgelegd in meerjarige bijdrage-overeenkomsten en beschikkingen. Bijdrages aan multilaterale organisaties beslaan bijna de helft van het budget. Hierdoor worden GFF, GAVI, GFATM, WHO, UNFPA en UNAIDS gesteund in de uitvoering van hun activiteiten. Het instrument subsidies is deels ingezet voor slotbetalingen op het aflopende VMM kader alsmede voor nieuwe initiatieven zoals activiteiten in Oekraïne. Via de ambassades worden bijdrages en subsidies verstrekt met behulp van gedelegeerde middelen voor lokale en regionale programma’s. Alle activiteiten zijn in lijn met de Mondiale Gezondheidsstrategie 2023–2030. Vanuit artikel 3.2 Vrouwenrechten en gendergelijkheid ontvangt onder andere UN Women en het Ukrainian Women’s Fund een rechtstreekse bijdrage. De beleidsmatig gereserveerde middelen hebben betrekking op de nieuw te ontwikkelen programma’s die invulling geven aan de motie Hirsch c.s. bij de 1e suppletoire begroting (Kamerstuknr. 36 725 XVII, nr. 21). Subsidies zijn de voornaamste vorm van financiering in artikel 3.3. Maatschappelijk Middenveld. Het overgrote deel van het budget wordt juridisch vastgelegd in subsidiebeschikkingen en bijdragen voor het FOCUS programma en een klein gedeelte in de vorm van opdrachten voor de monitoring van het kader. Ten slotte worden bijdragen gedaan voor andere activiteiten op het gebied van het maatschappelijk middenveld. Voor artikel 3.4 zijn middelen juridisch vastgelegd ter afronding van verplichtingen. Artikel 4: Vrede, veiligheid en duurzame ontwikkeling Budgettaire gevolgen van beleid Ontwerpbegroting t (1) Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) Mutaties 1e suppletoire begroting (4) Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) Mutatie 2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Mutatie 2031 Art. Verplichtingen 1.290. 933 0 1.290. 933 109. 141 1.400. 074 16.555 – 158. 862 473. 754 – 403. 762 1.200. 321 Uitgaven 1.089. 896 0 1.089. 896 58. 438 1.148. 334 – 4.436 – 18. 435 – 6. 436 – 25. 135 1.202. 424 4.1 Humanitaire Hulp 474.877 0 474.877 31.500 506.377 – 1.727 – 1.727 – 1.727 – 9.912 485.373 Subsidies (regelingen) 115.000 0 115.000 5.000 120.000 – 1.727 – 1.727 – 1.727 – 1.727 120.273 Noodhulpprogramma's 115.000 0 115.000 5.000 120.000 – 1.727 – 1.727 – 1.727 – 1.727 120.273 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties 359.877 0 359.877 26.500 386.377 0 0 0 – 8.185 365.100 Noodhulpprogramma's 252.860 0 252.860 26.500 279.360 5.000 0 0 – 8.185 268.083 Noodhulpprogramma's non-ODA 1.017 0 1.017 0 1.017 0 0 0 0 1.017 UNHCR 35.000 0 35.000 0 35.000 – 2.000 0 0 0 35.000 UNRWA 11.000 0 11.000 0 11.000 0 0 0 0 1.000 Wereldvoedselprogramma 60.000 0 60.000 0 60.000 – 3.000 0 0 0 60.000 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 4.2 Migratie 384.815 0 384.815 0 384.815 – 12.184 – 12.184 – 184 – 6.796 444.590 Subsidies (regelingen) 14.650 0 14.650 3.700 18.350 3.381 251 – 184 – 184 12.816 Opvang in de regio 11.650 0 11.650 3.700 15.350 3.423 293 – 142 – 142 9.858 Migratie en ontwikkeling 3.000 0 3.000 0 3.000 – 42 – 42 – 42 – 42 2.958 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties 370.165 0 370.165 – 3.700 366.465 – 15.565 – 12.435 0 – 6.612 431.774 Opvang in de regio 292.165 0 292.165 – 3.700 288.465 – 3.565 – 435 0 – 6.612 323.774 Migratie en ontwikkeling 78.000 0 78.000 0 78.000 – 12.000 – 12.000 0 0 108.000 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 4.3 Veiligheid en stabiliteit 230.204 0 230.204 26.938 257.142 9.475 – 4.524 – 4.525 – 8.427 272.461 Subsidies (regelingen) 69.940 0 69.940 35.934 105.874 8.984 – 1.462 – 487 – 487 102.884 Legitieme stabiliteit 13.000 0 13.000 3.500 16.500 – 4.966 – 7.666 – 9.666 – 9.666 12.684 Inclusieve vredes- en politieke processen 13.300 0 13.300 17.700 31.000 13.812 7.124 10.099 10.099 26.099 Functionerende rechtsorde 43.640 0 43.640 14.734 58.374 138 – 920 – 920 – 920 64.101 Opdrachten 300 0 300 450 750 – 750 – 875 – 975 – 975 350 Inclusieve vredes- en politieke processen 300 0 300 450 750 – 750 – 875 – 975 – 975 350 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties 159.964 0 159.964 – 9.446 150.518 1.241 – 2.187 – 3.063 – 6.965 169.227 Legitieme stabiliteit 31.700 0 31.700 – 17.200 14.500 – 7.600 15.300 13.800 13.800 30.000 Functionerende rechtsorde 88.204 0 88.204 – 7.246 80.958 – 5.159 – 17.487 – 16.863 – 20.765 83.922 Inclusieve vredes- en politieke processen 40.060 0 40.060 15.000 55.060 14.000 0 0 0 55.305 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Ontvangsten 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Toelichting Verplichtingen Het verplichtingenbudget op artikel 4 stijgt in 2026 en 2027 met cumulatief EUR 74 miljoen als gevolg van de intensiveringen op humanitaire hulp en veiligheid en stabiliteit in 2026 en 2027. Verder wordt in de jaren 2026, 2027 en 2029 het verplichtingenbudget op artikel 4 opgehoogd en in de jaren 2028, 2030 en 2031 wordt het verplichtingenbudget verlaagd. Dit betreffen met name verplichtingenschuiven om de verplichtingen voor de bijdragen aan WFP, UNHCR en UNRWA (art. 4.1 Humanitaire hulp), het COMPASS programma en een nieuw subsidiekader voor migratie (art. 4.2 Migratie) en de bijdragen aan UNDP en IDLO (art. 4.3 Veiligheid en stabiliteit) in het juiste ritme te zetten. Uitgaven Artikelonderdeel 4.1 Humanitaire hulp Het budget op artikel 4.1 stijgt in 2026 met EUR 31,5 miljoen. Dit komt met name door een intensivering van EUR 30 miljoen ten behoeve van humanitaire hulp en de bescherming van mensen en hulpverleners gezien crises wereldwijd. Deze uitgaven worden gedekt uit verdeelartikel 5.4. Artikelonderdeel 4.2 Migratie In het voorjaar van 2025 zijn op de BHO-begroting middelen vrijgemaakt voor migratiepartnerschappen, in samenwerking met het Ministerie van Asiel en Migratie. Van deze middelen wordt in zowel 2027 als in 2.028 EUR 12 miljoen overgeheveld naar de begroting van AenM. Deze middelen worden omgelabeld van ODA naar non-ODA en ingezet voor niet-ODA'ble activiteiten ten behoeve van het bevorderen van terugkeer en het tegengaan van irreguliere migratie. Artikelonderdeel 4.3 Veiligheid en stabiliteit Het budget op artikel 4.3 stijgt in 2026 met EUR 26,9 miljoen. Dit is met name het gevolg van een intensivering van EUR 30 miljoen ten behoeve van inzet op het gebied van democratie, goed bestuur en conflictpreventie en vredesopbouw. Deze uitgaven worden gedekt uit verdeelartikel 5.4. Verder zijn als gevolg van de subsidietaakstelling uit het Coalitieakkoord (maatregel 63) de subsidiebudgetten verlaagd naar rato van het subsidiebudget in de begroting 2026. Dit leidt tot een bezuiniging van ongeveer 1,5% op de subsidiebudgetten. In de jaren 2030 en 2031 ontstond een negatieve stand op verdeelartikel 5.4. Om hiervoor te corrigeren, moet worden omgebogen op ODA-programma's. Deze ombuiging is technisch verwerkt middels een pro rata verdeling over de beleidsartikelen en zal bij een volgend begrotingsmoment verder worden ingevuld. Voor artikel 4 gaat het om een bedrag van EUR 18,7 miljoen in 2030 en EUR 20,5 miljoen in 2031. Budgetflexibiliteit 2026 Juridisch verplicht 76% Bestuurlijk gebonden 2% Beleidsmatig gereserveerd 17% Nog niet ingevuld / vrij te besteden 5% Het budget voor humanitaire hulp is voor het merendeel juridisch verplicht. De bijdragen aan UNHCR, UNRWA en het Wereldvoedselprogramma zijn voor 2026 geheel juridisch verplicht. Voor wat betreft de bijdragen noodhulpprogramma’s is ca. EUR 242 miljoen juridisch verplicht voor 2026. In 2022 zijn meerjarige subsidies verleend aan de Dutch Relief Alliance (DRA) en het Nederlandse Rode Kruis onder het subsidiebeleidskader Humanitaire hulp 2022–2026. Dit subsidieplafond is geheel benut. Daarnaast zijn voor de versterking van de Humanitaire sector 2024–2027 subsidies verstrekt. Het begrote bedrag voor subsidies is voor EUR 100 miljoen juridisch verplicht. Het artikelonderdeel Migratie is voor 74% juridisch verplicht. De subsidies zijn geheel juridisch verplicht, volgend uit toekenningen uit het subsidiebeleidskader «Migration and Displacement 2023–2028». De bijdragen zijn juridisch verplicht voor ca. EUR 267 miljoen en lopen door t/m 2027, dit betreft met name:

– Het bilaterale partnerschapsprogramma PROSPECTS met de Wereldbank, IFC, UNHCR, UNICEF en ILO.

– Het bilaterale partnerschap programma COMPASS met IOM.

– Bijdragen aan de opvang van vluchtelingen in de Afghanistan regio, Mena en Hoorn van Afrika.

De programma's op het gebied van veiligheid en stabiliteit (artikel 4.3) zijn voor ca. 54% juridisch verplicht. Subsidies verstrekt uit centrale middelen betreft onder meer het strategische partnerschap met VNG-I. In 2024 zijn subsidies toegekend onder het subsidiebeleidskader «Contributing to safe and peaceful societies». Onder functionerende rechtsorde zijn subsidies begroot voor o.a. The Hague Institute for Innovation of Law (HiiL), het International Center for Transitional Justic, Impunity Watch. De bijdragen verstrekt uit centrale middelen voor veiligheid en rechtsstaatontwikkeling betreft o.a. het VN Peace Building Fund. Hiernaast zijn bijdragen voor veiligheid en rechtsorde verplicht aan het UN programma Global Programme Rule of Law & Human Rights, UNDP-DPPA Joint programme conflict prevention, het Multi-Year Appeal van UNDPPA, IDEA, ICMP en IDLO. Onder opdrachten is het begrote bedrag volledig verplicht in een opdracht aan de leerpartner voor het programma «Contributing to safe and peaceful societies». Artikel 5: Multilaterale samenwerking en overige inzet Budgettaire gevolgen van beleid Ontwerpbegroting t (1) Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) Mutaties 1e suppletoire begroting (4) Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) Mutatie 2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Mutatie 2031 Art. Verplichtingen 667. 303 – 750 666.553 – 7.121 659.432 – 927 12.528 365.878 – 89. 918 45. 576 Uitgaven 451.529 – 750 450.779 – 105. 340 345.439 – 446. 924 – 302. 968 – 193. 000 – 347. 960 248. 761 5.1 Multilaterale samenwerking 142.093 0 142.093 2.604 144.697 552 552 552 – 1.934 153.331 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties 142.093 0 142.093 2.604 144.697 552 552 552 – 1.934 153.331 UNIDO 1.950 0 1.950 0 1.950 0 0 0 0 1.950 UNDP 10.000 0 10.000 0 10.000 0 0 0 0 10.000 UNICEF 10.000 0 10.000 0 10.000 0 0 0 0 13.000 Speciale multilaterale activiteiten 7.217 0 7.217 0 7.217 0 0 0 – 2.486 18.842 Assistent deskundigenprogramma 4.500 0 4.500 0 4.500 0 0 0 0 4.500 Internationale Financiële Instellingen 5.264 0 5.264 1.500 6.764 0 0 0 0 4.324 Middelenaanvullingen multilaterale banken en fondsen 94.479 0 94.479 0 94.479 0 0 0 0 91.480 Kapitaalaanvullingen bij regionale ontwikkelingsbanken 8.683 0 8.683 1.104 9.787 552 552 552 552 9.235 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 5.2 Overig armoedebeleid 101.842 0 101.842 – 4.191 97.651 – 3.244 – 568 – 8 – 1.719 92.586 Subsidies (regelingen) 4.709 0 4.709 – 952 3.757 – 161 – 161 – 61 – 61 3.993 Kleine activiteiten posten en cultuur en ontwikkeling 4.059 0 4.059 – 952 3.107 – 152 – 152 – 52 – 52 3.352 Nationale SDG implementatie 650 0 650 0 650 – 9 – 9 – 9 – 9 641 Opdrachten 290 0 290 0 290 0 0 0 0 290 Nationale SDG implementatie 290 0 290 0 290 0 0 0 0 290 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties 96.843 0 96.843 – 3.239 93.604 – 3.083 – 407 53 – 1.658 88.303 UNESCO 4.400 0 4.400 0 4.400 0 0 0 0 4.400 Diverse ondersteunende activiteiten 36.361 0 36.361 – 2.350 34.011 48 3.133 133 – 1.578 20.191 Kleine activiteiten posten en cultuur en ontwikkeling 300 0 300 1.492 1.792 100 100 0 0 300 Schuldverlichting 55.579 0 55.579 – 3.560 52.019 – 3.560 – 3.560 0 0 63.275 Voorlichting op het terrein van Ontwikkelingssamenwerking 203 0 203 – 80 123 – 80 – 80 – 80 – 80 137 Verdragsmiddelen Suriname 0 0 0 1.259 1.259 409 0 0 0 0 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Nog te verdelen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 5.3 Oekraïne (XVII) 234.000 0 234.000 0 234.000 0 0 0 0 0 Subsidies (regelingen) 17.000 0 17.000 0 17.000 0 0 0 0 0 Private Sector Ondersteuning 15.000 0 15.000 0 15.000 0 0 0 0 0 Verbeteren drinkwater en sanitatie 2.000 0 2.000 0 2.000 0 0 0 0 0 Opdrachten 0 0 0 19.635 19.635 0 0 0 0 0 Energieherstel 0 0 0 19.635 19.635 0 0 0 0 0 Bijdrage aan agentschappen 365 0 365 0 365 0 0 0 0 0 Rijksdienst voor ondernemend Nederland 365 0 365 0 365 0 0 0 0 0 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties 166.635 0 166.635 30.365 197.000 0 0 0 0 0 Humanitaire hulp 18.000 0 18.000 1.000 19.000 0 0 0 0 0 Steun en wederopbouw Oekraïne via IFIs 55.000 0 55.000 58.000 113.000 0 0 0 0 0 Energieherstel 72.635 0 72.635 – 29.635 43.000 0 0 0 0 0 Legitieme stabiliteit 10.000 0 10.000 1.000 11.000 0 0 0 0 0 Gezondheidszorg 10.000 0 10.000 0 10.000 0 0 0 0 0 OESO 1.000 0 1.000 0 1.000 0 0 0 0 0 Nog te verdelen 50.000 0 50.000 – 50.000 0 0 0 0 0 0 Onverdeelde programmamiddelen Oekraïne (XVII) 50.000 0 50.000 – 50.000 0 0 0 0 0 0 5.4 Nog te verdelen i.v.m.wijzigingen BNI en/of toerekeningen – 26.406 – 750 – 27.156 – 103. 753 – 130. 909 – 444. 232 – 302. 952 – 193. 544 – 344. 307 2.844 Nog te verdelen i.v.m.wijzigingen BNI en/of toerekeningen – 26.406 0 – 26.406 – 103.753 – 130.159 – 443.482 – 302.202 – 192.794 – 343.557 2.844 Nog te verdelen i.v.m.wijzigingen BNI en/of toerekeningen – 26.406 0 – 26.406 – 103.753 – 130.159 – 443.482 – 302.202 – 192.794 – 343.557 2.844 Ontvangsten 34.354 0 34.354 678 35.032 405 41 960 937 28.665 Ontwerpbegroting t (1) Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) Mutaties 1e suppletoire begroting (4) Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) Mutatie 2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Mutatie 2031 Art. Ontvangsten 34.354 0 34.354 678 35.032 405 41 960 937 28.665 5.20 Ontvangsten en restituties met betrekking tot leningen 13.078 0 13.078 678 13.756 405 41 960 937 7.489 Ontvangsten en restituties met betrekking tot leningen 13.078 0 13.078 678 13.756 405 41 960 937 7.489 Ontvangsten en restituties met betrekking tot leningen 13.078 0 13.078 678 13.756 405 41 960 937 7.489 5.21 Ontvangsten OS 21.276 0 21.276 0 21.276 0 0 0 0 21.176 Ontvangsten OS 21.276 0 21.276 0 21.276 0 0 0 0 21.176 Ontvangsten OS 21.276 0 21.276 0 21.276 0 0 0 0 21.176 Stand ontwerp begroting Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB Vastgestelde begroting Mutaties 1e suppletoire begroting Stand 1e suppletoire begroting Mutaties 1e suppletoire begroting Mutaties 1e suppletoire begroting Mutaties 1e suppletoire begroting Mutaties 1e suppletoire begroting Mutaties 1e suppletoire begroting 2026 2026 2026 2026 2026 2027 2028 2029 2030 2031 (1) (2) (3)=(1+2) (4) (5)=(3+4) Verplichtingen 667.303 – 750 666.553 – 7.121 659.432 – 927 12.528 365.878 – 85.721 50.170 garantieverplichtingen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 overige verplichtingen 667.303 0 667.303 – 7.121 660.182 – 177 13.278 366.628 – 84.971 50.170 x EUR duizend 2026 2027 2028 2029 2030 2031 Stand MJN2026 – 26.406 398.027 314.911 214.224 346.193 – A) Extrapolatie 357.648 B) Asieltoerekening 717.627 – 112.901 – 269.260 – 315.976 – 294.152 – 281.288 C) BNI-koppeling – 79.672 – 100.211 – 87.515 – 87.081 – 86.953 – 114.506 D) ODA-overschrijding 2025 – 46.909 E) Overboekingen naar andere begrotingen binnen de HGIS – 37.733 – 16.316 – 4.807 1.832 2.326 2.326 F) ODA kasschuif – 545.000 245.000 75.000 225.000 – – G) Overboekingen binnen de BHO-begroting – 112.816 – 40.804 – 1.395 – 1.395 51.605 57.655 H) Effect Rijksbrede prijsbijstellingstaakstelling – – – 14.975 – 15.924 – 17.133 – 18.991 I) Effect coalitieakkoord dekking steun aan Oekraïne – – 419.000 – – – – Stand VJN2026 – 130.909 – 46.205 11.959 20.680 1.886 2.844 Toelichting Verplichtingen Het verplichtingenbudget op artikel 5 wordt bij deze Eerste suppletoire begroting gewijzigd. Het verplichtingenbudget ten behoeve van de kernbijdragen aan UNDP en UNICEF wordt van 2030 naar 2029 geschoven waardoor het verplichtingenbudget in 2030 wordt verlaagd met EUR 86 miljoen en in 2029 wordt verhoogd met EUR 86 miljoen. Daarnaast wordt in 2.029 EUR 280 miljoen aan verplichtingenbudget opgeboekt vanwege voorziene middelenaanvullingen aan multilaterale banken en fondsen. Tot slot daalt vanwege amendement Kröger (36 800 XVII, nr. 65) het verplichtingenbudget op artikel 5.2 met EUR 750.000 tot en met 2030. Uitgaven In de jaren 2030 en 2031 ontstond een negatieve stand op verdeelartikel 5.4. Om hiervoor te corrigeren, moet worden omgebogen op ODA-programma's. Deze ombuiging is technisch verwerkt middels een pro rata verdeling over de beleidsartikelen en zal bij een volgend begrotingsmoment verder worden ingevuld. Voor artikel 5 gaat het om een bedrag van EUR 4,2 miljoen in 2030 en EUR 4,6 miljoen in 2031. Verder zijn als gevolg van de subsidietaakstelling uit het Coalitieakkoord (maatregel 63) de subsidiebudgetten verlaagd naar rato van het subsidiebudget in de begroting 2026. Dit leidt tot een bezuiniging van ongeveer 1,5% op de subsidiebudgetten. Artikelonderdeel 5.2 Overig armoedebeleid Het kasbudget op artikelonderdeel 5.2 wordt per saldo verlaagd van 2026 tot en met 2029 vanwege een overboeking naar het Ministerie van Financien in verband met de Nederlandse bijdrage aan IDA21. Daar staat tegenover dat het budget in 2026 – en in beperkte mate ook in 2027 – ook stijgt doordat het budget voor de Verdragsmiddelen Suriname opnieuw beschikbaar wordt gesteld. Artikelonderdeel 5.3 Oekraïne Op artikelonderdeel 5.3 worden de technische mutaties verwerkt die voortkomen uit eerder aangekondigde energiesteun ten behoeve van Oekraïne. Hierdoor wordt in totaal EUR 48 miljoen technisch herschikt binnen het artikelonderdeel, in lijn met de inzet uit Kamerbrief 36 045, nummer 239 en Kamerbrief 36 045, nummer 265. Daarnaast wordt EUR 2 miljoen gealloceerd voor de bestrijding van kindontvoering via UNDP (in lijn met Kamerbrief 36 045, nummer 269). Artikelonderdeel 5.4 Nog te verdelen i.v.m. wijzigingen BNI en/of toerekeningen Hieronder wordt een overzicht gepresenteerd van de mutaties die hebben plaatsgevonden op het verdeelartikel. Het totaal van de tabel komt overeen met de mutatie die is opgenomen in de eerste suppletoire begroting. Bovenstaande tabel wordt hieronder toegelicht.

– A) De extrapolatie is een technische mutatie in verband met het toevoegen van het jaar 2031 aan de begrotingshorizon.

– B) Het budget op verdeelartikel 5.4 stijgt in 2026 met EUR 718 miljoen vanwege de neerwaartse bijstelling van de raming voor asieluitgaven op de begroting van Asiel en Migratie. Hier staat tegenover dat er meeruitgaven verwacht worden vanaf 2027.

– C) Het ODA-budget daalt omdat de BNI-groei bij CEP2026 neerwaarts is bijgesteld ten opzichte van de laatst verwerkte raming (CEP2025). Dit leidt tot een verlaging van het totale ODA-budget.

– D) De ODA-overschrijding van 2025 wordt in 2026 in mindering gebracht op het ODA-budget conform gebruikelijke systematiek.

– E) Als gevolg van de HGIS-besluitvorming worden diverse overboekingen binnen de HGIS verwerkt. Dit betreft onder meer budget voor loon- en prijsbijstellingen, de bijdrage van de HGIS aan de kosten voor medische evacuaties uit Gaza in 2025 en een intertemporele herschikking met het non-ODA budget.

– F) Een deel van de middelen die in 2026 beschikbaar komen op artikel 5.4 vanuit de begroting van Asiel en Migratie wordt doorgeschoven naar latere jaren ten behoeve van doelmatige besteding.

– G) Dit is het saldo van diverse overboekingen binnen de BHO-begroting. In 2026 wordt een deel van het budget ingezet voor aanvullende programmering. Verder daalt het uitgavenbudget op 5.4 jaarlijks met EUR 750.000 t/m 2030 vanwege amendement Kröger (36 800 XVII, nr. 65).

– H) In de augustusbesluitvorming 2025 is besloten tot een Rijksbrede taakstelling op de prijsbijstellingstranche van 2026. Deze taakstelling heeft ook effect op het beschikbare ODA-budget.

– I) Met het coalitieakkoord tussen D66, VVD en CDA is afgesproken dat Nederland onverminderde steun blijft leveren aan Oekraïne. In 2027 wordt een deel van de dekking hiervoor gevonden binnen de BHO-begroting, waardoor het budget op artikel 5.4 wordt verlaagd met EUR 419 miljoen.

Budgetflexibiliteit 2026 Juridisch verplicht 45% Bestuurlijk gebonden 42% Beleidsmatig gereserveerd 13% Nog niet ingevuld / vrij te besteden 0% Binnen artikel 5.1 multilaterale samenwerking is 69% juridisch verplicht en dit heeft betrekking op de verplichte UNIDO-contributie; het JPO-programma en diverse TA-fondsen op basis van reeds aangegane verplichtingen; en middelen- en kapitaalaanvullingen van regionale ontwikkelingsbanken op basis van overeengekomen betaalschema’s. Voor artikel 5.2 geldt dat 63% juridisch verplicht is voor de verplichte UNESCO-contributie en de schuldverlichting (MDRI-compensatie) op basis van overeengekomen betaalschema’s. Voor artikel 5.3 Oekraïne geldt dat 20% juridisch verplicht is, met name voor de bijdrage aan het Ukraine Energy Support Fund (UESF). De overige uitgaven voor niet-militaire steun aan Oekraïne zijn bestuurlijk gebonden. Berekening ODA-budget 2026–2031 en raming ODA-prestatie 2026–2031 Conform de vorig jaar opgestelde Kabinetsreactie op het AIV-advies «Een stabiel en voorspelbaar ODA-budget», wordt het ODA-budget één keer per jaar bijgesteld.2Kamerstuk 36 600 XVII, nr. 79 Hierdoor wordt het ODA-budget bij HGIS-nota 2026 niet langer geactualiseerd op basis van de bni-koppeling. Dit voorjaar wordt het ODA-budget wel geactualiseerd op basis van de bni-koppeling. Dat leidt tot een aanpassing van het Rijksbrede ODA-budget. Ook de verwerking van het coalitieakkoord en de voorjaarsbesluitvorming 2026 leiden tot aanpassingen van het budget. De wijzigingen in de omvang van het ODA-budget en de effecten op de ODA-prestatie zijn hieronder weergegeven. x EUR miljoen 2026 2027 2028 2029 2030 2031 ODA-stand HGIS-nota 2026 6.746. 6.118. 5.784. 6.123. 6.343. A) Extrapolatie 6.429 B) BNI-bijstelling CEP2025-CEP2026 – 80 – 100 – 88 – 87 – 87 – 115 C) ODA-overschrijding 2025 – 47 D) ODA kasschuif voorjaarsnota 2026 – 545 245 75 225 E) Kasschuif intensivering ontwikkelingssamenwerking coalitieakkoord – 245 60 185 F) Effect Rijksbrede prijsbijstellingstaakstelling – 15 – 16 – 17 – 19 G) Overig 7 – 20 – 12 – 1 – 1 H) Effect coalitieakkoord intensivering ontwikkelingssamenwerking 257 257 257 257 257 I) Effect coalitieakkoord dekking Oekraïne 2027 (BHO) – 419 0 0 J) Effect coalitieakkoord niet-militaire steun Oekraïne (saldo) 231 410 415 K) Effect coalitieakkoord taakstellingen op apparaat en subsidie – 17 – 18 – 23 – 30 – 30 ODA-budget voorjaarsnota 2026 6.082. 6.050. 6.454. 6.894. 6.650. 6.521 af: geraamde ontvangsten – 31 – 30 – 30 – 29 – 29 – 29 Netto ODA / ODA Grand Equivalent 6.051. 6.020. 6.424. 6.865. 6.621. 6.493 Raming bni (op basis van CEP2026, in miljarden euro) 1218,92 1262,14 1315,65 1365,06 1415,72 1461,36 Netto ODA in % van het bni 0,50% 0,48% 0,49% 0,50% 0,47% 0,44% In bovenstaande tabel wordt een overzicht gepresenteerd van de opbouw van het ODA-budget en de hieraan gekoppelde ODA-prestatie. Door afronding kan een verschil ontstaan. Hieronder volgt een toelichting op de onderdelen, die gezamenlijk de omvang van het totale ODA-budget bepalen, waarbij de stand HGIS-nota 2026 als startpunt wordt genomen:

– A: Begrotingsjaar 2031 is toegevoegd aan de meerjarenperiode.

– B: Het kabinet actualiseert het ODA-budget op basis van de bni-koppeling.

– C: De overschrijding van het ODA-budget in 2025 is zoals gebruikelijk in het voorjaar van 2026 in mindering gebracht op het totale ODA-budget.

– D: Zoals toegelicht in deze begroting is er een kasschuif doorgevoerd op het ODA-budget.

– E: Zoals toegelicht in de Voorjaarsnota is er een kasschuif doorgevoerd op het ODA-budget op de Aanvullende Post.

– F: Bij Miljoenennota 2026 is een deel van de reservering voor de prijsbijstelling 2026 vanaf 2028 ingezet ter dekking van structurele problematiek. Het ODA-budget deelt ook in deze taakstelling.

– G: Betreft overige en kleinere mutaties die een effect hebben op het totaal beschikbare ODA-budget.

– H t/m K: Dit zijn de budgettaire effecten van het coalitieakkoord op het rijksbrede ODA-budget.

Bovenstaande resulteert in de raming van het ODA-budget 2026–2031. Het gerealiseerde ODA-budget in 2025 en de bijbehorende ODA-prestatie zullen zoals gebruikelijk worden opgenomen in het HGIS-jaarverslag 2025. Bijlage 1: Meerjarige juridische verplichtingen 2026 BUDGET 2027 BUDGET 2028 BUDGET 2029 BUDGET 2030 BUDGET 2031 BUDGET Totaal budget artikel 1 637 618 606 643 630 630 Totaal vrije ruimte artikel 1 27 15 0 0 0 0 1.1 Duurzaam handels- en investeringssysteem, inclusief MVO 33 34 36 38 37 37 wv. Juridisch verplicht 17 3 0 0 0 0 wv. Bestuurlijk verplicht 16 16 16 16 16 16 wv. Beleidsmatig gereserveerd 0 15 20 22 21 21 Totaal vrije ruimte 0 0 0 0 0 0 1.2 Nederlandse handels- en investeringsbevordering 103 97 96 95 94 94 wv. Juridisch verplicht 49 27 13 13 13 13 wv. Bestuurlijk verplicht 54 70 70 70 70 70 wv. Beleidsmatig gereserveerd 0 0 13 12 11 11 Totaal vrije ruimte 0 0 0 0 0 0 1.3 Handel en economie voor ontwikkeling 501 487 474 510 499 499 wv. Juridisch verplicht 374 325 219 219 219 219 wv. Bestuurlijk verplicht 100 147 255 255 255 255 wv. Beleidsmatig gereserveerd 0 0 0 36 25 25 Totaal vrije ruimte 27 15 0 0 0 0 2026 BUDGET 2027 BUDGET 2028 BUDGET 2029 BUDGET 2030 BUDGET 2031 BUDGET Totaal budget artikel 2 882 866 960 1.038 1.022 1.021 Totaal vrije ruimte artikel 2 5 7 18 117 169 291 2.1 Voedselzekerheid 381 386 437 480 473 473 wv. Juridisch verplicht 273 193 92 36 23 0 wv. Bestuurlijk verplicht 17 17 17 17 17 17 wv. Beleidsmatig gereserveerd 92 176 320 331 313 260 Totaal vrije ruimte 0 0 9 96 120 195 2.2 Water 253 274 322 359 355 354 wv. Juridisch verplicht 173 115 66 46 28 0 wv. Bestuurlijk verplicht 17 34 34 34 34 34 wv. Beleidsmatig gereserveerd 64 125 223 280 269 261 Totaal vrije ruimte 0 0 0 0 24 59 2.3 Klimaat 248 207 200 199 194 194 wv. Juridisch verplicht 228 116 19 8 4 4 wv. Bestuurlijk verplicht 11 38 80 78 78 76 wv. Beleidsmatig gereserveerd 4 45 93 91 87 77 Totaal vrije ruimte 5 7 9 21 25 36 2026 BUDGET 2027 BUDGET 2028 BUDGET 2029 BUDGET 2030 BUDGET 2031 BUDGET Totaal budget artikel 3 565 529 550 586 580 578 Totaal vrije ruimte artikel 3 16 40 110 192 236 353 3.1 Mondiale gezondheid en SRGR 395 381 430 467 461 482 wv. Juridisch verplicht 259 241 203 115 64 64 wv. Bestuurlijk verplicht 20 20 20 20 20 20 wv. Beleidsmatig gereserveerd 105 86 97 141 141 141 Totaal vrije ruimte 11 34 110 191 236 257 3.2 Vrouwenrechten en gender 27 26 0 0 0 0 wv. Juridisch verplicht 8 3 wv. Bestuurlijk verplicht 0 0 wv. Beleidsmatig gereserveerd 14 18 Totaal vrije ruimte 5 5 0 0 0 0 3.3 Maatschappelijk middenveld 142 121 120 119 119 96 wv. Juridisch verplicht 26 15 15 15 0 0 wv. Bestuurlijk verplicht 115 105 104 103 118 0 wv. Beleidsmatig gereserveerd 1 1 1 1 1 0 Totaal vrije ruimte 0 0 0 0 0 96 3.4 Onderwijs 1 0 0 0 0 0 wv. Juridisch verplicht 1 wv. Bestuurlijk verplicht 0 wv. Beleidsmatig gereserveerd 0 Totaal vrije ruimte 0 0 0 0 0 0 2026 BUDGET 2027 BUDGET 2028 BUDGET 2029 BUDGET 2030 BUDGET 2031 BUDGET Totaal budget artikel 4 1.148 1.084 1.097 1.223 1.204 1.202 Totaal vrije ruimte artikel 60 76 75 239 406 744 4.1 Humanitaire Hulp 506 444 454 494 486 485 wv. Juridisch verplicht 448 21 5 5 0 0 wv. Bestuurlijk verplicht 0 0 0 0 0 0 wv. Beleidsmatig gereserveerd 28 423 449 451 451 122 Totaal vrije ruimte 30 0 0 38 35 363 4.2 Migratie 385 385 393 452 445 445 wv. Juridisch verplicht 283 287 38 5 0 0 wv. Bestuurlijk verplicht 3 11 9 9 9 9 wv. Beleidsmatig gereserveerd 99 44 318 315 313 302 Totaal vrije ruimte 0 43 28 124 123 134 4.3 Veiligheid en stabiliteit 257 256 251 277 273 272 wv. Juridisch verplicht 140 57 38 35 25 25 wv. Bestuurlijk verplicht 21 10 10 10 0 0 wv. Beleidsmatig gereserveerd 66 155 155 155 0 0 Totaal vrije ruimte 30 34 48 77 248 247 2026 BUDGET 2027 BUDGET 2028 BUDGET 2029 BUDGET 2030 BUDGET 2031 BUDGET Totaal budget artikel 5 476 262 247 251 247 246 Totaal vrije ruimte artikel 5 0 0 3 0 0 0 5.1 Multilaterale samenwerking 145 140 150 156 154 153 wv. Juridisch verplicht 104 94 59 36 31 27 wv. Bestuurlijk verplicht 13 18 44 29 29 29 wv. Beleidsmatig gereserveerd 28 28 47 91 94 97 Totaal vrije ruimte 0 0 0 0 0 0 5.2 Overig armoedebeleid 98 104 92 95 93 93 wv. Juridisch verplicht 63 63 63 60 53 53 wv. Bestuurlijk verplicht 0 4 4 4 4 4 wv. Beleidsmatig gereserveerd 35 37 22 31 36 36 Totaal vrije ruimte 0 0 3 0 0 0 5.3 Oekraïne (XVII) 234 19 5 0 0 0 wv. Juridisch verplicht 47 0 0 0 0 0 wv. Bestuurlijk verplicht 187 19 5 0 0 0 wv. Beleidsmatig gereserveerd 0 0 0 0 0 0 Totaal vrije ruimte 0 0 0 0 0 0 Conform de toezegging tijdens de begrotingsbehandeling van de begroting BHOS 2024 d.d. 31 januari 2024 bevat dit onderdeel een meerjarige uitwerking van de juridisch verplichte budgetten inclusief een toelichting. Daarnaast zijn de bedragen weergegeven die bestuurlijk gebonden zijn op grond van bestuursovereenkomsten, convenanten met koepels en/of decentrale overheden, politieke toezeggingen e.d., de bedragen die beleidsmatig gereserveerd zijn en de bedragen die vrij te besteden zijn. Toelichting Artikel 1: Duurzame economische ontwikkeling, handel en investeringen De programmering van artikel 1 bestaat uit meerjarige juridische overeenkomsten waaruit een verdeling van de uitgaven over de jaren plaatsvindt waarvoor de overeenkomst is aangegaan. Voor sub-beleidsartikel 1.1 Duurzame handelsystemen, zijn er diverse programma's ter bestrijding van kinderarbeid en ter bevordering van IMVO. Voor sub-beleidsartikel 1.2 Nederlandse handels- en investeringsbevordering, gaat het om programma's met uitvoeringspartners RVO (o.a. Starters International Business, handelsmissies) en Invest International (o.a. Dutch Trade and Investment Fund). De programma's met RVO zijn in het lopende jaar juridisch verplicht en in de jaren erna bestuurlijk gebonden. Voor sub-beleidsartikel 1.3 Handel en economie voor ontwikkeling, zijn meerjarige verplichtingen aangegaan op het terrein van onder andere financiële sector ontwikkeling en duurzame productie en handel. Voor infrastructuur ontwikkeling worden de regelingen DRIVE, D2B en ORIO door Invest International uitgevoerd. Tevens worden een aantal programma's door RVO uitgevoerd, waaronder de programma's voor de combi-aanpak. RVO en Invest International gaan verplichtingen aan die in latere jaren tot uitbetaling komen. Deze zijn juridisch verplicht. Verplichtingen die onder deze programma's in 2027 en verder worden aangegaan zijn bestuurlijk gebonden. De uitvoeringskosten die RVO en Invest International maken voor de uitvoering van de programma's zijn in 2026 juridisch verplicht en in 2027 en verder bestuurlijk gebonden. Artikel 2: Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid, water en klimaat De programmering onder artikel 2 bestaat uit meerjarige juridische overeenkomsten waaruit een verdeling van de uitgaven over de jaren plaatsvindt waarvoor de overeenkomst is aangegaan. Voor de sub-beleidsartikelen 2.1 Voedselzekerheid en 2.2 Water wordt een groot deel van de budgetten gealloceerd op basis van meerjarige landenstrategieën van posten, voor zover deze kaders nog niet juridisch zijn verplicht, valt het overige deel van dit financiële meerjarige kader onder beleidsmatige verplichtingen omdat Nederland daarover bilaterale afspraken maakt als een betrouwbare en voorspelbare partner in ontwikkelingssamenwerking. Het sub-beleidsartikel 2.3 Klimaat bevat verplichtingen voor multilaterale klimaatfinanciering en klimaatafspraken zoals bijdragen aan de Global Environment Facility, Green Climate Fund, UNEP en verdragscontributies in het kader van het Kyoto en Montreal protocol. Artikel 3: Sociale vooruitgang Op artikel 3.1 Gezondheidszorg zijn alle middelen voornamelijk vastgelegd in meerjarige bijdrage-overeenkomsten en beschikkingen. Bijdrages aan multilaterale organisaties beslaan bijna de helft van het budget. Hierdoor worden GFF, GAVI, GFATM, WHO, UNFPA en UNAIDS gesteund in de uitvoering van hun activiteiten. Het instrument subsidies is deels ingezet voor slotbetalingen op het aflopende VMM kader alsmede voor nieuwe initiatieven zoals activiteiten in Oekraïne. Via de ambassades worden bijdrages en subsidies verstrekt met behulp van gedelegeerde middelen voor lokale en regionale programma’s. Alle activiteiten zijn in lijn met de Mondiale Gezondheidsstrategie 2023–2030. Vanuit artikel 3.2 Vrouwenrechten en gendergelijkheid ontvangen onder andere UN Women en het Ukrainian Women’s Fund een rechtstreekse bijdrage. De beleidsmatig gereserveerde middelen hebben betrekking op de nieuw te ontwikkelen programma’s die invulling geven aan de motie Hirsch c.s. bij de 1e suppletoire begroting (Kamerstuknr. 36 725 XVII, nr. 21). Subsidies zijn de voornaamste vorm van financiering in artikel 3.3. Maatschappelijk Middenveld. Het overgrote deel van het budget wordt juridisch vastgelegd in subsidiebeschikkingen en bijdrages voor het FOCUS programma en een klein gedeelte in de vorm van opdrachten voor de monitoring van het kader. Ten slotte worden subsidies voor andere activiteiten op het gebied van het maatschappelijk middenveld beschikt. Voor artikel 3.4 zijn enkel middelen beschikbaar voor de afronding van juridische verplichtingen. Artikel 4: Vrede, veiligheid en duurzame ontwikkeling De programmering onder artikel 4 bestaat uit meerjarige juridische overeenkomsten waaruit een verdeling van de uitgaven over de jaren plaatsvindt waarvoor de overeenkomst is aangegaan. Voor artikel 4.1 Humanitaire hulp wordt in 2026 een groot deel van het budget t/m 2029 meerjarig juridisch verplicht. Dit betreft onder andere de bijdragen aan VN-organisaties (WFP, UNHCR, UNRWA), CERF, UNICEF-thematische humanitaire financiering en UNOCHA. Subsidies aan de Dutch Relief Alliance en het Rode Kruis zijn t/m 2026 toegekend. Daarnaast zijn er subsidies uit hoofde van het subsidiebeleidskader «Versterking van de Humanitaire Sector 2024–2027» t/m 2027 toegekend. Voor artikel 4.2 Migratie liggen de middelen meerjarig juridisch vast. Het betreft hier met name het PROSPECTS programma (2024–2027), COMPASS (t/m 2027) en programmering in de Afghanistan regio (t/m 2027). Vanaf 2028 wordt hiervoor nieuwe programmering voorzien. Subsidies die zijn toegekend op het subsidiebeleidskader «Migration and Displacement 2023–2028» lopen uiterlijk tot en met 2029. Met betrekking tot artikel 4.3 Veiligheid en stabiliteit is een deel van het programma via gedelegeerde landenprogramma’s vastgelegd. Het deel wat van deze gedelegeerde middelen niet juridisch is vastgelegd is opgenomen onder bestuurlijk gebonden. De bijdrage aan het Peace Building Fund is verplicht t/m 2026. Er zijn subsidies toegekend uit het subsidiebeleidskader «Contributing to Peaceful and Safe Societies 2024–2031» die uiterlijk in 2031 aflopen. Artikel 5: Multilaterale samenwerking en overige inzet Binnen artikel 5.1 zijn de verplichtingen voor de middelen- en kapitaalaanvullingen die vanaf 2027 worden aangegaan met de regionale ontwikkelingsbanken als beleidsmatig gereserveerd aangegeven, er is nog geen zicht op hoe hoog deze aanvullingen zullen zijn, de reserveringen zijn ter grootte van de voorgaande aanvullingen. De jaarlijkse bijdrage aan MOPAN is bestuurlijk verplicht gezien het lidmaatschap. De kernfinancieringen van UNDP en UNICEF zijn per 2026 opgenomen als beleidsmatig gereserveerd, na goedkeuring van de BHO-begroting 2026 door het parlement worden deze verplichtingen aangegaan. De financiering van overige (m.n. Technische Assistentie) programma’s is voor de komende jaren beleidsmatig gereserveerd. De bijdragen aan UNESCO in 2026 en verder zijn verplichte bijdragen die als juridisch verplicht zijn aangemerkt binnen artikel 5.2 De uitgaven voor schuldverlichting liggen tot en met 2029 grotendeels juridisch vast; de nieuwe verplichtingen voor schuldverlichting HIPC IDA-22 is als beleidsmatig gereserveerd aangegeven evenals de voorgenomen overige programma’s. Van de uitgaven voor niet-militaire steun aan Oekraïne is een deel juridisch verplicht, met name voor de bijdrage aan het Ukraine Energy Support Fund (UESF). De overige uitgaven voor niet-militaire steun aan Oekraïne zijn bestuurlijk gebonden.