Vergaderjaar 2025-2026 Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Kamerstukken 36 915 K Wijziging van de begrotingsstaat van het Defensiematerieelbegrotingsfonds voor het jaar 2026 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) Nr. 2 MEMORIE VAN TOELICHTING INHOUDSOPGAVE A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL 1 B. BEGROTINGSTOELICHTING 2 1 Leeswijzer 2 2 Het beleid 3 2.1 Voorstel van wet 3 2.2 Ontvangsten- en uitgavenmutaties 3 2.3 Budgettaire gevolgen van beleid 5 A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL Artikel 1 De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2026 wijzigingen aan te brengen in de departementale begrotingsstaat van het Defensiematerieelbegrotingsfonds (K). De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting). De Minister van Defensie, D. Yeşilgöz-Zegerius B. BEGROTINGSTOELICHTING 1 Leeswijzer De voorliggende eerste suppletoire begroting bevat de voorgestelde wijzigingen ten opzichte van de ontwerpbegroting 2026 van hoofdstuk K van de begroting van het Rijk. In deze eerste suppletoire begroting van het Defensiematerieelbegrotingsfonds zijn de besluiten van het kabinet uit de Voorjaarsnotabesluitvorming verwerkt. Deze suppletoire wet dient dan ook in samenhang te worden gezien met de Voorjaarsnota. Als gevolg hiervan wordt het uitgavenbudget van het Defensiematerieelbegrotingsfonds (DMF) 2026 met € 216,47 miljoen verhoogd tot € 13,74 miljard. In paragraaf 2.1 wordt de cijfermatige aansluiting ten opzichte van de ontwerpbegroting uiteengezet. Vervolgens wordt in paragraaf 2.2 een overzicht weergegeven met de belangrijkste ontvangsten- en uitgavenmutaties. Afsluitend is in paragraaf 2.3 per artikel een tabel opgenomen met daarin de budgettaire gevolgen van beleid en de uitgaven- en ontvangstenmutaties. In aansluiting op de ontwerpbegrotingen en de Voorjaarsnota worden vanaf 2026 ook de mutaties voor het jaar t+5 opgenomen in de tabel budgettaire gevolgen van beleid van de eerste suppletoire begroting. Dit betreft de extrapolatie van de begroting – het toevoegen van het jaar t+5 – en vervolgens de mutaties tot en met t+5 die tijdens de Voorjaarsbesluitvorming zijn verwerkt. Per artikel worden de mutaties groter dan of gelijk aan onderstaande staffel op het niveau van de financiële instrumenten (en eventueel artikelonderdeel) toegelicht. Omvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in € miljoen Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen) Technische mutaties (ondergrens in € miljoen) < 50 1 2 => 50 en < 200 2 4 => 200 < 1.000 5 10 => 1.000 10 20 De toelichtingen op de uitgaven gelden ook voor de verplichtingen. Alleen indien sprake is van een groot verschil van de verplichtingenmutaties ten opzichte van de uitgavenmutaties wordt dit verschil apart toegelicht. Deze verschillen ontstaan bijvoorbeeld doordat verplichtingen dit jaar worden aangegaan terwijl de uitgaven pas volgend jaar (of in de jaren daarna) plaatsvinden. De eerste suppletoire begroting geeft een totaaloverzicht van financiële afwijkingen ten opzichte van de ontwerpbegroting van het DMF en wordt tegelijk met de Voorjaarsnota ingediend en uiterlijk 1 juni gepubliceerd. Jaarlijks wordt het Defensie Projectenoverzicht (DPO) aan de Kamer aangeboden. Deze rapportage geeft een overzicht van alle materieel- en IT-projecten met een investeringsbedrag van meer dan € 50,0 miljoen in onderzoek en realisatie. Gelet op het commercieel vertrouwelijke karakter van een aantal projecten wordt voor deze projecten slechts een bandbreedte van het projectbudget opgenomen. 2 Het beleid 2.1 Voorstel van wet Met het onderhavige wetsvoorstel wordt voorgesteld de uitgavenbegroting 2026 van het Defensiematerieelbegrotingsfonds (K) ten opzichte van de vastgestelde begroting met een bedrag van € 216,5 miljoen en het ontvangstenbudget met € 14,3 miljoen te verhogen. Dit leidt voor het Defensiematerieelbegrotingsfonds tot een uitgavenbudget van € 13,7 miljard en een ontvangstenbudget van € 169,1 miljoen. Met de eerste suppletoire begroting 2026 wordt voorgesteld de aan te gane verplichtingen te laten stijgen met € 6,3 miljard tot € 19,6 miljard. De cijfermatige aansluiting ten opzichte van de ontwerpbegroting 2026 is als volgt: Stand vastgestelde begroting 2026 € 13.525.299 Wijzigingen 1e suppletoire begroting 2026 € 216.469 Stand begroting Defensiematerieelbegrotingsfonds (K) in de voorjaarsnota 2026 € 13.741.768 Stand vastgestelde begroting 2026 € 154.779 Wijzigingen 1e suppletoire begroting 2026 € 14.316 Stand begroting Defensiematerieelbegrotingsfonds (K) in de voorjaarsnota 2026 € 169.095 2.2 Ontvangsten- en uitgavenmutaties Artikelnummer Uitgaven 2026 Uitgaven 2027 Uitgaven 2028 Uitgaven 2029 Uitgaven 2030 Uitgaven 2031 Vastgestelde begroting 2026 13.525 13.982 14.718 14.617 13.738 13.790 Mutaties coalitieakkoord 1) 2) 3) Belangrijkste suppletoire mutaties 4) Kasschuif actualisatie investeringsprojecten Diversen – 437 – 55 55 437 5) Eindejaarsmarge 2025 Diversen 574 6) Kasschuif valutareserve – 266 266 7) Overboeking Aanvullende Post – 266 8) Prijs- en volumebijstelling 8 489 492 502 506 797 1.320 9) Overboekingen met Defensiebegroting Diversen – 151 – 188 – 230 – 288 – 286 – 273 10) Bijstelling programmering Investeringen Diversen 871 290 – 64 – 61 – 497 1.297 11) Aanpassing over-/onderprogrammering Diversen – 871 – 290 64 61 497 – 1.297 12) Surplus overige mutaties Diversen 7 Stand 1e suppletoire begroting 2026 13.741 14.235 15.044 15.271 14.247 14.547 Toelichting belangrijkste mutaties Kasschuif actualisatie investeringsprojecten Via meerdere kasschuiven wordt het kasritme van enkele projecten geactualiseerd om tot een realistischer ritme te komen. Eindejaarsmarge 2025 Dit betreft de toevoeging van de eindejaarsmarge 2025 van € 574,3 miljoen aan het DMF, waaronder € 266,0 miljoen voor vrijval op de valutareserve. Kasschuif valutareserve De toegevoegde middelen van de valutareserve 2025 worden via een kasschuif geschoven van 2026 naar 2027. Overboeking Aanvullende Post Dit betreft het overhevelen van € 266,0 miljoen in 2027 naar de Aanvullende Post ter dekking van de maatregel uit het coalitieakkoord voor onverminderde steun aan Oekraïne. Prijs- en volumebijstelling Er is sprake van een wettelijke koppeling tussen de defensie-uitgaven en 2% van het bbp. De reservering voor 2% prijsontwikkeling van het bbp is geplaatst op de Aanvullende Post en wordt jaarlijks in tranches uitgekeerd en toegevoegd aan de begroting. Dit betreft de overboeking van de prijstranche 2026 voor het lopende jaar. Ook betreft het hier de volumetranches 2030 en 2031. De volumeontwikkeling in de periode 2026 tot en met 2029 staat reeds op de begroting. Overboekingen met de Defensiebegroting Dit betreft diverse overboekingen tussen de Defensiebegroting en het DMF. Hierbij worden exploitatiemiddelen van investeringsprojecten overgeheveld naar de Defensiebegroting omdat deze projecten in een dusdanig vergevorderd stadium zijn dat de uitgaven voor personeel op de Defensiebegroting kunnen plaatsvinden. Bijstelling programmering Investeringen De ramingen van de investeringen in de periode van 2025–2040 in het Defensie Lifecycle Plan (DLP) zijn aangepast. Vanwege de verslechterde veiligheidssituatie worden investeringsprojecten waar mogelijk versneld. Het Defensie Projectenoverzicht (DPO) rapporteert over de voortgang op deze projecten. Aanpassing over-/onderprogrammering Voor het gebruik van het begrotingsinstrument overprogrammering wordt gebruik gemaakt van een limiet van 30% per begrotingsjaar. Voor 2026 en 2027 is de limiet verhoogd naar 40%. Dit betekent dat er meer plannen in de eerste jaren staan ingeboekt dan past binnen het beschikbare budget van die jaren. Door met deze overprogrammering te werken wordt zoveel als mogelijk getracht te voorkomen dat latere realisatie bij individuele projecten leidt tot onderrealisatie van het totale beschikbare budget. Over de gehele planperiode van 15 jaar sluit de programmering aan op het totaal beschikbare budget. Als gevolg van de bijstelling van de programmering van de investeringen is ook de over-/onderprogrammering gewijzigd. Per saldo leidt de bijstelling van de investeringen en de aanpassing van de over-/onderprogrammering niet tot wijzigingen in de uitgaven. Artikelnummer Ontvangsten 2026 Ontvangsten 2027 Ontvangsten 2028 Ontvangsten 2029 Ontvangsten 2030 Ontvangsten 2031 Vastgestelde begroting 2026 155 146 166 154 153 144 Mutaties coalitieakkoord 1) 2) 3) Belangrijkste suppletoire mutaties 1) Technisch 2 14 7 0 0 0 0 Stand 1e suppletoire begroting 2026 169 153 166 154 153 144 Toelichting belangrijkste mutaties Technisch Het budget is toegenomen als gevolg van hogere ontvangsten door steunverlening aan derden en royalty's. Deze ontvangsten worden via een desaldering ingezet, waardoor de uitgaven stijgen. 2.3 Budgettaire gevolgen van beleid Beleidsartikel 1 Defensiebreed Materieel Art. Omschrijving Ontwerpbegroting 2026 (1) Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2) Vastgestelde begroting 2026 (3)=(1)+(2) Mutaties 1^e suppletoire begroting (4) Stand 1^e suppletoire begroting (5)=(3)+(4) Mutatie 2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Mutatie 2031 Verplichtingen 2.271.990 – 57.709 2.214.281 706.621 2.920.902 659.541 – 282.206 – 838.976 – 1.682.193 – 985.847 Uitgaven 2.555.257 – 797.785 1.757.472 – 498.947 1.258.525 – 764.681 – 1.233.074 – 2.019.881 – 1.306.878 – 1.458.810 01.11 Verwerving Opdrachten Verwerving: voorbereidingsfase 500.735 0 500.735 – 500.735 0 – 454.846 – 564.346 – 1.221.717 – 1.756.465 – 1.358.893 Verwerving: realisatie 1.815.117 – 57.241 1.757.876 1.017.842 2.775.718 638.399 584.270 283.544 53.719 113.713 01.12 Instandhouding Opdrachten Instandhouding Materieel 664.200 0 664.200 59.688 723.888 311.500 154.558 54.736 38.259 40.058 01.13 Kennis en Innovatie Opdrachten Duurzaamheid, klimaat en veiligheid 27.278 0 27.278 – 3.941 23.337 – 4.474 – 1.979 0 0 31.415 Kennisopbouw 54.673 0 54.673 – 8.101 46.572 – 22.222 – 52.032 – 11.312 – 14.422 – 20.233 Technologieontwikkeling 42.168 0 42.168 4.914 47.082 17.658 7.342 7.469 9.270 16.383 Kennisgebruik 4.619 0 4.619 4.953 9.572 0 0 0 0 0 Kort Cyclische Innovatie 69.878 0 69.878 56.916 126.794 10.349 8.873 4.404 4.327 5.184 01.14 Reserve Valutaschommelingen Storting/onttrekking begrotingsreserve Storting/onttrekking begrotingsreserve 0 11.132 11.132 15.233 26.365 0 0 0 0 0 01.16 Over-/ onderprogrammering Fonds Fonds – 623.411 – 751.676 – 1.375.087 – 1.145.716 – 2.520.803 – 1.261.045 – 1.369.760 – 1.137.005 358.434 – 286.437 Ontvangsten 85.716 0 85.716 0 85.716 0 0 0 0 0 In totaal is voor 2026 100% juridisch verplicht ten opzichte van het totaal beschikbare budget. Toelichting op de verplichtingen De verplichtingen voor Defensiebreed materieel zijn per saldo met € 706,6 miljoen naar boven bijgesteld. Dit wordt veroorzaakt door het toevoegen van verplichtingenbudget uit 2025 dat niet is aangegaan (€ 348,0 miljoen). Het betreft onder andere projecten met een budget boven de mandateringsgrens zoals het programma «Vervanging Wissellaadsystemen, Trekker-opleggercombinaties en Wielbergingsvoertuigen» (commercieel vertrouwelijk) en het project «Verwerving extended All Arms Air Defence (eAAAD) Toolbox» (commercieel vertrouwelijk). Daarnaast zijn de verplichtingenreeksen in het juiste ritme gezet (per saldo € 677,7 miljoen). Het betreft projecten en programma's met een budget boven de mandateringsgrens. Daartegenover staat het budget overhevelen van budget naar andere artikelen binnen het DMF, de Defensiebegroting of begrotingen van andere departementen (per saldo € 318,9 miljoen). Onder andere voor het project «Defensie Operationeel Kledingsysteem» (commercieel vertrouwelijk). Het restant wordt verklaard door een aantal kleinere, overige mutaties. Toelichting op de uitgaven Verwerving De verwervingsfase wordt met € 517,1 miljoen naar boven bijgesteld. Enerzijds is het budget in de voorbereidingsfase verlaagd (€ 500,7 miljoen). De ramingen van de projecten in voorbereiding zijn geactualiseerd of projecten zijn nader uitgewerkt en na besluitvorming overgegaan naar een volgende fase. Hierbij is ook het kasritme geactualiseerd. Anderzijds is het budget in de realisatiefase naar boven bijgesteld (€ 1.017,6 miljoen) vanwege het toevoegen van budget dat in 2025 niet tot realisatie is gekomen (€ 608,2 miljoen). Onder andere vanwege de projecten «Defensie Operationeel Kledingsysteem» (commercieel vertrouwelijk) en «Verbeterd Operationeel Soldaat Systeem» (€ 11,0 miljoen). Daarnaast is het budget van verschillende projecten overgegaan naar de realisatiefase en zijn de budgetten in de realisatiefase in een actueel kasritme gezet. Per saldo is het budget in de realisatiefase € 445,9 miljoen naar boven bijgesteld. Zoals bijvoorbeeld voor de projecten «Counter- Unmanned Aircraft Systems» (€ 42,7 miljoen), «Verwerving Extended All Arms Air Defence (eAAAD) Toolbox» (commercieel vertrouwelijk) en het programma «Aanvulling inzetvoorraad munitie» (commercieel vertrouwelijk) Daartegenover staat dat het budget met € 36,3 miljoen naar beneden is bijgesteld vanwege een aantal interdepartementale overhevelingen en overhevelingen tussen de Defensiebegroting en andere artikelen binnen het DMF. Het betreft bijvoorbeeld het project «Verwerving helderheidsversterkende brillen» (€ 19,0 miljoen). Het restant betreft met name overige kleinere mutaties. De in de alinea’s hierboven genoemde aanpassingen in de realisatiefase hebben per saldo geleid tot een hoger budget in 2026 voor onder andere het project «Defensie Operationeel Kledingsysteem» (commercieel vertrouwelijk) en het programma «Aanvulling inzetvoorraad munitie» (commercieel vertrouwelijk). Instandhouding Het budget voor instandhouding is ten opzichte van de Ontwerpbegroting met € 59,7 miljoen gestegen. Dit wordt veroorzaakt door het overhevelen van uitgaven (€ 93,5 miljoen) uit 2025 die in dat jaar niet zijn gerealiseerd. Het restant betreft overige kleinere mutaties. Kennis en Innovatie Het budget voor kennis en innovatie is per saldo met € 54,7 miljoen naar boven bijgesteld. Dit wordt met name veroorzaakt door een hoger budget voor kort cyclische innovatie (€ 56,9 miljoen), voornamelijk ten behoeve van het vergroten van projectcapaciteit, alsmede vanwege het toevoegen van budget dat in 2025 niet tot realisatie is gekomen. Over-/onderprogrammering Op het DMF wordt gewerkt met overprogrammering. Als gevolg van de mutaties die op dit artikel plaatsvinden, wordt ook de overprogrammering aangepast. Op sommige artikelen is er meer dan 100% verplicht. Dit is onwenselijk. Het percentage juridisch verplicht wordt in samenhang met de veranderende leverschema’s bezien en benodigde aanpassingen worden in de komende tijd stapsgewijs uitgevoerd. Een van de stappen is het kritisch nalopen van de administratie ten aanzien van leveringen met een leverdatum in het verleden om te beoordelen of verplichtingen kunnen worden afgesloten. Dit kan tot veranderingen leiden in het percentage juridisch verplicht. Beleidsartikel 2 Maritiem Materieel Art. Omschrijving Ontwerpbegroting 2026 (1) Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2) Vastgestelde begroting 2026 (3)=(1)+(2) Mutaties 1^e suppletoire begroting (4) Stand 1^e suppletoire begroting (5)=(3)+(4) Mutatie 2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Mutatie 2031 Verplichtingen 2.473.180 – 62.441 2.410.739 – 600.722 1.810.017 1.072.536 312.616 154.703 – 488.000 683.961 Uitgaven 2.297.936 35.959 2.333.895 204.290 2.538.185 163.245 331.330 218.968 155.998 628.775 02.11 Verwerving Opdrachten Verwerving: voorbereidingsfase 295.863 0 295.863 – 295.863 0 – 7.234 – 277.949 – 106.335 – 558.254 470.269 Verwerving: realisatie 2.391.427 35.959 2.427.386 203.642 2.631.028 608.303 887.199 377.556 377.893 485.682 02.12 Instandhouding Opdrachten Instandhouding Materieel 308.783 0 308.783 70.435 379.218 19.098 4.157 2.157 2.111 3.933 02.16 Over-/ onderprogrammering Fonds Fonds – 698.137 0 – 698.137 226.076 – 472.061 – 456.922 – 282.077 – 54.410 334.248 – 331.109 Ontvangsten 19.684 0 19.684 14.316 34.000 6.600 0 0 0 0 In totaal is voor 2026 84% juridisch verplicht en 16% beleidsmatig gereserveerd ten opzichte van het totaal beschikbare budget. Toelichting op de verplichtingen De verplichtingen voor Maritiem materieel zijn per saldo met € 600,7 miljoen naar beneden bijgesteld. Dit wordt veroorzaakt doordat de verplichtingenreeksen in het juiste ritme zijn gezet (per saldo € 816,3 miljoen). Het betreft projecten en programma's met een budget boven de mandateringsgrens waaronder de projecten «Multifunctionele ondersteuningsvaartuigen» (commercieel vertrouwelijk) en «Bewapening maritieme lucht- en raketverdediging» (commercieel vertrouwelijk). Daartegenover staat dat het verplichtingenbudget naar boven is bijgesteld vanwege het toevoegen van verplichtingenbudget uit 2025 dat niet is aangegaan (€ 252,7 miljoen). Het betreft onder andere projecten met een budget boven de mandateringsgrens zoals het project «Vervanging M-fregatten» (commercieel vertrouwelijk). Daarnaast is het budget naar beneden bijgesteld vanwege het saldo van overhevelingen tussen andere artikelen binnen het DMF, de Defensiebegroting of begrotingen van andere departementen en dit artikel (per saldo € 33,9 miljoen). Het restant wordt verklaard door een aantal kleinere, overige mutaties. Toelichting op de uitgaven Verwerving De verwervingsfase wordt met € 92,2 miljoen naar beneden bijgesteld. Enerzijds is het budget in de voorbereidingsfase verlaagd (€ 295,9 miljoen). De ramingen van de projecten in voorbereiding zijn geactualiseerd of projecten zijn nader uitgewerkt en na besluitvorming overgegaan naar een volgende fase. Hierbij is ook het kasritme geactualiseerd. Anderzijds is het budget in de realisatiefase naar boven bijgesteld (€ 203,6 miljoen) vanwege het toevoegen van budget dat in 2025 niet tot realisatie is gekomen (€ 130,2 miljoen). Onder andere vanwege de projecten «Verwerving maritime strike» (commercieel vertrouwelijk) en «Vervanging Hulpvaartuigen» (commercieel vertrouwelijk). Daarnaast is het budget van verschillende projecten overgegaan naar de realisatiefase en zijn de budgetten in de realisatiefase in een actueel kasritme gezet. Per saldo is het budget in de realisatiefase € 273,9 miljoen naar boven bijgesteld vanwege onder andere de projecten «Verwerving onderzeeboten» (commercieel vertrouwelijk) en «ESSM Block 2: Verwerving en integratie» (commercieel vertrouwelijk). Het restant betreft met name overige kleinere mutaties. Daartegenover staat dat het budget met € 200,4 miljoen naar beneden is bijgesteld vanwege een aantal interdepartementale overhevelingen en overhevelingen tussen de Defensiebegroting en andere artikelen binnen het DMF. Het restant betreft een aantal overige kleinere mutaties. De in de alinea’s hierboven genoemde aanpassingen in de realisatiefase hebben per saldo geleid tot een hoger budget in 2026 voor onder andere de projecten «Verwerving Combat Support Ship» (commercieel vertrouwelijk) en «Vervanging Hulpvaartuigen» (commercieel vertrouwelijk). Instandhouding Ten opzichte van de vastgestelde begroting is het budget voor instandhouding materieel met € 70,4 miljoen gestegen. Voor € 28,4 miljoen is dit het gevolg van latere realisatie van diverse projecten uit 2025 (zoals gemeld in de tweede suppletoire begroting 2025) en de eindejaarsmarge uit 2025. Daarnaast is het budget gestegen met € 31,5 miljoen voor projecten die elders in de begroting waren opgenomen, waarvan nu blijkt dat de uitvoering binnen instandhouding materieel plaats heeft. Enkele voorbeelden van projecten zijn het lease platform HQ, verduurzaming en benoemd onderhoud aan de Zr.Ms. Johan de Witt. Als gevolg van de extra ontvangsten in 2026, vanwege ondermeer verhoogde BTW, is het uitgavenkader evenredig verhoogd (€ 8,3 miljoen). De overige wijzigingen betreffen diverse kleinere mutaties. Over-/onderprogrammering Op het DMF wordt gewerkt met overprogrammering. Als gevolg van de mutaties die op dit artikel plaatsvinden, wordt ook de overprogrammering aangepast. Het percentage juridisch verplicht wordt in samenhang met de veranderende leverschema’s bezien en benodigde aanpassingen worden in de komende tijd stapsgewijs uitgevoerd. Een van de stappen is het kritisch nalopen van de administratie ten aanzien van leveringen met een leverdatum in het verleden om te beoordelen of verplichtingen kunnen worden afgesloten. Dit kan tot veranderingen leiden in het percentage juridisch verplicht. Ontvangsten Ten opzichte van de ontwerpbegroting is het budget voor de ontvangsten met € 14,3 miljoen toegenomen. Voor € 8,3 miljoen valt dit onder de Koninklijke Marine en is onder andere het gevolg van extra BTW ontvangsten en ontvangsten door steunverleningen aan derden. Daarnaast zijn royalty's ontvangen die voortvloeien uit het project «Vervanging mijnenbestrijdingscapaciteit». Beleidsartikel 3 Land Materieel Art. Omschrijving Ontwerpbegroting 2026 (1) Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2) Vastgestelde begroting 2026 (3)=(1)+(2) Mutaties 1^e suppletoire begroting (4) Stand 1^e suppletoire begroting (5)=(3)+(4) Mutatie 2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Mutatie 2031 Verplichtingen 2.078.661 2.309.688 4.388.349 1.674.026 6.062.375 – 241.133 – 29.833 352.077 – 69.202 397.685 Uitgaven 2.629.006 921.988 3.550.994 – 279.975 3.271.019 135.996 348.795 1.421.665 508.595 338.463 03.11 Verwerving Opdrachten Verwerving: voorbereidingsfase 759.794 751.676 1.511.470 – 1.511.470 0 – 511.550 – 504.016 – 1.185.351 – 1.152.620 – 657.066 Verwerving: onderzoeksfase 0 0 0 0 0 – 1.262 – 2.611 – 392 651 – 10.402 Verwerving: realisatie 2.104.809 170.312 2.275.121 983.613 3.258.734 – 110.187 299.912 1.554.542 1.752.524 1.486.507 03.12 Instandhouding Opdrachten Instandhouding Materieel 439.449 0 439.449 – 8.678 430.771 1.983 – 1.408 230 340 608 03.16 Over-/ onderprogrammering Fonds Fonds – 675.046 0 – 675.046 256.560 – 418.486 757.012 556.918 1.052.636 – 92.300 – 481.184 Ontvangsten 2.500 0 2.500 0 2.500 0 0 0 0 0 In totaal is voor 2026 70% juridisch verplicht en 30% beleidsmatig gereserveerd ten opzichte van het totaal beschikbare budget. Toelichting op de verplichtingen De verplichtingen voor Land materieel zijn per saldo met € 1.674,0 miljoen naar boven bijgesteld. Dit wordt veroorzaakt door het toevoegen van verplichtingenbudget uit 2025 dat niet is aangegaan (€ 1.820,3 miljoen). Het betreft onder andere de projecten met een budget boven de mandateringsgrens waaronder «Groot Pantserwielvoertuig Boxer» (commercieel vertrouwelijk) en «Raketartillerie» (commercieel vertrouwelijk). Daarnaast is het budget naar boven bijgesteld als gevolg van overhevelingen tussen andere artikelen binnen het DMF, de Defensiebegroting of begrotingen van andere departementen, en dit artikel (per saldo € 255,6 miljoen). Onder andere bij de projecten «Vervanging MRAD & SHORAD» (commercieel vertrouwelijk) en «Licht Indirect Vurend Systeem» (commercieel vertrouwelijk). Daartegenover staat dat de verplichtingenreeksen naar beneden zijn bijgesteld vanwege het actualiseren van het ritme van de verplichtingen (per saldo € 438,1 miljoen). Het betreft projecten en programma's met een budget boven de mandateringsgrens zoals «Vervanging Medium Range Anti-Tank» (commercieel vertrouwelijk). Toelichting op de uitgaven Verwerving De verwervingsfase wordt met € 527,9 miljoen naar beneden bijgesteld. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door een lager budget in de voorbereidingsfase (€ 1.511,5 miljoen). De ramingen van de projecten in voorbereiding zijn geactualiseerd of projecten zijn nader uitgewerkt en na besluitvorming overgegaan naar een volgende fase. Hierbij is ook het kasritme geactualiseerd. Anderzijds is het budget in de realisatiefase naar boven bijgesteld (€ 983,6 miljoen) vanwege het toevoegen van budget dat in 2025 niet tot realisatie is gekomen (€ 403,8 miljoen). Onder andere vanwege het project «Verwerving Combat Counter-UAS» (commercieel vertrouwelijk). Daarnaast is het budget van verschillende projecten overgegaan naar de realisatiefase en zijn de budgetten in de realisatiefase in een actueel kasritme gezet. Per saldo is het budget in de realisatiefase € 359,0 miljoen naar boven bijgesteld. Dit betreft onder andere het project «Raketartillerie» (commercieel vertrouwelijk). Tot slot is budget met € 220,8 miljoen naar boven is bijgesteld vanwege een aantal interdepartementale overhevelingen en overhevelingen tussen de Defensiebegroting en andere artikelen binnen het DMF. Het betreft bijvoorbeeld het project «Vervanging MRAD & SHORAD» (commercieel vertrouwelijk). Het restant betreft een aantal overige kleinere mutaties. De in de alinea’s hierboven genoemde aanpassingen in de realisatiefase hebben per saldo geleid tot een hoger budget in 2026 voor onder andere het project «Verwerving Combat Counter-UAS» (commercieel vertrouwelijk). Instandhouding De raming is ten opzichte van de ontwerpbegroting bijgesteld met € 8,7 miljoen. Over-/onderprogrammering Zie artikel 2, onderwerp over-/onderprogrammering voor een overkoepelde uitleg. Beleidsartikel 4 Lucht Materieel Art. Omschrijving Ontwerpbegroting 2026 (1) Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2) Vastgestelde begroting 2026 (3)=(1)+(2) Mutaties 1^e suppletoire begroting (4) Stand 1^e suppletoire begroting (5)=(3)+(4) Mutatie 2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Mutatie 2031 Verplichtingen 1.767.243 – 183.671 1.583.572 954.846 2.538.418 – 478.683 – 423.629 1.221.521 – 11.510 187.401 Uitgaven 2.605.685 – 169.971 2.435.714 – 155.284 2.280.430 47.913 285.868 463.481 270.670 126.801 04.11 Verwerving Opdrachten Verwerving: voorbereidingsfase 295.678 0 295.678 – 295.678 0 – 373.989 – 306.374 – 159.707 – 87.370 56.961 Verwerving: realisatie 2.316.247 – 169.971 2.146.276 254.484 2.400.760 – 160.334 160.792 988.886 60.309 457.395 04.12 Instandhouding Opdrachten Instandhouding Materieel 634.938 0 634.938 34.501 669.439 54.371 17.563 38.384 37.883 41.268 04.16 Over-/ onderprogrammering Fonds Fonds – 641.178 0 – 641.178 – 148.591 – 789.769 527.865 413.887 – 404.082 259.848 – 428.823 Ontvangsten 9.840 0 9.840 0 9.840 0 0 0 0 0 In totaal is voor 2026 100% juridisch verplicht ten opzichte van het totaal beschikbare budget. Toelichting op de verplichtingen De verplichtingen voor Lucht materieel zijn per saldo met € 954,8 miljoen naar boven bijgesteld. Dit wordt veroorzaakt door het toevoegen van verplichtingenbudget uit 2025 dat nog niet is aangegaan (€ 700,9 miljoen). Het betreft onder andere de projecten met een budget boven de mandateringsgrens waaronder «Uitbreiden en versterken MQ-9 capaciteit» (commercieel vertrouwelijk) en «Verbetering Zelfbeschermingssystemen Helikopters» (commercieel vertrouwelijk). Daarnaast is het budget naar boven bijgesteld als gevolg van overhevelingen tussen andere artikelen binnen het DMF, de Defensiebegroting of begrotingen van andere departementen, en dit artikel (per saldo € 216,7 miljoen). Onder andere bij de projecten «Multi Ship Multi Type (MSMT)» (commercieel vertrouwelijk), «Helikopter Simulatoren» (€ 40,0 miljoen) en «NH-90» (€ 16,0 miljoen). Daartegenover staat dat de verplichtingenreeksen zijn geactualiseerd (per saldo € 39,2 miljoen). Het betreft de projecten en programma's met een budget boven de mandateringsgrens zoals «Vervanging tactische luchttransport capaciteit» (€ 42,6 miljoen). Het restant wordt verklaard door een aantal kleinere overige mutaties. Toelichting op de uitgaven Verwerving De verwervingsfase wordt met € 41,2 miljoen naar beneden bijgesteld. Enerzijds is het budget in de voorbereidingsfase verlaagd (€ 295,7 miljoen). De ramingen van de projecten in voorbereiding zijn geactualiseerd of projecten zijn nader uitgewerkt en na besluitvorming overgegaan naar een volgende fase. Hierbij is ook het kasritme geactualiseerd. Anderzijds is het budget in de realisatiefase naar boven bijgesteld (€ 254,5 miljoen) vanwege het toevoegen van budget dat in 2025 niet tot realisatie is gekomen (€ 272,0 miljoen). Onder andere bij de projecten «NH-90» (€ 20,0 miljoen) en «Apache Remanufacture» (€ 24,0 miljoen). Daarnaast is het budget van verschillende projecten overgegaan naar de realisatiefase en zijn de budgetten in de realisatiefase in een actueel kasritme gezet. Per saldo is het budget in de realisatiefase € 112,8 miljoen naar boven bijgesteld door onder andere de projecten «F-35: Verwerving middellange tot lange afstandsraket» (commercieel vertrouwelijk) en «O&T munitie F-35» (commercieel vertrouwelijk) Daarnaast is het budget met € 130,3 miljoen naar beneden bijgesteld vanwege een aantal interdepartementale overhevelingen en overhevelingen tussen de Defensiebegroting en andere artikelen binnen het DMF. Het restant betreft een aantal overige kleinere mutaties. De in de alinea’s hierboven genoemde aanpassingen in de realisatiefase hebben per saldo geleid tot een hoger budget in 2026 voor onder andere de projecten «NH-90» (€ 20,0 miljoen) en «Apache Remanufacture» (€ 24,0 miljoen). Instandhouding Ten opzichte van de ontwerpbegroting 2026 is het budget van instandhouding per saldo € 34,5 miljoen toegenomen. Over-/onderprogrammering Zie artikel 2, onderwerp over-/onderprogrammering voor een overkoepelde uitleg. Beleidsartikel 5 Infrastructuur en Vastgoed Art. Omschrijving Ontwerpbegroting 2026 (1) Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2) Vastgestelde begroting 2026 (3)=(1)+(2) Mutaties 1^e suppletoire begroting (4) Stand 1^e suppletoire begroting (5)=(3)+(4) Mutatie 2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Mutatie 2031 Verplichtingen 1.851.029 0 1.851.029 336.015 2.187.044 – 18.780 – 522.482 – 274.239 83.211 – 113.628 Uitgaven 1.527.840 0 1.527.840 344.760 1.872.600 158.126 50.596 53.950 94.869 98.085 05.11 Verwerving Opdrachten Verwerving: voorbereidingsfase 154.542 0 154.542 – 154.542 0 – 324.528 – 551.275 – 276.162 – 172.227 – 177.849 Verwerving: realisatie 1.246.477 0 1.246.477 411.439 1.657.916 236.937 39.210 – 20.741 188.123 – 8.142 05.12 Instandhouding Opdrachten Instandhouding Infrastructuur 552.871 0 552.871 174.928 727.799 151.124 53.022 55.385 67.320 72.363 05.16 Over-/ onderprogrammering Fonds Fonds – 426.050 0 – 426.050 – 87.065 – 513.115 94.593 509.639 295.468 11.653 211.713 Ontvangsten 20.270 0 20.270 0 20.270 0 0 0 0 0 In totaal is voor 2026 74% juridisch verplicht en 24% beleidsmatig gereserveerd ten opzichte van het totaal beschikbare budget. Toelichting op de verplichtingen De verplichtingen voor infrastructuur en vastgoed zijn per saldo met € 336,0 miljoen naar boven bijgesteld. Dit wordt onder andere veroorzaakt door het overhevelen van verplichtingenbudget uit 2025, waarvoor in dat jaar geen verplichtingen zijn aangegaan (€ 57,1 miljoen). Daarnaast is er extra verplichtingenbudget toegevoegd voor onder andere de projecten «Nationaal Programma Ruimte voor Defensie» (€ 133,0 miljoen), «Commandantenvoorzieningen» (€ 14,9 miljoen), «Militaire mobiliteit» (€ 19,5 miljoen), en voor instandhouding van infrastructuur (€ 85,2 miljoen). Het restant betreft een optelsom van overige kleinere mutaties (€ 26,3 miljoen). Toelichting op de uitgaven Verwerving Het budget voor de verwervingsfase wordt met € 256,9 miljoen naar boven bijgesteld. Enerzijds is het budget in de voorbereidingsfase verlaagd (€ 154,5 miljoen). Voornamelijk doordat projecten naar de realisatiefase zijn gegaan (€ 324,2 miljoen) en budget naar latere begrotingsjaren is doorgeschoven als gevolg van langere doorlooptijden voor het afsluiten van contracten en langere levertijden (€ 120,5 miljoen). Daarnaast is er extra budget toegevoegd in de voorbereidingsfase voor nieuwe projecten, zoals het «Nationaal Programma Ruimte voor Defensie» (€ 244,1 miljoen), waaronder grondaankopen (€ 146,6 miljoen). De overige toevoeging van € 46,1 miljoen komt voort uit een opstelsom van kleinere mutaties. Het budget voor de verwerving in de realisatiefase is per saldo met € 411,4 miljoen naar boven bijgesteld. Er is voor € 324,2 miljoen van de voorbereidingsfase naar de realisatiefase verschoven. Dit betreft onder andere de projecten «Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (NPRD)» (€ 133,0 miljoen), «Huisvesting Marine Museum in Den Helder» (€ 40,0 miljoen), «Vernieuwen Lokaal Passieve Infrastructuur» (LPI) (€ 25,6 miljoen), «Verbeteren testbaan APS Eygelshoven» (€ 13,4 miljoen). Het verschil van € 112,2 miljoen bestaat uit de optelsom van een aantal kleinere mutaties. Voor nieuwe opdrachten die Defensie ontvangen heeft en door herfasering van diverse projecten, is het budget verhoogd met € 69,4 miljoen. Daarnaast hebben technische mutaties geleid tot een bijstelling van het budget met € 17,8 miljoen. Instandhouding Het budget voor de instandhouding van het vastgoed is met € 174,9 miljoen verhoogd. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door een incidentele toevoeging van € 100,0 miljoen voor de instandhouding van het vastgoed en de Commandantenvoorziening, om de verhoogde inzet van het Rijksvastgoedbedrijf en daarmee samenhangende hogere uitvoeringskosten, te dekken. Voor het Nationaal Plan Militaire Mobiliteit is het budget met € 19,5 miljoen verhoogd. Daarnaast hebben technische mutaties geleid tot een bijstelling van het budget met € 18,4 miljoen. Een aantal kleine mutaties leidt per saldo tot een verhoging van het budget met € 37,0 miljoen. Over-/onderprogrammering Zie artikel 2, onderwerp over-/onderprogrammering voor een overkoepelde uitleg. Beleidsartikel 6 IT Art. Omschrijving Ontwerpbegroting 2026 (1) Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2) Vastgestelde begroting 2026 (3)=(1)+(2) Mutaties 1^e suppletoire begroting (4) Stand 1^e suppletoire begroting (5)=(3)+(4) Mutatie 2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Mutatie 2031 Verplichtingen 2.060.342 – 9.191 2.051.151 243.337 2.294.488 – 109.910 – 309.286 – 442.911 – 246.192 – 61.622 Uitgaven 1.909.575 9.809 1.919.384 111.121 2.030.505 8.151 – 10.398 – 10.467 – 12.656 – 8.057 06.11 Verwerving Opdrachten Verwerving: voorbereidingsfase 709.375 0 709.375 – 707.590 1.785 – 418.530 – 416.705 – 519.304 – 550.002 – 92.434 Verwerving: onderzoeksfase 0 0 0 0 0 3.947 3.947 600 800 7.947 Verwerving: realisatie 1.156.120 9.809 1.165.929 486.898 1.652.827 221.162 32.144 – 14.128 215.778 – 14.834 06.12 Instandhouding Opdrachten Instandhouding IT 630.277 0 630.277 304.189 934.466 153.359 134.707 213.802 694.733 72.497 06.16 Over-/ onderprogrammering Fonds Fonds – 586.197 0 – 586.197 27.624 – 558.573 48.213 235.509 308.563 – 373.965 18.767 Ontvangsten 16.769 0 16.769 0 16.769 0 0 0 0 0 In totaal is voor 2026 95% juridisch verplicht en 5% beleidsmatig gereserveerd ten opzichte van het totaal beschikbare budget. Toelichting op de verplichtingen De verplichtingen voor IT zijn per saldo met € 243,3 miljoen naar boven bijgesteld. Dit wordt veroorzaakt door het toevoegen van verplichtingenbudget uit 2025 wat in dat jaar niet is aangegaan (€ 483,0 miljoen). Het betreft onder andere projecten met een budget boven de mandateringsgrens zoals «Geïnstrumenteerde oefen- en trainingscapaciteit voor grondgebonden eenheden» (commercieel vertrouwelijk). Daartegenover staat dat de verplichtingenreeksen zijn geactualiseerd (per saldo € 209,6 miljoen). Het betreft de projecten en programma's met een budget boven de mandateringsgrens waaronder «Modernisering Tactische Indoor Simulator» (commercieel vertrouwelijk). Daarnaast is het budget naar beneden bijgesteld als gevolg van overhevelingen tussen andere artikelen binnen het DMF, de Defensiebegroting of begrotingen van andere departementen, en dit artikel (per saldo € 30,3 miljoen). Dit betreft onder andere het project «Vervanging ESM- capaciteiten KL EOV-systeem» (commercieel vertrouwelijk). Het restant wordt verklaard door een aantal kleinere, overige mutaties. Toelichting op de uitgaven Verwerving De verwervingsfase wordt met € 220,7 miljoen naar beneden bijgesteld. Enerzijds is het budget in de voorbereidingsfase verlaagd (€ 707,6 miljoen). De ramingen van de projecten in voorbereiding zijn geactualiseerd of projecten zijn nader uitgewerkt en na besluitvorming overgegaan naar een volgende fase. Hierbij is ook het kasritme geactualiseerd. Anderzijds is het budget in de realisatiefase naar boven bijgesteld (€ 486,9 miljoen). Voornamelijk vanwege budget van verschillende projecten overgegaan naar de realisatiefase en zijn de budgetten in de realisatiefase in een actueel kasritme gezet. Per saldo is het budget in de realisatiefase € 674,8 miljoen naar boven bijgesteld. Voor onder andere het programma «Foxtrot» (commercieel vertrouwelijk) en het project «Joint Electronic Attack» (commercieel vertrouwelijk). Daarnaast is budget toegevoegd dat in 2025 niet tot realisatie is gekomen (€ 66,4 miljoen). Daartegenover staat dat het budget met € 254,3 miljoen naar beneden is bijgesteld vanwege een aantal interdepartementale overhevelingen en overhevelingen tussen de Defensiebegroting en andere artikelen binnen het DMF. Het betreft met name het project «GrIT» (commercieel vertrouwelijk). Het restant betreft een aantal overige kleinere mutaties. De in de alinea’s hierboven genoemde aanpassingen in de realisatiefase hebben per saldo geleid tot een hoger budget in 2026 voor onder andere de projecten «Joint Electronic Attack» (commercieel vertrouwelijk) en het programma «Foxtrot» (commercieel vertrouwelijk). Instandhouding Ten opzichte van de ontwerpbegroting is het instandhoudingsbudget met € 304,2 miljoen toegenomen. Dit wordt onder andere veroorzaakt doordat voor de volgende projecten de uitgavenreeksen in het juiste ritme zijn gezet, bij «Project Datacenter» (commercieel vertrouwelijk) naar aanleiding van de (gedeeltelijke) projectoplevering GrIT en bij «Onderhoud supply licenties» (€ 25,1 miljoen) voor onder andere defensiepassen. Over-/onderprogrammering Zie artikel 2, onderwerp over-/onderprogrammering voor een overkoepelde uitleg. Beleidsartikel 8 Overige uitgaven en ontvangsten Art. Omschrijving Ontwerpbegroting 2026 (1) Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2) Vastgestelde begroting 2026 (3)=(1)+(2) Mutaties 1^e suppletoire begroting (4) Stand 1^e suppletoire begroting (5)=(3)+(4) Mutatie 2027 Mutatie 2028 Mutatie 2029 Mutatie 2030 Mutatie 2031 Verplichtingen 0 0 0 1.767.605 1.767.605 503.719 552.586 526.541 798.434 1.031.439 Uitgaven 0 0 0 490.504 490.504 503.719 552.586 526.541 798.434 1.031.439 08.18 Nader te wijzen uitgaven Fonds Fonds 0 0 0 490.504 490.504 503.719 552.586 526.541 798.434 1.031.439 Ontvangsten 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Toelichting op de uitgaven Voor 2026 is € 490,5 miljoen toegevoegd aan het Defensiematerieelbegrotingsfonds (DMF) dat voornamelijk bestaat uit de toevoeging van de prijs- en volumecompensatie (€ 489,9 miljoen).