Vergaderjaar 2025-2026 Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Kamerstukken 36 915 X Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2026 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) Nr. 2 MEMORIE VAN TOELICHTING INHOUDSOPGAVE blz. A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL 1 B. BEGROTINGSTOELICHTING 2 1 Leeswijzer 2 2 Het beleid 2 2.1 Voorstel van wet 2 2.2 Uitgavenmutaties 3 2.3 Ontvangstenmutaties 5 2.4 Budgettaire gevolgen van beleid 5 3 Bijlage subsidieoverzicht 19 A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL Artikel 1 De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2026 wijzigingen aan te brengen in de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (X). De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting). De Minister van Defensie, D. Yeşilgöz-Zegerius B. BEGROTINGSTOELICHTING 1 Leeswijzer De voorliggende eerste suppletoire begroting bevat de voorgestelde wijzigingen ten opzichte van de ontwerpbegroting 2026 van hoofdstuk X van de begroting van het Rijk. In deze eerste suppletoire begroting van het Ministerie van Defensie zijn de besluiten van het kabinet uit de Voorjaarsnota verwerkt. Deze suppletoire wet dient dan ook in samenhang te worden gezien met de Voorjaarsnota. Als gevolg hiervan wordt de Defensiebegroting 2026 met € 1,1 miljard naar boven bijgesteld tot € 36,1 miljard. Dit is de optselsom van de verhoging op de begrotingen X (€ 916,9 miljoen) en K (€ 216,8 miljoen) tezamen. In deze wijziging van begrotingsstaat wordt specifiek ingegaan op de mutaties in hoofdstuk X van de Defensiebegroting. In paragraaf 2.1 wordt de cijfermatige aansluiting ten opzichte van de ontwerpbegroting uiteengezet. Vervolgens worden in paragraaf 2.2 de belangrijkste begrotingswijzigingen op deze begroting van het Ministerie van Defensie vermeld met een overzicht uitgavenmutaties, en in paragraaf 2.3 wordt een overzicht ontvangstenmutaties toegelicht. Afsluitend is in paragraaf 2.4 per artikel een tabel opgenomen met daarin de budgettaire gevolgen van beleid en de uitgaven- en ontvangstenmutaties. In aansluiting op de ontwerpbegrotingen en de Voorjaarsnota worden vanaf 2025 ook de mutaties voor het jaar t+5 opgenomen in de tabel budgettaire gevolgen van beleid van de 1ste suppletoire begroting. Dit betreft de extrapolatie van de begroting – het toevoegen van het jaar t+5 – en vervolgens de mutaties tot en met t+5 die tijdens de Voorjaarsbesluitvorming zijn verwerkt. Per artikel worden de mutaties groter dan of gelijk aan onderstaande staffel op het niveau van de financiële instrumenten (en eventueel artikelonderdeel) toegelicht. Omvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in € miljoen Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen) Technische mutaties (ondergrens in € miljoen) < 50 1 2 => 50 en < 200 2 4 => 200 < 1000 5 10 => 1000 10 20 De toelichtingen op de uitgaven gelden ook voor de verplichtingen. Alleen indien sprake is van een groot verschil van de verplichtingenmutaties ten opzichte van de uitgavenmutaties wordt dit verschil apart toegelicht. Deze verschillen ontstaan bijvoorbeeld doordat verplichtingen zijn aangegaan die niet tot een uitgavenmutatie leiden of door regelingen waarvoor de verplichtingen dit jaar worden aangegaan terwijl de uitgaven pas volgend jaar (of in de jaren daarna) plaatsvinden. 2 Het beleid 2.1 Voorstel van wet Met het onderhavige wetsvoorstel wordt voorgesteld de uitgavenbegroting 2026 van het Ministerie van Defensie (X) ten opzichte van de vastgestelde begroting met een bedrag van € 916,9 miljoen te verhogen. Voor het begrotingsbedrag van de ontvangsten 2026 wordt voorgesteld dit met € 9 miljoen te verhogen. De cijfermatige aansluiting ten opzichte van de vastgestelde begroting 2026 is als volgt: Stand vastgestelde begroting 2026 €  21.415.229 Wijzigingen 1e suppletoire begroting 2026 € 916.918 Stand begroting Defensie (X) in de voorjaarsnota 2026 € 22.332.147 Stand vastgestelde begroting 2026 € 279.149 Wijzigingen 1e suppletoire begroting 2026 € 9.028 Stand begroting Defensie (X) in de voorjaarsnota 2026 € 288.177 2.2 Uitgavenmutaties Toelichting overzicht uitgavenmutaties Overzicht belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2026 (Eerste suppletoire begroting) (bedragen in miljoenen euro) Artikelnummer Uitgaven 2026 Uitgaven 2027 Uitgaven 2028 Uitgaven 2029 Uitgaven 2030 Uitgaven 2031 Vastgestelde begroting 2026 21.415 11.962 11.442 11.538 11.760 0 Mutaties coalitieakkoord 1) Opvragen AP- reservering Oekrainemiddelen 1 437 2) Subsidietaakstelling 9 – 1 – 1 – 1 – 1 – 1 Belangrijkste suppletoire mutaties 1) Kaschuif Oekrainemiddelen 1 437 – 437 2) Kasschuif arbeidsvoorwaardenakkoord 12 – 125 55 70 3) Overboekingen met Defensiematerieelfonds diversen 151 188 230 288 286 273 4) Overboekingen met andere begrotingen diversen 51 – 1 0 2 2 2 5) Eindejaarsmarge 12 102 6) Technisch 7 9 7) Bijstelling affinanciering militaire pensioenen 10 291 8) Overige mutaties 11583 Stand 1e suppletoire begroting 2026 22.332 12.204 11.741 11.826 11.937 11.869 Toelichting overzicht uitgavenmutaties Opvragen AP-reservering Oekraïnemiddelen Het kabinet heeft besloten om in 2026 nog 437 miljoen aan aanvullende militaire steun beschikbaar te stellen voor Oekraïne. De totale militaire steun in 2026 bedraagt hiermee circa 3 miljard euro. De middelen komen uit de reservering op de Aanvullende Post die bij het coalitieakkoord Jetten is getroffen om de Oekraïnesteun op het gewenste niveau voort te zetten. Deze middelen komen uit 2029 en worden via een kasschuif op de Defensiebegroting naar 2026 verplaatst. Subsidietaakstelling In het Coalitieakkoord is afgesproken dat de subsidiebudgetten bij de departementen structureel worden verlaagd. Voor de begroting van Defensie betekent dit een structurele ombuiging van circa 1 miljoen euro vanaf 2027. Kasschuif Oekrainemiddelen Het kabinet heeft besloten om in 2026 nog 437 miljoen aan aanvullende militaire steun beschikbaar te stellen voor Oekraïne. De totale militaire steun in 2026 bedraagt hiermee circa 3 miljard euro. Kasschuif arbeidsvoorwaarden Dit betreft een kasschuif voor een nieuw arbeidsvoorwaardenakkoord voor Defensie. Het huidige akkoord loopt op 31 augustus 2026 af. Overboekingen met Defensiematerieelbegrotingsfonds Er zijn diverse overboekingen gedaan tussen de Defensiebegroting en het Defensiematerieelbegrotingsfonds (DMF). Zo worden er exploitatiemiddelen van investeringsprojecten overgeheveld naar de Defensiebegroting omdat de projecten in een dermate gevorderd stadium zijn dat personele bezetting versterkt kan worden. Overboekingen met andere begrotingen Er zijn diverse overboekingen gedaan van en naar de Defensiebegroting. Zo ontvangt Defensie in 2026 circa 19 miljoen euro van de begroting van Buitenlandse Zaken voor inzet van de KMAR bij de beveiliging van ambassade en consulaten in het buitenland. Ook ontvangt Defensie in 2026 circa 20 miljoen van het Ministerie van Binnenlandse Zaken als vergoeding voor het versterken van het grenstoezicht van de Caribische landen in het Koninkrijk. Eindejaarsmarge Dit betreft de toevoeging van de eindejaarsmarge 2025 van circa 102 miljoen euro aan de begroting van Defensie. Technisch Deze post betreft uitgaven die via een desaldering zijn bekostigd vanuit extra ontvangsten. Leveringen aan derden van brandstoffen hebben niet in 2025 plaatsgevonden, maar zijn verplaatst naar 2026. Zie ook toelichting onder ontvangsten. Bijstelling affinanciering militaire pensioenen Eind 2026 zal Defensie de bestaande pensioenaanspraken van de begrotingsgefinancierde militaire pensioenen overhevelen naar het ABP. Hiervoor dient Defensie per 31-12-2026 de netto contante waarde van de toekomstige pensioenuitkeringen in één keer te betalen aan het ABP. De reservering die hiervoor is getroffen op de Defensiebegroting bedraagt 8,15 miljard euro bij Miljoenennota. Deze reservering wordt gedurende 2026 bij reguliere begrotingsstukken bijgewerkt om deze actueel te houden aan de geldende rentetermijnstructuur en dekkingsgraad van het ABP. Per peildatum 31-12-2025 wordt voorzien dat er aanvullend nog 291 miljoen euro benodigd is voor de affinanciering van de militaire pensioenen. Overige mutaties De overige mutaties betreft in zijn geheel de extrapolatie. Met de extrapolatie wordt de begrotingsstand in het extrapolatiejaar 2031 (t+5) toegevoegd aan de begroting van Defensie. 2.3 Ontvangstenmutaties Overzicht belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2026 (Eerste suppletoire begroting) (bedragen in miljoenen euro) Artikelnummer 2026 2027 2028 2029 2030 2031 Vastgestelde begroting 2026 279 389 148 148 148 0 Mutaties coalitieakkoord 1) 2) 3) Belangrijkste suppletoire mutaties 1) Technisch 7 9 148 Stand 1e suppletoire begroting 2026 288 389 148 148 148 148 Toelichting overzicht ontvangstenmutaties Technisch Het betreft hogere verwachte ontvangsten van 9 miljoen euro bij het Commando Materieel en IT. De verwachting is dat er meer brandstof door derden zal worden afgenomen in 2026 dan eerder geraamd. Deze extra ontvangsten worden door Defensie via een desaldering ingezet, waardoor de uitgaven stijgen. 2.4 Budgettaire gevolgen van beleid Beleidsartikel 1 Inzet Ontwerpbegroting t (1) Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) Mutaties 1e suppletoire begroting (4) Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) Mutatie 2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Mutatie 2031 Art. Verplichtingen 318.301 0 318.301 937.000 1.255.301 –750.000 0 0 0 220.384 Uitgaven 2.350.144 0 2.350.144 416.447 2.766.591 0 0 0 0 220.384 Apparaatsuitgaven 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Programmauitgaven 2.350.144 0 2.350.144 416.447 2.766.591 0 0 0 0 220.384 1.1 Programmauitgaven 2.350.144 0 2.350.144 416.447 2.766.591 0 0 0 0 220.384 Opdrachten 2.153.844 0 2.153.844 404.337 2.558.181 –7.200 –7.200 –7.200 –7.200 176.884 Crisisbeheersingsoperaties 2.134.318 0 2.134.318 353.937 2.488.255 –7.200 –7.200 –7.200 –7.200 157.359 Financiering nationale inzet krijgsmacht 3.827 0 3.827 0 3.827 0 0 0 0 3.826 Overige inzet 15.699 0 15.699 50.400 66.099 0 0 0 0 15.699 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties 196.300 0 196.300 12.110 208.410 7.200 7.200 7.200 7.200 43.500 Bijdrage aan Internationale Samenwerking 196.300 0 196.300 12.110 208.410 7.200 7.200 7.200 7.200 43.500 Ontvangsten 133.739 0 133.739 0 133.739 0 0 0 0 2.332 In totaal is voor 2026 85% juridisch verplicht en 15% beleidsmatig gereserveerd ten opzichte van het totaal beschikbare budget. Toelichting op de verplichtingen Het verplichtingenbudget is met € 937 miljoen gestegen. De stijging is te verklaren door € 437 miljoen additionele middelen in 2026 voor de militaire steun aan Oekraïne. Hierdoor zijn de middelen voor Oekraïne op het gewenste niveau voor 2026 en in lijn met het Coalitieakkoord waarin de steun aan Oekraïne voortgezet wordt. Daarnaast wordt er € 500 miljoen aan verplichtingenruimte geschoven naar 2026, vanuit 2027, zodat de steun voor 2027 contractueel vorm gegeven kan worden. Toelichting op de uitgaven De uitgaven voor de steun aan Oekraïne stijgen met € 416 miljoen. De stijging is met name te verklaren door € 437 miljoen additionele middelen in 2026 voor de militaire steun aan Oekraïne. Hierdoor zijn de middelen voor Oekraïne op het gewenste niveau voor 2026 en in lijn met het Coalitieakkoord waarin de steun aan Oekraïne voortgezet wordt. In 2025 is er € 21 miljoen meer uitgegeven dan begroot, dit wordt gecorrigeerd op het budget in 2026. Uit het Budget Internationale Veiligheid (BIV), geplaatst op artikel 1.1 – Crisisbeheersingsoperaties, is € 50,4 miljoen ontvlochten voor hoofdtaak 1 inzet naar artikel 1.3 – Overige inzet op de defensiebegroting. De hernieuwde focus op deze hoofdtaak vraagt om een duidelijkere scheiding tussen de inzet voor de verschillende hoofdtaken. De inzet voor hoofdtaak 2 valt onder het BIV, de nieuwe hoofdtaak 1 missies worden tijdelijk gefinancierd vanuit artikel 1.3 – overige inzet. Bij de Ontwerpbegroting 2027 zal een herziening van artikel 1 worden voorgesteld, waarbij een specifiek subartikel voor hoofdtaak 1 zal worden ingericht. Beleidsartikel 2 Koninklijke Marine Ontwerpbegroting t (1) Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) Mutaties 1e suppletoire begroting (4) Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) Mutatie 2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Mutatie 2031 Art. Verplichtingen 1.217.273 0 1.217.273 17.366 1.234.639 25.989 33.909 36.562 39.913 1.345.186 Uitgaven 1.271.716 0 1.271.716 60.251 1.331.967 40.294 43.140 42.701 42.914 1.345.455 Apparaatsuitgaven 1.171.733 0 1.171.733 40.975 1.212.708 38.044 41.048 40.641 40.857 1.252.882 2.2 Apparaatsuitgaven 1.171.733 0 1.171.733 40.975 1.212.708 38.044 41.048 40.641 40.857 1.252.882 Personele uitgaven 1.148.007 0 1.148.007 29.961 1.177.968 37.888 40.873 40.464 40.681 1.228.387 Eigen personeel 1.029.368 0 1.029.368 25.081 1.054.449 34.594 40.244 40.960 41.192 1.136.969 Externe inhuur 11.294 0 11.294 5.924 17.218 3.693 1.110 34 0 961 Overige personele exploitatie 64.208 0 64.208 884 65.092 467 385 336 346 50.202 Kustwacht NL 17.532 0 17.532 –1.086 16.446 –1.082 –1.082 –1.082 –1.073 16.455 Kustwacht CARIB 25.605 0 25.605 –842 24.763 216 216 216 216 23.800 Materiële uitgaven 23.726 0 23.726 11.014 34.740 156 175 177 176 24.495 Overige materiële exploitatie 22.305 0 22.305 6.091 28.396 153 172 174 174 23.154 Kustwacht NL 110 0 110 2.629 2.739 3 3 3 2 89 Kustwacht CARIB 1.311 0 1.311 2.294 3.605 0 0 0 0 1.252 Programmauitgaven 99.983 0 99.983 19.276 119.259 2.250 2.092 2.060 2.057 92.573 2.2 Programmauitgaven 99.983 0 99.983 19.276 119.259 2.250 2.092 2.060 2.057 92.573 Opdrachten 99.983 0 99.983 19.072 119.055 2.250 2.092 2.060 2.057 92.573 Gereedstelling 28.848 0 28.848 –66 28.782 90 –68 –100 –100 19.398 Kustwacht NL 67.886 0 67.886 18.747 86.633 2.160 2.160 2.160 2.157 69.959 Kustwacht CARIB 3.249 0 3.249 391 3.640 0 0 0 0 3.216 (Schade)vergoeding 0 0 0 204 204 0 0 0 0 0 Schadevergoeding overig 0 0 0 204 204 0 0 0 0 0 Ontvangsten 12.324 0 12.324 0 12.324 0 0 0 0 12.324 In totaal is voor 2026 91% juridisch verplicht en 9% beleidsmatig gereserveerd ten opzichte van het totaal beschikbare budget. Toelichting op de verplichtingen Ten opzichte van de vastgestelde begroting is het verplichtingenbudget per saldo met € 17,4 miljoen gestegen. Dit wordt verklaard door onder meer een verhoging van € 60,3 miljoen door evenredig hogere uitgaven. Een verlaging van € 42,9 miljoen wordt verklaard door reeds in 2025 afgesloten meerjarige verplichtingen. De verplichtingen hebben met name betrekking op opleidingen, externe inhuur, prijsinflatie van leasecontracten bij de Kustwacht Nederland en overige materiële uitgaven. Toelichting op de uitgaven Het uitgavenbudget is met € 60,3 miljoen gestegen. De verklaring hiervoor ligt voornamelijk in de personele uitgaven en opdrachten. Personele uitgaven Ten opzichte van de vastgestelde begroting is het budget op Personele uitgaven met € 30,0 miljoen toegenomen. Dit betreft voornamelijk het Eigen Personeel (€ 25,1 miljoen). Deze stijging is voornamelijk het gevolg van het in lijn brengen van het budget met het meest recente arbeidsvoorwaardenakkoord (€ 20,1 miljoen). Daarnaast is door diverse maatregelen uit de Defensienota’s het budget gestegen voor eigen personeel (€ 14,3 miljoen). Hier tegenover staan verlagingen ten behoeve van externe inhuur en een overboeking naar het Defensiematerieel begrotingsfonds (€ 5,0 miljoen). Deze overboeking is bestemd voor de lease van een faciliterend platform met helikopterdek voor trainingen. De overige wijzigingen betreffen diverse kleinere mutaties. Materiële uitgaven Ten opzichte van de vastgestelde begroting is het budget op Materiële uitgaven per saldo met € 11,0 miljoen toegenomen. Dit is het gevolg van met name vertraagde betalingen uit 2025 bij Kustwacht Nederland en Kustwacht CARIB, waarbij de eindejaarsmarge is toegepast. Op Overige materiële exploitatie betreft de stijging naast de eindejaarsmarge ook toevoegingen van maatregelen uit de Defensienota's. Opdrachten Ten opzichte van de vastgestelde begroting is het budget voor Opdrachten met € 19,0 miljoen toegenomen. Dit betreft voornamelijk Kustwacht Nederland (€ 18,8 miljoen). Dit als gevolg van de interdepartementale overboekingen van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (€ 16,6 miljoen) vanwege de uitgaven voor de betonningsvaartuigen en de «Emergency Rescue and Towing Vessels» Noord, Midden en Zuid. Beleidsartikel 3 Koninklijke Landmacht Ontwerpbegroting t (1) Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) Mutaties 1e suppletoire begroting (4) Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) Mutatie 2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Mutatie 2031 Art. Verplichtingen 2.146.803 0 2.146.803 81.223 2.228.026 98.538 104.658 141.479 176.465 2.442.847 Uitgaven 2.146.803 0 2.146.803 81.223 2.228.026 98.538 104.658 141.479 176.465 2.442.847 Apparaatsuitgaven 2.040.610 0 2.040.610 81.510 2.122.120 98.013 103.583 139.826 174.254 2.331.373 3.2 Apparaatsuitgaven 2.040.610 0 2.040.610 81.510 2.122.120 98.013 103.583 139.826 174.254 2.331.373 Personele uitgaven 2.005.238 0 2.005.238 82.323 2.087.561 98.163 103.733 139.976 174.204 2.294.832 Eigen personeel 1.905.595 0 1.905.595 54.318 1.959.913 97.208 102.778 139.021 173.426 2.190.227 Externe inhuur 24.890 0 24.890 15.110 40.000 877 877 877 700 25.614 Overige personele exploitatie 74.753 0 74.753 12.895 87.648 78 78 78 78 78.991 Materiële uitgaven 35.372 0 35.372 –813 34.559 –150 –150 –150 50 36.541 Overige materiële exploitatie 35.372 0 35.372 –813 34.559 –150 –150 –150 50 36.541 Programmauitgaven 106.193 0 106.193 –287 105.906 525 1.075 1.653 2.211 111.474 3.1 Programmauitgaven 106.193 0 106.193 –287 105.906 525 1.075 1.653 2.211 111.474 Opdrachten 106.193 0 106.193 –772 105.421 525 1.075 1.653 2.211 111.474 Gereedstelling 106.193 0 106.193 –772 105.421 525 1.075 1.653 2.211 111.474 (Schade)vergoeding 0 0 0 485 485 0 0 0 0 0 Schadevergoeding overig 0 0 0 485 485 0 0 0 0 0 Ontvangsten 8.054 0 8.054 0 8.054 0 0 0 0 8.054 In totaal is voor 2026 94% juridisch verplicht en 6% beleidsmatig gereserveerd ten opzichte van het totaal beschikbare budget. Toelichting op de verplichting Ten opzichte van de ontwerpbegroting zijn de verplichtingen van de Koninklijke Landmacht gestegen met € 81,2 miljoen. Deze verhoging is gelijk aan de stijging binnen de uitgaven en zal hieronder verder worden toegelicht. Toelichting op de uitgaven Het uitgavenbudget is met € 81,2 miljoen gestegen, de verklaring hiervoor ligt voornamelijk in de personele uitgaven. Personele uitgaven Ten opzicht van de ontwerpbegroting is het budget voor eigen personeel met € 82,3 miljoen toegenomen. Eigen personeel Het budget voor Eigen personeel is met € 54,3 miljoen toegenomen. Deze stijging is voornamelijk het gevolg van het in lijn brengen van het budget met het meest recente arbeidsvoorwaardenakkoord (€ 36,0 miljoen) en Maatregelen uit de Defensienota waaronder doorontwikkeling Dienjaar (€ 12,0 miljoen) deze middelen worden ingezet voor de salarisuitbetaling van de dienjarigen. Externe inhuur De stijging van de uitgaven van externe inhuur met € 15,1 miljoen komt voornamelijk voort uit de additionele inhuur van instructiecapaciteit en voor reguliere opleidingen voor het dienjaar. Overige personele uitgaven De overige personele uitgaven zijn gestegen met € 12,9 miloen. Dit is voornamelijk het gevolg van hogere uitgaven voor opleidingen van € 6,6 miljoen en voor buitenlandse dienstreizen als gevolg van meer buitelandse oefeningen met € 5,3 miljoen. Beleidsartikel 4 Koninklijke Luchtmacht Ontwerpbegroting t (1) Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) Mutaties 1e suppletoire begroting (4) Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) Mutatie 2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Mutatie 2031 Art. Verplichtingen 1.022.291 0 1.022.291 –4.813 1.017.478 35.139 54.120 89.284 95.952 1.127.811 Uitgaven 1.022.291 0 1.022.291 42.687 1.064.978 69.639 82.120 94.284 97.952 1.128.595 Apparaatsuitgaven 984.448 0 984.448 36.333 1.020.781 60.239 72.328 84.892 88.560 1.095.140 4.2 Apparaatsuitgaven 984.448 0 984.448 36.333 1.020.781 60.239 72.328 84.892 88.560 1.095.140 Personele uitgaven 942.204 0 942.204 29.833 972.037 55.539 67.778 81.642 86.460 1.058.688 Eigen personeel 800.865 0 800.865 25.311 826.176 46.804 58.896 72.676 77.360 940.771 Externe inhuur 16.571 0 16.571 0 16.571 0 0 0 0 3.670 Overige personele exploitatie 124.768 0 124.768 4.522 129.290 8.735 8.882 8.966 9.100 114.247 Materiële uitgaven 42.244 0 42.244 6.500 48.744 4.700 4.550 3.250 2.100 36.452 Overige materiële exploitatie 42.244 0 42.244 6.500 48.744 4.700 4.550 3.250 2.100 36.452 Programmauitgaven 37.843 0 37.843 6.354 44.197 9.400 9.792 9.392 9.392 33.455 4.1 Programmauitgaven 37.843 0 37.843 6.354 44.197 9.400 9.792 9.392 9.392 33.455 Opdrachten 37.843 0 37.843 6.354 44.197 9.400 9.792 9.392 9.392 33.455 Gereedstelling 37.843 0 37.843 6.354 44.197 9.400 9.792 9.392 9.392 33.455 Ontvangsten 12.111 0 12.111 0 12.111 0 0 0 0 12.111 In totaal is voor 2026 95% juridisch verplicht en 5% beleidsmatig gereserveerd ten opzichte van het totaal beschikbare budget. Toelichting op de verplichtingen Het verplichtingenbudget van de Koninklijke Luchtmacht is verlaagd met € 4,8 miljoen, als gevolg van het sneller verplichten van voornamelijk opleidingscontracten in 2025 in plaats van 2026. Toelichting op de uitgaven Het uitgavenbudget is met € 42,7 miljoen gestegen, de verklaring hiervoor ligt voornamelijk in de personele uitgaven. Personele uitgaven Het budget voor Eigen Personeel is met € 25,3 miljoen toegenomen. Deze stijging is voornamelijk het gevolg van het in lijn brengen van het budget met het meest recente arbeidsvoorwaardenakkoord (€ 15,2 miljoen) en maatregelen uit de Defensienota 2024 (€ 10,1 miljoen), waaronder doorontwikkeling Dienjaar waarvan de middelen worden ingezet voor de salarisuitbetaling van de dienjarigen. Beleidsartikel 5 Koninklijke Marechaussee Ontwerpbegroting t (1) Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) Mutaties 1e suppletoire begroting (4) Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) Mutatie 2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Mutatie 2031 Art. Verplichtingen 808.689 0 808.689 19.637 828.326 25.026 27.516 30.081 30.398 950.587 Uitgaven 808.689 0 808.689 49.037 857.726 30.026 30.225 30.081 30.398 950.587 Apparaatsuitgaven 800.942 0 800.942 49.097 850.039 30.187 30.386 30.242 30.559 942.001 5.2 Apparaatsuitgaven 800.942 0 800.942 49.097 850.039 30.187 30.386 30.242 30.559 942.001 Personele uitgaven 786.522 0 786.522 48.222 834.744 30.791 30.990 30.846 31.163 910.203 Eigen personeel 741.435 0 741.435 39.613 781.048 25.689 28.184 30.808 31.125 874.892 Externe inhuur 12.640 0 12.640 7.000 19.640 5.000 2.709 0 0 1.047 Overige personele exploitatie 32.447 0 32.447 1.609 34.056 102 97 38 38 34.264 Materiële uitgaven 14.420 0 14.420 875 15.295 –604 –604 –604 –604 31.798 Overige materiële exploitatie 14.420 0 14.420 875 15.295 –604 –604 –604 –604 31.798 Programmauitgaven 7.747 0 7.747 –60 7.687 –161 –161 –161 –161 8.586 5.1 Programmauitgaven 7.747 0 7.747 –60 7.687 –161 –161 –161 –161 8.586 Opdrachten 7.747 0 7.747 –60 7.687 –161 –161 –161 –161 8.586 Gereedstelling 7.747 0 7.747 –60 7.687 –161 –161 –161 –161 8.586 Ontvangsten 4.459 0 4.459 0 4.459 0 0 0 0 4.459 In totaal is voor 2025 98% juridisch verplicht en 2% beleidsmatig gereserveerd ten opzichte van het totaal beschikbare budget. Toelichting op de verplichtingen Ten opzichte van de vastgestelde begroting is het verplichtingenbudget met € 19,6 miljoen gestegen. Dit valt grotendeels te verklaren door de hogere uitgaven. Daarnaast is verplichtingenbudget naar 2025 gefaseerd voor het aangaan van verplichtingen die zijn aangekondigd met de Kamerbrief «Veegbrief Defensiebegroting» d.d. 16 december 2025, nummer 36 800 X, nr. 19. Toelichting op de uitgaven Het uitgavenbudget is met € 49,0 miljoen gestegen, de verklaring hiervoor ligt voornamelijk in de personele uitgaven. Personele uitgaven Ten opzichte van de vastgestelde begroting is het budget voor eigen personeel met € 48,2 miljoen toegenomen. Deze stijging is hoofdzakelijk het gevolg van interdepartementale budgetoverhevelingen. Het gaat om een (jaarlijks terugkerende) bijdrage van het Ministerie van Buitenlandse Zaken inzake de inzet van de Koninklijke Marechaussee bij de beveiliging van Nederlandse Hoog Risico Vertegenwoordigingen (€ 17,8 miljoen) en een (jaarlijks terugkerende) bijdrage van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties voor het versterken van het grenstoezicht van de Caribische landen in het Koninkrijk (€ 18,9 miljoen). Daarnaast is de stijging voornamelijk het gevolg van het in lijn brengen van het budget met het meest recente arbeidsvoorwaardenakkoord (€ 14,0 miljoen). Het budget voor externe inhuur is toegenomen met € 7 miljoen als gevolg van formatieve ondervulling. Hiervoor heeft een herschikking plaatsgevonden van eigen personeel naar externe inhuur. Beleidsartikel 7 Commando Materieel en IT (COMMIT) Ontwerpbegroting t (1) Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) Mutaties 1e suppletoire begroting (4) Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) Mutatie 2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Mutatie 2031 Art. Verplichtingen 901.100 0 901.100 130.702 1.031.802 128.833 164.649 155.963 136.510 1.110.069 Uitgaven 904.176 0 904.176 145.702 1.049.878 128.833 164.649 155.963 160.510 1.110.069 Apparaatsuitgaven 707.912 0 707.912 142.197 850.109 120.985 154.470 142.650 146.972 898.085 7.2 Apparaatsuitgaven 707.912 0 707.912 142.197 850.109 120.985 154.470 142.650 146.972 898.085 Personele uitgaven 680.016 0 680.016 118.399 798.415 112.201 146.078 135.405 140.627 873.762 Eigen personeel 621.343 0 621.343 62.903 684.246 106.933 131.873 132.405 137.627 809.713 Externe inhuur 33.343 0 33.343 55.502 88.845 5.272 14.205 3.000 3.000 37.928 Overige personele exploitatie 25.330 0 25.330 –6 25.324 –4 0 0 0 26.121 Materiële uitgaven 27.896 0 27.896 23.798 51.694 8.784 8.392 7.245 6.345 24.323 Overige materiële exploitatie 27.896 0 27.896 23.798 51.694 8.784 8.392 7.245 6.345 24.323 Programmauitgaven 196.264 0 196.264 3.505 199.769 7.848 10.179 13.313 13.538 211.984 7.1 Programmauitgaven 196.264 0 196.264 3.505 199.769 7.848 10.179 13.313 13.538 211.984 Opdrachten 196.264 0 196.264 3.505 199.769 7.848 10.179 13.313 13.538 211.984 Gereedstelling 196.264 0 196.264 3.505 199.769 7.848 10.179 13.313 13.538 211.984 Ontvangsten 25.765 0 25.765 9.000 34.765 0 0 0 0 25.765 In totaal is voor 2026 83% juridisch verplicht en 17% beleidsmatig gereserveerd ten opzichte van het totaal beschikbare budget. Toelichting op de verplichtingen Ten opzichte van de vastgestelde begroting is het verplichtingenbudget met € 130,7 miljoen gestegen. Dit wordt grotendeels verklaard door de hogere uitgaven. Daarnaast is € 15,0 miljoen aan verplichtingenbudget naar 2025 gefaseerd voor het aangaan van verplichtingen die zijn aangekondigd met de Kamerbrief «Veegbrief Defensiebegroting» d.d. 16 december 2025, nummer 36 800 X, nr. 19. Toelichting op de uitgaven Het uitgavenbudget is met € 145,7 miljoen gestegen, de verklaring hiervoor ligt voornamelijk in de personele uitgaven. Personele uitgaven Ten opzichte van de vastgestelde begroting is het budget voor eigen personeel met € 62,9 miljoen toegenomen. Deze stijging is voornamelijk het gevolg van aanvullend budget voor uitbreiding van de capaciteit voor projecten (€ 44,0 miljoen). Daarnaast is de stijging voornamelijk het gevolg van het in lijn brengen van het budget met het meest recente arbeidsvoorwaardenakkoord (€ 11,3 miljoen). Het budget voor externe inhuur is toegenomen met € 55,5 miljoen, voornamelijk als gevolg van de actualisatie van de planning van het project Grensverleggende IT (GrIT). Materiële uitgaven Ten opzichte van de vastgestelde begroting is het budget voor overige materiële exploitatie met € 23,8 miljoen toegenomen als gevolg van het vergroten van de cybercapaciteiten (cyber readiness). Beleidsartikel 8 Defensie Ondersteuningscommando Ontwerpbegroting t (1) Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) Mutaties 1e suppletoire begroting (4) Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) Mutatie 2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Mutatie 2031 Art. Verplichtingen 1.830.514 0 1.830.514 134.226 1.964.740 157.446 187.845 189.375 98.873 2.066.101 Uitgaven 1.835.414 0 1.835.414 168.862 2.004.276 165.087 195.496 193.647 98.873 2.066.101 Apparaatsuitgaven 1.707.696 0 1.707.696 153.678 1.861.374 162.789 193.236 191.607 204.901 1.942.583 8.2 Apparaatsuitgaven 1.707.696 0 1.707.696 153.678 1.861.374 162.789 193.236 191.607 204.901 1.942.583 Personele uitgaven 1.260.030 0 1.260.030 73.255 1.333.285 90.330 97.488 96.889 97.631 1.404.004 Eigen personeel 981.931 0 981.931 7.586 989.517 61.390 64.503 64.376 67.402 1.102.807 Externe inhuur 4.176 0 4.176 50.006 54.182 1.121 0 0 0 3.345 Overige personele exploitatie 253.304 0 253.304 15.261 268.565 27.416 32.598 32.126 29.841 277.554 Attaches 20.619 0 20.619 402 21.021 403 387 387 388 20.298 Materiële uitgaven 447.666 0 447.666 80.423 528.089 72.459 95.748 94.718 107.270 538.579 Overige materiële exploitatie 440.092 0 440.092 80.790 520.882 72.826 95.748 94.718 107.270 531.527 Attaches 7.574 0 7.574 –367 7.207 –367 0 0 0 7.052 Programmauitgaven 127.718 0 127.718 15.184 142.902 2.298 2.260 2.040 –106.028 123.518 8.1 Programmauitgaven 127.718 0 127.718 15.184 142.902 2.298 2.260 2.040 –106.028 123.518 Opdrachten 0 0 0 10.000 10.000 0 0 0 0 0 Gereedstelling 0 0 0 10.000 10.000 0 0 0 0 0 (Schade)vergoeding 127.718 0 127.718 5.184 132.902 2.298 2.260 2.040 –106.028 123.518 Schadevergoeding overig 9.365 0 9.365 2.903 12.268 0 0 0 0 9.384 Nationaal Fonds Ereschuld 114.035 0 114.035 2.281 116.316 2.298 2.260 2.040 –106.028 109.816 Reservering schadevergoedingen Chroom-6 Defensie 4.318 0 4.318 0 4.318 0 0 0 0 4.318 Ontvangsten 72.995 0 72.995 0 72.995 0 0 0 0 72.995 In totaal is voor 2026 68% juridisch verplicht, 1% bestuurlijk gebonden en 31% beleidsmatig gereserveerd ten opzichte van het totaal beschikbare budget. Toelichting op de verplichtingen Het verplichtingenbudget voor 2026 is met € 134,2 miljoen verhoogd wat samenhangt met de uitgaven die hieronder worden toegelicht. Het verschil tussen de verhoging van het verplichtingenbudget en het uitgavenbudget van € 34,7 miljoen, wordt verklaard door de bijstellingen die zijn gedaan voor de tweede suppletoire begroting 2025 en de Kamerbrief «Veegbrief Defensiebegroting» d.d. 16 december 2025, nummer 36 800 X, nr. 19. Hierbij is verplichtingenbudget overgeheveld van 2026 naar 2025. Toelichting op de uitgaven Het uitgavenbudget voor 2026 is met € 168,9 miljoen verhoogd. Dit wordt verklaard door onderstaande bijstellingen in de personele en materiële uitgaven en uitgaven aan schadevergoedingen. Personele uitgaven Het budget voor externe inhuur is per saldo met € 50,0 miljoen verhoogd. Ondanks dat de organisatie groeit is, mede door krapte op de arbeidsmarkt, inhuur noodzakelijk. Hiervoor is € 51,2 miljoen overgeheveld van het budget voor eigen personeel naar het budget voor externe inhuur van personeel. In 2025 is op dit budget € 1,2 miljoen meer uitgegeven dan begroot. Het budget voor 2026 is met dit bedrag verlaagd. Het budget voor overige personele exploitatie is per saldo met € 15,3 miljoen verhoogd. Als gevolg van het arbeidsvoorwaardenakkoord (AVW) is € 7,4 miljoen toegevoegd aan dit budget. Voor de doorontwikkeling van het Dienmodel is structureel € 8,7 miljoen aan dit artikel toegevoegd. Er is € 10,0 miljoen overgeheveld naar het budget voor gereedstelling voor de inzet van tolken en vertalers ten behoeve van Oekraïne, wat tot een verlaging van het budget voor overige personele exploitatie heeft geleid. Een aantal kleine herschikkingen heeft per saldo geleid tot een verhoging van het budget met € 9,2 miljoen. Materiële uitgaven Het budget voor overige materiële exploitatie is per saldo met € 80,8 miljoen verhoogd. Aan het budget voor energie en water is € 33,0 miljoen toegevoegd vanwege de gestegen prijzen. Voor nieuwe opdrachten en voor de extra ondersteuning die als gevolg hiervan geleverd moeten worden, heeft het DOSCO € 27,1 miljoen budget ontvangen en aanvullend ook € 27,8 miljoen voor de doorontwikkeling van het dienjaar. In 2025 is op dit budget € 3,9 miljoen meer uitgegeven dan begroot. Het budget voor 2026 is met dit bedrag verlaagd. Een aantal kleine herschikkingen leidt een verlaging van het budget met € 3,2 miljoen. Gereedstelling Voor gereedstelling is € 10,0 miljoen budget toegevoegd, waarbij het budget voor overige personele exploitatie met hetzelfde bedrag is verlaagd. (Schade)vergoeding In het Nationaal Fonds Ereschuld (NFE) is het budget in 2030 met per saldo € 106,0 miljoen verlaagd. Dit is het saldo van de toevoeging van € 4,4 miljoen aan loonbijstelling als gevolg van het arbeidsvoorwaardenakkoord en een verschuiving van € 110,4 miljoen vanuit 2030 naar latere jaren, zodat hiermee een stabielere reeks aan uitgavenbudget in latere jaren ontstaat die aansluit op de geraamde uitgaven. Dit betrof grotendeels een stalling in 2030 van een belastingteruggave die in 2025 ontvangen is, omdat Defensie over de schadevergoedingen vanuit de Regeling Volledige Schadegevergoeding (RVS) in het NFE geen belasting meer verschuldigd is. Niet-Beleidsartikel 9 Algemeen Ontwerpbegroting t (1) Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) Mutaties 1e suppletoire begroting (4) Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) Mutatie 2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Mutatie 2031 Art. Verplichtingen 280.444 0 280.444 42.622 323.066 45.785 61.604 67.281 70.276 297.335 Uitgaven 281.046 0 281.046 42.622 323.668 45.785 61.604 67.281 70.276 297.335 9.1 Programmauitgaven 281.046 0 281.046 42.622 323.668 45.785 61.604 67.281 70.276 297.335 Subsidies (regelingen) 56.899 0 56.899 5.000 61.899 4.177 4.175 4.175 4.175 62.411 Subsidies 56.899 0 56.899 5.000 61.899 4.177 4.175 4.175 4.175 62.411 Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstuk 89.352 0 89.352 29.544 118.896 38.916 51.020 54.797 57.942 129.560 Kennisopbouw TNO via EZ 78.009 0 78.009 12.213 90.222 20.518 33.334 36.318 38.803 101.893 Kennisopbouw NLR via EZ 6.005 0 6.005 13.585 19.590 15.024 16.577 17.181 17.684 20.637 Kennisopbouw MARIN via EZ 5.183 0 5.183 1.246 6.429 874 1.109 1.298 1.455 6.449 Overige Bijdragen 155 0 155 2.500 2.655 2.500 0 0 0 581 Opdrachten 13.369 0 13.369 2.100 15.469 –2.539 –2.539 –539 –539 12.928 Opdrachten beleid 7.305 0 7.305 –1.635 5.670 –539 –539 –539 –539 6.519 opdrachten milieu beleid 6.064 0 6.064 3.735 9.799 –2.000 –2.000 0 0 6.409 Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties 114.674 0 114.674 –156 114.518 –1 1 1 1 78.129 Bijdrage aan de NAVO 104.674 0 104.674 –156 104.518 –1 1 1 1 71.223 Bijdrage aan internationale samenwerking 10.000 0 10.000 0 10.000 0 0 0 0 6.906 Bekostiging 4.141 0 4.141 0 4.141 4.632 8.297 8.297 8.297 12.438 Bekostiging diverse instellingen 4.141 0 4.141 0 4.141 4.632 8.297 8.297 8.297 12.438 Inkomensoverdrachten 742 0 742 200 942 0 0 0 0 0 Overige bijdragen 742 0 742 200 942 0 0 0 0 0 (Schade)vergoeding 1.869 0 1.869 5.934 7.803 600 650 550 400 1.869 Schadevergoeding overig 1.869 0 1.869 –566 1.303 0 0 0 0 1.869 Regeling Chroom-6 Defensie 0 0 0 6.500 6.500 600 650 550 400 0 Ontvangsten 1.600 0 1.600 0 1.600 0 0 0 0 1.600 In totaal is voor 2026 3% juridisch verplicht, 20% bestuurlijk gebonden en 77% beleidsmatig gereserveerd ten opzichte van het totaal beschikbare budget. Toelichting op de verplichtingen Het verplichtingenbudget is met € 42,6 miljoen verhoogd. De mutaties hangen samen met de uitgaven die hieronder worden toegelicht. Toelichting op de uitgaven Het uitgavenbudget is met € 42,6 miljoen verhoogd. Subsidies Het uitgavenbudget aan subsidies is verhoogd met € 5 miljoen. Dit betreft een structurele verhoging van het budget voor het Nederlands Veteraneninstituut (NLVi) voor het uitvoeren van het veteranenbeleid, die is toegekend vanuit intern beschikbaargestelde middelen voor het oplossen van Defensiebrede problematiek. Daarnaast is er een rijksbrede taakstelling op subsidies die volgt uit het Coalitieakkoord. Deze taakstelling zal vanaf 2027 verwerkt worden in het totaal beschikbare subsidiebudget. Kennisopbouw TNO, NLR, MARIN via het Ministerie van Economische Zaken Vanaf 2026 is het budget voor Kennisopbouw TNO, NLR en MARIN via het Ministerie van Economische Zaken (EZ) structureel met € 27 miljoen verhoogd, vanwege een ophoging van de bijdrage aan de kennisinstellingen via het Ministerie van Economische Zaken. Dit betreft een technische mutatie. Opdrachten milieu beleid Het uitgavenbudget is met € 5,9 miljoen verhoogd. € 4,7 miljoen is bestemd voor biobrandstof en het programma Opwek van Energie op Rijksvastgoed (OER). Dit budget is ontvangen van het Ministerie van Klimaat en Groene Groei, en is deels budget dat eind vorig jaar is herschikt naar 2026. Regeling Uitkering chroom-6 Defensie Het budget voor de chroom-6-uitkeringsregeling is met de eerste suppletoire begroting met € 6,5 miljoen verhoogd. Dit is bestemd voor de belastingafdracht 2025, en is eind vorig jaar herschikt naar 2026. Niet-Beleidsartikel 10 Apparaat kerndepartement Ontwerpbegroting t (1) Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) Mutaties 1e suppletoire begroting (4) Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) Mutatie 2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Mutatie 2031 Art. Verplichtingen 10.233.611 –8.150.000 2.083.611 12.291 2.095.902 29.455 58.688 76.066 35.154 1.655.413 Uitgaven 10.253.237 0 10.253.237 322.742 10.575.979 41.955 71.188 76.066 35.154 1.655.413 10.2 Apparaatsuitgaven 10.253.237 0 10.253.237 322.742 10.575.979 41.955 71.188 76.066 35.154 1.655.413 Personele uitgaven 10.185.863 0 10.185.863 320.958 10.506.821 18.115 33.350 38.102 –2.810 1.559.492 Eigen personeel 581.123 0 581.123 8.659 589.782 26.532 26.823 42.851 35.219 649.063 Externe Inhuur 45.643 0 45.643 51.750 97.393 23.384 21.624 7.100 0 22.511 Overige personele exploitatie 36.507 0 36.507 –1.538 34.969 1.150 1.105 1.096 1.096 37.064 Uitkeringen (pensioenen en wachtgelden) 9.522.590 0 9.522.590 262.087 9.784.677 –32.951 –16.202 –12.945 –39.125 850.854 Materiële uitgaven 67.374 0 67.374 1.784 69.158 23.840 37.838 37.964 37.964 95.921 Overige materiële exploitatie 67.374 0 67.374 1.784 69.158 23.840 37.838 37.964 37.964 95.921 Ontvangsten 8.102 0 8.102 28 8.130 28 28 28 28 8.015 In totaal is voor 2026 90% juridisch verplicht en 10% beleidsmatig gereserveerd ten opzichte van het totaal beschikbare budget. Toelichting op de verplichting Het verplichtingenbudget is met € 12,3 miljoen verhoogd. Dit wijkt af van de hieronder vermelde uitgaven, omdat de verplichtingen omtrent de hieronder vernoemde herrijkte raming van de koopsom van ABP reeds in 2025 waren aangegaan. Vandaar dat het verplichtingenbudget niet in lijn is met het uitgavenbudget. Toelichting op de uitgaven Personele uitgaven Het budget voor personele uitgaven is per saldo met € 321,0 miljoen verhoogd. De begroting voor het eigen personeel stijgt per saldo met € 8,7 miljoen. Hiervan is het budget met € 10,8 miljoen euro gestegen, dat het gevolg is van het in lijn brengen van het budget met het meest recente arbeidsvoorwaardenakkoord. Daarnaast is het budget verhoogd met € 15,6 miljoen voor diverse formatieuitbreidingen zoals voor de Air Force Capability Coalition, de doorgroei van het Defensie Cyber Commando of de uitbreiding voor data science en AI-capaciteit. Daarnaast is het budget verlaagd met € 25,4 miljoen euro, vanwege een budgetoverheveling naar externe inhuur. Ook is er € 3,1 miljoen aan budget toegekend, ten behoeve van het oplossen van diverse problematiek binnen de Bestuursstaf. Daarnaast is er € 3,8 miljoen euro toegekend ten behoeve van weerbaarheid en leveringszekerheid. Het restant wordt verklaard door meerdere kleine mutaties. Het budget van externe inhuur is verhoogd met € 51,7 miljoen. Het budget wordt met € 30,6 miljoen opgehoogd, omdat er meer tijdelijke capaciteit wordt ingezet, doordat niet alle vacatures gevuld worden. Dit betreft een herschikking van budget vanuit eigen personeel en overige personele exploitatie. Daarnaast is het budget met € 11 miljoen opgehoogd voor Project Defensie Open op Orde (DOO). Project DOO heeft in 2025 niet het volledige projectbudget benut en omdat dit budget nodig is voor het resterende project, wordt dit budget gespiegeld naar 2026. Als laatste heeft de Defensiestaf € 9,4 miljoen aan budget ontvangen voor de verlenging van de kennisovereenkomst TNO, ondersteuning en expertise voor luchtvaartbesluiten en een overboeking uit 2025 voor de betaling van facturen voor het project Onvolkomenheden. Het budget voor uitkeringen (pensioenen en wachtgelden) is per saldo met € 262,1 miljoen verhoogd. Defensie heeft in 2026 initieel € 8,15 miljard gereserveerd voor het affinancieren van de begrotingsgefinancierde pensioenen. In de nota van wijziging op de tweede suppletoire begroting 2025 is vermeld dat het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP) rond 15 februari 2026 een nieuwe raming zal afgeven voor de voorlopige koopsom (Kamerstuk 36 850 X, nr. 6). Conform deze opgave, met peildatum 31 december 2025, bedraagt de voorlopige koopsom € 8,44 miljard. Hiervoor wordt het uitgavenbudget met € 291,5 miljoen verhoogd zodat het budget in lijn is met de herijkte raming. De komende jaren ontstaat binnen de begroting voor Uitkeringen (pensioenen en wachtgelden) een budgettair overschot als gevolg van herziene ramingen. In 2026 valt hierdoor € 52,7 miljoen vrij en gunste van het oplossen van Defensie brede knelpunten. Door een nadere toedeling van middelen conform het arbeidsvoorwaardenakkoord is het budget voor uitkeringen bij de eerste suppletoire begroting met € 17 miljoen verhoogd. Tot slot is het budget toegenomen met € 6,3 miljoen als gevolg van overige mutaties zoals herschikkingen van middelen binnen Defensie en afdracht sociale premies als gevolg van formatiegroei. Niet-Beleidsartikel 11 Geheim Ontwerpbegroting t (1) Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) Mutaties 1e suppletoire begroting (4) Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) Mutatie 2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Mutatie 2031 Art. Verplichtingen 19.631 0 19.631 0 19.631 0 0 0 0 21.220 Uitgaven 19.631 0 19.631 0 19.631 0 0 0 0 21.220 11.0 Geheim 19.631 0 19.631 0 19.631 0 0 0 0 21.220 Geheim 19.631 0 19.631 0 19.631 0 0 0 0 21.220 Geheim 19.631 0 19.631 0 19.631 0 0 0 0 21.220 Ontvangsten 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 In totaal is voor 2026 35% juridisch verplicht en 65% beleidsmatig gereserveerd ten opzichte van het totaal beschikbare budget. Niet-Beleidsartikel 12 Nog onverdeeld Ontwerpbegroting t (1) Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) Mutaties 1e suppletoire begroting (4) Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) Mutatie 2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Mutatie 2031 Art. Verplichtingen 522.082 0 522.082 –355.497 166.585 –379.018 –453.685 –512.753 –535.660 630.634 Uitgaven 522.082 0 522.082 –412.655 109.427 –379.018 –453.685 –512.753 –535.660 630.634 12.3 Nog onverdeeld Loon 236.271 0 236.271 –236.196 75 –112.072 –102.905 –175.810 –167.614 63.157 Nog onverdeeld Loon 236.271 0 236.271 –236.196 75 –112.072 –102.905 –175.810 –167.614 63.157 Nog onverdeeld Loon 236.271 0 236.271 –236.196 75 –112.072 –102.905 –175.810 –167.614 63.157 12.4 Nog onverdeeld Prijs 285.811 0 285.811 –176.459 109.352 –266.946 –350.780 –336.943 –368.046 567.477 Nog onverdeeld Prijs 285.811 0 285.811 –176.459 109.352 –266.946 –350.780 –336.943 –368.046 567.477 Nog onverdeeld Prijs 285.811 0 285.811 –176.459 109.352 –266.946 –350.780 –336.943 –368.046 567.477 Ontvangsten 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Toelichting op de verplichtingen Het verplichtingenbudget wordt met € 355,5 miljoen verlaagd. De mutaties hangen samen met de uitgaven die hieronder worden toegelicht. Daarnaast is het verplichtingenbudget met € 57,2 miljoen toegenomen. Dit betreft een technische mutatie die het resterende verplichtingenbudget van 2025 naar 2026 overhevelt, dat later herschikt wordt. Toelichting op de uitgaven Het budget op artikel 12 Nog onverdeeld is met € 412,7 miljoen naar beneden bijgesteld. Dit wordt voornamelijk door de volgende mutaties veroorzaakt. Het budget op Nog onverdeeld Loon is met € 236,2 miljoen verlaagd. Dit wordt onder andere veroorzaakt door € 157,9 miljoen aan middelen voor arbeidsvoorwaarden die zijn overgeheveld naar de Defensieonderdelen. Het overgrote deel van deze middelen is bestemd voor de gestegen personele uitgaven als gevolg van het arbeidsvoorwaardenakkoord 2025–2026. Daarnaast is budget uit 2026 naar latere jaren verschoven voor een nieuw arbeidsvoorwaardenakkoord voor Defensie. Het huidige akkoord loopt op 31 augustus 2026 af. Om het nieuwe arbeidsvoorwaardenakkoord in lijn te houden met de andere kabinetssectoren, worden de incidentele arbeidsvoorwaardenmiddelen ter grootte van € 125 miljoen van 2026 doorgeschoven naar 2027 en 2028. Het restant wordt verklaard door diverse technische mutaties die te maken hebben met het herverdelen van tekorten en overschotten op artikel 12. Het budget op Nog onverdeeld Prijs is met € 176,5 miljoen verlaagd. Hierop staan voornamelijk gereserveerde budgetten voor diverse maatregelen die overgeheveld worden aan de Defensieonderdelen zodra deze maatregelen uitgewerkt zijn. Nu dit het geval is voor de volgende maatregelen, is het bugdet hiervoor overgeheveld aan de Defensieonderdelen. Dit betreft voornamelijk budget voor de doorontwikkeling van het Dienjaar (€ 76,8 miljoen), de groei van het aantal reservisten (€ 44,3 miljoen) en het verbeteren van het Nederlandse Innovatie Ecosysteem voor civiel en militaire doeleinden (€ 10,5 miljoen). Daarnaast is er € 44 miljoen overgeheveld naar artikel 7 (COMMIT) voor personeelsuitbreidingen. Ook is er per saldo € 38,6 miljoen euro gebruikt om defensiebrede problematiek op te lossen. Tot slot is het uitgavenbudget met € 101,9 miljoen verhoogd door het ontvangen van de eindejaarsmarge van 2025. Het restant wordt verklaard door diverse technische mutaties die te maken hebben met het herverdelen van de tekorten en overschotten op artikel 12. 3 BIJLAGE SUBSIDIEOVERZICHT Naam Vastgestelde begroting 2026 Stand 1e suppletoire begroting 2026 Afwijking 1e suppletoire begroting 2026 t.o.v. vastgesteld begroting 2026 Mutatie 2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Reden afwijking stand van 1e suppletoire begroting t.o.v. vastgestelde begroting Laatste evaluatie Volgende evaluatie Einddatum Stichting Nederlands Veteraneninstituut (NLVi) 29.829 39.650 9.821 5.775 9.821 9.821 9.821 Structureel extra middelen voor het uitvoeren van het veteranebeleid 2022 2026 2026 Nationaal Comité Herdenking Capitulatie 1945 Wageningen 26 150 324 0 0 0 0 2021 2026 2026 Stichting Veteranen Platform (VP) 273 499 226 0 0 0 0 2022 2027 2027 Stichting Koninklijke Defensiemusea 20.394 20.394 0 0 0 0 0 2019 2026 2026 Stichting Nationale Taptoe 342 642 300 0 0 0 0 2022 2027 2027 Universiteit van Amsterdam 76 95 19 0 0 0 0 2022 2027 2027 Stichting Maritiem Kenniscentrum 26 26 0 0 0 0 0 2022 2027 2027 Stichting Historische Vlucht 132 140 8 0 0 0 0 2022 2027 2027 SWoon NLDA 26 26 0 0 0 0 0 2022 2027 2027 Stichting Klachtentelefoon Luchtverkeer Limburg 77 77 0 0 0 0 0 n.v.t. 2027 2027 Subsidies te verstrekken na evaluatie/ nader te verdleen 5.698 200 0 0 0 0 0 Totaal subsidies 56.899 61.899 De genoemde bedragen betreffen het wettelijk plafond voor subsidies De genoemde bedragen zijn exclusief de door het Ministerie van Financien vestrekte loon- en prijsbijstelling De genoemde bedragen zijn exclusief taakstelling subsidie RA 2026