Vergaderjaar 2025‒2026
Tweede Kamer der Staten-Generaal
2
Kamerstukken
36 850
C

Wijziging van de begrotingsstaat van het provinciefonds voor het jaar 2025 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota)
Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
Ontvangen 28 november 2025
A.

ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikelen 1 tot en met 3
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2025 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het provinciefonds;
Het in die begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikel wordt in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.
Wetsartikel 3
Ingevolge artikel 5, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet hebben provincies gezamenlijk recht op het bedrag dat in de begroting als verplichting voor het totaal van de algemene uitkering is opgenomen. Ingevolge artikel 5, tweede lid, van de Financiële-verhoudingswet hebben de provincies gezamenlijk recht op de bedragen die in de begroting als verplichting voor het totaal van de integratie-uitkeringen en het totaal van de decentralisatie-uitkeringen zijn opgenomen.
De in dit wetsartikel opgenomen bedragen zijn niet rechtstreeks uit de begrotingsstaat af te leiden. De bedragen worden nader onderbouwd in deze memorie van toelichting.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
F.
Rijkaart
De Staatssecretaris van Financiën,
E.H.J.
Heijnen
B.

BEGROTINGSTOELICHTING
1

Leeswijzer
De tweede suppletoire begroting geeft een beeld van de uitvoering van de begroting 2025. De stand van de tweede suppletoire begroting wordt opgebouwd vanaf de stand van de vastgestelde begroting 2025, inclusief suppletoire begrotingen, NvW's en amendementen.
2

Beleid
Door wijzigingen in beleid van verschillende departementen kan worden overgegaan tot het beleggen of juist weghalen van taken bij provincies. Indien dit gepaard gaat met een toevoeging aan of een uitname uit het provinciefonds, wordt dit begrotingstechnisch verwerkt. In de onderstaande tabel worden de mutaties groter dan € 10 mln. weergegeven.
2.1

Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutaties

Tabel 1 Belangrijkste suppletoire uitgaven- en ontvangstenmutaties 2025 (Tweede suppletoire begroting) (Bedragen x € 1.000)
| Art. | Uitgaven en Ontvangsten 2025
Vastgestelde begroting 2025 | 1 | 3.978.962
Belangrijkste suppletoire mutaties | |
1) «Weeffout» Jeugdzorg | 1 | 10.000
2) Economische Agenda Groningen | 1 | 41.951
3) Decentraal Spoor | 1 | 20.900
4) Overige mutaties | 1 | 59.569
Stand 2e suppletoire begroting 2025 | 1 | 4.111.382
Toelichting
1) «Weeffout Jeugdzorg»
Bij de decentralisatie van de jeugdzorg is de verantwoordelijkheid voor de jeugdzorg overgegaan van de provincies naar de gemeenten. In het bestuursakkoord 2011-2015 (Kamerstukken II 2010/11, 32749, nr. 1) is vastgelegd dat € 90 mln. van het Provinciefonds werd overgeheveld naar het Gemeentefonds. De uitname was gebaseerd op het aantal jongeren op dat moment. Bij de berekening van de bedragen is geen rekening gehouden met het feit dat de steden Amsterdam, Rotterdam en Den Haag zelf al verantwoordelijk waren voor de jeugdzorg. Hierdoor is destijds € 10 mln. structureel te veel overgeheveld van het provinciefonds naar het gemeentefonds. Dit wordt met deze mutatie voor het jaar 2025 hersteld. Bij Voorjaarsnota 2026 zal de mutatie voor het jaar 2026 en verder worden gedaan.
2) Economisch Agenda Groningen
Om projecten te kunnen financieren in het kader van het startkapitaal van de Economische Agenda Groningen is de provincie Groningen aan zet (in samenwerking met Samenwerkingsverband Noord Nederland SNN en investerings- en ontwikkelingsmaatschappij Noord Nederland NOM) om middelen uit te geven. Van het startkapitaal is in 2025 nog € 42 mln. beschikbaar. Dit bedrag wordt via een decentralisatie-uitkering overgeheveld aan de provincie Groningen.
3) Decentraal spoor
De provincies Utrecht, Limburg, Overijssel en Drenthe ontvangen een Decentralisatie-uitkering ten behoeve van de dekking van het exploitatie- of beheertekort van een aantal decentrale spoor- en tramdiensten. Deze bijdrage is nodig voor de instandhouding van deze diensten.
4) Overige mutaties
De overige mutaties hebben met name betrekking op de decentralisatie-uitkering Wet Versterking regie volkshuisvesting (€ 9,5 mln.), de decentralisatie-uitkering Pilots toekomstbestendige bedrijventerreinen (€ 8,5 mln.), de decentralisatie-uitkering Uitvoeringskosten Nij Begun (€ 7,2 mln.) en de decentralisatie-uitkering Natuurbrandpreventie en -mitigatie (€ 5,7 mln.).
3

Beleidsartikelen
3.1

Beleidsartikel 1 provinciefonds
In onderstaande tabel worden voor de verplichtingen, de uitgaven en de ontvangsten de budgettaire gevolgen van beleid van het provinciefonds weergegeven. Hiermee worden de integrale uitgaven die samenhangen met de samengestelde beleidsdoelstelling (het nastreven van een adequate omvang van het provinciefonds en het nastreven van een adequate verdeling van de middelen over de provincies) inzichtelijk gemaakt.
Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 provinciefonds (bedragen x € 1.000)
| Vastgestelde begroting (incl. Suppletoire Begrotingen, NvW en amendementen) (1) | Mutaties 2e suppletoire begroting (2) | Stand 2e suppletoire begroting (3)=(1)+(2)
Verplichtingen | 3.978.959 | 132.420 | 4.111.379
Uitgaven | 3.978.962 | 132.420 | 4.111.382
Financiering provincies | | |
Bijdragen aan medeoverheden | 3.978.862 | 132.420 | 4.111.282
Algemene uitkering | 3.704.821 | 9.864 | 3.714.685
Decentralisatie-uitkeringen | 274.041 | 122.556 | 396.597
Kosten Financiële verhoudingswet | | |
Opdrachten | 100 | 0 | 100
Onderzoeken verdeelsystematiek | 100 | 0 | 100
Ontvangsten | 3.978.962 | 132.420 | 4.111.382
Toelichting op de financiële instrumenten
Bijdragen aan medeoverheden
Algemene uitkering
Dit betreft de uitkering aan alle provincies, die ten goede komt aan de algemene middelen van de provincies. De uitkering is gebaseerd op de artikelen 5 en 6 van de Financiële-verhoudingswet.
Integratie-uitkeringen
Dit betreft de uitkering die wordt toegepast als rechtstreekse overheveling van middelen naar de algemene uitkering bezwaarlijk is vanwege de omvang van de herverdeeleffecten. De integratie-uitkering voorziet dan in een geleidelijke overgang naar de algemene uitkering. De uitkering is gebaseerd op artikel 5 lid 2 van de Financiële-verhoudingswet. Er zijn geen integratie-uitkeringen in het provinciefonds.
Decentralisatie-uitkeringen
Naast de algemene uitkering en integratie-uitkeringen bevat het provinciefonds ook decentralisatie-uitkeringen. De verdeling van de decentralisatie-uitkeringen volgt evenals de integratie-uitkeringen niet de regels van de verdeling van de algemene uitkering van het provinciefonds. Anders dan bij de integratie-uitkering, waar de termijn van overheveling naar de algemene uitkering van tevoren vaststaat, ontbreekt bij de decentralisatie-uitkering een dergelijke termijn. Voor een overzicht van de decentralisatie-uitkeringen wordt verwezen naar .
Opdrachten en Bijdragen ZBO's/RWT's
Onderzoeken verdeelsystematiek
Dit betreft het budget dat elk jaar is gereserveerd voor de uitvoering van onderzoeken op het vlak van de omvang en verdeling van het provinciefonds en het onderhoud van het betaalsysteem.
Ontvangsten
Ten behoeve van de dekking van de uitgaven is een post Ontvangsten opgenomen. Artikel 4, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet bepaalt dat bij (begrotings)wet voor ieder uitkeringsjaar een bedrag aan middelen van het Rijk wordt afgezonderd ten behoeve van het provinciefonds. Op grond van het tweede lid van dat artikel zijn de uitgaven en de inkomsten van het fonds per uitkeringsjaar aan elkaar gelijk.
4

Bijlagen
4.1

Overzicht decentralisatie-uitkeringen

Tabel 3 Overzicht decentralisatie-uitkeringen (Bedragen x € 1.000)
| Uitgaven 2025
Aanpak vakantieparken | 200
Actieagenda MKB-dienstverlening | 166
Ontwikkeling Agenda voor Herstel | 204
Agrarisch natuur- en landschapsbeheer (ANLb) | 24.354
Actieagenda mkb-dienstverlening: AI-pilot | 150
Bestuursafspraak Friese taal en cultuur OCW | 375
Bosrevitalisering | 1.600
Bovenregionale analyses gevolgen extreme regenval | 1.464
Monitoring Europese Natuurherstelverordening (NHV) 2026 | 782
Decentraal Spoor | 20.900
Deltaprogramma Waddengebied | 60
Drugsdumpingen | 2.250
Erfgoed Deal | 850
ERTMS Zeeuwse lijn | 4.993
Friese taal 2025 | 1.485
Friese taal en cultuur | 268
Fryske Akademie | 1.559
Gebiedsbiografie Stedendriehoek | 41
Gebiedsofferte Noord-Nederland | 3.000
Toezicht en Handhaving Waddenzee | 198
Hergebruik stedelijk afvalwater | 250
Interbestuurlijk Toezicht domein erfgoed | 818
Invasieve exoten | 4.374
Landelijke aanpak wolven | 4.500
Landelijke beeindigingsregeling veehouderijlocaties Lbv en Lbv-plus | 1.326
LPO Meerjarige regeling aardbevingsgebied Groningen 2024–2030 | 436
Maatwerkoplossing grootschalige bodemschade drugsproductie | 1.900
Economische Agenda Groningen | 41.951
Monumenten | 20.000
Na-ijlende effecten mijnbouw | 1.397
Nationaal Programma Vitale Regio’s (NPVR) | 277
Gebiedsgerichte leeraanpak funderingsproblematiek | 130
Nationale Databank Flora en Fauna | 1.000
Nationale Parken | 2.188
Natuur bij Energieprojecten | 1.957
Natuurbrandpreventie en -mitigatie | 6.210
Monitoring Europese Natuurherstelverordening (NHV) 2025 | 650
Natuurherstselvordening vereist | 452
Uitvoeringskosten Nij Begun | 7.189
NOVEX gebieden | 434
Ondersteuning structuur GIPS | 15
Onderzoek Interbestuurlijk Toezicht | 60
Ontwikkeling economische agenda | 2.784
OV op peil houden | 74.420
Actieagenda mkb-dienstverlening: AI-pilot | 150
Pilots toekomstbestendige bedrijventerreinen | 8.507
Regionaal OV tarief | 67.387
Regionale kennisfunctie bodem en ondergrond | 4.320
RES regio's | 2.619
Schokland | 2.000
Small Modular Reactor (SMR)-programma | 824
SNL-monitoring | 1.351
Spreidingswet | 12.750
Staat van Groningen | 40
Stut & Steun provincie Groningen | 2.586
Tegemoetkoming begunstigden GLB-regeling ANLb | 77
Toekomstbestendig maken energiebeleid | 1.112
Veilig vergaderen | 288
Veilig wonen | 85
Verbeterprogramma VHR | 1.651
Verbreding en vernieuwing provincies | 2.000
Verkeersveiligheid | 1.185
Versterking omgevingsveiligheidsdiensten | 1.855
Versterking vergunningverlening maatwerk | 3.714
Voorbereiding bouw kerncentrales | 2.076
Waddenfonds | 28.878
Weerbaar bestuur kleine gemeenten | 2.000
Wet Versterking regie volkshuisvesting | 9.522
Wijziging betalingsverloop DU | 3
Stand 2e suppletoire begroting 2025 | 396.597